Adhyaya 261

Verse 1

नारद उवाच । कथं नित्या भगवती हरपत्नी यशस्विनी । योगसिद्धिं सुमहतीं प्राप मासचतुष्टये

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ನಿತ್ಯ ಮಂಗಳಮಯಿಯಾದ, ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ, ಹರನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಭಗವತಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ವ್ರತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದಳು?

Verse 2

मन्त्रराजमिमं जप्त्वा द्वादशाक्षरसंभवम् । एतन्मे विस्तरेण त्वं कथयस्व यथातथम्

ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಮಂತ್ರರಾಜವನ್ನು ಜಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ—ಇದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ, ಯಥಾತಥವಾಗಿ, ನೀವು ಹೇಳಿರಿ।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । चातुर्मास्ये हरौ सुप्ते पार्वती नियतव्रता । मनसा कर्मणा वाचा हरिभक्तिपरायणा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿ ನಿದ್ರಾಸ್ಥನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ, ನಿಯತವ್ರತೆಯಾದ ಪಾರ್ವತಿ ಮನಸಾ, ಕರ್ಮಣಾ, ವಾಚಾ ಹರಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 4

चारुशृंगे पितुर्नित्यं तिष्ठंती तपसि स्थिता । देवद्विजाग्निगोऽश्वत्थातिथिपूजापरायणा

ತಂದೆಯ ಚಾರುಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾದ ಆ ದೇವಿ ದೇವರು, ದ್ವಿಜರು, ಅಗ್ನಿ, ಗೋವುಗಳು, ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪರಾಯಣಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 5

चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते विमले हरिवासरे । जजाप परमं मंत्रं यथादिष्टं पिनाकिना

ನಂತರ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯವು ಬಂದಾಗ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ಶುಭ ಹರಿವಾಸರದಲ್ಲಿ, ಪಿನಾಕಧಾರಿ (ಶಿವ) ಆದೇಶಿಸಿದಂತೆ ಅವಳು ಪರಮಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿದಳು।

Verse 6

शंखचक्रधरो विष्णुश्चतुर्हस्तः किरीटधृक् । मेघश्यामोंऽबुजाक्षश्च सूर्यकोटिसमप्रभः

ಶಂಖಚಕ್ರಧಾರಿ, ಚತುರ್ಭುಜ, ಕಿರೀಟಧಾರಿ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು—ಮೇಘಶ್ಯಾಮ, ಅಂಬುಜಾಕ್ಷ, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಸಮಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತನಾದನು।

Verse 7

गरुडाधिष्ठितो हृष्टो वसन्व्याप्य जगत्त्रयम् । श्रीवत्सकौस्तुभयुतः पीतकौशेयवस्त्रकः

ಗರುಡಾರೂಢನಾಗಿ ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ವಾಸಿಸುವ ಅವನು ಶ್ರೀವತ್ಸಚಿಹ್ನ ಹಾಗೂ ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿಯುತನಾಗಿ ಪೀತ ಕೌಶೇಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ್ದನು।

Verse 8

सर्वाभरणशोभाभिरभिदीप्तमहावपुः । बभाषे पार्वतीं विष्णुः प्रसन्नवदनः शुभाम् । देवि तुष्टो ऽस्मि भद्रं ते कथयस्व तवेप्सितम्

ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತವಾದ ಮಹಾವಪು, ಪ್ರಸನ್ನವದನ ವಿಷ್ಣು ಶುಭಳಾದ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ದೇವಿ, ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಹೇಳು।”

Verse 9

पार्वत्युवाच । तज्ज्ञानममलं देहि येन नावर्त्तनं भवेत् । इत्युक्तः स महाविष्णुः प्रत्युवाच हरप्रियाम्

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—“ಪುನರಾವರ್ತನ (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಆಗದಂತೆ ಮಾಡುವ ಆ ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು।” ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಹರಪ್ರಿಯೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 10

स एव देवदेवेशस्तव वक्ष्यत्यसंशयम् । स एव भगवान्साक्षी देहांतरबहिःस्थितः

ದೇವದೇವೇಶ್ವರನಾದ ಅವನೇ ನಿನಗೆ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಹೇಳುವನು. ಅವನೇ ಭಗವಾನ್ ಸಾಕ್ಷಿ; ದೇಹದ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 11

विश्वस्रष्टा च गोप्ता च पवित्राणां च पावनः । अनादिनिधनो धर्मो धर्मादीनां प्रभुर्हि सः

ಅವನೇ ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ರಕ್ಷകനೂ; ಪವಿತ್ರರನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಪಾವನನು. ಅವನೇ ಅನಾದಿ-ಅನಂತ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪ; ಧರ್ಮಾದಿ ಎಲ್ಲದರ ಪ್ರಭುವೂ ಅವನೇ.

