Adhyaya 171

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु विश्वामित्रो महामुनिः । तां शक्तिं व्यर्थतां प्राप्तां ज्ञात्वा कोपसमन्वितः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ವ್ಯರ್ಥವಾದುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಕೋಪದಿಂದ ಆವರಿತನಾದನು.

Verse 2

मुमोच तद्वधार्थाय ब्रह्मास्त्रं सोऽभिमंत्रितम् । तस्य संहितमात्रस्य प्रस्वनः समजायत

ಆ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು; ಅದರ ಸಂಧಾನಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಭೀಕರ ಪ್ರಸ್ವನ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 3

ततश्चोल्काः प्रभूताश्च प्रयांति च नभस्तलात् । ततः कुन्ताः शक्तयश्च तोमराः परिघास्तथा

ಆಗ ಆಕಾಶತಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜ್ವಲಿತ ಉಲ್ಕೆಗಳು ಧಾವಿಸಿದವು; ಅನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕುಂತಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು, ತೋಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಘಗಳು (ಲೋಹದ ದಂಡಗಳು) ಪ್ರಕಟವಾದವು।

Verse 4

भिंडिपाला गदाश्चैव खड्गाश्चैव परश्वधाः । बाणाः प्रासाः शतघ्न्यश्च शतशोऽथ सहस्रशः

ಭಿಂಡಿಪಾಲಗಳು, ಗದೆಗಳು, ಖಡ್ಗಗಳು, ಪರಶ್ವಧಗಳು; ಬಾಣಗಳು, ಪ್ರಾಸಗಳು, ಶತಘ್ನಿಗಳೂ—ಮೊದಲು ನೂರಾರು, ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು।

Verse 5

वसिष्ठोऽपि परिज्ञाय प्रेषितं गाधिसूनुना । ब्रह्मास्त्रं मृत्यवे तेन शुचिर्भूत्वा ततः परम्

ವಸಿಷ್ಠರೂ ಗಾಧಿಪುತ್ರ (ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ)ನು ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಮೊದಲು ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮುಂದಾದರು।

Verse 6

इषीकां च समादाय ब्रह्मास्त्रं तत्र योजयन् । अब्रवीद्गाधिपुत्राय स्वस्त्यस्तु तव पार्श्वतः

ಇಷೀಕಾ (ಕಬ್ಬಿನ ನಾರು/ಕಡ್ಡಿ)ಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾ, ಗಾಧಿಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ।”

Verse 7

हन्यतामस्त्रमेतद्धिमम वाक्यादसंशयम् । ततस्तेन हतं तच्च ब्रह्मास्त्रं तत्समुद्भवम्

ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಈ ಅಸ್ತ್ರವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹತವಾಗಲಿ; ನನ್ನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।” ಆಗ ಆ ವಾಕ್ಯಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವೂ ಅದರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಯಿತು।

Verse 8

वज्रास्त्रं च ततो मुक्तं वज्रास्त्रेण विनाशितम् । यद्यदस्त्रं क्षिपत्येष विश्वामित्रः प्रकोपितः

ಆಮೇಲೆ ವಜ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ವಜ್ರಾಸ್ತ್ರದಿಂದಲೇ ಅದು ನಾಶವಾಯಿತು. ಕೋಪಗೊಂಡ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಯಾವ ಯಾವ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನೋ,

Verse 9

तत्तद्धंति वसिष्ठस्तु मंत्रस्य च प्रभावतः । एतस्मिन्नेव काले तु क्षुभितो मकरालयः

ಆ ಆ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವಸಿಷ್ಠನು ಮಂತ್ರಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕರಾಲಯವಾದ ಸಮುದ್ರವೂ ಕ್ಷುಭಿತವಾಯಿತು.

Verse 10

शीर्यंते गिरिशृंगाणि रक्तवृष्टिः परा स्थिता । प्रलयस्येव चिह्नानि संजातानि धरातले । किमकाले महानेष प्रलयः संभविष्यति

ಪರ್ವತಶೃಂಗಗಳು ಚೂರುಚೂರಾಗುತ್ತಿವೆ; ಭಯಾನಕ ರಕ್ತವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಳಯದ ಚಿಹ್ನೆಗಳೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ‘ಯಾವ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾಪ್ರಳಯ ಸಂಭವಿಸುವುದು?’

Verse 11

ततः पितामहं जग्मुः सर्वे देवाः सवासवाः । प्रोचुः प्रलयचिह्नानि यानि संति धरातले

ನಂತರ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಳಯಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.

Verse 12

ततो ब्रह्मा चिरं ध्यात्वा तानुवाच दिवौकसः । विश्वामित्र वसिष्ठाभ्यां युद्धमेतद्व्यवस्थितम्

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು— ‘ಈ ಯುದ್ಧವು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠರ ನಡುವೆ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿದೆ.’

Verse 13

दिव्यास्त्रसंभवं देवास्तेनैतद्व्याकुलं जगत्

ಹೇ ದೇವರೆ, ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳ ಉದ್ಭವದಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡಿದೆ।

Verse 14

तस्माद्गच्छामहे तत्र यावन्नो जायते क्षयः । सर्वेषामेव भूतानां दिव्यास्त्राणां प्रभावतः

ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಕ್ಷಯ ಉಂಟಾಗುವ ಮೊದಲು ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗೋಣ; ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ವಿನಾಶ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು।

Verse 15

ततोऽभिगम्य ते देशं यत्र तौ मुनिसत्तमौ । विचामित्रवसिष्ठौ तौ युध्यमानौ परस्परम्

ನಂತರ ಅವರು ಆ ದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿದರು; ಅಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು—ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ—ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 16

ततः प्रोवाच तौ ब्रह्मा साम्ना परमवल्गुना । निवर्त्यतामिदं युद्धमेतद्दिव्यास्त्रसंभवम् । यावन्न प्रलयो भावि समस्ते धरणीतले

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅತ್ಯಂತ ಮೃದುಮಧುರ ವಚನಗಳಿಂದ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಹೇಳಿದನು—‘ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿರಿ; ಸಮಸ್ತ ಧರಣೀತಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯ ಉಂಟಾಗುವ ಮೊದಲು।’

Verse 17

वसिष्ठ उवाच । नाहमस्त्रं प्रयुंजामि विश्वामित्रवधेच्छया । आत्मरक्षाकृते देव अस्त्रमस्त्रेण शामयन्

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದರು—‘ಹೇ ದೇವ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ವಧೆಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಾನು ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಸ್ತ್ರದಿಂದಲೇ ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ।’

Verse 18

अयं मम विनाशाय केवलं चास्त्रमोक्षणम् । कुरुते निर्दयो ब्रह्मंस्तं निवारय सांप्रतम्

ಈ ನಿರ್ದಯನು ನನ್ನ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಾತ್ರ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಅವನನ್ನು ಈಗಲೇ—ತಕ್ಷಣವೇ—ತಡೆ.

Verse 19

ब्रह्मोवाच । विश्वामित्र मुनिश्रेष्ठ वसिष्ठं ब्राह्मणोत्तमम् । त्वं रक्ष मम वाक्येन तथा सर्वमिदं जगत्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮನಾದ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ನನ್ನ ವಚನದಂತೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 20

अस्त्रमोक्षविरामं त्वं ब्रह्मर्षे कुरु सत्वरम्

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷೇ, ಅಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸು.

Verse 21

विश्वामित्र उवाच । न मामेष द्विजं ब्रूते कथंचित्प्रपितामह । तस्मादेष प्रकोपो मे संजातोऽस्य वधोपरि

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಪಿತಾಮಹ, ಇವನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು ‘ದ್ವಿಜ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ವಧದ ಕಡೆಗೆ ನನ್ನ ಕ್ರೋಧ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

Verse 22

तस्माद्वदतु देवेश मामेष ब्राह्मणं द्रुतम् । निवारयामि येनास्त्रं यदस्योपरि संधितम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ದೇವೇಶ, ಇವನು ತಕ್ಷಣ ನನ್ನನ್ನು ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಿ; ಆಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಸಂಧಾನಿಸಿದ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಾನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವೆನು.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । त्वं वसिष्ठाधुना ब्रूहि विश्वामित्रं ममाज्ञया । ब्राह्मणो जायते तेन तव जीवस्य रक्षणम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವಸಿಷ್ಠನೇ! ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಈಗ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಘೋಷಿಸು. ಅದರಿಂದ ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವನು; ನಿನ್ನ ಜೀವಕ್ಕೂ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುವುದು.

Verse 24

वसिष्ठ उवाच । नाहं क्षत्रियसंजातं ब्राह्मणं वच्मि पद्मज । न वधे मम शक्तोऽयं कथंचित्क्षत्रियोद्भवः

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪದ್ಮಜ (ಬ್ರಹ್ಮಾ)! ಕ್ಷತ್ರಿಯಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನನ್ನು ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋದ್ಭವನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು ವಧಿಸಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.

Verse 25

ब्राह्म्यं तेजो न क्षा त्त्रेण तेजसा संप्रणश्यति । एवं ज्ञात्वा चतुर्वक्त्र यद्युक्तं तत्समाचर

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ತೇಜಸ್ಸು ಕ್ಷಾತ್ರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇ ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರನೇ! ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನೇ ಆಚರಿಸು.

Verse 26

ब्रह्मोवाच । विश्वामित्र द्विजश्रेष्ठ त्यक्त्वा दिव्यास्त्रसंभवम् । कुरु युद्धं वसिष्ठेन नो चेच्छप्स्यामहं च ते

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ವಸಿಷ್ಠನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನೂ ನಿನಗೆ ಶಾಪ ನೀಡುವೆನು.

Verse 27

विश्वामित्र उवाच । दिव्यास्त्राणि च संत्यज्य मया वध्यः सुदुर्मतिः । किंचिच्छिद्रं समासाद्य त्वं गच्छ निजसंश्रयम्

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ ಈ ದುರ್ಮತಿ ನನ್ನಿಂದಲೇ ವಧ್ಯನು. ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಾಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು.

Verse 28

सूत उवाच । बाढमित्येवमुक्ता च ब्रह्मलोकं गतो विधिः । विश्वामित्रवसिष्ठौ च सरस्वत्यास्तटे स्थितौ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಬಾಢಮ್’ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠರು ಸರಸ್ವತಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.

Verse 171

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वसिष्ठविश्वामित्र युद्धे दिव्यास्त्रनिवर्तनवर्णनंनामैकसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಸಿಷ್ಠ-ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ‘ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರ-ನಿವರ್ತನ-ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ನೂರ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.