Adhyaya 167

Verse 1

सूत उवाच । गाधेस्तु याऽथ पत्नी च प्राशनाच्चरु कस्य वै । सापि गर्भं दधे तत्र वासरे मन्त्रतः शुभा

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಶುಭಜನರೇ, ಗಾಧಿಯ ಪತ್ನಿಯೂ ಚರುಪ್ರಾಶನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ, ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಅದೇ ಶುಭ ದಿನದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು।

Verse 2

सा च गर्भसमोपेता यदा जाता द्विजोत्तमाः । तीर्थयात्रापरा साध्वी जाता व्रतपरायणा

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಅವಳು ಗರ್ಭವತಿಯಾದಾಗ, ಆ ಸಾಧ್ವಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ಪರಳಾಗಿ, ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢಪರಾಯಣಳಾದಳು।

Verse 3

वेदध्वनिर्भवेद्यत्र तत्र हर्षसमन्विता । पुलकांचितसर्वांगी सा शुश्राव च सर्वदा । त्यक्त्वा राज्योचितान्सर्वानलंकारान्सुखानि च

ಯಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ವೇದಧ್ವನಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ರೋಮಾಂಚಿತವಾಗಿ, ಅವಳು ಸದಾ ಶ್ರವಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು—ರಾಜ್ಯೋಚಿತ ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ಸುಖಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ।

Verse 4

अथ सापि द्विजश्रेष्ठा दशमे मासि संस्थिते । सुषुवे सुप्रभं पुत्रं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम्

ನಂತರ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ದಶಮ ಮಾಸವು ಬಂದಾಗ ಆ ಮಹನೀಯ ಸ್ತ್ರೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶುಭಲಕ್ಷ್ಮಿಯಿಂದ ಆವರಿತವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು।

Verse 5

विश्वामित्रस्तथा ख्यातस्त्रैलोक्ये सचरा चरे । ववृधे स महाभागो नित्यमेवाधिकं नृणाम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಖ್ಯಾತನಾದನು; ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 6

शुक्लपक्षं समासाद्य तारापतिरिवांबरे । यदासौ यौवनोपेतः संजातो द्विजसत्तमाः

ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ! ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಾರಾಪತಿ ಚಂದ್ರನು ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷವನ್ನು ತಲುಪುವಂತೆ, ಅವನೂ ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 7

राज्यक्षमस्तदा राज्ये गाधिना स नियोजितः । अनिच्छमानः स्वं राज्यं पितृपैतामहं महत्

ರಾಜ್ಯಭಾರ ವಹಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಧಿಯು ಅವನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಅವನು ಪಿತೃ–ಪೈತಾಮಹರಿಂದ ಬಂದ ಆ ಮಹಾರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 8

वेदाध्ययनसंपन्नो नित्यं च पठते हि सः । ब्राह्मणोचितमार्गेण गच्छमानो दिवानिशम्

ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ನನಾದ ಅವನು ನಿತ್ಯ ಪಠಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಚಿತ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 9

संस्थाप्याथ सुतं राज्ये बभूव वनगोचरः । सकलत्रो महाभागो वानप्रस्थाश्रमे रतः

ನಂತರ ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅವನು ವನವಾಸಿಯಾದನು; ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನು ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದನು.

Verse 10

विश्वामित्रोऽपि राज्यस्थो द्विजसंपूजने रतः । द्विजैः सर्वैश्चचाराथ स्नानजाप्यपरायणः

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನೂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ದ್ವಿಜರ ಪೂಜೆ-ಸತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನವಿಧಿ ಹಾಗೂ ಜಪದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 11

कस्यचित्त्वथ कालस्य पापर्द्धिं समुपागतः । प्रविवेश वनं रौद्रं नानामृगसमाकुलम्

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಾಪವೃದ್ಧಿಗೆ ಒಳಗಾದನು; ಅನೇಕ ವಿಧದ ಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಭಯಾನಕ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 12

