Adhyaya 243

Verse 1

। ब्रह्मोवाच । शूद्रः पैजवनोनाम गार्हस्थ्याच्छुद्धिमाप्तवान् । धर्ममार्गाविरोधेन तन्निबोध महामते

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಪೈಜವನನೆಂಬ ಶೂದ್ರನು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಆಚರಣೆಯಿಂದ, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ, ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ.

Verse 2

आसीत्पैजवनः शूद्रः पुरा त्रेतायुगे किल । स्वधर्मनिरतः ख्यातो विष्णुब्राह्मणपूजकः

ಪುರಾತನ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಪೈಜವನನೆಂಬ ಶೂದ್ರನೊಬ್ಬನಿದ್ದನು. ಅವನು ಸ್ವಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪೂಜಕನಾಗಿ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 3

न्यायागतधनो नित्यं शांतः सर्वजनप्रियः । सत्यवादी विवेकज्ञस्तस्य भार्या च सुन्दरी

ಅವನ ಧನವು ನ್ಯಾಯಮಾರ್ಗದಿಂದಲೇ ಸಂಪಾದಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅವನು ಸದಾ ಶಾಂತನೂ ಸರ್ವಜನಪ್ರಿಯನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಸತ್ಯವಾಡಿ, ವಿವೇಕಜ್ಞ; ಅವನ ಪತ್ನಿಯೂ ಸುಂದರಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 4

धर्मोढा वेदविधिना समानकुलजा शुभा । पतिव्रता महाभागा देवद्विजहिते रता

ಅವಳು ವೇದವಿಧಿಯಂತೆ ಧರ್ಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿವಾಹಿತಳಾಗಿ, ಸಮಾನಕುಲಜಳೂ ಶುಭಳೂ ಆಗಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಪತಿವ್ರತೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ದೇವ-ದ್ವಿಜಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 5

काश्यां संबंधिता बाला वैजयंत्यां विवाहिता । सा धर्माचरणे दक्षा वैष्णवव्रतचारिणी

ಆ ಬಾಲೆ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತಳಾಗಿ (ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಗೊಂಡು), ವೈಜಯಂತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಿತಳಾದಳು. ಅವಳು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಳಾಗಿ, ವೈಷ್ಣವ ವ್ರತಾಚಾರಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 6

भर्त्रा सह तथा सम्यक्चिक्रीडे सुविनीतवत् । सोऽपि रेमे तया काले हस्तिन्येव महागजः

ಅವಳು ಭರ್ತನೊಂದಿಗೆ ಸುವಿನೀತವಾಗಿ, ಸಂಯಮದಿಂದ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾ-ವಿಹಾರ ಮಾಡಿದಳು. ಅವನೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಗಜನು ತನ್ನ ಹಸ್ತಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ರಮಿಸುವಂತೆ ಆನಂದಿಸಿದನು.

Verse 7

अर्थाप्तिः पूर्वपुण्येन जाता तस्य महात्मनः । वाणिज्यं स्वजनैर्नित्यं स्वदेशपरदेशजम्

ಪೂರ್ವಪುಣ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಧನಸಂಪತ್ತು ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವನ ಸ್ವಜನರು ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಪರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಿದರು.

Verse 8

कारयत्यर्थजातैश्च परकीयस्वकीयजैः । एवमर्थश्च बहुधा संजातो धर्मदर्शिनः

ಪರರ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದ ಧನದಿಂದ ಅವನು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಯಾದ ಅವನಿಗೆ ಹಲವು ವಿಧವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತು ಸಂಚಿತವಾಯಿತು.

Verse 9

पुत्रत्रयं च संजातं पितुः शुश्रूषणे रतम् । तस्य पुत्राः पितुर्भक्ता द्रव्यादिमदवर्जिताः

ತಂದೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಮೂರು ಪುತ್ರರು ಅವನಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಆ ಪುತ್ರರು ಪಿತೃಭಕ್ತರು; ಧನಾದಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮದವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವರು.

Verse 10

पितृवाक्यरताः श्रेष्ठाः स्वधर्माचारशोभनाः । पित्रोः शुश्रूषणादन्यन्नाभिनंदंति किंचन

ಅವರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು—ತಂದೆಯ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವರು, ಸ್ವಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ ಶೋಭಿಸುವವರು. ತಂದೆತಾಯಿಯ ಸೇವೆಯ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅವರು ಮೆಚ್ಚಲಿಲ್ಲ.

