Adhyaya 19

Verse 1

। सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्तस्य भूपस्य सेवकाः । केचिच्च दैवयो गेन श्वापदैरर्धभक्षिताः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜನ ಸೇವಕರು ಬಂದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಕಾಡುಮೃಗಗಳಿಂದ ಅರ್ಧಭಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 2

क्षुत्पिपासातुरा दीना दुःखेन महताऽन्विताः । पदपद्धतिमार्गेण येन यातः स भूपतिः

ಅವರು ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ದೀನರಾಗಿ, ಮಹಾದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಆ ರಾಜನು ಹೋದ ಅದೇ ಕಾಲುದಾರಿಯ ಮಾರ್ಗದಿಂದಲೇ ಅವರು ಬಂದರು।

Verse 3

ते दृष्ट्वा पार्थिवं तत्र दिष्ट्यादिष्ट्येति सादरम् । ब्रुवंतः पादयोस्तस्य पतिता हर्षसंयुताः

ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಗೌರವದಿಂದ ‘ಧನ್ಯ! ಧನ್ಯ!’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ ಅವನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು।

Verse 4

ततस्तस्य नरेन्द्रस्य व्यसनं सैन्यसंभवम् । प्रोचुश्चैव यथादृष्टम नुभूतं यथाश्रुतम्

ನಂತರ ಅವರು ನರೇಂದ್ರನಿಗೆ ಸೇನೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿಪತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು—ತಾವು ಕಂಡದ್ದು, ಅನುಭವಿಸಿದದ್ದು ಮತ್ತು ಕೇಳಿದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 5

अथ ते तापसाः सर्वे स च राजा ससेवकः । प्रसुप्ताः पादपस्याधः पर्णान्यास्तीर्यभूतले

ಆಮೇಲೆ ಆ ಎಲ್ಲ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇವಕರೊಡನೆ ರಾಜನು, ಮರದ ಕೆಳಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಸಿ ನಿದ್ರಿಸಿದರು।

Verse 6

ततस्तेषां प्रसुप्तानां सर्वेषां तत्र कानने । अतिक्रांता सुखेनैव रजनी सा महात्मनाम्

ನಂತರ ಆ ಕಾನನದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮರೆಲ್ಲರು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆ ರಾತ್ರಿಯು ಸುಖವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕಳೆಯಿತು।

Verse 7

ततः स प्रातरुत्थाय कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । तं मुनिं प्रणिपत्योच्चैरनुज्ञाप्य मुहु र्मुहुः

ನಂತರ ಅವನು ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಎದ್ದು ಪೂರ್ವಾಹ್ನದ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಆ ಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮರುಮರು ಹೊರಡುವ ಅನುಮತಿ ಬೇಡಿದನು।

Verse 8

निजैस्तैः सेवकैः सार्धं प्रस्थितः स्वपुरीं प्रति । माहिष्मतीं समुद्दिश्य दृष्ट्वा मार्गे शनैःशनैः

ತನ್ನ ಸೇವಕರೊಡನೆ ಅವನು ತನ್ನ ನಗರಿಯ ಕಡೆ ಹೊರಟು, ಮಾಹಿಷ್ಮತಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದನು।

Verse 9

ततो निजगृहं प्राप्य कञ्चि त्कालं महीपतिः । विश्रम्य प्रययौ पश्चात्तूर्णं पुण्यं गयाशिरः

ನಂತರ ರಾಜನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು, ಬಳಿಕ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಪುಣ್ಯವಾದ ಗಯಾಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟನು।

Verse 10

तच्च कालेन संप्राप्य स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । मांसादाय ददौ श्राद्धं श्रद्धापूतेन चेतसा

ಯಥಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸೇರಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಶುದ್ಧನಾದನು. ನಂತರ ಮಾಂಸಾದನ ನಿಮಿತ್ತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪವಿತ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 11

अथाऽसौ पृथिवीपालः स्वप्नांते च ददर्श तम् । दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यगंधानुलेपनम् । विमानवरमारूढं स्तूयमानं च किंनरैः

ನಂತರ ಆ ಭೂಪಾಲನು ಸ್ವಪ್ನಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡನು—ದಿವ್ಯ ಮಾಲೆ-ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧ ಲೇಪನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರೂಢನಾಗಿ, ಕಿನ್ನರರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ.

Verse 12

मांसाद उवाच । प्रसादात्तव भूपाल मुक्तोऽहं प्रेतयोनितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवा लयम्

ಮಾಂಸಾದನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭೂಪಾಲಾ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಪ್ರೇತಯೋನಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದೆ. ನಿನಗೆ ಸ್ವಸ್ತಿ ಇರಲಿ. ಈಗ ನಾನು ತ್ರಿದಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 13

ततः स प्रातरुत्थाय हर्षाविष्टो महीपतिः । विदैवतं समुद्दिश्य चक्रे श्राद्धं यथोचितम्

ನಂತರ ಆ ಮಹೀಪತಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಹರ್ಷಾವಿಷ್ಟನಾಗಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ದೈವತವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 14

सोऽपि तेनैव रूपेण तस्य संदर्शनं गतः । स्वप्नांऽते भूमिपालस्य तद्वच्चोक्त्वा दिवं गतः

ಅವನು ಕೂಡ ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಪಾಲನ ಸ್ವಪ್ನಾಂತದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಅದೇ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 15

ततः प्रातस्तृतीयेऽह्नि कृतघ्नस्य महीपतिः । चक्रे श्राद्धं यथापूर्वं श्रद्धापूतेन चेतसा

ನಂತರ ಮೂರನೇ ದಿನದ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಕೃತಘ್ನನಿಗಾಗಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧಚಿತ್ತನಾಗಿ ಪುನಃ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 16

ततः सोऽपि समायातस्तस्य स्वप्ने महीपतेः । तेनैव प्रेतरूपेण दुःखेन महता वृतः

ಆಮೇಲೆ ಅವನೂ ಆ ರಾಜನ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಬಂದನು—ಅದೇ ಪ್ರೇತರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮಹಾದುಃಖದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ।

Verse 17

कृतघ्न उवाच । न मे गतिर्महाराज संजाता पापकर्मिणः । तडागवित्तचौरस्य कृतघ्नस्य तथैव च

ಕೃತಘ್ನನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ, ಪಾಪಕರ್ಮಿಯಾದ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಸದ್ಗತಿ ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲ; ಕೆರೆಯಿಗಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಧನವನ್ನು ಕದ್ದವನು, ಕೃತಘ್ನನೂ ನಾನು।

Verse 18

तस्मात्संजायते मुक्तिर्यथा मे पार्थिवोत्तम । तथैव त्वं कुरुष्याऽद्य सत्यवाक्यपरो भव

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವೋತ್ತಮ, ನನಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಇಂದು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡು; ಸತ್ಯವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ ತದನುಸಾರ ಆಚರಿಸು।

Verse 19

सत्यमेव परं ब्रह्म सत्यमेव परं तपः । सत्यमेव परं ज्ञानं सत्यमेव परं श्रुतम्

ಸತ್ಯವೇ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ, ಸತ್ಯವೇ ಪರಮ ತಪಸ್ಸು; ಸತ್ಯವೇ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ, ಸತ್ಯವೇ ಪರಮ ಶ್ರುತಿ (ವೇದವಚನ)।

Verse 20

सत्येन वायु र्वहति सत्येन तपते रविः । सागरः सत्यवाक्येन मर्यादां न विलंघयेत्

ಸತ್ಯದಿಂದ ವಾಯು ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಸತ್ಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯವಾಕ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ಸಾಗರವು ತನ್ನ ಮર્યಾದೆಯನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 21

तीर्थसेवा तपो दानं स्वाध्यायो गुरुसेवनम् । सर्वं सत्यविहीनस्य व्यर्थं संजायते यतः

ತೀರ್ಥಸೇವೆ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ಗುರುಸೇವೆ—ಸತ್ಯವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 22

सर्वे धर्मा धृताः पूर्वमेकत्राऽन्यत्र चाप्यृतम् । तुलायां कौतुकाद्देवैर्जातं तत्र ऋतं गुरु

ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಇಟ್ಟು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಋತವನ್ನೂ ಇಟ್ಟರು. ದೇವರುಗಳು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತೂಕದ ತ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ ತೂಗಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಋತವೇ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾಯಿತು.

Verse 23

तस्मात्सत्यं पुरस्कृत्य मां तारय महामते । एतत्ते परमं श्रेयस्तपसोऽपि भविष्यति

ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು. ಇದುವೇ ನಿನಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು—ತಪಸ್ಸಿಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲು.

Verse 24

विदूरथ उवाच । कथं ते जायते मुक्तिर्वद मे प्रेत सत्वरम् । करोमि येन तत्कर्म यद्यपि स्यात्सुदुष्करम् ः

ವಿದೂರಥನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪ್ರೇತ, ನಿನಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬೇಗನೆ ಹೇಳು. ಅದರಿಂದ ಆಗುವ ಕರ್ಮ ಯಾವದೋ, ಅದು ತುಂಬ ಕಷ್ಟವಾದರೂ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 25

प्रेत उवाच । चमत्कारपुरे भूप श्रीक्षेत्रे हाटकेश्वरे । आस्ते पांसुभिराच्छन्नं कलेर्भीतं गयाशिरः

ಪ್ರೇತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ರಾಜನೇ! ಚಮತ್ಕಾರಪುರದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರನ ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕಲಿಯುಗಭೀತಿಯಾಗಿ ಧೂಳಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಗಯಾಶಿರಸ್ಸು ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ।

Verse 26

अधस्तात्प्लक्षवृक्षस्य दर्भस्थानैः समंततः । कालशाकैस्तथानेकैस्तिलैश्चारण्यसंभवैः

ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ದರ್ಭಗಿಡಗಳ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ಕಾಲಶಾಕ ಸಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಳ್ಳುಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇವೆ।

Verse 27

तत्र गत्वा तिलैस्तैस्त्वं तैः शाकैस्तैः कुशैस्तथा । श्राद्धं देहि द्रुतं येन मुक्तिः संजायते मम

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಆ ಎಳ್ಳು, ಆ ಶಾಕ ಮತ್ತು ಆ ಕುಶಗಳಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು; ಅದರಿಂದ ನನಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗಲಿ।

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स दीनस्य दयान्वितः । जगाम तत्र यत्राऽस्ते स वृक्षः प्लक्षसंज्ञकः

ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೀನನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಪ್ಲಕ್ಷವೆಂಬ ಆ ಮರ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 29

दृष्ट्वा शाकांस्तिलांस्तांस्तु दर्भांस्तेन यथोदितान् । अखनत्तत्र देशे च जलार्थे लघु कूपिकाम्

ಅವನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಶಾಕ, ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ದರ್ಭಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ನೀರಿಗಾಗಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಬಾವಿಯನ್ನು ತೋಡಿದನು।

Verse 31

कृतमात्रे ततः श्राद्धे दिव्य रूपधरः पुमान् । विमानवरमारूढो विदूरथमथाऽब्रवीत्

ಶ್ರಾದ್ಧವು ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ, ನಂತರ ವಿದೂರಥನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 32

मुक्तोऽहं त्वत्प्रसादाच्च प्रेतत्वाद्दारुणाद्विभो । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदशालयम्

ಹೇ ವಿಭೋ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಭಯಂಕರ ಪ್ರೇತತ್ವದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದೆ. ನಿನಗೆ ಸ್ವಸ್ತಿ ಇರಲಿ; ಈಗ ನಾನು ತ್ರಿದಶಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 33

सूत उवाच । ततः प्रभृति सा तत्र कूपिका ख्यातिमागता । पितॄणां पुष्टिदा नित्यं गयाशीर्षसमुद्भवा

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ಕೂಪಿಕೆ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತು; ಅದು ಸದಾ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವದು, ಗಯಾಶೀರ್ಷದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 34

प्रेतपक्षस्य दर्शायां यस्तस्यां श्राद्धमाचरेत् । कालशाकेन विप्रेंद्रास्तथारण्योद्भवैस्तिलैः

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ! ಪ್ರೇತಪಕ್ಷದ ದರ್ಶಾ (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ) ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಲಶಾಕದಿಂದಲೂ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಎಳ್ಳಿನಿಂದಲೂ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು—

Verse 35

कृंतितैश्च तथा दर्भैः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं कृतघ्नप्रेततीर्थतः

—ಮತ್ತು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ದರ್ಭೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಅವನು ‘ಕೃತಘ್ನ-ಪ್ರೇತ-ತೀರ್ಥ’ದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 36

अग्निष्वात्ताः पितृगणास्तथा बर्हिषदश्च ये । तत्र संनिहिता नित्यमाज्यपाः सोमपास्तथा

ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರೆಂಬ ಪಿತೃಗಣರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಬರ್ಹಿಷದ ಪಿತೃಗಳೂ; ಜೊತೆಗೆ ಆಜ್ಯಪರು ಮತ್ತು ಸೋಮಪರೂ—ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಸನ್ನಿಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 37

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । काले वा । यदि वाऽकाले पितॄणां तुष्टये सदा

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು—ಕಾಲದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅಕಾಲದಲ್ಲಾಗಲಿ—ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಸದಾ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।