जघान स वने तत्र वराहान्संबरान्गजान् । तरक्षांश्च रुरून्खड्गानारण्यान्महिषांस्तथा

ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವರಾಹಗಳು, ಶಂಬರಮೃಗಗಳು, ಗಜಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ತರಕ್ಷಗಳು, ರುರುಗಳು, ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳು, ಅರಣ್ಯಮಹಿಷಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 13

सिंहान्व्याघ्रान्महासर्पाञ्छरभांश्च द्विजोत्तमाः । मृगयासक्तचित्तः स भ्रममाणो महावने

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಸಿಂಹಗಳು, ವ್ಯಾಘ್ರಗಳು, ಮಹಾಸರ್ಪಗಳು ಹಾಗೂ ಭಯಂಕರ ಶರಭಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು।

Verse 14

मध्याह्नसमये प्राप्ते वृषस्थे च दिवाकरे । क्षुत्पिपासापरिश्रांतो विश्वामित्रो द्विजोत्तमाः

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ, ಸೂರ್ಯನು ವೃಷರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಶ್ರಾಂತನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಬಹಳ ದಣಿದನು।

Verse 15

आससादाश्रमं पुण्यं वसिष्ठस्य महात्मनः । वसिष्ठोऽपि समालोक्य विश्वामित्रं नृपो त्तमम्

ಅವನು ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠರ ಪುಣ್ಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಸೇರಿದನು; ವಸಿಷ್ಠರೂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು—ರಾಜೋತ್ತಮನನ್ನು—ನೋಡಿ।

Verse 16

निजाश्रमे तु संप्राप्तं सानन्दं सम्मुखो ययौ । दत्त्वा तस्मै तदार्घ्यं च मधुपर्कं च भूभुजे

ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಅವನು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು ವಸಿಷ್ಠರು ಆನಂದದಿಂದ ಎದುರಿಗೆ ಹೋದರು; ಮತ್ತು ರಾಜನಿಗೆ ಯಥಾವಿಧಿ ಅರ್ಘ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಧುಪರ್ಕವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು।

Verse 17

अब्रवीच्च ततो वाक्यं स्वागतं ते महीपते । वद कृत्यं करोम्येव गृहायातस्य यच्च ते

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಹೀಗೆಂದನು—“ಹೇ ಮಹೀಪತೇ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ. ನನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಿಮಗೆ ಏನು ಕಾರ್ಯವೋ ಹೇಳಿರಿ; ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುವೆನು.”

Verse 18

विश्वामित्र उवाच । मृगयायां परिश्रांतः पिपासाव्याकुलेन्द्रियः । पानार्थमिह संप्राप्त आश्रमे ते मुनीश्वर

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—“ಮೃಗಯೆಯಲ್ಲಿ ದಣಿದಿದ್ದೇನೆ; ದಾಹದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿವೆ. ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ, ಕುಡಿಯಲು ನೀರು ಬೇಡಿ ನಿಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 19

तत्पीतं शीतलं तोयं वितृष्णोऽहं व्यवस्थितः । अनुज्ञां देहि मे ब्रह्मन्येन गच्छामि मंदिरम्

“ಆ ಶೀತಲ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿದು ನನ್ನ ದಾಹ ತೀರಿದೆ; ನಾನು ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನನಗೆ ಅನುಜ್ಞೆ ಕೊಡು; ನಾನು ನನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು.”

Verse 20

वसिष्ठ उवाच । मध्याह्न समयो रौद्रः सूर्योऽतीव सुतापदः । तत्कृत्वा भोजनं राजन्नपराह्णे व्यवस्थिते । गन्तासि निजमावासं भुक्त्वान्नं मम चाश्रमे

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು—“ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕಾಲ ಉಗ್ರವಾಗಿದೆ; ಸೂರ್ಯನು ಅತ್ಯಂತ ತಾಪ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ರಾಜನ್, ಭೋಜನ ಮಾಡು. ಅಪರಾಹ್ನ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೇಲೆ, ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ನೀನು ನಿನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆ.”

