Adhyaya 16

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । मणिकर्णिकसंज्ञं तु सर्वलोकेषु विश्रुतम्

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ, ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ‘ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 2

यत्र सिद्धिं गता राजन्वालखिल्या महर्षयः । तैस्तत्र निर्मितं कुण्डं सुरम्यं गिरि गह्वरे

ಹೇ ರಾಜನ್, ಅಲ್ಲಿ ವಾಲಖಿಲ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮತ್ತು ಅವರು ಪರ್ವತದ ಗಹ್ವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಕುಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

Verse 3

तेषां तत्रोपविष्टानां मुनीनां भावितात्मनाम् । महाश्चर्यमभूत्तत्र तत्त्वं शृणु नराधिप

ಆ ಭಾವಿತಾತ್ಮರಾದ ಮುನಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಹೇ ನರಾಧಿಪ, ಅದರ ಯಥಾರ್ಥ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 4

किरातवनिता काचिन्नाम्ना च मणिकर्णिका । अतिकृष्णा विरूपाक्षी कराला भीषणाकृतिः

ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಕಿರಾತ ಸ್ತ್ರೀ ಇದ್ದಳು. ಅವಳು ಅತಿಶ್ಯಾಮವರ್ಣಳಾಗಿ, ವಿರೂಪ ನೇತ್ರಗಳವಳಾಗಿ, ಕೃಶಾಂಗಿಯಾಗಿ, ಭೀಕರಾಕೃತಿಯವಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 5

तृषार्त्ता तत्र संप्राप्ता मध्यंदिनगते रवौ । ग्रस्ते च राहुणा सूर्ये प्रविष्टा सलिले तु सा

ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಳು, ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ. ರಾಹು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಗ್ರಸಿಸಿದಾಗ (ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ) ಅವಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.

Verse 6

एतस्मिन्नेव काले तु दिव्यरूपवपुर्धरा । मुनीनां पश्यतां चैव विनिष्क्रांता सुमध्यमा

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯರೂಪ-ವಪುಧಾರಿಣಿಯಾದ ಸుమಧ್ಯಮೆ ಎಂಬ ಸ್ತ್ರೀ, ಮುನಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹೊರಬಂದಳು.

Verse 7

अथ तस्याः पतिः प्राप्तस्तदन्वेषणतत्परः । पप्रच्छ तां वरारोहां पत्न्या दुःखेन दुःखितः

ನಂತರ ಅವಳ ಪತಿ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು. ಪತ್ನಿಯ ದುಃಖದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಅವನು ಆ ವರಾರೋಹೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 8

मम भार्यात्र संप्राप्ता यदि दृष्टा सुमध्यमे । शीघ्रं वद वरारोहे बालकोऽयं तदुद्भवः

‘ಹೇ ಸుమಧ್ಯಮೆ, ನನ್ನ ಪತ್ನಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ; ನೀನು ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದರೆ, ಹೇ ವರಾರೋಹೆ, ಬೇಗನೆ ಹೇಳು. ಈ ಬಾಲಕ ಅವಳಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದವನು.’

Verse 9

तृषार्त्तश्च क्षुधाविष्टो रुदते च मुहुर्मुहुः । दृष्टा चेत्कथ्यतां सुभ्रूर्विनाऽयं तां मरिष्यति

ಅವನು ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮರುಮರು ಕರುಣವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಸुभ್ರೂ, ನೀನು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರೆ ಹೇಳು—ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಇವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಾಯುವನು.

Verse 10

स्त्र्युवाच । साऽहं ते दयिता कान्त तीर्थस्यास्य प्रभावतः । दिव्यरूपमिदं प्राप्ता देवैरपि सुदुर्लभम्

ಸ್ತ್ರೀ ಹೇಳಿದಳು—ಹೇ ಕಾಂತ, ನಾನೇ ನಿನ್ನ ದಯಿತೆ. ಈ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಾನು ಈ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ಇದು ದೇವರಿಗೂ ಅತಿದುರ್ಳಭ.

