Adhyaya 172

Verse 1

। सूत उवाच । ततःप्रभृति च्छिद्राणि विश्वामित्रो निरीक्षयन् । वसिष्ठस्य वधार्थाय संस्थितो द्विजसत्तमाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸಮಯದಿಂದ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ವಸಿಷ್ಠನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.

Verse 2

आत्मशक्तिप्रभावेन मशकस्य यथा गजः । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते विश्वामित्रेण सा नदी

ಸ್ವಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಸೊಳ್ಳೆ ಆನೆಯಾಗುವಂತೆ; ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಬಂದಾಗ ಆ ನದಿ…

Verse 3

समाहूता समायाता द्रुतं सा स्त्रीस्वरूपिणी । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा आदेशो दीयतां मम । ब्रह्मर्षे येन कार्येण समाहूतास्मि सांप्रतम्

ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆಕೆ ಸ್ತ್ರೀರೂಪದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದಳು. ಕೈಮುಗಿದು ಹೇಳಿದಳು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ, ನನಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿ; ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಈಗ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ?

Verse 4

विश्वामित्र उवाच । यदा निमज्जनं कुर्यात्तव तोये महानदि । परमं वेगमास्थाय तदाऽनय ममांतिकम्

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಉವಾಚ—ಓ ಮಹಾನದಿಯೇ! ವಸಿಷ್ಠನು ನಿನ್ನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಮಜ್ಜನ ಮಾಡುವಾಗ, ಪರಮ ವೇಗವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನನ್ನು ನನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆತರು।

Verse 5

पूर्णश्रोत्रं जले नैव व्याकुलांगं व्यवस्थितम् । निहन्मि येन शीघ्रं च नान्यच्छिद्रं प्रलक्षये

ಅವನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಕಿವಿಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ, ಅಂಗಗಳು ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ. ‘ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ನಾನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಲಿ? ಬೇರೆ ಯಾವ ದೌರ್ಬಲ್ಯಸ್ಥಾನವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.’

Verse 6

एवमुक्ता तदा तेन विश्वामित्रेण सा नदी । वित्रस्ता भयसंयुक्ता शापाद्वाक्यमुवाच सा

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ನದಿ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿತು; ಶಾಪಭಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವಳಾಗಿ ಪ್ರತಿವಚನವಾಗಿ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು।

Verse 7

नाहं द्रोहं करिष्यामि वसिष्ठस्य महात्मनः । ब्रह्मर्षे न च ते युक्तं कर्तुं वै ब्रह्मणो वधम्

ನಾನು ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯೇ! ನಿನಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧ ಮಾಡುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.

Verse 8

यदि त्वं ब्रह्मणा प्रोक्तो ब्रह्मर्षिः स्वयमेव तु । कामान्नायं वसिष्ठस्तु तस्मात्कोपं परित्यज

ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರೆ, ಕಾಮದ ವಶವಾಗಬೇಡ. ಈ ವಸಿಷ್ಠನು ವಿರೋಧಿಸಬೇಕಾದವನು ಅಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.

Verse 9

मनसापि वधं यस्तु ब्राह्मणस्य विचिंतयेत् । तप्तकृच्छ्रेण मुच्येत मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

ಮನಸಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧವನ್ನು ಯೋಚಿಸುವವನು—ಸ್ವಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ವಚನದಂತೆ—‘ತಪ್ತಕೃಚ್ಛ್ರ’ ಎಂಬ ಘೋರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದಿಂದಲೇ ಆ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 10

वाचया प्रवदेद्यस्तु ब्राह्मणस्य वधं नरः । चांद्रायणेन शुद्धिः स्यात्तस्य देवोऽब्रवीदिदम्

ವಾಣಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುವ ನರನಿಗೆ ಶುದ್ಧಿ ‘ಚಾಂದ್ರಾಯಣ’ ವ್ರತದಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ—ಎಂದು ದೇವವಾಣಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ।

Verse 11

तस्मान्नाहं करिष्यामि तव वाक्यं कथंचन । वसिष्ठार्थं तु यत्प्रोक्तं कुरु यत्तव रोचते

ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನೆರವೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಸಿಷ್ಠನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ, ಅದು ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಇಷ್ಟವೋ ಹಾಗೆಯೇ ನೀನೇ ಮಾಡು।

Verse 12

तच्छ्रुत्वा कुपितस्तस्या विश्वामित्रो द्विजोत्तमाः । शशाप तां नदीं श्रेष्ठां यत्तद्वक्ष्यामि श्रूयताम्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿಗೆ ಶಾಪವಿಟ್ಟನು. “ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.”

Verse 13

यस्मात्पापे वचो मह्यं न कृतं कुनदि त्वया । तस्माद्रक्तप्रवाहस्ते जलजोऽयं भविष्यति

ಓ ಪಾಪಿನೀ ನದಿಯೇ! ನೀನು ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಈ ಜಲಜನ್ಯ ಪ್ರವಾಹವು ರಕ್ತಪ್ರವಾಹವಾಗುವುದು।

Verse 14

एवमुक्त्वा करात्तोयं सप्तवाराभिमंत्रितम् । चिक्षेपाथ जले तस्याः क्रोधसंरक्तलोचनः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು, ಅದನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಆಕೆಯ ಜಲದಲ್ಲಿ ಎಸೆದನು।

Verse 15

ततश्च तत्क्षणाज्जातं तत्तोयं रुधिरं द्विजाः । सारस्वतं सुपुण्यं च यदासीच्छंखसंनिभम्

ತತ್ಕ್ಷಣವೇ, ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಆ ನೀರು ರಕ್ತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು—ಹಿಂದೆ ಶಂಖದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಕರ ಸಾರಸ್ವತ ಜಲವಾಗಿದ್ದರೂ।

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता भूतप्रेतनिशाचराः । पीत्वापीत्वा प्रनृत्यंति गायंति च हसंति च

ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಭೂತ, ಪ್ರೇತ ಮತ್ತು ನಿಶಾಚರರು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು; ಮರುಮರು ಕುಡಿದು ಅವರು ನೃತ್ಯಮಾಡತೊಡಗಿದರು, ಹಾಡತೊಡಗಿದರು, ನಗತೊಡಗಿದರು।

Verse 17

ये तत्र तापसाः केचित्तटे तस्या व्यवस्थिताः । ते सर्वेऽपि च तां त्यक्ता दूरदेशं समाश्रिताः

ಅಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ತಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಕೆಲ ತಪಸ್ವಿಗಳು—ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದೂರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು।

Verse 18

बहिर्वासाश्च ये तत्र नागराः समवस्थिताः । चण्डशर्म प्रभृतयस्तेऽपि याताः सुदूरतः

ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹೊರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ನಾಗರರು—ಚಂಡಶರ್ಮ ಮೊದಲಾದವರು—ಅವರೂ ಸಹ ಬಹುದೂರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು।

Verse 19

वसिष्ठोऽपि मुनिश्रेष्ठो जगामार्बुदपर्वतम् । विश्वामित्रस्तु विप्रर्षिश्चमत्कारपुरं गतः

ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠನೂ ಅರ್ಭುದ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಚಮತ್ಕಾರಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 20

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यत्स्थितं विप्रसंकुलम् । तत्राश्रमपदं कृत्वा तपस्तेपे सुदारुणम्

ವಿಪ್ರರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹಾಟಕೇಶ್ವರನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು.

Verse 21

येन सृष्टिक्षमो जातः स्पर्धते ब्रह्मणा सह । एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा सारस्वतं जलम्

ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಸಮರ್ಥನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ಸಹ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದನು—ಸಾರಸ್ವತ ಜಲವು ಹೇಗೆ ಹಾಗಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿಮಗೆ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆ.

Verse 22

रुधिरत्वमनुप्राप्तं विश्वामित्रस्य शापतः । चंडशर्मादयो विप्रा यथा देशांतरं गताः

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಶಾಪದಿಂದ ಅದು ರಕ್ತಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಿತು; ಮತ್ತು ಚಂಡಶರ್ಮಾದಿ ವಿಪ್ರರು ಹೇಗೆ ದೇಶಾಂತರಕ್ಕೆ ಹೋದರು—ಇದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.