Adhyaya 173

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अहो बत महाश्चर्यं विश्वामित्रस्य सन्मुनेः । मंत्रप्रभावतो येन तत्तोयं रुधिरीकृतम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಅಹೋ! ಸನ್ಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇ ಇದು; ಮಂತ್ರಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಜಲವು ರಕ್ತರೂಪವಾಯಿತು!

Verse 2

ततःप्रभृति संप्राप्तं कथं तोयं प्रकीर्तय । सरस्वत्या महाभाग सर्वं विस्तरतो वद

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಈ ಜಲವು ಹೀಗೆ ಹೇಗೆ ಆಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಪ್ರಕಟಿಸಿರಿ. ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಸರಸ್ವತೀ ವಿಷಯವನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 3

सूत उवाच । बहुकालं प्रवाहः स सरस्वत्या द्विजोत्तमाः । महान्रक्तमयो जातो भूतराक्षससेवितः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಬಹುಕಾಲ ಸರಸ್ವತೀ ನದಿಯ ಆ ಪ್ರವಾಹವು ರಕ್ತಮಯ ಮಹಾಪ್ರವಾಹವಾಗಿ, ಭೂತ-ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य वसिष्ठो मुनिसत्तमः । अर्बुदस्थस्तया प्रोक्तो दीनया दुःखयुक्तया

ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲದ ಬಳಿಕ, ಅರ್ಭುದದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುನಿಸತ್ತಮ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಆ ದೀನಳೂ ದುಃಖಯುಕ್ತಳೂ (ಸರಸ್ವತೀ) ಮಾತಾಡಿದಳು.

Verse 5

तवार्थाय मुने शप्ता विश्वामित्रेण कोपतः । रुधिरौघवहाजाता तपस्विजनवर्जिता

ಓ ಮುನೇ, ನಿನ್ನ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ನನಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದನು; ನಾನು ರಕ್ತೌಘವನ್ನು ಹೊರುವವಳಾಗಿ, ತಪಸ್ವಿಗಳಿಂದ ವರ್ಜಿತಳಾದೆ.

Verse 6

तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्यात्सलिलं पुनः । प्रवाहे मम विप्रेन्द्र प्रयाति रुधिरं क्षयम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು, ಮತ್ತೆ ಜಲವು ಉಂಟಾಗುವಂತೆ; ನನ್ನ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿನ ರಕ್ತವು ಕ್ಷಯಗೊಂಡು ನಾಶವಾಗಲಿ.

Verse 7

त्रैलोक्यकरणे विप्र संक्षये वा स्थितौ हि वा । नाशक्तिर्विद्यते काचित्तव सर्वमुनीश्वर

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ! ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ—ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಶಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಹೇ ಸರ್ವಮುನೀಶ್ವರ।

Verse 8

वसिष्ठ उवाच । तथा भद्रे करिष्यामि यथा स्यात्सलिलं पुनः । प्रवाहे तव निर्याति सर्वं रक्तं परिक्षयम्

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭದ್ರೇ! ನೀರು ಮತ್ತೆ ಬರುವಂತೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ರಕ್ತವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 9

एवमुक्त्वा स विप्रर्षिरवतीर्य धरातले । गतः प्लक्षतरुं यस्मा दवतीर्णा सरस्वती

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಋಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು, ಸರಸ್ವತಿ ಅವತರಿಸಿದ ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷದ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು।

Verse 10

समाधिं तत्र संधाय निविष्टो धरणीतले । संभ्रमं परमं गत्वा विश्वामित्रस्य चोपरि

ಅಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವನು ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಪರಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಿದನು।

Verse 11

वारुणेन तु मन्त्रेण वीक्ष यन्वसुधातलम् । ततो निर्भिद्य वसुधां भूरितोयं विनिर्गतम्

ವಾರುಣ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಭೂಮಿತಲವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ನೆಲವನ್ನು ಚೀರಿ; ಆಗ ಅಲ್ಲಿ നിന്ന് ಅಪಾರ ಜಲವು ಉಕ್ಕಿ ಹೊರಬಂದಿತು।

Verse 12

रन्ध्रद्वयेन विप्रेन्द्रा लोचनाभ्यां निरीक्षणात् । एकस्य सलिलं क्षिप्रं यत्र जाता सरस्वती

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಕಣ್ಣುಗಳ ಎರಡು ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ದೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ರಂಧ್ರದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಜಲ ಹೊರಬಂತು; ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು.

Verse 13

प्लक्षमूले ततस्तस्य वेगेनापहृतं बलात् । तद्रक्तं तेन संपूर्णं ततस्तेन महानदी

ನಂತರ ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷದ ಬೇರು ಬಳಿ ಅವಳ ರಕ್ತವು ವೇಗದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಅಪಹೃತವಾಯಿತು; ಆ ರಕ್ತದಿಂದ ತುಂಬಿ ಅದರಿಂದ ಒಂದು ಮಹಾನದಿಯು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 14

द्वितीयस्तु प्रवाहो यः संभ्रमा त्तस्य निर्गतः । सा च साभ्रमती नाम नदी जाता धरातले

ಅವಳ ಅಚಾನಕ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರವಾಹವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಾಭ್ರಮತೀ’ ಎಂಬ ನದಿಯಾಗಿ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 15

एवं प्रकृतिमापन्ना भूय एव सरस्वती । यत्पृष्टोऽस्मि महाभागाः सरस्वत्याः कृते द्विजाः

ಈ ರೀತಿ ಸರಸ್ವತೀ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ದ್ವಿಜರೇ, ಸರಸ್ವತೀ ಕುರಿತು ನೀವು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು.

Verse 16

एतत्सारस्वतं नाम व्याख्यानमतिबुद्धिदम् । यः पठेच्छ्रणुयाद्वापि मतिस्तस्य विवर्द्धते । सरस्वत्याः प्रसादेन सत्यमेतन्म योदितम्

ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ‘ಸಾರಸ್ವತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು; ಇದು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಸ್ವತೀದೇವಿಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವೇ.

Verse 173

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सरस्वत्युपाख्याने सरस्वती शापमोचनसाभ्रमत्युत्पत्तिवृत्तान्तवर्णनंनाम त्रिसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಸರಸ್ವತೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಸರಸ್ವತೀ ಶಾಪಮೋಚನ ಮತ್ತು ಸಾಬ್ರಮತೀ ಉತ್ಪತ್ತಿವೃತ್ತಾಂತ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ನೂರೇಳುವತ್ತಮೂರುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।