Verse 12

अक्षरत्रयसेव्यं यत्सकलं ब्रह्म एव सः । मूर्त्तामूर्त्तस्वरूपेण योऽजो जन्मधरो हि सः

ತ್ರ್ಯಕ್ಷರ (ಓಂ)ದಿಂದ ಆರಾಧ್ಯನಾದವನೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮ. ಅವನು ಮೂರ್ತ-ಅಮೂರ್ತ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಅಜನಾಗಿದ್ದರೂ ಲೋಕಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಜನ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

ममाधिकारो नैवास्ति वक्तुं तव न संशयः । इत्युक्त्वा भगवानीशो विरराम प्रहृष्टवान्

‘ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲು ನನಗೆ ಅಧಿಕಾರವೇ ಇಲ್ಲ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಈಶ್ವರನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಮೌನಗೊಂಡನು.

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे शंभुर्गिरिजाश्रममभ्यगात् । सर्वभूत गणैर्युक्तो विमाने सार्वकामिके

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶಂಭುವು ಸರ್ವಭೂತಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದವಾದ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಿರಿಜೆಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 15

तया वै भगवान्देवः पूजितः परमेश्वरः । सखीनामपि प्रत्यक्षमाश्चर्यं समजायत

ಅವಳಿಂದಲೇ ಭಗವಾನ್ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಪೂಜಿತನಾದನು; ಅವಳ ಸಖಿಯರಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯವು ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 16

स्तुत्वाऽथ तं महादेवं विष्णुर्देहे लयं ययौ । अथोवाच महेशानः पार्वतीं परमेश्वरः

ಆ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ವಿಷ್ಣು ಸ್ವದೇಹದಲ್ಲೇ ಲೀನನಾದನು; ಅನಂತರ ಪರಮೇಶ್ವರ ಮಹೇಶಾನನು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 17

विमानवरमारुह्य तुष्टोऽहं तव सुव्रते । गत्वैकांतप्रदेशं ते कथये परमं महः

ಹೇ ಸುವ್ರತೇ! ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರು; ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ಏಕಾಂತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುವೆನು.

Verse 19

एवमुक्त्वा भगवतीं करे गृह्य मुदान्वितः । विमानवरमारोप्य लीलया प्रययौ तदा

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಹರ್ಷಭರಿತನಾದ ಪ್ರಭುವು ದೇವಿಯ ಕೈ ಹಿಡಿದು, ಅವಳನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ತದನಂತರ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದನು.

Verse 21

दर्शन्यकर्णिकारांश्च कोविदारान्महाद्रुमान् । तालांस्तमालान्हिंतालान्प्रियंगून्पनसानपि

ಅವನು (ಅವಳಿಗೆ) ಮನೋಹರ ಕರ್ಣಿಕಾರ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು, ಮಹಾ ಕೋವಿದಾರ ಮಹಾದ್ರುಮಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ತಾಳ, ತಮಾಳ, ಹಿಂತಾಳ, ಪ್ರಿಯಂಗು ಮತ್ತು ಪನಸ (ಹಲಸು) ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದನು.

Verse 22

तिलकान्बकुलांश्चैव बहूनपि च पुष्पितान् । क्षेत्राणि कलनाभानि पिञ्जराणि विदर्शयन्

ಅವನು (ಅವಳಿಗೆ) ಹೂವಿನಿಂದ ಅರಳಿದ ಅನೇಕ ತಿಲಕ ಹಾಗೂ ಬಕುಲ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವೆಡೆ ನೀಲಾಭವಾಗಿ, ಕೆಲವೆಡೆ ಪಿಂಜರ-ಸುವರ್ಣ ಛಾಯೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹೊಲಗಳನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದನು।