Verse 21

राजोवाच । चतुरंगेण सैन्येन मृगयामहमागतः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೃಗಯೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 22

तवाश्रमस्य द्वारस्थं मम सैन्यं व्यवस्थितम् । बुभुक्षितेषु भृत्येषु यः स्वामी कुरुतेऽशनम्

ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಮದ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸೇನೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಸೇವಕರು ಹಸಿದಿರುವಾಗ ಯಾವ ಸ್ವಾಮಿ ಒಬ್ಬನೇ ಭೋಜನ ಮಾಡಬಲ್ಲನು?

Verse 23

स याति नरकं घोरं त्यज्यते च गुणैर्द्रुतम् । तस्मादाज्ञापय क्षिप्रं मां मुने स्वगृहाय भोः

ಹೀಗೆ ಮಾಡುವವನು ಘೋರ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಸತ್ಪುಣ್ಯಗಳು ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಮುನೇ, ತಕ್ಷಣ ಆಜ್ಞಾಪಿಸು—ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ.

Verse 24

वसिष्ठ उवाच । यदि ते सेवकाः संति द्वारदेशे बुभुक्षिताः । सर्वानिहानय क्षिप्रं तृप्तिं नेष्याम्यहं परम्

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ಸೇವಕರು ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಹಸಿದವರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ, ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ತಕ್ಷಣ ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರು; ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವೆನು.

Verse 25

अस्ति मे नन्दिनीनाम कामधेनुः सुशोभना । वांछितं यच्छते सर्वं तपसा पार्थिवोत्तम

ನನ್ನ ಬಳಿ ನಂದಿನೀ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಕಾಮಧೇನು ಇದೆ. ತಪೋಬಲದಿಂದ ಅವಳು, ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 26

तृप्तिं नेष्यति ते सर्वं सैन्यं पार्थिवसत्तम । तस्मादानीयतां क्षिप्रं पश्य मे धेनुजं फलम्

ಅವಳು, ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇನೆಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕರೆತರು—ನನ್ನ ಧೇನುವಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಫಲವನ್ನು ನೋಡು.

Verse 27

तच्छ्रुत्वा चानयामास सर्वं सैन्यं महीपतिः । स्नातश्च कृतजप्यश्च सन्तर्प्य पितृदेवताः

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹೀಪತಿ ತನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡನು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಜಪವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 28

ब्राह्मणान्वाचयित्वा च सिंहासनसमाश्रितः । एतस्मिन्नंतरे धेनुः समाहूता च नंदिनी

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಮಂತ್ರಪಠಣ ಮಾಡಿಸಿ ಅವನು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಂದಿನೀ ಎಂಬ ಧೇನುವನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು.

Verse 29

वसिष्ठेन समाहूता विश्वामित्रपुरःस्थिता । अब्रवीच्च तता वाक्यं वसिष्ठमृषि सत्तमम्

ವಸಿಷ್ಠರು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವಳು ಬಂದು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು. ನಂತರ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 30

आदेशो दीयतां मह्यं किं करोमि प्रशाधि माम्

ನನಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿ—ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ.

Verse 31

वसिष्ठ उवाच । पादप्रक्षालनाद्यं तु कुरुष्व वचनान्मम । विश्वामित्रस्य राजर्षेर्यावद्भोजनसंस्थितिम्

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ವಚನದಂತೆ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನ ಮೊದಲಾದ ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡು; ರಾಜರ್ಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಭೋಜನ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡು.

Verse 32

खाद्यैः सर्वैस्तथा लेह्यैश्चोष्यैः पेयैः पृथविधैः । कुरुष्व तृप्तिपर्यन्तं ससैन्यस्य महीपतेः । अश्वानां च गजानां च घासादिभिर्यथाक्रमम्

ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಆಹಾರ, ಲೇಹ್ಯ, ಚೋಷ್ಯ ಹಾಗೂ ನಾನಾವಿಧ ಪಾನೀಯಗಳಿಂದ—ಸೈನ್ಯಸಹಿತ ರಾಜನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಶ್ವಗಳಿಗೂ ಗಜಗಳಿಗೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹುಲ್ಲು ಮೊದಲಾದ ಮೇವು ಒದಗಿಸು।

Verse 33

सूत उवाच । बाढमित्येव साप्युक्त्वा ततस्तत्ससृजे क्षणात् । यत्प्रोक्तं तेन मुनिना भृत्यानां चायुतं तथा

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—“ಬಾಢಮ್” (ತಥಾಸ್ತು) ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆ ಮುನಿಯು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು; ಜೊತೆಗೆ ದಶಸಹಸ್ರ ಸೇವಕರನ್ನೂ।

Verse 34

ततस्ते सर्वमादाय भृत्या भोज्यं ददुस्तथा । एकैकस्य पृथक्त्वेन प्रतिपत्तिपुरःसरम्

ನಂತರ ಆ ಸೇವಕರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಭೋಜನವನ್ನು ನೀಡತೊಡಗಿದರು—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಯಥೋಚಿತ ಸತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ।

Verse 35

एवं तया क्षणेनैव तृप्तिं नीतो महीपतिः । ससैन्यः सपरीवारो गजोष्ट्राश्वैर्वृषैः सह

ಹೀಗೆ ಅವಳು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ರಾಜನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದಳು—ಸೈನ್ಯಸಹಿತ, ಪರಿವಾರಸಹಿತ, ಗಜ-ಉಷ್ಟ್ರ-ಅಶ್ವ-ವೃಷಭಗಳೊಡನೆ।

Verse 36

ततस्तु कौतुकं दृष्ट्वा विश्वामित्रो महीपतिः । सामात्यो विस्म याविष्टो मन्त्रयामास च द्विजाः

ನಂತರ ಆ ಅಚ್ಚರಿಯ ಕೌತುಕವನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಚಿವರೊಡನೆ ಇದ್ದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ರಾಜನು ವಿಸ್ಮಯಾವಿಷ್ಟನಾಗಿ, ದ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ) ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 37

अहो चित्रमहो चित्रं ययाऽकस्माद्वरूथिनी । तृप्तिं नीतेयमस्माकं क्षुत्पिपासासमाकुला

ಅಹೋ, ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ—ಎಷ್ಟು ಮಹಾ ವಿಚಿತ್ರ! ಅವಳಿಂದ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ನಮ್ಮ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆ ತೃಪ್ತಿಗೆ ತಲುಪಿತು.

Verse 38

तस्मात्संनीयतामेषा स्वगृहं धेनुरुत्तमा । किं करिष्यति विप्रोऽयं निर्भृत्यो वनसंस्थितः

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಉತ್ತಮ ಧೇನುವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರಿ. ಸೇವಕರಿಲ್ಲದೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಇದರೇನು ಉಪಯೋಗ?

Verse 39

ततो वसिष्ठमाहूय वाक्यमेतदुवाच सः । नंदिनी दीयतां मह्यं किं करिष्यसि चानया

ನಂತರ ಅವನು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು—“ನಂದಿನಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಿ; ನೀನು ಇದರಿಂದ ಏನು ಮಾಡುತ್ತೀ?”

Verse 40

त्वमेको वनसंस्थस्तु निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः । अथवा तव दास्यामि व्ययार्थे मुनिसत्तम । वरान्ग्रामांश्च हस्त्यश्वानन्यांश्चापि यथेप्सितान्

ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವೆ, ದ್ವಂದ್ವರಹಿತನು, ಪರಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದವನು. ಇಲ್ಲವೇ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನ್ನ ವ್ಯಯಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗ್ರಾಮಗಳು, ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀನು ಬಯಸುವ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ನಾನು ನೀಡುವೆನು.

