Adhyaya 214

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योपि च तत्रास्ति विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । गणनाथो द्विजश्रेष्ठाः सर्वसिद्धिप्रदो नृणाम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—“ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ದೇವತೆಯೂ ಇದ್ದಾನೆ—ಗಣನಾಥ. ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಅವನು ಜನರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು।”

Verse 2

माघमासे चतुर्थ्यां च शुक्लायां पूजयेत्तु यः । स च संवत्सरं यावत्सर्वै विघ्नैर्विमुच्यते ओ

ಮಾಘಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಯಾರು ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । गणनाथस्य चोत्पत्तिं सांप्रतं सूत नो वद । कथमेष समुत्पन्नः किं माहात्म्यः प्रकीर्तितः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ, ಈಗ ಗಣನಾಥನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಇವನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು? ಅವನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವೇನು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ?

Verse 4

सूत उवाच । एष चोत्पादितो गौर्या निजांगमलतः स्वयम् । क्रीडार्थं मानुषैरंगैर्मातंगाननशोभितः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಗೌರೀದೇವಿಯೇ ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಅಂಗಮಲದಿಂದ ಇವನನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದಳು. ಕ್ರೀಡಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾನವಸಮಾನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಿ, ಆನೆಮುಖದಿಂದ ಶೋಭಿತನಾಗಿಸಿದಳು.

Verse 5

चतुर्हस्तसमोपेत आखुवाहनगस्तथा । कुठारहस्तश्च तथा मोदकाशनतोषकृत्

ಅವನು ಚತುರ್ಭುಜನು; ಮೂಷಕವನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕುಠಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮೋದಕ ಭಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 6

सर्वसिद्धिप्रदो लोके भक्तानां च विशेषतः । एष पूर्वं प्रभोः कार्ये संग्रामे तारकामये

ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ, ತಾರಕಾಸುರಸಂಬಂಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ,

Verse 7

संग्राममकरोद्रौद्रं न कृतं यच्च केनचित् । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

ಅವನು ಅತಿರೌದ್ರವಾದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು; ಇಂತಹದು ಯಾರೂ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ದಾನವರು ಹತರಾದರು—ಎಣಿಕೆಗೆ ಮೀರಿದಷ್ಟು.

Verse 8

ततः शक्रेण तुष्टेन प्रोक्तः संग्रामभूमिपः । क्षत विक्षतसर्वांगो रुधिरेण परिप्लुतः

ಆಗ ತೃಪ್ತನಾದ ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಕ್ಷತ‑ವಿಕ್ಷತವಾಗಿ, ರಕ್ತದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೋಯ್ದಿತ್ತು।

Verse 9

अस्मदर्थे त्वया युद्धं यत्कृतं सुगजानन । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

‘ನಮ್ಮ ನಿಮಿತ್ತ, ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಜಾನನ, ನೀನು ಈ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ದಾನವರಾದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಖೆಯಾತೀತವಾಗಿ ಹತರಾದರು.’

Verse 10

तस्मात्त्वं सर्वदेवानामपि पूज्यो भविष्यसि । किंपुनर्मानुषाणां च ये नित्यं विघ्नसंप्लुताः

‘ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನಾಗುವೆ; ನಿತ್ಯವೂ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಆವರಿತರಾದ ಮಾನವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು?’

Verse 11

ये त्वां संपूजयिष्यंति कार्यारंभेषु सर्वतः । कार्यसिद्धिर्न संदेहस्तेषां भूयाद्गिरा मम

‘ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೆ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ನಿಶ್ಚಯ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಇದು ನನ್ನ ವಾಣಿ.’

Verse 12

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विससर्जाथ तं तदा । संमान्य बहुमानेन गौरीशंकरपार्श्वतः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನು (ಇಂದ್ರನು) ಆಗ ಅವನನ್ನು ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು; ಗೌರೀ‑ಶಂಕರರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಗೌರವದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿ।

Verse 13

अयमर्थः पुरा पृष्टो रोहिताश्वेन धीमता । सर्वविप्रविनाशार्थं मार्कंडेयं महामुनिम्

ಈ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಧೀಮಂತನಾದ ರೋಹಿತಾಶ್ವನು ಸರ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿನಾಶ-ನಿವಾರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಹಾಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದನು।

Verse 14

तमेवार्थं महाभागाः कथयिष्ये यथार्थतः । तच्छृणुध्वं पुरावृत्तं सर्वं सर्वे समाहिताः

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರೇ, ಅದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಸಮಾಹಿತರಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುರಾವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ।

Verse 15

रोहिताश्व उवाच । भगवन्नत्र ये मर्त्याः सर्वे विघ्नसमन्विताः । शुभकृत्येषु सर्वेषु जायंते शुचयोऽपि च

ರೋಹಿತಾಶ್ವನು ಹೇಳಿದನು—ಭಗವನ್, ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮನುಷ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಎಲ್ಲಾ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧರಿಗೂ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 16

प्रारब्धेषु च कार्येषु धर्मजेषु विशेषतः । तानि विघ्नानि जायन्ते यैस्तत्कार्यं न सिध्यति

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧರ್ಮಜನ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಆ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವ ವಿಘ್ನಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 17

तस्माद्विघ्नविनाशाय किंचिन्मे व्रतमा दिश । व्रतं वा नियमो वाऽथ तपो वा दानमेव च

ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಘ್ನವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ನನಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ವ್ರತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ—ವ್ರತವಾಗಲಿ, ನಿಯಮವಾಗಲಿ, ತಪಸ್ಸಾಗಲಿ ಅಥವಾ ದಾನವಾಗಲಿ।

Verse 18

सकृच्चीर्णेन येनात्र यावज्जीवति मानवः । तावन्न जायते विघ्नमाजन्ममरणांतिकम्

ಇಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಆದರೂ ಆಚರಿಸಿದವನು, ಜೀವಿಸುವವರೆಗೂ—ಜನ್ಮದಿಂದ ಮರಣಾಂತವರೆಗೆ—ಯಾವುದೇ ವಿಘ್ನವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 19

मार्कण्डेय उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि सर्वविघ्नविनाशनम् । व्रतं सर्वगुणोपेतं सर्वपापप्रणाशनम् । विश्वामित्रेण सञ्चीर्णं यत्पुरा भावितात्मना

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಸರ್ವವಿಘ್ನವಿನಾಶಕವಾದ, ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನವಾದ, ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶಕವಾದ ವ್ರತವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಆಚರಿಸಿದ್ದನು।

Verse 20

विश्वामित्र इति ख्यातो गाधिपुत्रः प्रतापवान् । वसिष्ठेन समं तस्य वैरमासीन्महात्मनः

ಅವನು ಗಾಧಿಯ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ಪುತ್ರನಾಗಿ ‘ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು; ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ವಸಿಷ್ಠನೊಂದಿಗೆ ವೈರ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 21

ब्राह्मण्यार्थे न सम्प्रोक्तः कथंचित्स महातपाः । ब्राह्मणस्त्वं वसिष्ठेन ततो वैरमजायत

ಅವನು ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದರೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅವನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದರಿಂದಲೇ ವೈರ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 22

रोहिताश्व उवाच । कस्मान्न प्रोक्तवान्विप्रो वसिष्ठस्तु कथंचन । ब्राह्मणः स परं प्रोक्तोब्रह्मादिभिरपि स्वयम्

ರೋಹಿತಾಶ್ವನು ಹೇಳಿದನು—ವಸಿಷ್ಠ ಋಷಿಯು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅವನನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಏಕೆ ಘೋಷಿಸಲಿಲ್ಲ? ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳೇ ಸ್ವತಃ ‘ಪರಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವನು।

Verse 23

मार्कण्डेय उवाच । क्षत्रियश्च स्थितः पूर्वं विश्वामित्रो महीपतिः । मृगयासु परिभ्रांतो वसिष्ठस्य तदाऽश्रमम् । प्रविष्टः क्षुत्पिपासार्त्तः स तेनाथ प्रपूजितः

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ರಾಜ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತ ವಸಿಷ್ಠನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ವಸಿಷ್ಠನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅತಿಥಿ-ಸತ್ಕಾರದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 24

तस्यासीन्नन्दिनीनाम धेनुः कामदुघा सदा । सा सूते वाञ्छितं सद्यो यद्वसिष्ठोऽभिवाञ्छति

ಅವನಿಗೆ ನಂದಿನೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಧೇನು ಇದ್ದಳು; ಅವಳು ಸದಾ ಕಾಮಧೇನುವಿನಂತೆ ಇಚ್ಛಾಪೂರ್ತಿ ಮಾಡುವವಳು. ವಸಿಷ್ಠನು ಏನು ಬಯಸಿದರೂ, ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 25

तत्प्रभावात्स भूपालः सभृत्यबलवाहनः । तेन तृप्तिपरा नीतो मिष्टान्नैर्विविधैस्ततः

ಅವಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ರಾಜನು ಸೇವಕರು, ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಡನೆ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಸಿಹಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನ್ನಗಳಿಂದ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಗೆ ತಲುಪಿದನು.