Verse 23

ययौ देवनदीतीरे गतं शरवणं महत् । फुल्लकाशं स्वर्णमयं शरस्तंबगणान्वितम्

ಅವನು ದೇವನದಿಯ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮಹಾ ಶರವಣ ವನವನ್ನು ಸೇರಿದನು—ಅರಳಿದ ಕಾಶ ಹುಲ್ಲಿನ ಕాంతಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಸುವರ್ಣಮಯ ವೈಭವದಿಂದ ದೀಪ್ತ, ಮತ್ತು ಶರಸ್ತಂಬಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿದದು।

Verse 24

हेम भूमिविभागस्थं वह्निकांतिमृगद्विजम् । तत्र तीरगतानां च मुनीनामूर्ध्वरेतसाम्

ಆ ವನವು ಸುವರ್ಣಭೂಮಿಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿನ ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಕాంతಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಗೆಯೇ ತೀರದಲ್ಲಿ ಊರ್ಧ್ವರೇತಸರಾದ, ಸಂಯಮಶೀಲ ಮುನಿಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು।

Verse 25

आश्रमान्स विमानाग्रे तिष्ठन्पत्न्यै प्रदर्शयत् । षट्कृत्तिकाश्च ददृशे पार्वती वनसन्निधौ

ವಿಮಾನದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. ಅರಣ್ಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತೀ ಷಟ್ಕೃತ್ತಿಕೆಯರನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದಳು।

Verse 26

स्नाताः स्वलंकृताश्चन्द्रपत्न्यस्ता विरजांबराः । ऊचुस्ता योजितकरा केऽयं पुत्राय गम्यते

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಸುಅಲಂಕೃತರಾಗಿ, ಮಲಿನರಹಿತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಚಂದ್ರಪತ್ನಿಯರು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: ‘ನಮ್ಮ ಪುತ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುವ ಈತ ಯಾರು?’

Verse 27

तत्कथ्यतां महाभागे स च ते दर्शनं गतः

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ, ಅದನ್ನು ಹೇಳು; ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.

Verse 28

पार्वत्युवाच । मम भाग्यवशात्पुत्रः कथमुत्संगमाहरेत् । न ह्यभाग्यवशात्पुंसां क्वापि सौख्यं निरन्तरम्

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ನನ್ನ ಪುತ್ರನು ಹೇಗೆ ನನ್ನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಬರಬಲ್ಲನು? ಏಕೆಂದರೆ ದುರ್ಭಾಗ್ಯವಂತರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಂತರ ಸುಖವಿಲ್ಲ.

Verse 29

सुतनाम्नाप्यहं दृष्ट्वा भवतीनां च दर्शनात् । किमर्थमिह संप्राप्ताः कथ्यतामविलंबितम्

‘ಪುತ್ರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನನ್ನು ಕಂಡು, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ—ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ? ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 30

कृत्तिका ऊचुः । वयं तव सुतं न्यस्तं प्रदातुमिह सुन्दरि । चातुर्मास्ये रवौ स्नातुमागता देवनिम्नगाम्

ಕೃತ್ತಿಕರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುಂದರಿ, ನಮಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾದ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡಲು ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಭಾನುವಾರ, ದೇವನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ನಾವು ಬಂದಿದ್ದೆವು.

Verse 31

पार्वत्युवाच । न हास्यावसरः सख्यः सत्यमेव हि कथ्यताम् । एकांतावसरे हास्यं जायते चेतरेतरम्

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸಖಿಯರೇ, ಇದು ಹಾಸ್ಯದ ಸಮಯವಲ್ಲ; ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳಿರಿ. ಏಕಾಂತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ನೇಹಿತರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ನಗು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Verse 32

कृत्तिका ऊचुः । सत्यं वदामहे देवि तव त्रैलोक्यशोभिते । अस्य स्तंबसमूहस्य मध्यस्थं बालकं वृणु

ಕೃತ್ತಿಕೆಯರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಶೋಭಿತೆ! ನಾವು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಈ ನಳಗುಚ್ಛದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಬಾಲಕನನ್ನು ನೀನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು.

Verse 33

कृत्तिकानां वचः श्रुत्वा शंकिता पार्वती तदा । ददर्श बालं दीप्ताभं षण्मुखं दीप्तवर्चसम्

ಕೃತ್ತಿಕೆಯರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಾರ್ವತಿ ಆಗ ಶಂಕಿತಳಾದಳು; ನಂತರ ಅವಳು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕಂಡಳು—ಷಣ್ಮುಖ, ದೀಪ್ತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವವನು.

