Adhyaya 278

Verse 1

सूत उवाच । ये चान्ये भास्करा स्तत्र संति ब्राह्मणसत्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठिताः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಅಲ್ಲಿ ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಭಾಸ್ಕರನ (ಸೂರ್ಯನ) ಇತರ ರೂಪಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ।

Verse 2

यस्तान्पूजयते भक्त्या हृदि कृत्वाऽभिवांछितान् । सप्तम्यां चैव सप्तम्यां लभते नात्र संशयः

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಭೀಷ್ಟವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 3

ऋषय उचुः । एक एव स्थितः सूर्यो दृश्यते च नभस्तले । तत्कथं द्वादशैते च तत्र क्षेत्रे प्रतिष्ठिताः । कस्मिन्काले तथा कृत्ये किमर्थं सूतनन्दन

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಒಬ್ಬನೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾದರು? ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಕೃತ್ಯದಿಂದ, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಹೇ ಸೂತನಂದನ?

Verse 4

सूत उवाच । आसीत्पूर्वं कृतिर्नाम शुनःशेपसमुद्भवः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶುನಃಶೇಪನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ‘ಕೃತಿ’ ಎಂಬೊಬ್ಬನು ಇದ್ದನು.

Verse 5

तस्य पुत्रः शुनः पुत्रो बभूव मुनिसत्तमः । चारायणः सुतस्तस्य वभूव मुनिसत्तमः

ಅವನಿಗೆ ‘ಶುನ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು. ಅವನ ಪುತ್ರ ‘ಚಾರಾಯಣ’ನೂ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು.

Verse 6

कस्यचित्त्वथ कालस्य ब्रह्मा लोक पितामहः । सावित्रीशापनिर्दग्धो ह्यवतीर्णो धरातले

ನಂತರ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿ, ಭೂಮಿಗೆ ಅವತರಿಸಿದನು.

Verse 7

गायत्री च यदा विप्रास्तेनोढा यज्ञकर्मणि । प्राक्स्थितां च परित्यज्य सर्वदेवसमागमे । कालात्ययो भवेन्नैव सावित्र्यागमने स्थिरे

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಯಜ್ಞಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹಮಾಡಿದಾಗ, ಮುಂಚೆಯೇ ಹೊರಟಿದ್ದ ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸರ್ವದೇವಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯವಾಯಿತು; ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಆಗಮನವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕಾಲವಿಲಂಬವನ್ನು ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 8

ततस्तस्य समादेशाद्गायत्री गोपकन्यका । शक्रेण च समानीता दिव्यलक्षणलक्षिता

ನಂತರ ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಗೋವಾಳಕನ್ಯಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಕರೆತಂದನು; ಅವಳು ದಿವ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಿತಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 9

गोपकन्यां च तां ज्ञात्वा गोश्च वक्त्रेण पद्मजः । प्रवेश्याकर्षयामास गुह्येन च ततः परम्

ಅವಳನ್ನು ಗೋಪಕನ್ಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಪದ್ಮಜನು (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅವಳನ್ನು ಹಸುವಿನ ಬಾಯಿಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಗುಹ್ಯೋಪಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿದನು।

Verse 10

ब्राह्मणानां गवां चैव कुलमेकं द्विधा स्थितम् । एकत्र मन्त्रास्तिष्ठंति हविरेकत्र संस्थितम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ಗೋವಿಗೂ ಕುಲ ಒಂದೇ; ಆದರೆ ಅದು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ—ಒಂದು ಕಡೆ ಮಂತ್ರಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಹವಿಸ್ (ಆಹುತಿ) ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 11

तेन तां ब्राह्मणीं कृत्वा पश्चात्तस्याः परिग्रहम् । गृह्योक्तविधिना चक्रे पुरःस्थोऽपि पितामहः

ಹೀಗೆ ಅವಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪಿತಾಮಹನು (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದರೂ ಗೃಹ್ಯವಿಧಿಯಂತೆ ಅವಳ ಪರಿಗ್ರಹ (ಪತ್ನೀಸ್ವೀಕಾರ) ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 12

पत्नीशालोपविष्टायां ततस्तस्यां द्विजोत्तमाः । सावित्री समनुप्राप्ता देवपत्नीभिरावृता

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಅವಳು ಪತ್ನೀಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಪವಿಷ್ಟಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ದೇವಪತ್ನಿಯರಿಂದ ಆವರಿತಳಾದ ಸಾವಿತ್ರಿ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದಳು।

Verse 13

ततस्तां सा समालोक्य रशनासमलंकृताम् । दौर्भाग्यदुःखमापन्ना शशाप च विधिं ततः

ನಂತರ ಅವಳನ್ನು ರಶನದಿಂದ (ಕಟಿಬಂಧದಿಂದ) ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳಾಗಿ ನೋಡಿ, ದೌರ್ಭಾಗ್ಯದ ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿತಳಾದ ಸಾವಿತ್ರಿ ಆಗ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯನ್ನು ಶಪಿಸಿದಳು।

Verse 14

सावित्र्युवाच । यस्मात्त्वया परित्यक्ता निर्दोषाहं पितामह । पितामहोऽसि मे नूनमद्यप्रभृति संगमे

ಸಾವಿತ್ರಿಯು ಹೇಳಿದಳು—ಹೇ ಪಿತಾಮಹ! ನಾನು ನಿರ್ದೋಷಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದಿನಿಂದ ಸಂಗಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ‘ಪಿತಾಮಹ’ ಮಾತ್ರವಾಗಿರುವೆ।

Verse 15

मनुष्याणां भवेत्कृत्यमन्यनारीपरिग्रहः । एतत्त्वया कृतं यस्मान्मा नुषस्त्वं भविष्यसि

ಮಾನವರಿಗೆ ಪರಸ್ತ್ರೀಗ್ರಹಣವು ಮಹಾಪಾಪಕರ್ಮ; ನೀನು ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ನೀನು ಮಾನವನಾಗುವೆ।

Verse 16

कामार्तश्च विशेषेण मम वाक्यादसंशयम्

ನನ್ನ ವಚನದಿಂದ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ನೀನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಮದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗುವೆ।

Verse 17

एवमुक्त्वा तु सावित्री त्यक्त्वा तं यज्ञमंडपम् । गिरेः शिखरमारूढा तपश्चक्रे महत्ततः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಸಾವಿತ್ರಿಯು ಆ ಯಜ್ಞಮಂಡಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪರ್ವತಶಿಖರಕ್ಕೆ ಏರಿ, ನಂತರ ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು।

Verse 18

पितामहोऽपि तच्छापाच्चारायणनिवेशने । अवतीर्णो धरापृष्ठे कालेन महता ततः

ಆ ಶಾಪದ ಕಾರಣ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಕೂಡ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಚಾರಾಯಣ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಭೂಪೃಷ್ಠಕ್ಕೆ ಅವತರಿಸಿದನು।

Verse 19

स यदा यौवनं भेजे मानुषं च पुरा स्थितः । तथातथा च तापेन कामोत्थेन प्रपीड्यते

ಅವನು ಮಾನವ ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಹಿಂದೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಕಾಮೋದ್ಭವ ತಾಪದಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪೀಡಿತನಾದನು।

Verse 20

ततोऽसौ वीक्षते नारीं कन्यां वाथ तपस्विनीम् । अविकल्पमना भेजे रूपसौभाग्यगर्वितः

ನಂತರ ಅವನು ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಂಡನು—ಕನ್ಯೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ತಪಸ್ವಿನಿಯಾಗಲಿ—ರೂಪಸೌಭಾಗ್ಯದ ಗರ್ವದಿಂದ ಮದಗೊಂಡು, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು।

Verse 21

ततस्तं ब्यसनार्तं च दृष्ट्वा चारायणो मुनिः । स्वयं निःसारयामास प्रकोपेन निजाश्रमात्

ಅವನನ್ನು ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟವನಾಗಿ ಕಂಡು, ಮುನಿ ಚಾರಾಯಣನು ಕೋಪದಿಂದ ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದನು।

Verse 22

स च पित्रा परित्यक्तो भ्रममाणस्ततस्ततः । चमत्कारपुरं प्राप्तः शाकल्यो यत्र तिष्ठति

ತಂದೆಯಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತ ಅವನು ಚಮತ್ಕಾರಪುರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಶಾಕಲ್ಯನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 23

नाम्ना ब्राह्मणशार्दूलो नागरो वेदपारगः । वृतः शिष्य सहस्रेण वेदविद्यां प्रचारयन्

ಅಲ್ಲಿ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾರ್ದೂಲ’ ಎಂಬ ನಾಗರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬನಿದ್ದನು; ವೇದಪಾರಂಗತನು, ಸಾವಿರ ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವೇದವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 24

अथ तं स प्रणम्योच्चैः शिष्यत्वं समुपागतः । वेदाध्ययनसंपन्नो बभूवाथ चिरादपि

ಆಗ ಅವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶಿಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವನೂ ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದನು.

Verse 25

एतस्मिन्नेव काले नु आनर्ताधिपतिः स्वयम् । आगतस्तिष्ठते यत्र जलशायी हरिः स्वयम्

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನರ್ತಾಧಿಪತಿ ಸ್ವತಃ ಬಂದು, ಜಲಶಾಯಿ ಹರಿ ಸ್ವಯಂ ವಾಸಿಸುವ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದನು.

Verse 26

चातुर्मास्यव्रतं तेन गृहीतं तत्पुरस्तदा । प्रार्थितस्तु ततो विप्राः शाकल्यस्तैन भूभुजा

ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಾಕಲ್ಯನನ್ನು—ಅವಶ್ಯಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 27

शांतिकं पौष्टिकं नित्यं त्वया कार्यं ममालये । यावत्तिष्ठाम्यहं चात्र प्रसादः क्रियतामिति

ಅವನು ಹೇಳಿದನು: “ನನ್ನ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ನಿತ್ಯ ಶಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು; ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರಸಾದ (ಅನುಗ್ರಹ) ಮಾಡಲಿ.”

Verse 28

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा दाक्षिण्येन द्विजोत्तमाः । एकैकं प्रेषयामास स्वशिष्यं तस्य मंदिरे

“ಬಾಢಮ್” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯದಿಂದ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಆ ರಾಜನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 29

स शांतिकं विधायाथ दत्त्वाशीः पार्थिवस्य च । संप्राप्य दक्षिणां तस्मात्पुनरेति च तं द्विजम्

ಅವನು ಶಾಂತಿಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ರಾಜನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ನಂತರ ಅವನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಮತ್ತೆ ಆ ದ್ವಿಜ-ಆಚಾರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.

Verse 30

शाकल्याय च तां दत्त्वा दक्षिणां निजमंदिरे । जगाम नित्यमेवं हि व्यवहारो व्यवस्थितः

ಅವನು ಆ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಕಲ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಹೊರಟನು. ಹೀಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಈ ಸೇವಾ-ವ್ಯವಹಾರವು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

Verse 31

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते शाकल्येन विसर्जितः । शांत्यर्थं याज्ञवल्क्यस्तु पार्थिवस्यनिवेशनम्

ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಶಾಕಲ್ಯನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಶಾಂತಿಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ರಾಜನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 32

तस्य भूपस्य रूपाढया मंथरास्ति विलासिनी । रात्रौ च कामिता तेन कामाढयेन सुकामिनी

ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಮಂಥರಾ ಎಂಬ ರೂಪಸಂಪನ್ನ ವಿಲಾಸಿನಿ ಇದ್ದಳು. ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾಜನು ಅವಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವಳೂ ಪ್ರೇಮಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಉತ್ಸುಕಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 33

भावैर्वात्स्यायनप्रोक्तैः समालिंगनपूर्वकैः । स तया विविधैः कृत्तो मयूरपदकादिभिः । शरीरे चाधरे चैव तथा मणिप्रवालकैः

ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನನು ಹೇಳಿದ ರತಿ-ಭಾವಗಳನ್ನು, ಆಲಿಂಗನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಅವಳು ಮಯೂರಪದಕ ಮೊದಲಾದ ನಾನಾವಿಧ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲೂ ಅವನ ಅಧರಗಳ ಮೇಲೂ ಮೂಡಿಸಿದಳು; ಮಣಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಳದ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಕಿದಳು.

Verse 34

संप्राप्तोऽध्ययनार्थाय यावच्छाकल्यसन्निधौ । तावत्संप्रेषितस्तेन शांत्यर्थं भूपमंदिरे

ಅಧ್ಯಯನಾರ್ಥವಾಗಿ ಶಾಕಲ್ಯನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಶಾಂತಿಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ರಾಜಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಅವನೇ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 35

सोऽपि संप्रेषितस्तेन गत्वा तं पार्थिवालयम् । शांतिकं च ततश्चक्रे यथोक्तविधिना द्विजाः

ಅವನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಜನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 36

शांतिकस्यावसाने तु प्रगृह्य कलशोदकम् । पंचांगैः कल्पितं रुद्रैः स्वयमेवाभिमंत्रितैः

ಶಾಂತಿಕರ್ಮ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಕಲಶೋದಕವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು—ಪಂಚಾಂಗ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ರುದ್ರಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದುದನ್ನು।

Verse 37

साक्षतं सुमनोयुक्तं समादाय गतस्ततः । संतिष्ठते नृपो यत्र आनर्तो त्रतसंयुतः

ನಂತರ ಅವನು ಅಕ್ಷತ ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪರಿವಾರಸಹಿತವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆನರ್ತದ ರಾಜನಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 38

द्यामालेखीति मंत्रं स प्रोच्चार्य विधिपूर्वकम् । छंदर्षिसहितं चैव यावत्क्षिपति मस्तके । तावन्निरीक्षितस्तेन नखलेखाविकर्तितः

‘ದ್ಯಾಮಾಲೇಖೀ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಛಂದಸ್ಸು-ಋಷಿಯೊಡನೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಅವನು ರಾಜನ ಮಸ್ತಕದ ಮೇಲೆ ನ್ಯಸಿಸಿದನು; ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ಗಮನಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು—ಅವನ ತುಟಿ ನಖರೇಖೆಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ ವಿಕೃತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 39

खंडितेनाधरेणैव ततोऽभूद्दुर्मना नृपः

ಆಗ ಚಿದ್ರಗೊಂಡು ವಿಕೃತವಾದ ತುಟಿಯ ಕಾರಣ ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿದನು।

Verse 40

विटप्रायं तु तं दृष्ट्वा मलिनांबरधारिणम् । तं प्रोवाच विहस्योच्चै देहि विप्राऽक्षताञ्जलम्

ಅವನನ್ನು ದಯನೀಯವಾಗಿ, ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡು ಒಬ್ಬನು ನಗುತ್ತಾ ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಅಕ್ಷತಗಳ ಅಂಜಲಿ ಕೊಡು.”

Verse 41

मंदुरायां स्थितं यच्च काष्ठमेतत्प्रदृश्यते । याज्ञवल्क्यस्ततो दृष्ट्वा सकोपस्तमुपाद्रवत्

“ಕುದುರೆಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಈ ಮರದ ತುಂಡು ಕಾಣುತ್ತದೆ…” ಎಂದು ಕಂಡ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಕೋಪದಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 42

क्षिप्त्वा तत्र जलं विप्राः साक्षतं गृहमागमत् । अगृह्य दक्षिणां तस्य पार्थिवस्य यथास्थिताम्

ಅಲ್ಲಿ ಜಲವನ್ನು ಛಿಟಕಿ, ಅಕ್ಷತಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು; ರಾಜನು ಇಟ್ಟಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 43

एतस्मिन्नंतरे तस्य धवकाष्ठस्य सर्वतः । निष्क्रांता विविधाः शाखाः पल्लवैः समलंकृताः

ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ಆ ಧವಕಾಷ್ಠದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳು ಹೊರಬಂದು, ಹೊಸ ಪಲ್ಲವಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು।

Verse 44

तद्दृष्ट्वा विस्मितः सोऽथ आनर्ताधिपतिर्नृपः । पश्चात्तापं परं चक्रे धिङ्मयैवमनुष्ठितम्

ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಆನರ್ತಾಧಿಪತಿ ರಾಜನು ಅತೀವ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು. ನಂತರ ಅವನು ಗಾಢ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ—“ಧಿಕ್ಕಾರ, ನಾನು ಹೀಗೆ ನಡೆದೆನು!” ಎಂದು ನುಡಿದನು.

Verse 45

स नूनं विबुधः कोऽपि विप्ररूपेण संगतः । येनेदृशः प्रभावोऽयं तस्य मंत्रस्य संस्थितः

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ದಿವ್ಯಸತ್ತ್ವವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ; ಅವನಿಂದಲೇ ಈ ಮಂತ್ರವು ಇಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 46

यद्यहं प्रतिगृह्णामि तस्य मन्त्रोदितं जलम् । जरामरणहीनस्तु तद्भवाभि न संशयः

ನಾನು ಅವನ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದ ಆ ಜಲವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಜರಾ-ಮರಣರಹಿತನಾಗುವೆನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 47

एवं चिंतयतस्तस्य तद्दिनं विस्मितस्य च । पार्थिवस्य द्विजश्रेष्ठा जातं वर्षशतोपमम्

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಹೀಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಆ ಒಂದು ದಿನವೂ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಂತೆ ತೋಚಿತು.

Verse 48

दिवसे तु समाक्रांते कथंचित्तस्य भूपतेः । विभावरी क्षयं याति कथंचिन्नैव शारदी

ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಗೋ ದಿನ ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ ಹೇಗೋ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು; ಆದರೆ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 49

ततः प्रभातसमये समुत्थाय महीपतिः । आह्वयामास शाकल्यं पुरुषैराप्तकारिभिः

ನಂತರ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಎದ್ದು, ತನ್ನ ವಿಶ್ವಾಸಪಾತ್ರ ಸೇವಕರ ಮೂಲಕ ಶಾಕಲ್ಯನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿದನು।

Verse 50

ततः प्रोवाच विनयात्सादरं प्रांजलिः स्थितः । कल्ये शिष्यः समायातो यस्त्वदीयो ममांतिकम्

ನಂತರ ಅವನು ವಿನಯದಿಂದ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಸಾದರವಾಗಿ ನಿಂತು ಹೇಳಿದನು—“ಇಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನು ನನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ।”

Verse 51

शांत्यर्थं प्रेषणीयस्तु सोऽद्यापि च द्विजोत्तम । तस्योपरि परा भक्तिर्मम जाताऽद्य केवलम्

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಶಾಂತ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಇಂದೂ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು; ಇಂದು ನನಗೆ ಅವನ ಮೇಲೆಯೇ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ।

Verse 53

गच्छ वत्स त्वमद्यैव पार्थिवस्य निवेशनम् । शांत्यर्थं तेन भूयोऽपि त्वमेवाशुनिमंत्रितः

“ವತ್ಸ, ನೀನು ಇಂದೇ ರಾಜನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಶಾಂತ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದಾನೆ।”

Verse 54

याज्ञवल्क्य उवाच । नाहं यास्यामि तद्धर्म्ये शांत्यर्थं द्विजपुंगव । अनादरेण दृष्टोऽहं नाशीर्मे च समाहृता

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ದ್ವಿಜಪುಂಗವ, ಆ ಶಾಂತ್ಯರ್ಥ ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ನನ್ನನ್ನು ಅನಾದರದಿಂದ ನೋಡಿದರು, ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಸತ್ಕಾರವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ।”

Verse 55

काष्ठोपरि मया दत्ता तस्य वाक्यादसंशयम् । तस्मात्प्रेषय चान्यं त्वं गुरो शिष्यं विचक्षणम् । आनर्तं रंजयेद्यस्तु विवेकेन समन्वितम्

ಅವನ ವಚನಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನನನ್ನು ಕೇವಲ ಕಾಷ್ಠದ ಮೇಲೆಯೇ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರುವರ್ಯರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವಿವೇಕಸಂಪನ್ನ, ವಿಚಕ್ಷಣ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕಳುಹಿಸು; ಅವನು ಆನರ್ತರಾಜನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ ಸನ್ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವನು.

Verse 56

शाकल्य उवाच । राजाऽदेशः सदा कार्यः पुरुषैर्देशवासिभिः । योगक्षेमविधानाय तथा लाभाय केवलम्

ಶಾಕಲ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ದೇಶವಾಸಿಗಳಾದ ಪುರುಷರು ಸದಾ ರಾಜಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ-ರಕ್ಷಣೆಗೂ ಹಾಗೂ ಲಾಭ-ಸಮೃದ್ಧಿಗೂ ಮಾತ್ರ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 57

प्रतिकूलो भवेद्यस्तु पाथिवानां स मन्दधीः । न तस्य जायते सौख्यं कथंचिद्द्विजसत्तम

ರಾಜರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗುವವನು ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವನು; ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ, ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸುಖವು ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 58

ये जात्यादि महोत्सेकान्न नरेंद्रानुपासते । तेषामामरणं भिक्षा प्रायश्चित्तं विनिर्मितम्

ಜಾತಿ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾ ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿ ನರೇಂದ್ರರನ್ನು ಉಪಾಸಿಸದವರಿಗೆ, ಮರಣದವರೆಗೆ ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಮಾಡುವುದೇ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೆಂದು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 59

एवं तयोर्विवदतोस्तदा वै गुरुशिष्ययोः । भूयोऽपि तत्र संप्राप्ताः पुरुषाः पार्थिवेरिताः

ಹೀಗೆ ಗುರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರು ವಾದಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ರಾಜನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರಿದರು.

Verse 60

प्रोचुश्च त्वरया युक्ताः शाकल्यं प्रांजलिस्थिताः । शिष्यं तं प्रेषय क्षिप्रं राजा मार्गं प्रतीक्षते

ಅವರು ತ್ವರೆಯಿಂದ, ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತು ಶಾಕಲ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಆ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಕಳುಹಿಸಿರಿ; ರಾಜನು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ।”

Verse 61

असकृत्प्रोच्यमानोऽपि यदा गच्छति नैव सः । तदा संप्रेषयामास उद्दालकमथारुणिम्

ಪುನಃಪುನಃ ಹೇಳಿದರೂ ಅವನು ಹೋಗದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಶಾಕಲ್ಯನು ಅರುಣಿಯ ಪುತ್ರ ಉದ್ಧಾಲಕನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು।

Verse 62

शिष्यं विनयसंपन्नं कृतांजलिपुटं स्थितम् । गच्छ वत्स समादेशात्सांप्रतं नृपमंदिरम्

ವಿನಯಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಅವನು ಹೇಳಿದನು— “ವತ್ಸ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಈಗಲೇ ರಾಜಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗು।”

Verse 63

शांतिकर्म विधायाथ स्वाध्यायं च ततः कुरु

ಮೊದಲು ಶಾಂತಿಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ—ವೇದಪಠನ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡು।

Verse 64

स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा तं पार्थिवालयम् । चकार शांतिकं कर्म विधिदृष्टेन कर्मणा

ಅವನು “ತಥೇತಿ” ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ರಾಜನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ವಿಧಿನಿಯಮಾನುಸಾರ ಶಾಂತಿಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 65

ततः कलशतोयं स साक्षतं सुमनोन्वितम् । गृहीत्वोपाद्रवत्तत्र यत्र राजा व्यवस्थितः

ನಂತರ ಅವನು ಕಲಶದ ನೀರನ್ನು ಅಕ್ಷತ ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ರಾಜನು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಓಡಿದನು।

Verse 66

राजोवाच । स्वकीयमन्त्रलिंगेन अभिषेकं तु यच्छ भोः । काष्ठस्यास्य यदग्रे ते प्रोत्थितं तिष्ठते द्विज

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ದ್ವಿಜನೇ! ನಿನ್ನ ಸ್ವಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಲಿಂಗದ ಮೂಲಕ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡು; ಈ ಮರದ ತುಂಡಿನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಅದಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡು।

Verse 67

ततस्तेन शुभं मंत्रं प्रोच्याभीष्टं जलं स्वयम् । अभिषिच्य च तत्काष्ठं ततश्च स्वगृहं ययौ

ನಂತರ ಅವನು ಶುಭಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ತಾನೇ ಬಯಸಿದ ಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ಮರದ ತುಂಡಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು।

Verse 68

तावद्रूपं च तत्काष्ठं दृष्ट्वाऽनर्तो महीपतिः । विषादसहितश्चैव पश्चात्तापसमन्वितः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ಮರದ ತುಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಆ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡ ರಾಜನು ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು; ವಿಷಾದದಿಂದ ತುಂಬಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಭಾರಿತನಾದನು।

Verse 69

भूयस्तु प्रेषयामास याज्ञवल्क्यकृते तदा । अन्यं दूतं विदग्धं च शाकल्यस्य द्विजाश्रयम्

ನಂತರ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆಶ್ರಯವಾದ ಶಾಕಲ್ಯನ ಬಳಿಗೆ, ಅವನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಿಪುಣ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು।

Verse 70

वेदना कायसंस्था मे वर्तते द्विजसत्तम । शांत्यर्थं प्रेषया क्षिप्रं तं शिष्यं पूर्वसंचितम्

ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ! ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವೇದನೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧನಾದ ಆ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಕಳುಹಿಸು.

Verse 71

अपमानं कृतं तस्य मया कल्ये द्विजोत्तम । तेन मे सहसा व्याधिराशीर्वादमनिच्छतः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನಿನ್ನೆ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದೆ. ಅದರಿಂದಲೇ ನನಗೆ ಅಚಾನಕ ವ್ಯಾಧಿ ಬಂದಿದೆ—ಅವನು ಆಶೀರ್ವಾದ ಕೊಡಲು ಇಚ್ಛಿಸದಿದ್ದರೂ.

Verse 72

तस्मात्प्रेषय मे शीघ्रं येन मे स्वस्थता भवेम् । असकृत्प्रोच्यमानोऽपि यदा नैव स गच्छति

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರ ಕಳುಹಿಸು, ನನಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ದೊರಕಲಿ. ಮರುಮರು ಹೇಳಿದರೂ ಅವನು ಹೋಗದೆ ಇದ್ದರೆ…

Verse 73

याज्ञवल्क्यस्ततः शिष्यमन्यं प्रोवाच सादरम् । ततस्तं मधुकं पैग्यं प्रेषयामास तद्गृहे

ಆಮೇಲೆ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಸಾದರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು; ನಂತರ ಮಧುಕ ಪೈಗ್ಯನನ್ನು ಆ ಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 74

तेनापि विहितं तच्च यथोद्दालकनिर्मितम् । आशीर्वादो नृपोद्देशाद्दत्तः काष्ठस्य तस्य च

ಅವನು ಕೂಡ ಉದ್ದಾಲಕನು ಮಾಡಿದಂತೆ ಅದನ್ನೇ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ರಾಜನ ವಿನಂತಿಯಿಂದ ಆ ಮರದ ತುಂಡಿಗೂ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಲಾಯಿತು.

Verse 76

असकृत्प्रोच्यमानोऽपि याज्ञवल्क्यो व्रजेन्न हि । यदा तदा बहुगुणमन्यं शिष्यं प्रदिष्टवान्

ಪುನಃಪುನಃ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವರು ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು.

Verse 77

प्रचूडं भागवित्तिं च सोऽपि गत्वा यथा पुरा । चकार शांतिकं कर्म यथा ताभ्यां पुरा कृतम्

ಅವನು ಕೂಡ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಪ್ರಚೂಡ ಮತ್ತು ಭಾಗವಿತ್ತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅವರು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಶಾಂತಿಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 78

ततः शांत्युदकं तस्मिन्प्राक्षिपच्चैव दारुणि । मंत्रवच्च तथाप्येव तद्रूपं च व्यवस्थितम्

ನಂತರ ಅವನು ಆ ಭಯಾನಕ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಶಾಂತ್ಯುದಕವನ್ನು ಛಿಟುಕಿಸಿದನು; ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೂ ಅದರ ರೂಪವು ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು.

Verse 79

तद्रूपमपि तत्काष्ठं दृष्ट्वा भूयोऽपि पार्थिवः । अन्यं संप्रेषयामास याज्ञवल्क्यकृते नरम्

ಆ ಮರದ ತುಂಡು ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರನ್ನು ಕರೆತರಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 80

प्रणम्य स द्विजश्रेष्ठः शाकल्यं च द्विजोत्तमम् । शांत्यर्थं मम हर्म्ये त्वं कल्ये शिष्यं समादिश । येन मे जायते शांतिः शरीरस्य द्विजोत्तम

ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ಶಾಕಲ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಶಾಂತಿಯ ನಿಮಿತ್ತ ನಾಳೆ ನನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿರಿ; ಅವನಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗಲಿ, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ।”

Verse 81

ततः प्रोवाच शाकल्यो याज्ञवल्क्यं द्विजोत्तमाः । भूयोऽपि शृण्वतस्तस्य आनर्तस्य महीपतेः

ಅನಂತರ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನಾದ ಶಾಕಲ್ಯನು, ಆನರ್ತದ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳುತ್ತಿರಲಾಗಿ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 82

याज्ञवल्क्य द्रुतं गच्छ ममादेशान्नृपालयम् । राज्ञोस्य रोगनाशाय शांतिकं कुरु पुत्रक

“ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ರಾಜಮನೆಗೆ ಹೋಗು. ಈ ರಾಜನ ರೋಗನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಂತಿಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು, ಮಗನೇ.”

Verse 83

याज्ञवल्क्य उवाच । नाहं तत्र गमिष्यामि गुरो मैवं ब्रवीहि माम् । अपमानः कृतोऽनेन गुरो मम महीभुजा

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಗುರುದೇವ, ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬೇಡಿ. ಆಚಾರ್ಯ, ಆ ರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದಾನೆ।”

Verse 84

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स कोपं परमं गतः । अब्रवीद्भर्त्समानस्तु याज्ञवल्क्यं ततः परम्

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಪರಮ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು; ನಂತರ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನನ್ನು ಗದರಿಸಿ ಮುಂದುವರೆದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 85

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा चानृणी भवेत्

ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರವನ್ನಾದರೂ ಬೋಧಿಸಿದರೆ, ಆ ಋಣವನ್ನು ತೀರಿಸಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ದ್ರವ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅನೃಣನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।

Verse 86

यस्मात्त्वं शिष्यतां गत्वा मम वाक्यं करोषि न । तस्मात्त्वां योजयिष्यामि ब्रह्म शापेन सांप्रतम्

ನೀನು ಶಿಷ್ಯಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದರೂ ನನ್ನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾಪದಿಂದ ಬಂಧಿಸುವೆನು.

Verse 87

याज्ञवल्क्य उवाच । अन्यायेन हि चेच्छापं गुरो मम प्रदास्यसि । अहमप्येव दास्यामि प्रतिशापं तवाधुना

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಗುರುವೇ, ನೀನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ನನಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ನಾನೂ ಈ ಕ್ಷಣವೇ ನಿನಗೆ ಪ್ರತಿಶಾಪವನ್ನು ನೀಡುವೆನು.

Verse 88

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथे वर्तमानस्य परित्यागो विधीयते

ಗುರು ಕೂಡ ಅಹಂಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯ-ಅಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಕುಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ—ಅಂತಹ ಗುರುವಿನ ತ್ಯಾಗವು ವಿಧಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 89

तस्मात्त्वं हि मया त्यक्तः सांप्रतं हि न मे गुरुः । अविशषेण शिष्यार्थं यदादेशं प्रयच्छसि

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ನೀನು ನನ್ನ ಗುರು ಅಲ್ಲ. ಆದರೂ ಶಿಷ್ಯಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ನೀಡುವ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 90

यावंतस्ते स्थिताः शिष्यास्तावद्भिर्दिवसैरहम् । तवादेशं करिष्यामि नोचेद्यास्यामि दूरतः

ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಶಿಷ್ಯರು ಇರುವಷ್ಟು ದಿನಗಳು, ಅಷ್ಟು ದಿನಗಳು ನಾನು ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವೆನು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನು ದೂರಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋಗುವೆನು.

Verse 91

शाकल्य उवाच । यदि गच्छसि चान्यत्र तत्त्वं विद्यां परित्यज । यां मया पाठितः पाप व्रज पश्चात्कुशिष्य भोः

ಶಾಕಲ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವದಾದರೆ, ನಾನು ಬೋಧಿಸಿದ ತತ್ತ್ವವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಓ ಪಾಪಿ, ಓ ಕುಶಿಷ್ಯ, ದೂರ ಸರ; ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ ದೂರವಾಗು.

Verse 92

मयाभिमंत्रितं तोयं क्षुरिकामुण्डसंभवम् । पिब तस्याः प्रभावेण शीघ्रमेव त्यजिष्यसि । जठरान्मामकीं विद्यां त्वयाधीता पुरा तु या

ಈ ನೀರನ್ನು ನಾನು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಇದು ‘ಕ್ಷುರಿಕಾಮುಂಡ’ದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದದು. ಇದನ್ನು ಕುಡಿ; ಇದರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನೀನು ಶೀಘ್ರವೇ ನಿನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ನನ್ನ—ಹಿಂದೆ ನನ್ನಿಂದ ಕಲಿತ—ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ವಾಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಹೊರಹಾಕಿ ತ್ಯಜಿಸುವೆ.

Verse 93

एवमुक्त्वा स चामंत्र्य मंत्रैराथर्वणैर्जलम् । पानाय प्रददौ तस्मै वांत्यर्थं सद्विजोत्तमः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಅಥರ್ವಣ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಜಲವನ್ನು ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ, ವಾಂತಿ ಉಂಟಾಗಲೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ನೀಡಿದನು.

Verse 94

याज्ञवल्क्योऽपि तत्पीत्वा जलं तेनाभिमंत्रितम् । वांतिं कृत्वा सहान्नेन तद्विद्यां तां परित्यजत्

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನೂ ಅವನು ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿದ ಆ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿದು, ಆಹಾರ ಸಹಿತ ವಾಂತಿ ಮಾಡಿ, ಆ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

Verse 95

ततो मूढत्वमापन्नो विश्वामित्रह्रदं शुभम् । गत्वा स्नातो विधानेन शुचि र्भूत्वा समाहितः

ನಂತರ ಅವನು ಮೋಹಗ್ರಸ್ತನಾಗಿ ಶುಭವಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಹ್ರದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 96

चकार मूर्तीस्ता भक्त्या रवेर्द्वादशसंख्यया । प्रतिष्ठाप्य ततः सर्वाः पूजयामास भक्तितः

ಅವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರವಿ (ಸೂರ್ಯ)ಯ ಹನ್ನೆರಡು ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 97

धाता मित्रोऽर्यमा शक्रो वरुणः सांब एव च । भगो विवस्वान्पूषा च सविता दशमस्तथा । एकादशस्तथा त्वष्टा विष्णुर्द्वादश उच्यते

ಧಾತಾ, ಮಿತ್ರ, ಅರ್ಯಮಾ, ಶಕ್ರ, ವರುಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಬ; ಭಗ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪೂಷಾ, ಹಾಗೆಯೇ ದಶಮ ರೂಪವಾಗಿ ಸವಿತಾ; ಏಕಾದಶವಾಗಿ ತ್ವಷ್ಟಾ, ಮತ್ತು ದ್ವಾದಶವಾಗಿ ವಿಷ್ಣು—ಇವು ಇಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಹನ್ನೆರಡು ರೂಪಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 98

एवं द्वादशधा सूर्यः स्थापितोऽत्र विपश्चिता । आराधितस्ततो नित्यं गन्धपुष्पानुलेपनैः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಜ್ಞಾನಿ ಇಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ನಿತ್ಯವೂ ಸುಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಅನುಲೇಪನಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Verse 99

ततः कालेन महता गत्वा प्रत्यक्षतां रविः । प्रोवाच सुन्दरं प्रीत्या वाक्यमेतन्मुनिं प्रति

ನಂತರ ಬಹಳ ಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನು ಮುನಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ಸುಂದರ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 100

याज्ञवल्क्य प्रतुष्टोऽहं तव ब्राह्मणसत्तम । इष्टं ददामि ते ब्रूहि यद्यत्संप्रति वांछितम्

“ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತ್ತಮ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ—ಈಗ ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳು.”

Verse 101

याज्ञवल्क्य उवाच । वरं ददासि चेन्मह्यं वेदपाठे नियोजय । मां विभो येन शिष्यत्वं तव गच्छामि सांप्रतम्

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಭೋ! ನೀವು ನನಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡುವಿರಾದರೆ, ನನ್ನನ್ನು ವೇದಪಾಠ ಹಾಗೂ ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿರಿ; ಇದರಿಂದ ನಾನು ಈಗಲೇ ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನು.

Verse 102

आदित्य उवाच । मया पर्यटनं कार्यं सदैव द्विजसत्तम । मेरोः प्रदक्षिणार्थाय लोकालोककृते द्विज

ಆದಿತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ! ನಾನು ಸದಾ ಪರ್ಯಟನ ಮಾಡಲೇಬೇಕು; ಮೇರುವಿನ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾರ್ಥವಾಗಿ, ಲೋಕಗಳ ಹಾಗೂ ಲೋಕಾಲೋಕ-ಸೀಮೆಯ ಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜ।

Verse 103

तत्कथं योजयामि त्वां वेदपाठेन स द्विज

ಹಾಗಾದರೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜ! ನಿನ್ನನ್ನು ವೇದಪಾಠದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಿ?

Verse 104

तस्मात्त्वं लघुतां गत्वा मम मुख्यहयस्य च । श्रवणे तिष्ठ मद्वाक्यात्तेजसा चैव येन मे

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಅಶ್ವದ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸು; ನನ್ನ ವಾಕ್ಯದಿಂದಲೂ ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಧೃತನಾಗಿ, ಶ್ರವಣಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲು.

Verse 105

न दह्यसि महाभाग तत्र स्थोऽध्ययनं कुरु । स तथेति प्रतिज्ञाय प्रविश्यादित्यवाजिनः

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೆ ನೀನು ದಹಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡು. ಅವನು ‘ತಥೇತಿ’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಆದಿತ್ಯನ ಅಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 106

कर्णेऽपठत्ततो वेदांश्चतुरोऽपि च तन्मुखात् । अंगोपांगसमोपेतान्परिशिष्टसमन्वितान्

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಕರ್ಣಮಾರ್ಗದಿಂದಲೇ ಆ ಮುಖದಿಂದ ನಾಲ್ಕೂ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು—ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಶಿಷ್ಟಗಳ ಸಮೇತ।

Verse 107

ततः समाप्ते स प्राह प्रार्थयस्व विभो हि माम् । प्रदास्यामि न सन्देहस्तवाद्य गुरुदक्षिणाम्

ಅಧ್ಯಯನ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಭೋ, ನನ್ನನ್ನು ಬೇಡು; ಇಂದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವೆನು।”

Verse 108

आदित्य उवाच । यानि सूक्तानि ऋग्वेदे मदीयानि द्विजोत्तम । सावनानि यजुर्वेदे सामानि च तृतीयके

ಆದಿತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಸೂಕ್ತಗಳು, ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿರುವ ಸಾವನ ಮಂತ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ವೇದ (ಸಾಮವೇದ)ದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಗಾನಗಳು—”

Verse 110

ये द्विजास्तानि सर्वाणि कीर्तयिष्यंति मे पुरः । ते सर्वे पाप निर्मुक्ताः प्रयास्यंति दिवालयम्

ಯಾವ ದ್ವಿಜರು ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಕೀರ್ತಿಸಿ/ಪಠಿಸುವರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಪಮುಕ್ತರಾಗಿ ದಿವ್ಯಾಲಯ (ಸ್ವರ್ಗಧಾಮ)ವನ್ನು ಸೇರುವರು।

Verse 111

व्याख्यास्यंति पुनर्ये च मम भक्तिपरायणाः । ते यास्यंति द्विजा मुक्तिं सत्यमेतन्मयोदितम्

ಮತ್ತು ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ದ್ವಿಜರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವರು; ಇದು ನಾನು ಹೇಳಿದ ಸತ್ಯವಚನ।

Verse 112

सूत उवाच । एवं वेदान्पठित्वा स प्रदत्त्वा गुरुदक्षिणाम् । सूर्यायाभ्यागतो भूयश्चमत्कारपुरं प्रति

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಗುರುವಿಗೆ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅನಂತರ ಚಮತ್ಕಾರಪುರದ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದನು।

Verse 113

ततः शाकल्यमभ्येत्य गुरुस्त्वं प्राङ् मम स्थितः । प्रार्थयस्व महाभाग दास्यामि गुरुदक्षिणाम्

ನಂತರ ಶಾಕಲ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—ನೀವು ನನ್ನ ಗುರು, ನನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ನಿಂತಿದ್ದೀರಿ. ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಕೇಳಿರಿ; ನಾನು ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವೆನು।

Verse 114

ज्येष्ठो भ्राता पिता चैव माता चैव गुरुस्तथा । वैरुद्ध्येनापि वर्तंते यद्येते द्विजसतम । तथापि पूजनीयाश्च पुरुषेण न संशयः

ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ, ತಂದೆ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಗುರು—ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ—ಅವರು ವಿರೋಧಭಾವದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಮನುಷ್ಯನು ಅವರನ್ನು ಪೂಜ್ಯರಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲೇಬೇಕು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 115

सांगोपांगा मयाधीता वेदाश्चत्वार एव च । अधीताश्चैव सर्वेषां तेषामर्थोऽवधारितः

ನಾನು ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳೊಡನೆ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಅವೆಲ್ಲದರ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 116

तत्त्वं वद महाभाग कां ते यच्छामि दक्षिणाम्

ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು—ನಾನು ನಿನಗೆ ಯಾವ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿ?

Verse 117

शाकल्य उवाच । यानि वेदरहस्यानि सूर्येण कथितानि ते

ಶಾಕಲ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸೂರ್ಯದೇವನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ ವೇದದ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶಗಳು ಅವೇ.

Verse 118

यैः स्यात्पापप्रणाशश्च व्याख्यातैः पठितैस्तथा । तानि मे कीर्तय क्षिप्रमेषा मे गुरुदक्षिणा

ಯಾವ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ಪಾಪನಾಶವಾಗುತ್ತದೋ, ಅವನ್ನು ನನಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು; ಇದೇ ನನ್ನ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ.

Verse 119

याज्ञवल्क्य उवाच । तदागच्छ मया सार्धं यत्र सूर्याः प्रतिष्ठिताः । मया द्वादश तेषां च कीर्तयिष्यामि चात्रतः

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಗ ನನ್ನೊಡನೆ ಬಾ; ಸೂರ್ಯಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಈಗಲೇ ಅವರ ಹನ್ನೆರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 120

तच्छ्रुत्वा शिष्यसंयुक्तः शाकल्यस्तैश्च सद्द्विजैः । शिष्यैस्तिष्ठन्ति ये तत्र स्थापितास्तेन भास्कराः

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಾಕಲ್ಯನು ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಆ ಸದ್ದ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದನು; ಅವನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದ ಭಾಸ್ಕರರೂಪಗಳು ಶಿಷ್ಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದವು.

Verse 121

ततस्तु कीर्तयामास व्याख्यानं तत्पुरः स्थितः । वेदान्तानां च सर्वेषां यथोक्तं रविणा पुरा

ನಂತರ ಅವನು ಅವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ರವಿಯು ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ವೇದಾಂತಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 122

अवसाने च तेषां तु चतुश्चरणसंभवैः । ब्राह्मणैर्याज्ञवल्क्यस्तु वेदान्तज्ञैः प्रतोषितः

ಆ ಉಪದೇಶದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ವೇದಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ವೇದಾಂತಜ್ಞ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಪರಮ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು।

Verse 123

प्रोक्तस्तव प्रसादेन वेदांतज्ञा वयं स्थिताः । श्रुताध्ययनसंपन्ना याचस्व गुरुदक्षिणाम्

ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾವು ವೇದಾಂತಜ್ಞರಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿದ್ದೇವೆ; ಶ್ರವಣ-ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ನರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಬೇಡಿ।

Verse 124

याज्ञवल्क्य उवाच । एतेषां भास्कराणां च मदीयानां पुरो द्विजाः । कीर्तयिष्यंति ये विप्रास्तेषां युष्मत्प्रसादतः । भूया स्वर्गगतिर्विप्रा एषा मे गुरु दक्षिणा

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಭಾಸ್ಕರರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕೀರ್ತಿಸುವನೋ, ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ವರ್ಗಗತಿ ದೊರಕಲಿ. ಇದೇ ನನ್ನ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ।

Verse 125

ये पुनर्भक्तिसंयुक्ताः करिष्यंति विचारणम् । तेषां तुर्यपदं यच्च जरामरणवर्जितम्

ಆದರೆ ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತರಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ (ಮನನ) ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಜರಾ-ಮರಣವರ್ಜಿತವಾದ ಆ ತುರೀಯಪದ ದೊರಕುತ್ತದೆ।

Verse 126

ब्राह्मणा ऊचुः । भविष्यति कलौ विप्रा दौस्थ्यभावसमन्विताः । पठने नैव शक्ताश्च व्याख्यानस्य च का कथा

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು—ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿಪ್ರರು ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ದುಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವರು; ಓದಲು ಕೂಡ ಶಕ್ತಿಯಿರದು, ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮಾತೇನು?