Verse 26

पार्थिवोऽयमिति ज्ञात्वा ह्यर्घ्याद्यैर्भोजनैः स च । सोऽपि दृष्ट्वा प्रभावं तं सर्वं धेनोश्च संभवम् । प्रार्थयामास तां मूल्यैर्गजवाजिसमु द्भवैः

‘ಇವನು ರಾಜನು’ ಎಂದು ತಿಳಿದು ವಸಿಷ್ಠನು ಅರ್ಘ್ಯಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳೂ ಭೋಜನವೂ ನೀಡಿ ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದನು. ರಾಜನೂ ಆ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಧೇನುವಿನಿಂದಲೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳಾದಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವೆನೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಧೇನುವನ್ನು ಬೇಡಲಾರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 27

न ददौ स तदा विप्रः साम्ना दानेन वा पुनः । भेदेन च ततो दण्डं योजयामास वै नृपः

ಆಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಾಮದಿಂದಲೂ ದಾನದಿಂದಲೂ ಅವಳನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನು ಭೇದವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ನಂತರ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಬಲಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದನು.

Verse 28

कालयामास तां धेनुं ततः कोपात्स पार्थिवः

ಆಮೇಲೆ ಕೋಪದಿಂದ ಆ ರಾಜನು ಆ ಧೇನುವನ್ನು ಓಡಿಸಿ ಹಾಕಿದನು.

Verse 29

साऽब्रवीन्नीयमानाऽथ वसिष्ठं किं त्वया विभो । दत्ताहमस्य नृपतेर्यन्मां नयति यत्नतः

ಅವಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವಳು ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಹೇ ವಿಭೋ! ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದೆ? ಈ ನೃಪತಿ ಇಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ; ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅವನಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದೆಯೇ?”

Verse 30

वसिष्ठ उवाच । न मया त्वं महाभागे दत्ता चास्य महीपतेः । बलान्नयति यद्येष तस्माद्युक्तं समाचर

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೆ! ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಈ ರಾಜನಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿಲ್ಲ. ಇವನು ಬಲದಿಂದ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನೇ ಆಚರಿಸು.”

Verse 31

तच्छ्रुत्वा कोपसंयुक्ता नन्दिनी धेनुरुत्तमा । जृंभां चकार तत्सैन्यं समुद्दिश्य नृपोद्भवम्

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧೇನು ನಂದಿನಿ, ಆ ರಾಜಸೈನ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 32

धूमावर्तिस्ततो जाता तस्या वक्त्रात्ततः परम् । ततो ज्वाला महारौद्रास्ततो योधाः सहस्रशः

ಆಗ ಅವಳ ಬಾಯಿಂದ ಹೊಗೆಯ ಸುಳಿವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ರೌದ್ರ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಬಳಿಕ ಸಾವಿರಾರು ಯೋಧರು ಹೊರಬಂದರು.

Verse 33

नानाशस्त्रधरा रौद्रा यमदूता यथा च ते । पुलिन्दा बर्बराभीराः किराता यवनाः शकाः

ನಾನಾವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯಮದೂತರಂತೆ ಭೀಕರರಾಗಿಯೇ ಅವರು ಪ್ರकटರಾದರು—ಪುಲಿಂದರು, ಬರ್ಬರರು, ಆಭೀರರು, ಕಿರಾತರು, ಯವನರು, ಶಕರು।

Verse 34

ते प्रोचुस्तां वदास्माकं कस्मात्सृष्टा वयं शुभे

ಅವರು ಆಕೆಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಶುಭೇ! ನಮಗೆ ಹೇಳು; ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾವು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆವು?”

Verse 35

नन्दिन्युवाच । एते मां ये बलात्पापा नयंति नृपसेवकाः । तान्निघ्नन्तु समादेशान्नान्यद्वांछामि किंचन

ನಂದಿನೀ ಹೇಳಿದರು—“ಈ ಪಾಪಿ ರಾಜಸೇವಕರು ನನ್ನನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಆದೇಶದಂತೆ ಇವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿರಿ. ನನಗೆ ಬೇರೆ ಏನೂ ಬೇಡ.”