Verse 34

तडित्कोटिप्रतीकाशं रूपदिव्यश्रिया युतम् । वह्निपुत्रं च गांगेयं कार्तिकेयं महाबलम्

ಅವನು ಕೋಟಿ ಮಿಂಚಿನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ದಿವ್ಯ ರೂಪಶ್ರೀಯಿಂದ ಯುಕ್ತ—ವಹ್ನಿಪುತ್ರ, ಗಾಂಗೇಯ, ಮಹಾಬಲ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ.

Verse 35

सा वत्सेति गृहीत्वा तं कुमारं पाणिना मुदा । विमानमध्यमादाय कृत्वोत्संगे ह्युवाच ह

ಅವಳು ‘ವತ್ಸ!’ ಎಂದು ಕರೆದು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆ ಕುಮಾರನನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ನಳಗುಚ್ಛದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಎತ್ತಿ, ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 36

चिरंजीव चिरं नन्द चिरं नंदय बाधवान् । इत्युक्त्वा गाढमालिंग्य मूर्ध्नि चाघ्राय तं सुतम्

‘ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗಿರು, ಚಿರಕಾಲ ಆನಂದಿಸು, ಚಿರಕಾಲ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಆನಂದ ನೀಡು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವಳು ಮಗನನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಮುದ್ದಿಟ್ಟು (ಘ್ರಾಣಿಸಿ)ದಳು.

Verse 37

संहृष्टा परमोदारं भास्वरं हृष्टमानसम् । कार्तिकेयो महाप्रेम्णा प्रणिपत्य महेश्वरम्

ಅತಿಹರ್ಷದಿಂದ ಉಲ್ಲಸಿತನಾಗಿ, ದೀಪ್ತಿಮಾನನೂ ಪರಮೋದಾರನೂ ಆದ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯನು, ಹರ್ಷಭರಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ಮಹಾಪ್ರೇಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಪ್ರಣಿಪಾತ ಮಾಡಿದನು।

Verse 38

ततः प्रांजलिरव्यग्रः प्रहृष्टेनांतरात्मना । तद्विमानं ययौ शीघ्रं तीर्त्वा नदनदीपतीन्

ನಂತರ ಅವನು ಅಂಜಲಿಬದ್ಧನಾಗಿ, ಅವ್ಯಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ, ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಆ ದಿವ್ಯವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರಟು ನದ-ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದನು।

Verse 39

जंबुद्वीपमतिक्रम्य लक्षयोजनमायतम् । ततः समुद्रं द्विगुणं लवणोदं तथैव च

ಲಕ್ಷ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಿರುವ ಜಂಬೂದ್ವೀಪವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನು ಅದರ ದ್ವಿಗುಣ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು—ಲವಣೋದ, ಅಂದರೆ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಮುದ್ರವನ್ನು—ತಲುಪಿದನು।

Verse 41

दिव्यलोकसमाक्रांतं दिव्यपर्वतसंकुलम् । इक्षूदाद्विगुणं द्वीपं तद्द्वीपाद्द्विगुणः पुनः

ಅದು ದಿವ್ಯಲೋಕಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದ್ದು ದಿವ್ಯಪರ್ವತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ। ಇಕ್ಷು-ಸಮುದ್ರದ ನಂತರ ದ್ವಿಗುಣ ವಿಸ್ತಾರದ ಒಂದು ದ್ವೀಪವಿದೆ; ಆ ದ್ವೀಪದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ದ್ವಿಗುಣ ಮತ್ತೊಂದು ಇದೆ।

Verse 42

तमतिक्रम्य तत्सिन्धोर्दविगुणं क्रौंचसंज्ञितम् । ततोऽपि द्विगुणः सिन्धुः सुरोदो यक्षसेवितः

ಅದನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಸಮುದ್ರಕ್ಕಿಂತ ದ್ವಿಗುಣ ಪ್ರಮಾಣದ ‘ಕ್ರೌಂಚ’ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ। ಅದರ ನಂತರವೂ ಮತ್ತೆ ದ್ವಿಗುಣವಾದ ‘ಸುರೋದ’ ಸಮುದ್ರವಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಯಕ್ಷರು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 43

ततोऽपि द्विगुणं द्वीपं शाकद्वीपेतिसंज्ञितम् । अर्णवद्विगुणं तस्मादाज्यरूपं सुनिर्मितं