Verse 11

त्वं चापि सलिले ह्यस्मिन्कुरु स्नानं त्वरान्वितः । प्राप्स्यसि त्वं परं रूपं यथा प्राप्तं मयाऽनघ

ನೀನು ಕೂಡ ಈ ಜಲದಲ್ಲೇ ತ್ವರೆಯಿಂದ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಮಾಡು. ಹೇ ಅನಘ, ನಾನು ಪಡೆದಂತೆ ನೀನು ಕೂಡ ಪರಮರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.

Verse 12

अथासौ सह पुत्रेण प्रविष्टस्तत्र निर्झरे । विमुक्ते भास्करे राजन्विरूपश्चाभवत्पुनः

ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಆ ನಿರ್ಝರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಹೇ ರಾಜನ್, ಭಾಸ್ಕರನ ಪ್ರಭಾವ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದಾಗ ಅವನು ಮತ್ತೆ ವಿರೂಪನಾದನು.

Verse 13

दुःखेन मृत्युमापन्नस्तस्मिन्नेव जलाशये । अथ सा भर्तृशोकाच्च मरणे कृतनिश्चया

ದುಃಖದಿಂದ ಆಕಲಿತನಾಗಿ ಅವನು ಅದೇ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲೇ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ನಂತರ ಆಕೆ ಭರ್ತೃಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಥಿತಳಾಗಿ ಮರಣಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದಳು.

Verse 14

चितिं कृत्वा समं तेन ज्वालयामास पावकम् । अथ ते मुनयो दृष्ट्वा तथाशीलां शुभांगनाम्

ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಚಿತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅವಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದಳು. ಆಗ ಆ ಮುನಿಗಳು ಅಂಥ ದೃಢಶೀಲ ಶುಭಾಂಗಿನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದರು.

Verse 15

कृपया परयाविष्टास्तामूचुर्विस्मयान्विताः । सर्वे तस्याश्च संदृष्ट्वा साहसं च नृपोत्तम

ಅವರು ಪರಮ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಓ ನೃಪೋತ್ತಮ, ಅವಳ ಧೈರ್ಯಸಾಹಸವನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸು ಕದಲಿತು.

Verse 16

ऋषय ऊचुः । दिव्यरूपं त्वया प्राप्तं देवैरपि सुदुर्लभम् । कस्मादेनं सुपाप्मानमनुगच्छसि भामिनि

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀಯೆ; ಅದು ದೇವರಿಗೂ ಅತಿದುर्लಭ. ಓ ಭಾಮಿನಿ, ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಮಹಾಪಾಪಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತೀಯೆ?

Verse 17

स्त्र्युवाच । पतिव्रताहं विप्रेन्द्राः सदा भर्तृपरायणा । किं रूपेण करिष्यामि विना पत्या निजेन च

ಸ್ತ್ರೀ ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ನಾನು ಪತಿವ್ರತೆ; ಸದಾ ಭರ್ತೃಪರಾಯಣೆ. ನನ್ನ ಸ್ವಪತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ರೂಪದಿಂದ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?

Verse 18

विरूपो वा सुरूपो वा दरिद्रो वा धनाधिपः । स्त्रीणामेकः पतिर्भर्त्ता गतिर्नान्या जगत्त्रये

ಅವನು ವಿರೂಪನಾಗಲಿ ಸರೂಪನಾಗಲಿ, ದರಿದ್ರನಾಗಲಿ ಧನಾಧಿಪನಾಗಲಿ—ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪತಿಯೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಭರ್ತಾ ಮತ್ತು ಶರಣು; ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ.

Verse 19

बालकोऽयं मुनिश्रेष्ठा भवच्छरणमागतः । अहं कान्तेन संयुक्ता प्रविशामि हुताशनम्

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಈ ಬಾಲಕನು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಶರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಿಯನೊಂದಿಗೆ ಏಕವಾಗಿ ಹುತಾಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆನು.

Verse 20

पुलस्त्य उवाच । अथ ते मुनयः सर्वे ज्ञात्वा तस्याः सुनिश्चयम् । कृपया परयाविष्टाः संवीक्ष्य च परस्परम्

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೆಯ ದೃಢನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಆ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಪರಮ ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಪರಸ್ಪರ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಆಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದರು.

Verse 21

ततो जीवापयामासुस्तत्पतिं ते मुनीश्वराः । सद्रूपेण समायुक्तं दिव्य लक्षणलक्षितम्

ಆಮೇಲೆ ಆ ಮುನೀಶ್ವರರು ಅವಳ ಪತಿಯನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದರು; ಅವನಿಗೆ ಸದುರೂಪವನ್ನು ನೀಡಿ, ದಿವ್ಯ ಹಾಗೂ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿದರು.

Verse 22

एतस्मिन्नेव कालं तु विमानं मनसेप्सितम् । देवकन्यासमाकीर्णं सद्यस्तत्र समागतम्

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮನಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವಿಮಾನವು ದೇವಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ತುಂಬಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿತು.

Verse 23

अथ तौ दंपती तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । पुरतः प्रणिपत्याथ प्रस्थितौ त्रिदिवं प्रति

ನಂತರ ಆ ದಂಪತಿಗಳು ಭಾವಿತಾತ್ಮರಾದ ಆ ಮುನಿಗಳ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಬಳಿಕ ತ್ರಿದಿವ (ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ)ದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.

Verse 24

अथ तैर्मुनिभिः प्रोक्ता सा नारी मणिकर्णिका । वरं वरय कल्याणि सर्वे तुष्टा वयं तव

ಆಗ ಆ ಮುನಿಗಳು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ ಎಂಬ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಎಲೈ ಕಲ್ಯಾಣಿಯೇ! ವರವನ್ನು ಕೇಳು, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.'

Verse 25

पतिव्रतत्वेन तुष्टाः सत्येन च विशेषतः । नास्माकं दर्शनं व्यर्थं जायते च कथंचन

ನಿನ್ನ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯ ಧರ್ಮದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ನಾವು ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ದರ್ಶನವು ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 26

मणिकर्णिकोवाच । यदि मां मुनयस्तुष्टाः प्रयच्छथ वरं मुदा । यदत्रास्ति महालिंगं मन्नाम्ना तद्भविष्यति

ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಎಲೈ ಮುನಿಗಳೇ! ನೀವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ವರವನ್ನು ನೀಡುವುದಾದರೆ, ಇಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾಲಿಂಗವು ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ.'

Verse 27

एतदेव ममाभीष्टं नान्यदस्ति प्रयोजनम् । सर्वेषां च प्रसादेन स्वर्गं गच्छामि सांप्रतम्

ಇದೇ ನನ್ನ ಏಕೈಕ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ, ಬೇರೆ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನೀಗ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 28

ऋषय ऊचुः । एवं भवतु ते ख्यातिस्तीर्थलिंगे वरानने । तव नामान्वितं जातं तीर्थं वै मणिकर्णिका

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: 'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ. ಎಲೈ ಸುಂದರ ಮುಖದವಳೇ! ಈ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರಲಿ. ಈ ತೀರ್ಥವು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ ಎಂದು ನಿನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.'

Verse 29

पुलस्त्य उवाच । भर्त्रा सह दिवं प्राप्ता पुत्रेणैव समन्विता । वालखिल्यास्तपोनिष्ठा विशेषात्तत्र संस्थिताः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಅವಳು ಭರ್ತನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು. ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿ ವಾಲಖಿಲ್ಯ ಋಷಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಸವಾಯಿತು.

Verse 30

तत्र सूर्यग्रहे प्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । यः करोति फलं तस्य कुरुक्षेत्र समं भवेत्

ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಯಾರು ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮೊದಲಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪುಣ್ಯಫಲವು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 31

यं यं काममभिध्याय स्नानं तत्र करोति यः । तं तं प्राप्नोति राजेन्द्र सम्यग्ध्यानसमन्वितः

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಯಾರು ಯಾವ ಯಾವ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಸಮ್ಯಕ್ ಧ್ಯಾನಸಹಿತ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಆ ಆ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 32

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । तीर्थे दानं यथाशक्त्या देवर्षिपितृतर्पणम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದಾನ ಮಾಡಿ ದೇವರು, ಋಷಿ ಹಾಗೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು.