
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗಿನ ಗೋಮುಖತೀರ್ಥದ ಉದ್ಭವ, ಗುಪ್ತತೆ ಮತ್ತು ಪುನಃ ಪ್ರಕಟನೆ ಕಾರಣಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಶುಭ ತಿಥಿ-ಯೋಗದಲ್ಲಿ ದಾಹದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಹಸು ಹುಲ್ಲಿನ ಗುಚ್ಚವನ್ನು ಎಳೆದು ಹಾಕಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಜಲಧಾರೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ, ಕ್ರಮೇಣ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಕುಂಡವಾಗುತ್ತದೆ; ಅನೇಕ ಹಸುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ. ರೋಗಪೀಡಿತ ಗೋಪಾಲಕನು ಆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ರೋಗಮುಕ್ತನಾಗಿ ದೇಹಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಈ ಅದ್ಭುತವು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳ “ಗೋಮುಖ”ವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳು ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಸೂತನು ಅಂಬರೀಷ ರಾಜನ ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಕುಷ್ಠವಿತ್ತು; ಅದು ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧ (ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ) ಎಂಬ ಕರ್ಮಫಲವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅನಧಿಕಾರ ಪ್ರವೇಶಕನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ಘಟನೆ ಕಾರಣವೆಂದು. ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಪಾತಾಳಸ್ಥ ಜಾಹ್ನವಿ (ಗಂಗಾ) ಜಲವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಂದು ಸ್ನಾನದ ಉಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಪುತ್ರನು ಗುಣಮುಖನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಗೋಮುಖ ಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಜಲ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸ್ನಾನ ಪಾಪನಾಶಕ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ರೋಗನಿವಾರಕವೆಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ. ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಪಿತೃಋಣ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾನುವಾರದ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸಾಫಲವಿದೆ ಎಂದು, ಇತರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸ್ನಾನ ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
सूत उवाच । अथान्यदपि तत्रास्ति गोमुखाख्यं सुशोभनम् । यद्गोवक्त्रात्पुरा लब्धं सर्वपातकनाशनम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಅಲ್ಲಿಯೇ ‘ಗೋಮುಖ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭನ ತೀರ್ಥವಿದೆ. ಅದು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಮುಖದಿಂದ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿ, ಸರ್ವಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು।
Verse 2
पुरासीदत्र गोपालः कश्चित्कुष्ठसमावृतः । चमत्कारपुरं विप्र अतीव क्षामतां गतः
ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಒಬ್ಬ ಗೋಪಾಲನಿದ್ದನು. ಹೇ ವಿಪ್ರ! ‘ಚಮತ್ಕಾರಪುರ’ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣನಾಗಿ ದುರ್ಬಲನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 3
कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण गोकुलम् । मध्याह्नसमये प्राप्तं चंद्रे चित्रासमन्वितः
ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲದ ಬಳಿಕ, ಅದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋಕೂಲವನ್ನು ತಲುಪಿದನು; ಆ ವೇಳೆ ಚಂದ್ರನು ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 4
एकादश्यां तृषार्त्तं च भास्करे वृषसंस्थिते । एकयापि ततो धेन्वा तृणस्तम्बमतीव हि । नीलमालोकितं तत्र दूरादेत्य प्रहर्षिता
ಏಕಾದಶಿಯಂದು, ಸೂರ್ಯನು ವೃಷ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ಒಂದು ಹಸು ದೂರದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ನೀಲವರ್ಣದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದ ಹುಲ್ಲಿನ ಗುಚ್ಚವನ್ನು ಕಂಡಳು. ಆ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡಳು।
Verse 5
दन्तैर्द्रुतं समुत्पाट्य यावदाकर्षति द्विजाः । तावत्तज्जडमार्गेण तोयधारा विनिर्गता
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಅವಳು ದಂತಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಿತ್ತು ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಆ ಕಠಿಣವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಜಲಧಾರೆ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು।
Verse 6