Verse 127

तस्मात्सारस्वतं ब्रूहि वेदानां द्विजसत्तम । अपि दौस्थ्यसमायुक्ता येन ते कीर्तयंति च

ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ವೇದಗಳ ಸಾರಸ್ವತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳು; ಅದರಿಂದ ದುಃಖಪೀಡಿತರಾದವರೂ ವೇದಪಠನ ಹಾಗೂ ಕೀರ್ತನ ಮಾಡಬಲ್ಲರು.

Verse 129

चित्रं देवानामिति च तथान्यत्तस्य वल्लभम् । हंसः शुचिषदित्युक्तं ततश्चापि प्रहर्षदम्

‘ಚಿತ್ರಂ ದೇವಾನಾಂ’ ಎಂದು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ತೋತ್ರ; ‘ಹಂಸಃ ಶುಚಿಷದ್’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ನಂತರ ಹರ್ಷಪ್ರದವಾದ ಸ್ತವ—ಇವುಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.

Verse 130

पावमानं तथा सूक्तं ये पठिष्यंति बह्वृचः । इत्येषामाद्यमेवं तु ते यास्यंति परां गतिम्

ಪಾವಮಾನ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಬಹ್ವೃಚರು (ಋಗ್ವೇದ ಪಾಠಕರು)—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿ—ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವರು.

Verse 131

एकविंशतिसामानि आदित्येष्टानि यानि च । सामगाः कीर्तयिष्यंति येऽत्रस्थाः शुचयः स्थिताः

ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶುದ್ಧರೂ ಸ್ಥಿರರೂ ಆದ ಸಾಮಗಾನಿಗಳು ಆದಿತ್ಯೇಷ್ಠಿಗೆ ನಿಯತವಾದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾಮಗಳನ್ನು ಗಾಯಿಸುವರು.

Verse 132

निश्चयं तु परं धृत्वा येऽपि स्तोष्यंति भास्करम् । ततस्तेऽपि प्रयास्यंति निर्भिद्य रविमंडलम्

ಪರಮ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವವರೂ, ನಂತರ ರವಿಮಂಡಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವರು.

Verse 133

क्षुरिकासंपुटं चैव सूर्यकल्पं तथैव च । शांतिकल्पसमायुक्तं कीर्तयिष्यंति ये द्विजाः

ಕ್ಷುರಿಕಾ-ಸಂಪುಟ, ಸೂರ್ಯ-ಕಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿ-ಕಲ್ಪಸಂಬಂಧಿತ ಪಾಠವನ್ನು ದ್ವಿಜರು ಕೀರ್ತಿಸಿದರೆ, ಅವರಿಗೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪುಣ್ಯಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 134

अथर्वपाठकास्तेऽपि प्रयास्यंति परां गतिम् । मूर्खा अपि समागत्य संप्राप्ते सूर्यवासरे

ಅಥರ್ವವೇದ ಪಾಠಕರು ಸಹ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೂರ್ಖರಾದರೂ ಸಹ, ಸೂರ್ಯವಾರ (ಭಾನುವಾರ) ಬಂದಾಗ ಕೇವಲ ಬಂದು…

Verse 135

प्रणामं ये करिष्यंति श्रद्धया परया युताः । सप्तरात्रकृतात्पापान्मुक्तिं प्राप्संति ते द्विजाः

ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುವ ದ್ವಿಜರು, ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕಳೆದ ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ) ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 136

सूत उवाच । तथेति तैः प्रतिज्ञाते चतुश्चरणसंभवैः । ब्राह्मणैर्याज्ञवल्क्यस्तु विज्ञातो येन केन तु

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ವೇದದ ನಾಲ್ಕು ‘ಪಾದ’ಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ರಾಜನಿಗೆ ಪರಿಚಿತನಾದನು.

Verse 137

विदेहेन ततः प्राप्तः श्रवणार्थं नराधिपः । वेदांतानां च सर्वेषां रत्नाख्येन महीभुजा

ನಂತರ ವಿದೇಹದ ನರಾಧಿಪತಿ, ರತ್ನನೆಂಬ ಮಹೀಪತಿ, ಎಲ್ಲಾ ವೇದಾಂತಗಳ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.

Verse 138

तेनापि च परिज्ञाय माहात्म्यं सूर्यसं भवम् । ततः संस्थापितः सूर्यस्तस्मिन्स्थाने द्विजोत्तमाः

ಅವನು ಸಹ ಸೂರ್ಯಸಂಭವ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ತಿಳಿದು, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು।

Verse 139

तं चापि सूर्यवारेण यः प्रपश्यति मानवः । सप्तरात्रकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

ಯಾವ ಮಾನವನು ಭಾನುವಾರ ಆ (ದಿವ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು) ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 140

एतद्वः कथितं सर्वं माहात्म्यं सूर्यसंभवम् । यः शृणोति नरो भक्त्या अश्वमेधफलं लभेत्

ಹೇ ನಿಮಗೆಲ್ಲ! ಸೂರ್ಯಸಂಭವವಾದ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವ ನರನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 191

संक्रांतौ यत्प्रदानेन सूर्ये वा श्रवणेन तु । तत्फलं समवाप्नोति श्रुत्वा माहात्म्यमुतमम्

ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ದಾನಮಾಡಿದರೆ ಯಾವ ಫಲ ದೊರಕುವುದೋ, ಅಥವಾ ಭಾನುವಾರ ಶ್ರವಣದಿಂದ ಯಾವ ಫಲ ಸಿಗುವುದೋ—ಈ ಉತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 278

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये द्वादशार्कोत्पत्तिरत्नादित्योत्पत्तिमाहात्म्ये याज्ञवल्क्यवृत्तांतवर्णनं नामाष्टसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದೊಳಗಿನ ‘ದ್ವಾದಶಾರ್ಕೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ರತ್ನಾದಿತ್ಯೋತ್ಪತ್ತಿ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ದಲ್ಲಿ ‘ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ವೃತ್ತಾಂತವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಎರಡೂ ನೂರು ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 582

स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वाऽथ निजमन्दिरम् । प्रोवाच याज्ञवल्क्यं च शांत्यर्थं श्लक्ष्णया गिरा

ಅವನು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಬಳಿಕ ಸಂಧಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನಿಗೆ ಮೃದು ವಚನಗಳಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 1293

याज्ञवल्क्य उवाच । रथं युञ्जंति सूक्तं यत्प्रथमं वित्तलक्षणम् । त्रिष्टुभेति च यत्सूक्तं तथाद्यं ब्राह्मणोत्तमाः

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಹೇಳಿದರು— ‘ರಥಂ ಯುಞ್ಜಂತಿ’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಸೂಕ್ತವು ಧನಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯದು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ತ್ರಿಷ್ಟುಭೇತಿ’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಸೂಕ್ತವೂ ಮೊದಲನೆಯದೇ, ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮರೇ.