Adhyaya 223

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । श्राद्धार्हैर्ब्राह्मणैः कार्यं श्राद्धं दर्शे तु पार्वणम् । विपरीतं न कर्तव्यं श्राद्धमेकं कथंचन

ಭರ್ತೃಯಜ್ಞನು ಹೇಳಿದರು—ಶ್ರಾದ್ಧಾರ್ಹರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದಲೇ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಪಾರ್ವಣ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನೂ ವಿಪರೀತ ವಿಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 2

जारजातापविद्धाद्यैर्यो नरः श्राद्धमाचरेत् । ब्राह्मणैस्तु न संदेहस्तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

ಜಾರಜ, ಅಪವಿದ್ಧ ಮೊದಲಾದವರ ಮೂಲಕ ಯಾರಾದರೂ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಆಗ—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇದ್ದರೂ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಆ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಫಲರಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 3

आनर्त उवाच । भयं मे सुमहज्जातमत्र यत्परिकीर्तितम् । जारजातापविद्धैस्तु यच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

ಆನರ್ತನು ಹೇಳಿದನು—ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಮಾತಿನಿಂದ ನನಗೆ ಮಹಾಭಯ ಉಂಟಾಯಿತು; ಜಾರಜಾತರು, ತ್ಯಾಜ್ಯರು ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 4

मनुना द्वादश प्रोक्ताः किल पुत्रा महामते । अपुत्राणां च पुत्रत्वं ये कुर्वंति सदैव हि

ಓ ಮಹಾಮತೇ! ಮನುನು ದ್ವಾದಶ ವಿಧದ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಅವರು ಪುತ್ರರಿಲ್ಲದವರಿಗೂ ಸದಾ ‘ಪುತ್ರ’ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಪುತ್ರಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 5

औरसः क्षेत्रजश्चैव क्रयक्रीतश्च पालितः । प्रतिपन्नः सहोढश्च कानीनश्चापि सत्तम

ಓ ಸತ್ತಮ! ಔರಸ ಪುತ್ರ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ ಪುತ್ರ, ಕ್ರಯಕ್ರೀತ (ಖರೀದಿಸಿದ) ಪುತ್ರ, ಪಾಲಿತ ಪುತ್ರ, ಪ್ರತಿಪನ್ನ (ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ) ಪುತ್ರ, ಸಹೋಢ (ವಧುವಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂದ) ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾನೀನ (ಕನ್ಯಾಜಾತ) ಪುತ್ರ—ಇವು (ಅದರೊಳಗೆ) ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 6

तथान्यौ कुण्डगोलौ च पुत्रावपि प्रकीर्तितौ

ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು—ಕುಂಡ ಮತ್ತು ಗೋಲ—ಇವರನ್ನೂ ಪುತ್ರರೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 7

शिष्यश्च रक्षितो मृत्योस्तथाश्वत्थो वनांतिगः । किमेते नैव कथिता यत्त्वमेवं प्रजल्पसि

ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ, ಮರಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು, ‘ಅಶ್ವತ್ಥ’ ಹಾಗೂ ವನಾಂತಿಗ (ಅರಣ್ಯಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು)—ನೀನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇವರು ಏಕೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ?

Verse 8

भर्तृयज्ञ उवाच । सत्यमेतन्महाभाग सर्वे ते धर्मतः सुताः । परं युगत्रये प्रोक्ता न कलौ कलुषापहाः

ಭರ್ತೃಯಜ್ಞನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಇದು ಸತ್ಯ; ಧರ್ಮತಃ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪುತ್ರರೆಂದು ಗಣ್ಯರು. ಆದರೆ ಇದು ಪೂರ್ವದ ಮೂರು ಯುಗಗಳಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಲ್ಮಷಾಪಹಾರಕರು ಅಲ್ಲ.

Verse 9

तदर्थं तेषु सन्तानं तावन्मात्रं युगेयुगे । सत्त्वाढ्यानां च लोकानां न कलौ चाल्पमेधसाम्

ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವಿಷಯಕ ಅನುಮತಿ ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ಲೋಕರು ಸತ್ತ್ವಸಮೃದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಮೇಧಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಯಮ ಉಳಿಯದು.

Verse 10

कलावेव समाख्यातो व्यवहारः प्रपा तदः । अल्पसत्त्वा यतो लोकास्तेन चैष विधिः स्मृतः

ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲಿಯುಗಕ್ಕೇ ಆಚಾರದ ಈ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಅಲ್ಪಸತ್ತ್ವರು, ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿಧಿ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 11

अत्र यः संकरं कुर्याद्योनेस्तस्य फलं शृणु । ब्राह्मण्यां ब्राह्मणात्पुत्रो ब्रह्मघ्नः संप्रजायते

ಇಲ್ಲಿ ಯೋನಿಯ ಮೂಲಕ ವರ್ಣಸಂಕರ ಮಾಡುವವನ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರನೂ ‘ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನ’—ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಂತ—ಆಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

सर्वाधमानामधमो यो वारड इति स्मृतः

ಎಲ್ಲ ಅಧಮರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮಾಧಮನು ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ವಾರಡ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವನು ಅವನೇ.

Verse 13

क्षत्रियाच्च तथा सूतो वैश्यान्मागध एव च । शूद्रात्तथांत्यजः प्रोक्तस्तेनैते वर्जिताः सुताः

ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಂದ ಸೂತ, ವೈಶ್ಯನಿಂದ ಮಾಘಧ, ಶೂದ್ರನಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತ್ಯಜ ಪುತ್ರನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರು ವರ್ಜನೀಯ ಪುತ್ರರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 14

एतेषामपि निर्दिष्टाः सप्त राजन्सुपुत्रकाः । पंच वंशविनाशाय पूर्वेषां पातनाय च

ಓ ರಾಜನೇ, ಇವರಲ್ಲಿಯೂ ಏಳು ವಿಧದ ‘ಸುಪುತ್ರ’ ಭೇದಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ; ಆದರೆ ಐದು ವಿಧಗಳು ವಂಶವಿನಾಶಕ್ಕೂ ಪೂರ್ವಜರ ಪತನಕ್ಕೂ ಕಾರಣವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 15

औरसः प्रतिपन्नश्च क्रीतः पालित एव च । शिष्यश्च दत्तजीवश्च तथाश्वत्थश्च सप्तमः

ಔರಸ, ಪ್ರತಿಪನ್ನ, ಕ್ರೀತ, ಪಾಲಿತ, ಶಿಷ್ಯಪುತ್ರ, ದತ್ತಜೀವ ಮತ್ತು ‘ಆಶ್ವತ್ಥ’—ಇವೆಯೇ ಏಳು ಅಂಗೀಕೃತ ಪುತ್ರರು.

Verse 16

पुंनाम्नो नरकाद्घोराद्रक्षंति च सदा हि ते । पतन्तं पुरुषं तत्र तेन ते शोभनाः स्मृताः

ಅವರು ‘ಪುಂನಾಮ’ ಎಂಬ ಘೋರ ನರಕದಿಂದ ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಪುರುಷನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ‘ಶೋಭನ’ ಪುತ್ರರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 17

क्षेत्रजश्च सहोढश्च कानीनः कुण्डगोलकौ । पंचैते पातयंतिस्म पितॄन्स्वर्गगतानपि

ಕ್ಷೇತ್ರಜ, ಸಹೋಢ, ಕಾನೀನ ಹಾಗೂ ಕುಂಡ ಮತ್ತು ಗೋಲಕ—ಈ ಐದು ವಿಧಗಳು ಸ್ವರ್ಗಗತ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಪತನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 18

एतस्मात्कारणाच्छ्राद्धं जारजातस्य तद्वृथा

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಜಾರಜಾತನು (ವ್ಯಭಿಚಾರಜನ್ಯ) ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಫಲರಹಿತವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 223

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धार्हानर्हब्राह्मणादिवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರಿ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ಗ್ರಂಥವಾದ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರಾದ್ಧಾರ್ಹ-ಅನರ್ಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ದ್ವಿಶತ ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।