Adhyaya 237

Verse 1

नारद उवाच । कदा विधिनिषेधौ च कर्तव्यौ विष्णुसन्निधौ । युष्मद्वाक्यामृतं पीत्वा तृप्तिर्मम न विद्यते

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್! ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗ ಆಚರಿಸಬೇಕು? ನಿಮ್ಮ ವಾಕ್ಯಾಮೃತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದರೂ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । कर्कसंक्रांतिदिवसे विष्णुं संपूज्य भक्तितः । फलैरर्घ्यः प्रदातव्यः शस्तजंबूफलैः शुभैः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಕರ್ಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಶುಭವಾದ ಉತ್ತಮ ಜಂಬೂ (ನೆರಳೆ) ಫಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಫಲಗಳಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 3

जंबूद्वीपस्य संज्ञेयं फलेन च विजायते । मन्त्रेणानेन विप्रेंद्र श्रद्धाधर्मसुसंयतैः

ಈ ಜಂಬೂ ಫಲದಿಂದಲೇ ‘ಜಂಬೂದ್ವೀಪ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಆ ಫಲದಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದಂತಿದೆ. ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಶ್ರದ್ಧಾ-ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯಮಿಗಳಾದವರು ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 4

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यत्र क्वापि भवेन्मम । तन्मया वासुदेवाय स्वयमात्मा निवेदितः

ಮುಂದಿನ ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ನನಗೆ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ನಾನು ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 5

इति मंत्रेणार्घ्यम् । ततो विधिनिषेधौ च ग्राह्यौ भक्त्या हरेः पुरः । चातुर्मास्ये समायाते सर्वलोकमहासुखे

ಇಂತೆ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯ. ನಂತರ ಹರಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಮಹಾಸುಖಕರವಾದ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಬಂದಾಗ।

Verse 6

विधिर्वेदविधिः कार्यो निषेधो नियमो मतः । विधिश्चैव निषेधश्च द्वावेतौ विष्णुरेव हि

ವಿಧಿಯನ್ನು ವೇದವಿಧಾನದಂತೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ನಿಷೇಧವನ್ನು ನಿಯಮರೂಪ ಸಂಯಮವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ನಿಜವಾಗಿ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧ—ಈ ಎರಡೂ ವಿಷ್ಣುವೇ.

Verse 7

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सेव्य एव जनार्दनः । विष्णोः कथा विष्णुपूजा ध्यानं विष्णोर्नतिस्तथा

ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಜನಾರ್ದನನನ್ನೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು—ವಿಷ್ಣುಕಥೆ, ವಿಷ್ಣುಪೂಜೆ, ವಿಷ್ಣುಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ।

Verse 8

सर्वमेव हरिप्रीत्या यः करोति स मुक्तिभाक् । वर्णाश्रमविधेर्मूर्तिः सत्यो विष्णुः सनातनः

ಹರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಯಾರು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯನೂ ಸನಾತನನೂ ಆದ ವಿಷ್ಣುವೇ ವರ್ಣಾಶ್ರಮವಿಧಿಯ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿ.

Verse 10

नारद उवाच । किं व्रतं किं तपः प्रोक्तं ब्रह्मन्ब्रूहि सविस्तरम् । सुप्ते देवे मया कार्यं कृतं यच्च महाफलम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಯಾವ ವ್ರತ, ಯಾವ ತಪಸ್ಸು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ? ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿ. ದೇವರು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ನಾನು ಯಾವ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಅದು ಮಹಾಫಲ ನೀಡುವದು?

Verse 11

ब्रह्मोवाच । व्रतं विष्णुव्रतं विद्धि विष्णुभक्तिसमन्वितम् । तपश्च धर्मवर्तित्वं कृच्छ्रादिकमथापि वा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವ್ರತವೆಂದರೆ ವಿಷ್ಣುವ್ರತವೆಂದು ತಿಳಿ, ಅದು ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ತಪಸ್ಸೆಂದರೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಆಚರಣೆ; ಅಥವಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ತಪಸ್ಸುಗಳೂ ಆಗಬಹುದು.

Verse 12

शृणु व्रतस्य माहात्म्यं वक्ष्यामि प्रथमं तव । ब्रह्मचर्यव्रतं सारं व्रतानामुत्तमं व्रतम्

ವ್ರತದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು; ಮೊದಲು ನಿನಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತವೇ ವ್ರತಗಳ ಸಾರ—ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ರತ.

Verse 13

ब्रह्मचर्यं तपः सारं ब्रह्मचर्यं महत्फलम् । क्रियासु सकलास्वेव ब्रह्मचर्यं विवर्द्धयेत्

ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವೇ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಾರ; ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮಹಾಫಲಪ್ರದ. ಎಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಸದಾ ವೃದ್ಧಿಸಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

Verse 14

ब्रह्मचर्यप्रभावेण तप उग्रं प्रवर्त्तते । ब्रह्मचर्यात्परं नास्ति धर्मसाधन मुत्तमम्

ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಧರ್ಮಸಾಧನ ಮತ್ತಿಲ್ಲ.

Verse 15

चातुर्मास्ये विशेषेण सुप्ते देवे गुणोत्तरम् । महाव्रतमिदं लोके तन्निबोध सदा द्विज

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ—ದೇವನು ಶಯನದಲ್ಲಿರುವಾಗ—ಈ ವ್ರತವು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವರ್ಧಕ. ಹೇ ದ್ವಿಜ, ತಿಳಿ: ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಹಾವ್ರತವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 16

नारायणमिदं कर्म यः करोति न लिप्यते । शतत्रयं षष्टियुतं दिनमाहुश्च वत्सरे

ಈ ಕರ್ಮ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತ; ಇದನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಪಾಪದಿಂದ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೂವರು ನೂರು ಅರವತ್ತು ದಿನಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 17

तत्र नारायणो देवः पूज्यते व्रतकारिभिः । सत्क्रियाममुकीं देव कारयिष्यामि निश्चयः

ಅಲ್ಲಿ ವ್ರತಧಾರಿಗಳು ನಾರಾಯಣ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಸಂಕಲ್ಪ:) ‘ಹೇ ದೇವ, ಈ ಪವಿತ್ರ ಸತ್ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುವೆನು.’

Verse 18

कुरुते तद्व्रतं प्राहुः सुप्ते देवे गुणोत्तरम् । वह्निहोमो विप्रभक्तिः श्रद्धा धर्मे मतिः शुभा

ಆ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ದೇವರು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪುಣ್ಯವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಹೋಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಶುಭ ಪ್ರವೃತ್ತಿ—ಇವು ಅದರ ಆಧಾರಗುಣಗಳು.

Verse 19

सत्संगो विष्णुपूजा च सत्यवादो दया हृदि । आर्जवं मधुरा वाणी सच्चरित्रे सदा रतिः

ಸತ್ಸಂಗ, ವಿಷ್ಣುಪೂಜೆ, ಸತ್ಯವಚನ ಮತ್ತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದಯೆ; ಆರ್ಜವ, ಮಧುರವಾಣಿ, ಸಚ್ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ರತಿ—ಇವು ಧರ್ಮಾನುಶಾಸನದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

Verse 20

वेदपाठस्तथाऽस्तेयमहिंसा ह्रीः क्षमा दमः । निर्लोभताऽक्रोधता च निर्मोहोऽममताऽर तिः

ವೇದಪಠಣ, ಅಸ್ತೇಯ, ಅಹಿಂಸೆ, ಹ್ರೀ, ಕ್ಷಮೆ, ದಮ; ನಿರ್ಲೋಭತೆ, ಅಕ್ರೋಧತೆ, ನಿರ್ಮೋಹ, ಅಮಮತೆ, ವೈರಾಗ್ಯ—ಇವು ವ್ರತವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಗುಣಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 21

श्रुतिक्रियापरं ज्ञानं कृष्णार्पितमनोगतिः । एतानि यस्य तिष्ठंति व्रतानि ब्रह्मवित्तम

ಶ್ರುತಿವಿಹಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಯಾದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತ ಮನೋಗತಿ—ಇವು ಯಾರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೋ, ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

जीवन्मुक्तो नरः प्रोक्तो नैव लिप्य ति पातकैः । व्रतं कृतं सकृदपि सदैव हि महाफलम्

ಅಂತಹವನು ‘ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ’ನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಪಾಪಗಳು ಅವನಿಗೆ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಮಾಡಿದ ವ್ರತವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸದಾ ಮಹಾಫಲಪ್ರದ.

Verse 23

चातुर्मास्ये विशेषेण ब्रह्मचर्यादिसेवनम् । अव्रतेन गतं येषां चातुर्मास्यं सदा नृणाम्

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾದಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಯಾರ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯವು ಸದಾ ವ್ರತವಿಲ್ಲದೆ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೋ—

Verse 24

धर्मस्तेषां वृथा सद्भिस्तत्त्वज्ञैः परिकीर्तितः । सर्वेषामेव वर्णानां व्रतचर्या महाफलम्

ಅವರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಜ್ಜನರೂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞರೂ ‘ವ್ಯರ್ಥ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಹಾಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 25

स्वल्पापि विहिता वत्स चातुर्मा स्ये सुखप्रदा । सर्वत्र दृश्यते विष्णुर्व्रतसेवापरैर्नृभिः

ಓ ವತ್ಸಾ! ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಚರಣೆಯೂ ಸುಖಪ್ರದ. ವ್ರತಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾದ ಜನರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

Verse 26

चातुर्मास्ये समायाते पालयेत्तत्प्रयत्नतः

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

Verse 27

भजस्व विष्णुं द्विजवह्नितीर्थवेदप्रभेदमयमूर्तिमजं विराजम् । यत्प्रसादाद्भवति मोक्षमहातरुस्थस्तापं न यास्यति भवार्कसमुद्भवं तम्

ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಭಜಿಸು—ಅವನು ಅಜ, ವಿರಾಜಮಾನ; ಅವನ ಮೂರ್ತಿ ದ್ವಿಜರು, ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿ, ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಭೇದಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಅವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಸಾಧಕನು ಮೋಕ್ಷರೂಪ ಮಹಾವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು, ಭವಸೂರ್ಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ತಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 29

चातुर्मास्ये विशेषेण जन्मकष्टादिनाशनम् । हरिरेव व्रताद्ग्राह्यो व्रतं देहेन कारयेत् । देहोऽयं तपसा शोध्यः सुप्ते देवे तपोनिधौ

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ವ್ರತವು ಜನ್ಮಕಷ್ಟಾದಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ವ್ರತದ ಗುರಿ ಹರಿಯೇ; ದೇಹದಿಂದಲೇ ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ತಪೋನಿಧಿಯಾದ ದೇವರು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿದಾಗ ಈ ದೇಹವನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 237

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये व्रतमहिमवर्णनंनाम सप्तत्रिं शदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶೇಷಶಾಯೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮ‑ನಾರದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ವಿಷಯಕ ‘ವ್ರತಮಹಿಮಾವರ್ಣನ’ ಎಂಬ 237ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.