Verse 11

ते सम्बन्धैः सुसंबद्धाः पित्रा धर्मार्थदर्शिना । तत्पत्न्यो मातृपित्रर्चां कारयंत्यनिवारितम्

ಧರ್ಮಾರ್ಥವನ್ನು ಅರಿತ ತಂದೆ ಅವರುಗಳನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಸುಸಂಬದ್ಧರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಅವರ ಪತ್ನಿಯರು ಮಾತಾಪಿತರ ಪೂಜೆ-ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ, ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸಿದರು.

Verse 12

ऋद्धिमद्भवनं तस्य धनधान्यसमन्वितम् । सोऽपि धर्मरतो नित्यं देवतातिथिपूजकः

ಅವನ ಭವನವು ಐಶ್ವರ್ಯಸಂಪನ್ನವಾಗಿ ಧನಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅವನು ನಿತ್ಯ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ ದೇವಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 13

गृहागतो न विमुखो यस्य जातु कदाचन । शीतकाले धनं प्रादादुष्णकाले जलान्नदः

ಯಾರು ಅವನ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೂ ಎಂದಿಗೂ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಧನವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 14

वर्षा काले वस्त्रदश्च बभूवान्नप्रदः सदा । वापीकूपतडागादिप्रपादेवगृहाणि च

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ವಸ್ತ್ರದಾನಿ ಆಗಿದ್ದನು, ಸದಾ ಅನ್ನದಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಜೊತೆಗೆ ಬಾವಿ, ಕೂಪ, ಕೆರೆ, ನೀರಿನ ಛತ್ರ, ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೃಹಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಸಿದನು.

Verse 15

कारयत्युचिते काले शिवविष्णुव्रतस्थितः । इष्टधर्मस्तु वर्णानां समाचीर्णो महाफलः

ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಧಿ-ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಶಿವ-ವಿಷ್ಣು ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು. ವರ್ಣಗಳ ಇಷ್ಟಧರ್ಮವು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಮಹಾಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 16

अन्येषां पूर्तधर्माणां तेषां पूर्तकरः सदा । स बभूव धनाढ्योपि व्यसनैर्न समाश्रितः

ಇತರರ ಪೂರ್ಥಧರ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಸದಾ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವವನಾಗಿದ್ದನು. ಧನಾಢ್ಯನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ವ್ಯಸನಗಳಿಗೂ ವಿಪತ್ತಿಗೂ ಎಂದಿಗೂ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 17

एकदा गालवमुनिः शिष्यैर्बहुभिरावृतः

ಒಮ್ಮೆ ಗಾಲವಮುನಿ ಅನೇಕ ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 18

विष्णुभक्तिरतो नित्यं चातुर्मास्ये विशेषतः

ಅವನು ನಿತ್ಯವೂ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿದ್ದನು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ.

Verse 19

स वाग्भिर्मधुभिस्तस्य अभ्युत्थानासनादिभिः । उपचारैः पुनर्युक्तः कृतार्थ इव मानयन्

ಅವನು ಮಧುರ ವಚನಗಳಿಂದ, ಎದ್ದು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಆಸನ ನೀಡಿಸಿ, ಪುನಃಪುನಃ ಯಥೋಚಿತ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ—ಕೃತಾರ್ಥನಾದಂತೆ—ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು।

Verse 20

अद्य मे सफलं जन्म जातं जीवितमुत्तमम् । अद्य मे सफलो धर्मः कुशलश्चोद्धृतस्त्वया

ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಫಲವಾಯಿತು, ನನ್ನ ಜೀವನ ಉತ್ತಮನಾಯಿತು. ಇಂದು ನನ್ನ ಧರ್ಮ ಫಲವತ್ತಾಯಿತು, ನನ್ನ ಕುಶಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಉದ್ದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 21

मम पापसहस्राणि दृष्ट्या दग्धानि ते मुने । गृहं मम गृहस्थस्य सकलं पावितं त्वया

ಹೇ ಮುನೇ! ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಮಾತ್ರದಿಂದ ನನ್ನ ಸಾವಿರಾರು ಪಾಪಗಳು ದಗ್ಧವಾದವು. ನಾನು ಗೃಹಸ್ಥನು; ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನೆ ನಿನ್ನಿಂದ ಪಾವನಗೊಂಡಿತು.

Verse 22

तस्य भक्त्या प्रसन्नोऽभूद्गतमार्गपरिश्रमः । उवाच मुनिशार्दूलः सच्छूद्रं तं कृतांजलिम्

ಅವನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಮಾರ್ಗಶ್ರಮ ನಿವಾರಣೆಯಾದ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನು, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಸತ್ಸೂದ್ರನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 23

कच्चित्ते कुशलं सौम्य मनो धर्मे प्रवर्तते । अर्थानुबंधाः सततं बन्धुदारसुतादयः

ಹೇ ಸೌಮ್ಯ, ನಿನಗೆ ಕ್ಷೇಮವೇ? ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿದೆಯೇ? ಬಂಧು, ದಾರ, ಸುತಾದಿಗಳಂತಹ ಲೋಕಬಂಧಗಳು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಸದಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತಿವೆಯೇ?

Verse 24

गोविन्दे सततं भक्तिस्तथा दाने प्रवर्तते । धर्मार्थकाम कार्येषु सप्रभावं मनस्तव

ಗೋವಿಂದನಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸದಾ ಭಕ್ತಿ ಇದೆಯೇ? ಹಾಗೆಯೇ ದಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆಯೇ? ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಶುಭಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಲಿ।

Verse 25

विष्णुपादोदकं नित्यं शिरसा धार्यते न वा । पादोद्भवं च गंगोदं द्वादशाब्दफलप्रदम्

ನೀನು ನಿತ್ಯ ವಿಷ್ಣುಪಾದೋದಕವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತೀಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ? ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಗಂಗಾಜಲವು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 26

चातुर्मास्ये विशेषेण तत्फलं द्विगुणं भवेत् । हरिभक्तिर्हरिकथा हरिस्तोत्रं हरेर्नतिः

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ಫಲ ದ್ವಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹರಿಭಕ್ತಿ, ಹರಿಕಥೆ, ಹರಿಸ್ತೋತ್ರ ಮತ್ತು ಹರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಇವೇ ಪ್ರಿಯ ಕೃತ್ಯಗಳು.

Verse 27

हरिध्यानं हरेः पूजा सुप्ते देवे च मोक्षकृत् । एवं ब्रुवाणं स मुनिं पुनराह नतिं गतः

ಹರಿಧ್ಯಾನವೂ ಹರಿಪೂಜೆಯೂ—ಭಗವಂತನು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ—ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮುನಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 28

भवद्दृष्ट्याश्रमफलमेतज्जातं न संशयः । तथापि श्रोतुमिच्छामि तव वाणीमनामयीम्

ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಆಶ್ರಮಜೀವನದ ಫಲ ದೊರೆತಿದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ಮಲ, ದೋಷರಹಿತ ವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 29

भवादृशानां गमनं सर्वार्थेषु प्रकल्पते । ततस्तौ सुमुदा युक्तौ संजातौ हृष्टचेतसौ

ನಿಮ್ಮಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರ ಆಗಮನವು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹರ್ಷಚಿತ್ತರಾದರು.

Verse 30

मुनिं पैजवनोनाम सच्छूद्रः प्राह संमतः । किमागमनकृत्यं ते कथयस्व प्रसादतः

ಪೈಜವನನೆಂಬ ಸತ್ಸೂದ್ರನು, ಗೌರವನೀಯನಾಗಿ, ಮುನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು—“ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನದ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿಸಿ.”

Verse 31

को वा तीर्थप्रसंगश्च चातुर्मास्ये समीपगे । गालवः प्राह सच्छूद्रं धार्मिकं सत्यवादिनम्

“ಅಥವಾ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಯಾವ ತೀರ್ಥಪ್ರಸಂಗ ಇದೆ?” ಎಂದು ಗಾಲವನು ಧಾರ್ಮಿಕನೂ ಸತ್ಯವಾದಿಯೂ ಆದ ಆ ಸತ್ಸೂದ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 32

मम तीर्थावसिक्तस्य मासा बहुतरा गताः । इदानीमाश्रमं यास्ये चातुर्मास्ये समागते

ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾ ನನ್ನ ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳು ಕಳೆದಿವೆ. ಈಗ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು.