अथास्वाद्य तृणं तस्मात्तृषार्ता च शनैःशनैः । पपौ तोयं सुविश्रब्धा सुस्वादु क्षीरसंनिभम्
ನಂತರ ಆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ, ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲಿದ ಆ ಹಸು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಗೊಂಡು ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಿತು—ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಮಧುರ, ಹಾಲಿನಂತೆ।
Verse 7
तस्या वेगेन तत्तोयं पिबन्त्यास्तत्रभूतले । गर्ता जाता सुविस्तीर्णा सलिलेन समावृता
ಅವಳು ವೇಗದಿಂದ ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಗುಂಡಿ ಉಂಟಾಗಿ, ಅದು ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿ ಆವರಿತವಾಯಿತು।
Verse 8
ततोऽन्याः शतशो गावः पपुस्तोयं मुनिर्मलम् । तृषार्त्तास्तद्द्विजश्रेष्ठाः पीयूषरससंनिभम्
ನಂತರ ಇನ್ನೂ ನೂರಾರು ಹಸುಗಳು ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಆ ಮುನಿನಿರ್ಮಲವಾದ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ನೀರನ್ನು ಅಮೃತರಸದಂತೆ ಕುಡಿದವು।
Verse 9
यथायथा गता गावस्तत्र तोयं पिबंति ताः । सा गर्ता वक्त्रसंस्पर्शाद्वृद्धिं याति तथा तथा
ಎಷ್ಟು ಎಷ್ಟು ಹಸುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದವೋ, ಅಷ್ಟು ಅಷ್ಟು ಅವರ ಬಾಯಿಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಆ ಗುಂಡಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು।
Verse 10
ततश्च गोकुले कृत्स्ने जाते तृष्णाविवर्जिते । गोपालोऽपि तृषार्तस्तु तस्मिंस्तोये विवेश च
ಆಗ ಸಮಸ್ತ ಗೋಕುಲವು ದಾಹವಿಮುಕ್ತವಾಯಿತು; ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಗೋಪಾಲನೂ ಆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।
Verse 11
अंगं प्रक्षाल्य पीत्वापो यावन्निष्क्रामति द्रुतम् । तावत्पश्यति गात्रं स्वं द्वादशार्कसमप्रभम्
ಅವನು ದೇಹವನ್ನು ತೊಳೆದು ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದನು; ಅದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರಬರುವ ಮುನ್ನ, ತನ್ನ ಅಂಗಗಳು ಹನ್ನೆರಡು ಸೂರ್ಯರ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು।
Verse 12
ततो विस्मयमापन्नो गत्वा स्वीयं निकेतनम् । वृतांतं कथयामास लोकानां पुरतोऽखिलम्
ನಂತರ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿ ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಜನರ ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದನು।
Verse 13
तृणस्तम्बं यथा धेन्वा तत्रोत्पाट्य प्रशक्तितः । यथा विनिर्गतं तोयं यथा तेनावगाहितम्
ಅವನು ವಿವರಿಸಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಹಸು ಬಲವಾಗಿ ಹುಲ್ಲಿನ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಎಳೆದು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದಂತೆ, ನೀರು ಹೇಗೆ ಉಕ್ಕಿ ಹೊರಬಂದಿತು, ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಾನು ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದನು ಎಂದು।
Verse 15
भवंति च विनिर्मुक्ता रोगैः पापैश्च तत्क्षणात् । अपापाश्च पुनर्यांति तत्क्षणात्त्रिदिवालयम्
ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ರೋಗಗಳೂ ಪಾಪಗಳೂಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪಾಪರಹಿತರಾಗಿ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದೇವಲೋಕದ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 16
ततःप्रभृति तत्ख्यातं तीर्थं गोमुखसंज्ञितम् । गोमुखाद्भूतले जातं यतश्चैवं द्विजोत्तमाः
ಆಮೇಲಿನಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ಗೋಮುಖ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ಗೋಮುಖದಿಂದ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ।
Verse 17
अथ भीतः सहस्राक्षस्तद्दृष्ट्वा स्वर्गदायकम् । अक्लेशेन मनुष्याणां पूरयामास पांसुभिः
ನಂತರ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ (ಇಂದ್ರ) ಅದನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಾಯಕವೆಂದು ಕಂಡು ಭೀತನಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅಕ್ಲೇಶವಾಗಿ ದೊರಕದಂತೆ ಅದನ್ನು ಮರಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದನು।
Verse 18
ऋषय ऊचुः । किं तत्कारणमादिष्टं येन तत्तादृशं जलम् । तस्मात्स्थानाद्विनिष्क्रांतं सूतपुत्र वदस्व नः
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಯಾವ ನಿಯತ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಂಥ ಜಲವು ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿತು? ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರ, ನಮಗೆ ಹೇಳು.
Verse 19
सूत उवाच । अत्र पूर्वं तपस्तप्तमम्बरीषेण भूभुजा । पुत्र शोकाभिभूतेन तोषितो गरुडध्वजः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ರಾಜ ಅಂಬರೀಷನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಗರುಡಧ್ವಜ (ವಿಷ್ಣು) ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು।
Verse 20
तस्य पुत्रः सुविख्यातः सुवर्चा इति विश्रुतः । एको बभूव वृद्धत्वे कथंचिद्द्विजसत्तमाः
ಅವನ ಪುತ್ರನು ‘ಸುವರ್ಚಾ’ ಎಂದು ಬಹುಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು; ರಾಜನು ವೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದರೂ ಹೇಗೋ ಅವನು ಏಕೈಕ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ।
Verse 21
पूर्वकर्मविपाकेन स बालोऽपि च तत्सुतः । कुष्ठव्याधिसमाक्रांतः पितृमातृसुदुःखदः
ಪೂರ್ವಕರ್ಮವಿಪಾಕದಿಂದ ಆ ಪುತ್ರನು, ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರೂ, ಕುಷ್ಠವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತನಾಗಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಮಹಾದುಃಖಕಾರಣನಾದನು।
Verse 22
अथ तत्कामिकं क्षेत्रं स गत्वा पृथिवीपतिः । चकार रोगनाशाय स्वपुत्रार्थं महत्तपः
ನಂತರ ಭೂಪತಿ ರಾಜನು ಆ ಕಾಮ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗಾಗಿ ರೋಗನಾಶಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಹತ್ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।
Verse 23
ततस्तुष्टिं गतस्तस्य स्वयमेव जनार्दनः । प्रदाय दर्शनं वाक्यं ततः प्रोवाच सादरम्
ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತನಾದ ಸ್ವಯಂ ಜನಾರ್ದನನು ದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಸಾದರವಾಗಿ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 24
परितुष्टोऽस्मि ते वत्स तस्माच्चित्तेऽभिवांछितम् । प्रार्थयस्व प्रयच्छामि वरं पुत्र न संशयः
‘ವತ್ಸ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಭಿವಾಂಛಿತವಾದುದನ್ನು ಬೇಡು. ಪುತ್ರ, ನಾನು ವರವನ್ನು ನೀಡುವೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.’
Verse 25
राजोवाच । ममायं संमतः पुत्रो ग्रस्तः कुष्ठेन केशव । बालोऽपि तत्कुरुष्वास्य कुष्ठव्याधिपरिक्षयम्
ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು: ‘ಹೇ ಕೇಶವ, ನನ್ನ ಈ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನು ಕುಷ್ಠದಿಂದ ಗ್ರಸ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರೂ, ದಯಮಾಡಿ ಅವನ ಕುಷ್ಠವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸು.’
Verse 26
श्रीभगवानुवाच । एष आसीत्पुरा राजा मेघवाहनसंज्ञितः । ब्रह्मण्यश्च कृतज्ञश्च सर्वशास्त्रार्थपारगः
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವನು ಮೇಘವಾಹನನೆಂಬ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತ, ಕೃತಜ್ಞ, ಮತ್ತು ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಪಾರಗನು.
Verse 27
कस्यचित्त्वथ कालस्य ब्राह्मणोऽनेन घातितः । अंतःपुरे निशाकाले प्रविष्टो जारकर्मकृत
ಆದರೆ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವನಿಂದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹತನಾದನು—ಅವನು ರಾತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಜಾರಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು.
Verse 28
अथ पश्यति यावत्स प्रभातेऽभ्युदिते रवौ । यज्ञोपवीतसंयुक्तस्तावत्स द्विजरूपधृक्
ನಂತರ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಅವನು ನೋಡಿದನು—ಅವನು ಯಜ್ಞೋಪವೀತಧಾರಿ, ದ್ವಿಜರೂಪಧಾರಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 29
अथ तं ब्राह्मणं मत्वा घृणाविष्टः सुदुःखितः । गत्वा काशीपुरीं पश्चात्तपश्चक्रे समाहितः
ಅವನನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಹಾಗೂ ಗಾಢ ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿತನಾದನು. ನಂತರ ಕಾಶೀಪುರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
Verse 30
राज्ये पुत्रं समाधाय वैराग्यं परमं गतः । नियतो नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುತ್ರನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಅವನು ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಿಯಮಶೀಲನಾಗಿ ಮಿತಾಹಾರಿಯಾಗಿ, ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ದೊರಕಿದ ಅನ್ನವನ್ನೇ ಭೋಜನಮಾಡಿದನು.
Verse 31
ततः कालेन संप्राप्तो यमस्य सदनं प्रति । विपाप्मापि च चिह्नेन युक्तोऽयं पृथिवीपतिः
ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ರಾಜನು ಯಮನ ಸದನವನ್ನು ಸೇರಿದನು; ಪಾಪಮುಕ್ತನಾದರೂ ಆ ಕರ್ಮದ ಒಂದು ಗುರುತು ಅವನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು.
Verse 32
ब्रह्मघातोद्भवेनैव बालभावेऽपि संस्थिते । येऽत्र कुष्ठसमायुक्ता दृश्यंते मानवा भुवि । तैर्नूनं ब्राह्मणाघातो विहितश्चान्यजन्मनि
ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಫಲವೇ; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
Verse 33
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यो गत्वा श्राद्धमाचरेत् । पितॄणां चैव सर्वेषामनृणः स प्रजायते
ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು, ಸಮಸ್ತ ಪಿತೃಗಳ प्रति ಋಣಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 34
न ब्राह्मणवधाद्बाह्यं कुष्ठव्याधिः प्रजायते । एतत्सत्यं विजानीहि वदतो मम भूपते
ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕುಷ್ಠವ್ಯಾಧಿ ಬೇರೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಓ ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿ.
Verse 35
अंबरीष उवाच । एतदर्थं सुराधीश मया त्वं पूजितः प्रभो । प्रसन्ने त्वयि देवेश नासाध्यं विद्यते भुवि
ಅಂಬರೀಷನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಸುರಾಧೀಶ, ಪ್ರಭು! ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದೆ. ಓ ದೇವೇಶ, ನೀನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಅಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ.
Verse 36
एवमुक्तस्ततस्तेन भगवान्मधुसूदनः । पातालजाह्नवीतोयं स सस्मार समाधिना
ಅವನಿಂದ ಹೀಗೆ ಉಕ್ತನಾದ ಭಗವಾನ್ ಮಧುಸೂದನನು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ ಪಾತಾಳಸ್ಥ ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗೆ) ಜಲವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.
Verse 37
सा ध्याता सहसा तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । कृत्वा तु विवरं सूक्ष्मं विनिष्क्रांताऽथ तत्क्षणात्
ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಅವಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅವಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊರಬಂದಳು.
Verse 38
ततः प्रोवाच वचनमंबरीषं चतुर्भुजः । निमज्जतु सुतस्तेऽत्र सुपुण्ये जाह्नवीजले
ನಂತರ ಚತುರ್ಭುಜನಾದ ದೇವರು ಅಂಬರೀಷನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಅತಿಪುಣ್ಯವಾದ ಜಾಹ್ನವೀ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಲಿ.”
Verse 39
येन कुष्ठविनिर्मुक्तस्तत्क्षणादेव जायते । तथा ब्रह्मवधोद्भूतैः पातकैरुपपातकैः
ಆ (ನಿಮಜ್ಜನ)ದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಕುಷ್ಠದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾತಕಗಳು ಹಾಗೂ ಉಪಪಾತಕಗಳಿಂದಲೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 40
एतस्मिन्नेव काले तु समानीय सुतं नृपः । स्नापयामास तत्तोयैः प्रत्यक्षं शार्ङ्गधन्वनः
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕರೆತಂದು, ಶಾರ್ಙ್ಗಧನ್ವಿ (ವಿಷ್ಣು) ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಜಲಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದನು.
Verse 41
ततः स बालकः सद्यः स्नातमात्रो द्विजोत्तमाः । कुष्ठव्याधिविनिर्मुक्तो जातो बालार्कसंनिभः
ಅನಂತರ, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಆ ಬಾಲಕನು ಸ್ನಾನಮಾತ್ರ ಮಾಡಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕುಷ್ಠವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ಉದಯಿಸುವ ಬಾಲಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದನು।
Verse 42
ततः प्रणम्य तं देवं हर्षेण महताऽन्वितः । पित्रा समं जगामाथ स्वकीयं भवनं द्विजाः
ನಂತರ ಆ ದೇವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿದನು।
Verse 43
तस्मिन्गते महीपाले सपुत्रे तत्क्षणाद्धरिः । तद्रंध्रं पूरयामास यथा नो वेत्ति कश्चन
ಆ ರಾಜನು ಪುತ್ರನೊಡನೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ಹರಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ರಂಧ್ರವನ್ನು ತುಂಬಿದನು; ಯಾರಿಗೂ ಅದು ತಿಳಿಯದಂತೆ.
Verse 44
एतस्मात्कारणात्पूर्वं तत्तोयं सर्वपापहृत् । यद्गोमुखेन भूयोऽपि भूतले प्रकटीकृतम्
ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಆ ಜಲವು ಪೂರ್ವದಿಂದಲೂ ಸರ್ವಪಾಪಹರವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಗೋಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅದು ಮತ್ತೆ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।
Verse 46
व्याधयोपि महारौद्रा दद्रुपामा समुद्भवाः । उपसर्गोद्भवाश्चैव विस्फोटकविचर्चिका
ಅತಿಭಯಂಕರ ವ್ಯಾಧಿಗಳೂ—ಉಪಸರ್ಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದದ್ರು (ದಾದು) ಮತ್ತು ವಿಚರ್ಚಿಕಾ (ಎಕ್ಸಿಮಾ), ಹಾಗೆಯೇ विस್ಫೋಟಕ (ಪುಳ್ಳೆ-ಪುಂಡು) ಮೊದಲಾದ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು—ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 47
निष्कामस्तु पुनर्मर्त्यो यः स्नानं तत्र भक्तितः । कुरुते याति लोकं स देवदेवस्य चक्रिणः
ನಿಷ್ಕಾಮನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ದೇವದೇವನಾದ ಚಕ್ರಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 48
यस्मिन्दिने समानीता सा गंगा तत्र विष्णुना । तस्मिन्दिने वृषे सूर्यः स्थितश्चित्रासु चंद्रमाः
ವಿಷ್ಣುವು ಆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ತಂದ ದಿನವೇ ಸೂರ್ಯನು ವೃಷಭ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನು ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 49
अद्यापि तज्जलस्पर्शात्सुपवित्रो धरातले । यः स्नानं सूर्यवारेण कुरुतेऽर्कोदयं प्रति । तस्य नाशं द्रुतं यांति गलगंडादिका इह
ಇಂದಿಗೂ ಆ ಜಲಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ। ಯಾರು ಭಾನುವಾರ ಸೂರ್ಯೋದಯದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಗಲಗಂಡ ಮುಂತಾದ ರೋಗಗಳು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಶೀಘ್ರ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 50
तथान्येऽपि दिने तस्मिन्यदि तोयमवाप्य च । स्नानं करोति सद्भक्त्या तत्फलं सोऽपि चाप्नुयात्
ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆ ನೀರನ್ನು ಪಡೆದು ಸತ್ಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನೂ ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 93
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गोमुखतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिनवतितमोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದ ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಗೋಮುಖತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ತೊಂಬತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।