ಅದರಿಗೂ ಮುಂದೆ ದ್ವಿಗುಣ ವಿಸ್ತಾರವಿರುವ ‘ಶಾಕದ್ವೀಪ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ದ್ವೀಪವಿದೆ. ಅದರಿಗೂ ಮುಂದೆ ದ್ವಿಗುಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮುದ್ರವು ಘೃತಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 44

परमस्वादसंपूर्णं यत्र सिद्धाः समंततः । तस्माच्च द्विगुणं द्वीपं शाल्मलीवृक्षसंज्ञितम्

ಆ ಲೋಕವು ಪರಮ ಮಧುರತೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ನಂತರ ದ್ವಿಗುಣ ವಿಸ್ತಾರವಿರುವ, ಶಾಲ್ಮಲೀವೃಕ್ಷನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ದ್ವೀಪವಿದೆ.

Verse 45

समुद्रो द्विगुणस्तत्र दधिमंडोदसंभवः । साध्या वसंति नियतं महत्तपसि संस्थिताः

ಅಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರವೂ ದ್ವಿಗುಣ ವಿಸ್ತಾರವಿದ್ದು, ಅದು ದಧಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಂಡ-ಸಾರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯರು ನಿತ್ಯ ವಾಸಿಸಿ ಮಹತ್ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 47

ततोऽपि द्विगुणं द्वीपं प्लक्षनामेति विश्रुतम् । क्षीरोदो द्विगुणस्तत्र यत्रयत्रमहर्षयः । षडिमानि सुदिव्यानि भौमः स्वर्ग उदाहृतः । तत्र स्वर्णमयी भूमिस्तथा रजतसंयुता

ಅದರಿಗೂ ಮುಂದೆ ದ್ವಿಗುಣ ವಿಸ್ತಾರವಿರುವ ‘ಪ್ಲಕ್ಷ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ದ್ವೀಪವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರವೂ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಆರು ಅತ್ಯಂತ ದಿವ್ಯ—ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಸ್ವರ್ಣಮಯವಾಗಿದ್ದು ರಜತದಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 48

दृष्टवा मधूपलस्वादैः सर्वकामप्रदायका । यत्र स्त्रीपुरुषाणां च कल्पवृक्षा गृहे स्थिताः

ಅಲ್ಲಿ ಜೇನು-ಸಕ್ಕರೆಯಂತಹ ಮಧುರ (ವಸ್ತುಗಳು) ಇದ್ದು, ಅವು ಸರ್ವಕಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನಮಾಡುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರ ಮನೆಗಳಲ್ಲೇ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 49

वासांसि भूषणानां च समूहान्हर्षयंति च । एतानि दक्षचिह्नानि द्वीपानि मुनिसत्तम

ಅಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರಗಳೂ ಆಭರಣಗಳ ಸಮೂಹಗಳೂ ಸಹ ಹರ್ಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇವು ದಕ್ಷನ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳು.

Verse 51

तन्मध्ये सुमह्द्वीपं श्वेतं नाम सुनिश्चितम् । रम्यकः पर्वतस्तत्र शतशृंगोमितद्रुमः

ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ವೇತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಹಾದ್ವೀಪವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ರಮ್ಯಕ ಪರ್ವತ—ನೂರು ಶಿಖರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಪಾರ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

Verse 52

तस्य शृंगे महद्दिव्ये विमानं स्थापितं तदा । तदाऽमृतफलैर्वृक्षैः सेविते हेमवालुके

ಆ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಆಗ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವರ್ಣವಾಲುಕೆಯ ಆ ಸ್ಥಳವು ಅಮೃತಫಲ ನೀಡುವ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿತು.

Verse 53

क्षीरच्छेदेन विहृते शिलातलसुसंवृते । विविक्ते सर्वसुभगे मणिरत्नसमन्विते

ಆ ಸ್ಥಳವು ಕ್ಷೀರಧಾರೆಯಂತಿರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮೃದುವಾದ ಶಿಲಾತಲದಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಏಕಾಂತ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಂಗಳಕರ ಮತ್ತು ಮಣಿ-ರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.

Verse 54

उमायै कथयामास देवदेवः पिनाकधृक् । कार्तिकेयोऽपि शुश्राव गुह्याद्गुह्यतरं महत्

ಆಗ ದೇವದೇವನಾದ ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಶಿವನು ಉಮೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಕಾರ್ತಿಕೇಯನೂ ಕೇಳಿದನು—ಇದು ಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುಹ್ಯವಾದ ಮಹೋಪದೇಶ.

Verse 55

प्रणवेन युतं साग्रं सरहस्यं श्रुतेः परम्

ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಸರ್ವಾಂಗಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದು ಇದು; ಶ್ರುತಿ-ವೇದಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವೆಂದು ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 57

ईश्वर उवाच । अक्षरत्रयसंयुक्तो मन्त्रोऽयं सकृदक्षरः । माघमासहितश्चायममाक्षोहेनश्चायममायो विश्वपावनः । विष्णुगम्यो विष्णु मध्यो मन्त्रत्रयसमन्वितः । तुरीयकलयाऽशेषब्रह्मांडगणसेवितः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಮಂತ್ರವು ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಒಮ್ಮೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಅಕ್ಷಯ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾಘಮಾಸಸಂಬಂಧಿ, ಅಪರಿಮಿತ, ಮಾಯಾರಹಿತ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವುದು. ಇದು ವಿಷ್ಣುಗಮ್ಯ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನೇ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದು, ಮಂತ್ರತ್ರಯಸಮನ್ವಿತ. ತುರೀಯಕಲಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಗಣಗಳಿಂದ ಇದು ಸೇವಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 59

ओंकारेति प्रियोक्तिस्ते महादुःखविनाशनः । तं पूर्वं प्रणवं ध्यात्वा ज्ञानरूपं सुखाश्रयम्

‘ಓಂಕಾರ’ ಎಂಬ ಪ್ರಿಯೋಕ್ತಿ ಮಹಾದುಃಖವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಆ ಪ್ರಣವವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು—ಅದು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ, ಸುಖಾಶ್ರಯ.

Verse 60

पद्मासनपरो भूत्वा संपूज्य ज्ञानलोचनः

ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತು, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಜ್ಞಾನನೇತ್ರ ಹೊಂದಿದ ಸಾಧಕನು ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ.

Verse 61

नेत्रे मुकुलिते कृत्वा शुरो करौ कृत्वा तु संहतौ । चेतसि ध्यानरूपेण चिंतयेच्छिवमंगलम्

ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಸಂಯಮದಿಂದ ಸೇರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನರೂಪವಾಗಿ ಶಿವ—ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪ—ನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.

Verse 62

तडित्कोटिप्रतीकाशं सूर्यकोटिसमच्छविम् । चन्द्रलक्षसमच्छन्नं पुरुषं द्योतिताखिलम् १

ಆ ಪರಮಪುರುಷನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—ಕೋಟಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ, ಲಕ್ಷ ಚಂದ್ರರಂತೆ ಶೀತಲ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು।

Verse 63

मूर्त्तामूर्त्तवैराजं तं सदसद्रूप मव्यम् । चिंतयित्वा विराड्रूपं न भूयःस्तनपो भवेत् । चातुर्मास्ये सकृदपि ध्यानात्कल्मषसंक्षयः

ಆ ಅವ್ಯಯ ಪ್ರಭು ‘ವಿರಾಜ್’ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—ಅವನು ಸಕಾರವೂ ನಿರಾಕಾರವೂ; ಸತ್-ಅಸತ್ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಸ್ವರೂಪವನು. ಅವನ ವಿರಾಟ್ ರೂಪವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ; ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೂ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 64

विलोकयेद्योऽघविनाशनाय क्षणं प्रभुर्जन्मशतोद्भवाय

ಪಾಪವಿನಾಶದ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ನೋಡುವವನು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೂರು ಜನ್ಮಗಳ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 261

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये ध्यानयोगोनामैकषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ-ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶೇಷಶಾಯೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮ-ನಾರದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಧ್ಯಾನಯೋಗ’ ಎಂಬ ಎರಡು ನೂರು ಅರವತ್ತೊಂದುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 988

निष्कामैर्मुनिभिः सेव्यो महाविद्यादिसेवितः । नाभितः शिरसि व्याप्त अखण्डसुखदायकः

ಅವನು ನಿಷ್ಕಾಮ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸೇವಿತನು; ಮಹಾವಿದ್ಯೆಗಳು ಮೊದಲಾದ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಗಳಿಂದಲೂ ಆರಾಧಿತನು. ನಾಭಿಯಿಂದ ಶಿರಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಅವನು ಅಖಂಡ ಸುಖವನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ।