Adhyaya 249

Verse 1

वाण्युवाच । तुलसी रोपिता येन गृहस्थेन महाफला । गृहे तस्य न दारिद्र्यं जायते नात्र संशयः

ವಾಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಯಾವ ಗೃಹಸ್ಥನು ಮಹಾಫಲದಾಯಕವಾದ ತುಳಸಿಯನ್ನು ನೆಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯವು ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 2

तुलस्या दर्शनादेव पापराशिर्निवर्तते । श्रियेऽमृतकणोत्पन्ना तुलसी हरिवल्लभा

ತುಳಸಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪಾಪರಾಶಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ)ಗಾಗಿ ಅಮೃತಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತುಳಸಿ ಹರಿಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳು.

Verse 3

पिबन्त्या रुचिरं पानं प्राणिनां पापहारिणी । यस्या रूपे वसेल्लक्ष्मीः स्कन्धे सागरसंभवा

ಅವಳ ಮನೋಹರ ಪಾನವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳ ಸ್ಕಂಧದ ಮೇಲೆ ಸಾಗರಸಂಭವಾ ದೇವಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 4

पत्रेषु सततं श्रीश्च शाखासु कमला स्वयम् । इन्दिरा पुष्पगा नित्यं फले क्षीराब्धिसंभवा

ಅವಳ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶ್ರೀ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಕಮಲಾ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹೂಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಇಂದಿರಾ ನೆಲೆಸುತ್ತಾಳೆ; ಫಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರಸಾಗರಸಂಭವಾ ದೇವಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 5

तुलसी शुष्ककाष्ठेषु या रूपा विश्वव्यापिनी । मज्जायां पद्मवासा च त्वचासु च हरिप्रिया

ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿನೀ ರೂಪವಳ್ಳ ಆ ತುಳಸಿ ತನ್ನ ಒಣಕಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಅದರ ಮಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವಾಸಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ), ಹೊರತೊಗಟೆ/ತ್ವಚೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಪ್ರಿಯಾ—ಹರಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದವಳು—ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 6

सर्वरूपा च सर्वेशा परमानन्ददायिनी । तुलसी प्राशको मर्त्यो यमलोकं न गच्छति

ಅವಳು ಸರ್ವರೂಪಿಣಿ, ಸರ್ವೇಶ್ವರಿ, ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವಳು. ತುಳಸಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಶನ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 7

शिरस्था तुलसी यस्य न याम्यैरनुभूयते । मुखस्था तुलसी यस्य निर्वाणपददायिनी

ಯಾರ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ತುಳಸಿ ಇರುತ್ತದೋ, ಅವನನ್ನು ಯಮದೂತರು ಹಿಡಿಯರು. ಯಾರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಇರುತ್ತದೋ, ಅದು ನಿರ್ವಾಣಪದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 8

हस्तस्थातुलसीयस्य स तापत्रयवर्जितः । तुलसी हृदयस्था च प्राणिनां सर्वकामदा

ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಇರುತ್ತದೋ, ಅವನು ತ್ರಿತಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ತುಳಸಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.

Verse 9

स्कन्धस्था तुलसी यस्य स पापैर्न च लिप्यते । कण्ठगा तुलसी यस्य जीवन्मुक्तः सदा हि सः

ಯಾರ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ತುಳಸಿ ನೆಲಸಿದೆಯೋ ಅವನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅವನು ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಸದಾ ಮುಕ್ತನು.

Verse 10

तुलसीसंभवं पत्रं सदा वहति यो नरः । मनसा चिन्तितां सिद्धिं संप्राप्नोति न संशयः

ಯಾರು ಸದಾ ತುಳಸಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 11

तुलसींसर्वकायार्थसाधिनीं दुष्टवारिणीम् । यो नरः प्रत्यहं सिञ्चेन्न स याति यमालयम्

ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನ ತುಳಸಿಗೆ ನೀರು ಎರೆಯುತ್ತಾನೋ—ಅವಳು ಎಲ್ಲ ಹಿತಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಳು, ದುಷ್ಟತೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವಳು—ಅವನು ಯಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 12

चातुर्मास्ये विशेषेण वन्दितापि विमुक्तिदा । नारायणं जलगतं ज्ञात्वा वृक्षगतं तथा

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದೇ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ—ನಾರಾಯಣನು ಜಲದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ (ತುಳಸಿಯಲ್ಲಿ) ಇರುವನೆಂದು ತಿಳಿದು.

Verse 13

प्राणिनां कृपया लक्ष्मीस्तुलसीवृक्षमाश्रिता । चातुर्मास्ये समायाते तुलसी सेविता यदि

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ತುಳಸಿವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಬಂದಾಗ ತುಳಸಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ—

Verse 14

तेषां पापसहस्राणि यांति नित्यं सहस्रधा । गोविन्दस्मरणं नित्यं तुलसीवनसेवनम्

ಅವರ ಸಾವಿರಾರು ಪಾಪಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಹಸ್ರಗుణವಾಗಿ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ; ಗೋವಿಂದನ ನಿತ್ಯಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ತುಳಸೀವನದ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ (ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ).

Verse 15

तुलसीसेचनं दुग्धै श्चातुर्मास्येऽतिदुर्लभम् । तुलसीं वर्द्धयेद्यस्तु मानवो यदि श्रद्धया

ಪವಿತ್ರ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನಿಂದ ತುಳಸಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವೂ ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರವೂ ಆಗಿದೆ; ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತುಳಸಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ವಿಶೇಷ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 16

आलवालांबुदानैश्च पावितं सकलं कुलम् । यथा श्रीस्तुलसीसंस्था नित्यमेव हि वर्द्धते

ತುಳಸಿಯ ಬೇರುಗಳ ಆಲವಾಳಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಸಮಸ್ತ ಕುಲವೂ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ; ತುಳಸಿ-ಸ್ಥಾಪನೆ ನಿತ್ಯ ಪೋಷಿತವಾಗುವಂತೆ ಶ್ರೀ-ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 17

तथातथा गृहस्थस्य कामवृद्धिः प्रजायते । ब्रह्मचारीगृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗೃಹಸ್ಥನ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಆಸೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗುರಿಗಳು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಗೃಹಸ್ಥ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ, ಯತಿ—ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೂ ಈ ಸೇವೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ।

Verse 18

तथा प्रकृतयः सर्वास्तुलसीसेवने रताः । श्रद्धया यदि जायन्ते न तासां दुःखदो हरिः

ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವಗಳು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತುಳಸಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಹರಿ ದುಃಖದಾತನಲ್ಲ; ಆತನು ಭಕ್ತರ ಶೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು।

Verse 19

एको हरिः सकलवृक्षगतो विभाति नानारसैस्तु परिभावितमूर्तिरेव । वृक्षाधिवासमगमत्कमला च देवी दुःखादिनाशनकरी सततं स्मृताऽपि

ಹರಿ ಒಬ್ಬನೇ; ಆದರೂ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ನಿಹಿತನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ನಾನಾ ರಸಗಳಿಂದ ರೂಪ ಪಡೆದಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಕಮಲಾ ದೇವಿ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ)ಯೂ ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಸದಾ ದುಃಖಾದಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 249

इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठ नाग रखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने तुलसीमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनपञ्चाशदुत्तर द्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ (ನಾಗರ) ಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರ-ಕ್ಷೇತ್ರದ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶೇಷಶಾಯ್ಯ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮ-ನಾರದ ಸಂವಾದದ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೈಜವನ ಉಪಾಖ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ‘ತುಲಸೀ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ-ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಎರಡು ನೂರು ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.