Verse 33

आषाढशुक्लैकादश्यां करिष्ये नियमं गृहे । नारायणस्य प्रीत्यर्थं श्रेयोऽर्थं चात्मनस्तथा । प्रत्युवाच मुनिर्धर्मान्विनयानतकन्धरम्

ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವೆನು—ನಾರಾಯಣನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ. ಹೀಗೆಂದು ಮುನಿಯು ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿದವನಿಗೆ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ನೀಡಿದನು.

Verse 34

पैजवन उवाच । मामनुग्रहजां बुद्धिं ब्रूहि त्वं द्विजपुंगव । वेदेऽधिकारो नैवास्ति वेदसारजपस्य वा

ಪೈಜವನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ. ನನಗೆ ವೇದಾಧ್ಯಯನಾಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ; ವೇದಸಾರಜಪಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 35

पुराणस्मृतिपाठस्य तस्मात्किंचिद्वदस्व मे । तत्त्वात्मसदृशं किंचिद्भाति रूपं महाफलम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಪುರಾಣ-ಸ್ಮೃತಿಪಾಠದಿಂದ ಏನಾದರೂ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ. ತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಹೊಂದುವ, ಮಹಾಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾದ ಯಾವುದೋ ಸಾಧನೆ.

Verse 36

चातुर्मास्ये विशेषेण मुक्तिसंसाधकं वद

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.

Verse 37

गालव उवाच । शालिग्रामगतं विष्णुं चक्रांकित पुटं सदा । येऽर्चयन्ति नरा नित्यं तेषां भुक्तिस्त्वदूरतः

ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—ಚಕ್ರಚಿಹ್ನಿತ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನಿತ್ಯ ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೆ ವಿಷಯಭೋಗಾಸಕ್ತಿ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 38

शालिग्रामे मनो यस्य यत्किंचित्क्रियते शुभम् । अक्षय्यं तद्भवेन्नित्यं चातुर्मास्ये विशेषतः

ಶಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಲಸಿರುವವನು ಮಾಡುವ ಯಾವ ಶುಭಕರ್ಮವೂ ನಿತ್ಯ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ।

Verse 39

शालिग्रामशिला यत्र यत्र द्वारावती शिला । उभयोः संगमः प्राप्तो मुक्तिस्तस्य न दुर्लभा

ಎಲ್ಲಿ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಾವತೀಶಿಲೆ—ಇವೆರಡರ ಸಂಗಮ ದೊರೆತರೆ, ಅವನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ದುರ್ಳಭವಲ್ಲ।

Verse 40

शालिग्रामशिला यस्यां भूमौ संपूज्यते नृभिः । पञ्चक्रोशं पुनात्येषा अपि पापशतान्वितैः

ಯಾವ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಶಿಲೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಶಿಲೆ ಐದು ಕ್ರೋಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ—ಶತಪಾಪಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದವರಿದ್ದರೂ ಸಹ।

Verse 41

तैजसं पिंडमेतद्धि ब्रह्मरूपमिदं शुभम् । यस्याः संदर्शनादेव सद्यः कल्मषनाशनम्

ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ತೇಜೋಮಯ ಪಿಂಡ—ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವಾದ ಶುಭರೂಪ; ಇದರ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ತಕ್ಷಣ ಕಲ್ಮಷ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 42

सर्वतीर्थानि पुण्यानि देवतायतनानि च । नद्यः सर्वा महाशूद्र तीर्थत्वं प्राप्नुवंति हि

ಓ ಮಹಾಶೂದ್ರನೇ! ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳು, ದೇವತಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳು—ಈ ಮಹಿಮೆಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತೀರ್ಥತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 43

सन्निधानेन वै तस्याः क्रिया सर्वत्रशोभनाः । व्रजंति हि क्रियात्वं च चातुर्मास्ये विशेषतः

ಅವಳ ಸನ್ನಿಧಿ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಶುಭವೂ ಶೋಭನವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲಪ್ರದತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ.

Verse 44

पूज्यते भवने यस्य शालिग्राम शिला शुभा । कोमलैस्तुलसीपत्रैर्विमुखस्तत्र वै यमः

ಯಾವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶುಭ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯನ್ನು কোমಲ ತುಳಸಿ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಯಮನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಮುಖನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 45

ब्राह्मणक्षत्रियविशां सच्छूद्राणामथापि वा । शालिग्रामाधिकारोऽस्ति न चान्येषां कदाचन

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ—ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರಿ ಶೂದ್ರರಿಗೂ—ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಪೂಜೆಯ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ; ಆದರೆ ಇತರರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 46

सच्छूद्र उवाच । ब्रह्मन्वेदविदां श्रेष्ठ सर्वशास्त्रविशारद । स्त्रीशूद्रादिनिषेधोऽयं शालिग्रामे हि श्रूयते

ಸದಾಚಾರಿ ಶೂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ವೇದವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನೇ—ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ, ಶೂದ್ರಾದಿಗಳ ನಿಷೇಧವಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

Verse 47

मादृशस्त्वं कथं शालिग्रामपूजाविधिं वद

ನನ್ನಂತಹವನು ಹೇಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುವೆನು? ದಯವಿಟ್ಟು ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಪೂಜಾವಿಧಿಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 48

गालव उवाच । असच्छूद्रगतं दास निषेधं विद्धि मानद । स्त्रीणामपि च साध्वीनां नैवाभावः प्रकीर्तितः

ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮಾನ್ಯ ದಾಸ, ನಿಷೇಧವು ದುಷ್ಟ ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಮಾತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿ; ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿಯೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಧ್ವಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯರಿಗೆ, ಅಯೋಗ್ಯತೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ.

Verse 49

मा भूत्संशयस्तेनात्र नाऽप्नुषे संशयात्फलम् । शालिग्रामार्चनपराः शुद्धदेहा विवेकिनः

ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಪಡಬೇಡ; ಸಂಶಯದಿಂದ ಫಲ ದೊರೆಯದು. ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಾರ್ಚನೆಗೆ ಪರರಾದವರು ದೇಹದಿಂದ ಶುದ್ಧರೂ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿವೇಕಿಗಳೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 50

न ते यमपुरं यांति चातुर्मास्ये च पूजकाः । शालिग्रामार्पितं माल्यं शिरसा धारयंति ये

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜಕರು ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಯಮಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 51

तेषां पापसहस्राणि विलयं यांति तत्क्षणात् । शालिग्राम शिलाग्रे तु ये प्रयच्छंति दीपकम्

ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯ ಮುಂದೆ ದೀಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವರ ಸಾವಿರಾರು ಪಾಪಗಳು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 52

तेषां सौरपुरे वासः कदाचिन्नैव हीयते । शालिग्रामगतं विष्णुं सुमनोभिर्मनोहरैः । येऽर्चयंति महाशूद्र सुप्ते देवे हरौ तथा

ಅವರಿಗೆ ಸೌರಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸವು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದು. ಓ ಮಹಾಶೂದ್ರಾ! ಶಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮನೋಹರ ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅರ್ಚಿಸುವವರು—ದೇವ ಹರಿ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ—ಅಕ್ಷಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 53

पंचामृतेन स्नपनं ये कुर्वंति सदा नराः । शालिग्रामशिलायां च न ते संसारिणो नराः

ಯಾರು ಸದಾ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಗೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಸ್ನಪನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸಂಸಾರಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗರು; ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವವರಲ್ಲ.

Verse 54

मुक्तेर्निदानममलं शालिग्रामगतं हरिम् । हृदि न्यस्य सदा भक्त्या यो ध्यायति स मुक्तिभाक्

ಶಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ನಿರ್ಮಲವೂ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವೂ ಆದ ಹರಿಯನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು ಮೋಕ್ಷಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 55

तुलसीदलजां मालां शालिग्रामोपरि न्यसेत् । चातुर्मास्ये विशेषेण सर्वकामानवाप्नुयात्

ಶಾಲಿಗ್ರಾಮದ ಮೇಲೆ ತುಳಸಿದಳಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಭಕ್ತನು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 56

न तावत्पुष्पजा माला शालिग्रामस्य वल्लभा । सर्वदा तुलसी देवी विष्णोर्नित्यं शुभा प्रिया

ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ; ತುಳಸೀದೇವಿ ಸದಾ ಮಂಗಳಕರಳಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಿತ್ಯಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 57

तुलसी वल्लभा नित्यं चातुर्मास्ये विशेषतः । शालिग्रामो महाविष्णुस्तुलसी श्रीर्न संशयः

ತುಳಸಿ ಸದಾ ಪ್ರಿಯವಾದುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ. ಶಾಲಿಗ್ರಾಮವೇ ಮಹಾವಿಷ್ಣು; ತುಳಸಿಯೇ ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ)—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 58

अतो वासितपानीयैः स्नाप्यं चंदनचर्चितैः । मंजरीभिर्युतं देवं शालग्रामशिलाहरिम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಗಂಧಿತ ನೀರಿನಿಂದ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಶಿಲಾರೂಪ ಹರಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಚಂದನ ಲೇಪನ ಮಾಡಿ, ತುಳಸಿ ಮಂಜರಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 59

तुलसीसंभवाभिश्च कृत्वा कामानवाप्नुयात् । पत्रे तु प्रथमे ब्रह्मा द्वितीये भगवाञ्छिवः

ತುಳಸಿಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅದರ ಮೊದಲ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಎರಡನೇ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 60

मंजर्यां भगवान्विष्णुस्तदेकस्थत्रया सदा । मंजरी दलसंयुक्ता ग्राह्या बुधजनैः शुभा

ಮಂಜರಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಇರುವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಒಂದೇ ತುಳಸಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳು ಸದಾ ಏಕತ್ರ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಎಲೆಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಶುಭ ತುಳಸಿ ಮಂಜರಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.

Verse 61

तां निवेद्य गुरौ भक्त्या जन्मादिक्षयकारणम् । शालिग्रामे धूपराशिं निवेद्य हरितत्परः

ಆ (ತುಳಸಿ ಅರ್ಪಣೆ)ಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗುರುವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ—ಜನ್ಮಾದಿಗಳ ಕ್ಷಯಕಾರಣವಾಗಿರುವುದಾಗಿ—ಹರಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಧೂಪರಾಶಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 62

चातुर्मास्ये विशेषेण मनुष्यो नैव नारकी । शालिग्रामं नरो दृष्ट्वा पूजितं कुसुमैः शुभैः

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ನರಕಗಾಮಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಶುಭಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮದ ದರ್ಶನದಿಂದ ನರನು ನರಕಗತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 63

सर्वपापविशुद्धात्मा याति तन्मयतां हरौ । य स्तौत्यश्मगतं विष्णुं गंडकीजलसंभवम्

ಗಂಡಕೀಜಲಸಂಭವವಾದ ಶಿಲಾರೂಪ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಯಾರು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧರಾಗಿ ಹರಿಯಲ್ಲಿ ತದ್ಮಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 64

श्रुतिस्मृतिपुराणैश्च सोऽपि विष्णुपदं व्रजेत् । शालिग्रामशिलायाश्च चतुर्विंशतिसंख्यकाः । भेदाः संति महाशूद्र ताञ्छृणुष्व महामते

ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅವನೂ ವಿಷ್ಣುಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ। ಓ ಮಹಾಶೂದ್ರ, ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಶಿಲೆಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಭೇದಗಳಿವೆ—ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಕೇಳು।

Verse 65

इमाः पूज्याश्च लोकेऽत्र चतुर्विंशतिसंख्यकाः । तासां च दैवतं विष्णुं नामानि च वदाम्यहम्

ಈ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ; ಇವುಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವರು ವಿಷ್ಣು. ಈಗ ಅವುಗಳ ನಾಮಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 66

स एव मूर्त्तश्चतुरुत्तरासिर्विंशद्भिरेको भगवान्यथाऽद्यः । स एव संवत्सरनामसंज्ञः स एव ग्रावागत आदिदेवः

ಅದೇ ಆದ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಒಬ್ಬನೇ ಆದರೂ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ। ಅವನೇ (ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು) ಸಂವತ್ಸರನಾಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಅವನೇ ಆದಿದೇವನು ಪವಿತ್ರ ಶಿಲಾರೂಪವಾಗಿ ಬಂದವನು।

Verse 243

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने शालिग्रामपूजनमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದೊಳಗೆ, ಶೇಷಶಾಯೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮ-ನಾರದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಪೈಜವನೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಪೂಜನ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಎರಡು ನೂರು ನಲವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.