Verse 36

ततस्तैस्तस्य तत्सैन्यं विश्वामित्रस्य सूदितम् । युध्यमानं महाराज दशरात्रेण संयुगे

ನಂತರ, ಓ ಮಹಾರಾಜ! ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳವರೆಗೆ ನಡೆದ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಆ ಸೇನೆ ಅವರಿಂದ ನಾಶಗೊಳ್ಳಿತು।

Verse 37

विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा ब्राह्म्यं बलमनुत्तमम् । प्रतिज्ञामकरोत्तत्र तारेण सुस्वरेण च

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನೂ ಆ ಅನುತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಬಲವನ್ನು ಕಂಡು, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಧುರಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 38

अथाहं संभविष्यामि ब्राह्मणो नात्र संशयः । ममापि जायते येन प्रभावश्चेदृशोऽद्भुतः

ಇದೀಗ ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗುವೆನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ನನ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಉದಯಿಸಲೆಂದು।

Verse 39

तस्मात्तपः करिष्यामि यदसाध्यं सुरैरपि । स्वपुत्रं स्वे पदे धृत्वा ततश्चक्रे तपो महत्

ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುವೆನು. ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನು ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 40

ब्राह्मण्यार्थं महारौद्रं सुमहद्दुष्करं तपः । ब्राह्मण्यं तेन नैवाप्तं वैलक्ष्यं परमं गतः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರವಾದ, ಮಹತ್ತಾದ, ದುಷ್ಕರವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಆದರೂ ಅದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ದೊರಕದೆ, ಅವನು ಪರಮ ನಿರಾಶೆಗೆ ಒಳಗಾದನು।

Verse 41

ततः कैलासमासाद्य देवदेवं महेश्वरम् । सम्यगाराधयामास गौरीयुक्तं महेश्वरम्

ನಂತರ ಕೈಲಾಸವನ್ನು ತಲುಪಿ, ದೇವದೇವನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು—ಗೌರಿಯುಕ್ತ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು—ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 42

अहं तपः करिष्यामि ब्राह्मण्यस्य कृते प्रभो । त्वदीये पर्वतश्रेष्ठे कैलासे शरणं गतः

ಪ್ರಭೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವೆನು. ನಿಮ್ಮದೇ ಆದ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ನಾನು ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 43

तस्माद्विघ्नस्य मे रक्षां देवदेवः प्रयच्छतु । यथा नो नाशमायाति तपः सर्वं कृतं महत्

ಆದುದರಿಂದ ದೇವದೇವನು ನನಗೆ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಿ; ನಾನು ಕೈಗೊಂಡ ಈ ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾಶವಾಗದಿರಲಿ.

Verse 44

श्रीभगवानुवाच । शुद्ध्यर्थं चैव यत्कार्यं कार्येस्मिन्नृपसत्तम । विनायकसमुद्भूतां तत्त्वं पूजां समाचर

ಶ್ರೀಭಗವಾನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ! ಈ ಕಾರ್ಯದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿನಾಯಕತತ್ತ್ವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸು.

Verse 45

येन ते जायते सिद्धिः सम्यग्ब्राह्मण्यसंभवा

ಅದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಆ ಸಿದ್ಧಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ (ಧರ್ಮಶುದ್ಧಿ)ದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । तद्वदस्व सुरश्रेष्ठ तथा तस्य करोम्यहम् । पूर्वं पूजां गणेशस्य सर्वविघ्नप्रशान्तये

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ! ಅದನ್ನು ಹೇಳು; ನಾನು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುವೆನು. ಎಲ್ಲಾ ವಿಘ್ನಗಳ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲು ಗಣೇಶನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವೆನು.

Verse 47

श्रीभगवानुवाच । एष गौर्या पुरा कृत्वा निजांगोद्वर्तनं कृतः । निर्मलेन कृतः पश्चान्नराकारश्चतुर्भुजः

ಶ್ರೀಭಗವಾನು ಹೇಳಿದರು—ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೌರಿಯು ತನ್ನದೇ ಅಂಗೋದ್ವರ್ತನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲೇಪದಿಂದ ಇವನನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಳು; ನಂತರ ಆ ನಿರ್ಮಲ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಇವನು ನರಾಕಾರನಾಗಿ ಚತುರ್ಭುಜನಾದನು.

Verse 49

ततोऽहमनया प्रोक्तः सजीवः क्रियतामयम् । पुत्रको मे यथा भावी लोके पूज्य तमो विभो

ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ನನಗೆ ಹೇಳಿದಳು— ‘ಇವನನ್ನು ಸಜೀವನಾಗಿಸಿರಿ. ಇವನು ನನ್ನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನಾಗಲಿ, ಹೇ ಪ್ರಭು।’

Verse 50

ततो मयापि संस्पृष्टः सृष्टिसूक्तेन पार्थिव । जीवसूक्तेन सम्यक्स प्राणवान्समजायत

ನಂತರ, ಹೇ ರಾಜನೇ, ನಾನು ಸಹ ಅವನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ-ಸೂಕ್ತದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಜೀವ-ಸೂಕ್ತದಿಂದ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದೆ; ಆಗ ಅವನು ಪ್ರಾಣವಂತನಾದನು.

Verse 51

ततो मया प्रहृष्टेन प्रोक्ता देवी हिमाद्रिजा । चतुर्थीदिवसे प्राप्ते मयाऽद्यायं विनिर्मितः

ಆಮೇಲೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ನಾನು ಹಿಮಾದ್ರಿಜಾ ದೇವಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ— ‘ಚತುರ್ಥೀ ದಿನ ಬಂದಾಗ, ಇಂದು ನಾನು ಇವನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ।’

Verse 52

पुत्रस्तव महाभागे जीवसूक्तप्रभावतः । एष सर्वागणानां च मदीयानां सुरेश्वरि । भविष्यति सदाऽध्यक्ष स्तस्माच्च गणनायकः

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಸುರೇಶ್ವರಿ, ಜೀವ-ಸೂಕ್ತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇವನು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನಾಗುವನು. ಇವನು ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಗಣಗಳಿಗೂ ಸದಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿರುವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಗಣನಾಯಕ’ನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗುವನು.

Verse 53

पठ्यमानेन यश्चैनं जीवसूक्तेन सुन्दरि । पूजयिष्यति सद्भक्त्या चतुर्थीदिवसे शुभे

ಹೇ ಸುಂದರಿ, ಶುಭ ಚತುರ್ಥೀ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಜೀವ-ಸೂಕ್ತ ಪಠಣ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸದ್ದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಾರು ಇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವರೋ…

Verse 54

तस्य सर्वेषु कृत्येषु सर्वविघ्रानि कृत्स्नशः । प्रयास्यंति क्षयं देवि तमः सूर्योदये यथा

ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹೇ ದೇವಿ, ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ—ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಕರಗುವಂತೆ.

Verse 55

नमो लंबोदरायेति नमो गणविभो तथा । कुठारधारिणे नित्यं तथा वाक्संगताय च

ಲಂಬೋದರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಗಣವಿಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕುಠಾರಧಾರಿಗೇ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 56

नमो मोदकभक्षाय नमो दन्तैकधारिणे

ಮೋದಕಭಕ್ಷಕನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಏಕದಂತಧಾರಿಗೇ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 57

एभिर्मन्त्रैः समभ्यर्च्य पश्चान्मोद कजंशुभम् । नैवेद्यं च प्रदातव्यं ततश्चार्घ्यं निवेदयेत्

ಈ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಶುಭವಾದ ಮೋದಕಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಆಮೇಲೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು (ಗೌರವಜಲವನ್ನು) ನಿವೇದಿಸಬೇಕು.

Verse 58

अहं कर्म करिष्यामि यत्किचिच्छंभुसंभवम् । अविघ्नं तत्र कर्तव्यं सर्वदैव त्वया विभो

ಶಂಭು (ಶಿವ) ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಏನೇ ಕಾರ್ಯ ಉದ್ಭವಿಸಿದರೂ, ನಾನು ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು; ಹೇ ವಿಭೋ, ಅದು ಸದಾ ನಿನ್ನಿಂದ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿರಲಿ.

