Adhyaya 250

Verse 1

वाण्युवाच । बिल्वपत्रस्य माहात्म्यं कथितुं नैव शक्यते । तवोद्देशेन वक्ष्यामि महेन्द्र शृणु तत्त्वतः

ವಾಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಬಿಲ್ವಪತ್ರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಿನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ, ಹೇ ಮಹೇಂದ್ರ, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಕೇಳು.

Verse 2

विहारश्रममापन्ना देवी गिरिसुता शुभा । ललाटफलके तस्याः स्वेदबिन्दुरजायत

ವಿಹಾರಕ್ರೀಡೆಯಿಂದ ಶ್ರಮಗೊಂಡ ಶುಭ ಗಿರಿಸುತಾ ದೇವಿಯ ಲಲಾಟಫಲಕದಲ್ಲಿ ಬೆವರಿನ ಒಂದು ಬಿಂದು ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 3

स भवान्या विनिक्षिप्तो भूतले निपपात च । महातरुरयं जातो मन्दरे पर्वतोत्तमे

ಆ (ಸ್ವೇದಬಿಂದು) ಭವಾನಿಯಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟು ಭೂತಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಅದರಿಂದಲೇ ಪರ್ವತೋತ್ತಮ ಮಂದರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾವೃಕ್ಷವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 4

ततः शैलसुता तत्र रममाणा ययौ पुनः । दृष्ट्वा वनगतं वृक्षं विस्मयोत्फुल्ललोचना

ಅನಂತರ ಶೈಲಸುತೆ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿ ಅಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು.

Verse 5

जयां च विजयां चैव पप्रच्छ च सखीद्वयम् । कोऽयं महातरुर्दिव्यो विभाति वनमध्यगः । दृश्यते रुचिराकारो महाहर्षकरो ह्ययम्

ಅವಳು ಜಯಾ ಮತ್ತು ವಿಜಯಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಸಖಿಯರನ್ನು ಕೇಳಿದಳು: “ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಈ ದಿವ್ಯ ಮಹಾವೃಕ್ಷ ಯಾವುದು? ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾ ಹರ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.”

Verse 6

जयोवाच । देवि त्वद्देहसंभूतो वृक्षोऽयं स्वेदबिन्दुजः । नामाऽस्य कुरु वै क्षिप्रं पूजितः पापनाशनः

ಜಯಾ ಹೇಳಿದರು: “ದೇವಿ, ಈ ವೃಕ್ಷವು ನಿಮ್ಮದೇ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ—ನಿಮ್ಮ ಸ್ವೇದಬಿಂದುದಿಂದ ಜನಿಸಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ನಾಮವನ್ನು ನೀಡಿರಿ; ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಪಾಪನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.”

Verse 7

पार्वत्युवाच । यस्मात्क्षोणीतलं भित्त्वा विशिष्टोऽयं महातरुः

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು: “ಈ ಮಹಾವೃಕ್ಷವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ.”

Verse 8

उदतिष्ठत्समीपे मे तस्माद्बिल्वो भवत्वयम् । इमं वृक्षं समासाद्य भक्तितः पत्रसंचयम्

“ಇದು ನನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಬಿಲ್ವ’ ಎಂಬ ನಾಮವಾಗಲಿ. ಈ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿ ಇದರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು…”

Verse 9

आहरिष्यत्यसौ राजा भविष्यत्येव भूतले । यः करिष्यति मे पूजां पत्रैः श्रद्धासमन्वितः

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಉದ್ಭವಿಸುವನು; ಅವನು ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ತಂದು ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವನು.

Verse 10

यंयं काममभिध्यायेत्तस्य सिद्धिः प्रजायते । यो दृष्ट्वा बिल्वपत्राणि श्रद्धामपि करिष्यति

ಯಾರು ಯಾವ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅದರ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಯಾರು ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಕೂಡ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೋ…

Verse 11

पूजनार्थाय विधये धनदाऽहं न संशयः । पत्राग्रप्राशने यस्तु करिष्यति मनो यदि । तस्य पापसहस्राणि यास्यंति विलयं स्वयम

ಪೂಜಾರ್ಥಕ್ಕೂ ವಿಧಿಪಾಲನೆಗೂ ನಾನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಧನದಾಯಿನಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ. ಮತ್ತು ಯಾರು ಪತ್ರದ ಅಗ್ರಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾಶನ ಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮನದಲ್ಲಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಸಾವಿರಾರು ಪಾಪಗಳು ಸ್ವಯಂ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 12

शिरः पत्राग्रसंयुक्तं करोति यदि मानवः । न याम्या यातना ह्यस्य दुःखदात्री भविष्यति

ಮಾನವನು ಪತ್ರದ ಅಗ್ರಭಾಗವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಯಮಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಯಾತನೆಗಳು ದುಃಖದಾಯಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 13

इत्युक्त्वा पार्वती हृष्टा जगाम भवनं स्वकम् । सखीभिः सहिता देवी गणैरपि समन्विता

ಇಂತೆಂದು ಹರ್ಷಿತಳಾದ ಪಾರ್ವತಿ ತನ್ನ ಸ್ವಭವನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಳು; ದೇವಿ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಗಣಗಳಿಂದಲೂ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

Verse 14

वाण्युवाच । अयं बिल्वतरुः श्रेष्ठः पवित्रः पापनाशनः । तस्य मूले स्थिता देवी गिरिजा नात्र संशयः

ವಾಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಈ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷವು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪಾಪನಾಶಕ. ಇದರ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಗಿರಿಜಾ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 15

स्कन्धे दाक्षायणी देवी शाखासु च महेश्वरी । पत्रेषु पार्वती देवी फले कात्या यनी स्मृता

ಇದರ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ದೇವಿ, ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರಿ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ, ಫಲದಲ್ಲಿ ಕಾತ್ಯಾಯನಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 16

त्वचि गौरी समाख्याता अपर्णा मध्यवल्कले । पुष्पे दुर्गा समाख्याता उमा शाखांगकेषु च

ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಗೌರೀ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಳು, ತೊಗಟೆಯ ಮಧ್ಯಪದರದಲ್ಲಿ ಅಪರ್ಣಾ. ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ಎಂದು, ಶಾಖಾ-ಉಪಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಮಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 17

कण्टकेषु च सर्वेषु कोटयो नवसंख्यया । शक्तयः प्राणिरक्षार्थं संस्थिता गिरिजाऽज्ञया

ಇದರ ಎಲ್ಲಾ ಮುಳ್ಳುಗಳಲ್ಲಿ ನವಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ; ಗಿರಿಜೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 18

तां भजंति सुपत्रैश्च पूजयंति सनातनीम् । यंयं कामयते कामं तस्य सिद्धिर्भवेद्ध्रुवम्

ಶುಭ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅವರು ಸನಾತನೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಜಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಯಾವ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅದರ ಸಿದ್ಧಿ ಅವರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 19

महेश्वरी सा गिरिजा महेश्वरी विशुद्धरूपा जनमोक्षदात्री । हरं च दृष्ट्वाथ पलाशमाश्रितं स्वलीलया बिल्ववपुश्चकार सा

ಆ ಗಿರಿಜಾ—ಮಹೇಶ್ವರಿ—ಅತಿಶಯ ವಿಶುದ್ಧರೂಪಿಣಿ, ಜನರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷದಾತ್ರೀ. ಹರನು ಪಲಾಶವೃಕ್ಷದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತನ್ನ ದಿವ್ಯಲೀಲೆಯಿಂದ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು.

Verse 250

इति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातु र्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने बिल्वोत्पत्तिवर्णनंनाम पञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಆರನೇ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶೇಷಶಾಯೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮ-ನಾರದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದೊಳಗೆ, ಪೈಜವನೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಬಿಲ್ವೋತ್ಪತ್ತಿ ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಎರಡೂ ನೂರು ಐವತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.