Verse 59

ततस्तु ब्राह्मणानां च भोजनं मोदकोद्भवम् । यथाशक्त्या प्रदातव्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮೋದಕಸಹಿತ ಭೋಜನವನ್ನು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದಾನಿಸಬೇಕು; ಧನದಲ್ಲಿ ಕೃಪಣತೆ ಹಾಗೂ ಕಪಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು।

Verse 60

एवमुक्तं मया पूर्वं स्वयमेव नृपोत्तम । गणनाथं समुद्दिश्य गौर्याः पुरत एव च

ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ! ಇದನ್ನು ನಾನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ—ಗಣನಾಥನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಗೌರಿಯ ಪ್ರತ്യക്ഷ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೇ।

Verse 61

ततः प्रहृष्टा सा देवी वाक्यमेतदुवाच ह । अद्यप्रभृति यः पुत्रं मदीयं गणनाय कम्

ಆಮೇಲೆ ಆ ದೇವಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಹೀಗೆಂದಳು—‘ಇಂದಿನಿಂದ ಯಾರು ನನ್ನ ಪುತ್ರ ಗಣನಾಯಕನನ್ನು (ಪೂಜಿಸುವರೋ)…’।

Verse 62

अनेन विधिना सम्यक्चतुर्थ्यां पूजयिष्यति । तस्य विघ्नानि सर्वाणि नाशं यास्यंत्यसंशयम्

ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ಚತುರ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವವನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಘ್ನಗಳು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವವು।

Verse 63

स्मृत्वा वा पूजयित्वा वा यः कार्याणि करिष्यति । भविष्यंति न संदेहस्ततोस्याविचलानि च

ಸ್ಮರಿಸಿದರೂ ಪೂಜಿಸಿದರೂ ಯಾರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವರೋ, ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಸಿ ಅಚಲವಾಗಿರುವವು।

Verse 64

न सन्देहस्ततोऽस्य श्रीरचलैव भविष्यति

ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ನಂತರ ಅವನ ಶ್ರೀ-ಸಮೃದ್ಧಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 65

श्रीभगवानुवाच । तस्मात्त्वं हि महाभाग चतुर्थ्यां सम्यगाचर । विनायकोद्भवां पूजां येनाभीष्टेन युज्यसे

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸು. ವಿನಾಯಕಸಂಬಂಧವಾದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು; ಅದರಿಂದ ನೀನು ಅಭೀಷ್ಟಫಲದೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗುವೆ।

Verse 66

मार्कण्डेय उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महीपतिः । गणनाथसमुद्भूतां पूजां कृत्वा यथोचिताम्

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಗಣನಾಥ (ಗಣೇಶ)ದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಯಥೋಚಿತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 67

तपश्चचार विपुलं सर्वविघ्नविवर्जितम् । ब्राह्मण्यं च ततः प्राप्तं सर्वेषामपि दुर्लभम् ओ

ನಂತರ ಅವನು ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ತದನಂತರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನು (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು) ಪಡೆದನು।

Verse 68

तस्मात्त्वं हि महाभाग विनायकसमुद्भवाम् । पूजां कुरु चतुर्थ्यां च संप्राप्तायां विशेषतः । संप्राप्नोषि महाभोगान्हृदिस्थान्नात्र संशयः

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ವಿನಾಯಕಸಂಬಂಧವಾದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚತುರ್ಥಿ ಬಂದಾಗ. ನೀನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಇಷ್ಟವಾದ ಮಹಾಭೋಗಫಲಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 69

यो यं काममभिध्याय गणनाथं प्रपूजयेत् । स तं सर्वमवाप्नोति महेश्वरवचो यथा

ಯಾವ ಯಾವ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಗಣನಾಥನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಮಹೇಶ್ವರನ ವಚನದಂತೆ.

Verse 70

अपुत्रो लभते पुत्रं धनहीनो महद्धनम् । शत्रूञ्जयति संग्रामे स्मृत्वा तं गणनायकम्

ಪುತ್ರರಹಿತನು ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಧನಹೀನನು ಮಹಾಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆ ಗಣನಾಯಕನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 71

या नारी पतिना त्यक्ता दुर्भगा च विरूपिता । सा सौभाग्यमवाप्नोति गणनाथस्य पूजया

ಪತಿಯಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ದುರ್ಭಾಗ್ಯವತಿ ಹಾಗೂ ವಿರೂಪಿಣಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಗಣನಾಥನ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.

Verse 72

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वा समाहितः । न विघ्नं जायते तस्य सर्वकृत्येषु सर्वदा

ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯ ಪಠಿಸುವವನು ಅಥವಾ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳುವವನು—ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಘ್ನ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 214

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रोपाख्यानप्रसंगेन गणपतिपूजाविधिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರಿ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋಪಾಖ್ಯಾನಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ಗಣಪತಿಪೂಜಾವಿಧಿಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನವೆಂಬ ೨೧೪ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.