Verse 41

वसिष्ठ उवाच । होमधेनुरियं राजन्नस्माकं कामदोहिनी । अदेया गौर्महाराज सामान्यापि द्विजन्मनाम्

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ರಾಜನೇ, ಇದು ನಮ್ಮ ಹೋಮಧೇನು, ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ದೋಹಿಸುವುದು. ಓ ಮಹಾರಾಜ, ದ್ವಿಜರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಸುವೂ ಸಹ ದಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.”

Verse 42

किं पुनर्नंदिनी यैषा सर्वकामप्रदायिनी । अपरं शृणु राजेंद्र स्मृतिवाक्यमनुत्तमम्

ಹಾಗಾದರೆ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಾಯಿನಿಯಾದ ಈ ನಂದಿನಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು! ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಮುಂದೆ ಸ್ಮೃತಿಯ ಅನುತ್ತಮ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 43

गवां हि विक्रयार्थे च यदुक्तं मनुना स्वयम् । गवां विक्रयजं वित्तं यो गृह्णाति द्विजोत्तमः

ಗೋವಿನ ಮಾರಾಟದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮನು ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ—ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿ ಬಂದ ಧನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ಘೋರ ದೋಷಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 44

अन्त्यजः स परिज्ञेयो मातृविक्रयकारकः । तस्मान्नाहं प्रदास्यामि नन्दिनीं तां महीपते

ಮಾತೃವಿಕ್ರಯ ಮಾಡುವವನು, ಅಂದರೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನೇ ಮಾರುವವನು, ಅವನು ಅಂತ್ಯಜನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಮಹೀಪತೆ, ಆ ನಂದಿನಿಯನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 45

न साम्ना नैव भेदेन न दानेन कथंचन । न दण्डेन महाराज तस्माद्गच्छ निजालयम्

ಸಾಮದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಭೇದದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಯಾವ ದಾನದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ದಂಡದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಹೇ ಮಹಾರಾಜ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗು.

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । यत्किंचिद्विद्यते रत्नं पार्थिवस्य क्षितौ द्विज । तत्सर्वं राजकीयं स्यादिति वित्तविदो विदुः

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜ, ರಾಜನ ರಾಜ್ಯಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಯಾವ ರತ್ನಧನವಿದ್ದರೂ ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ರಾಜಕೀಯವೇ; ಹೀಗೆ ನೀತಿ-ಅರ್ಥವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 47

रत्नभूता ततो धेनुर्ममेयं नंदिनी स्थिता । दण्डेनापि ग्रहीष्यामि साम्ना यच्छसि नो यदि

ಈ ಧೇನು ರತ್ನಸ್ವರೂಪಿಣಿ; ಈ ನಂದಿನಿ ನನ್ನದೇ. ನೀನು ಶಾಂತ ವಚನಗಳಿಂದ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ, ದಂಡಬಲದಿಂದಲೂ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವೆನು.

Verse 48

एवमुक्त्वा वसिष्ठं स विश्वामित्रो महीपतिः । आदिदेश ततो भृत्यान्नदिनीयं प्रगृह्यताम्

ಹೀಗೆ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ರಾಜ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ತನ್ನ ಭಟರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು—“ನಂದಿನಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರಿ.”

Verse 49

अथ सा भृत्यवर्गेण नीयमाना च नंदिनी । हन्यमाना प्रहारैश्च पाषाणैर्लकुटैरपि

ಆಗ ಭಟರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ನಂದಿನಿಗೆ ಪ್ರಹಾರಗಳು ಬಿದ್ದವು; ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದಂಡಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳನ್ನು ಹೊಡೆದರು.

Verse 50

अश्रुपूर्णेक्षणा दीना प्रहारैर्जर्जरीकृता । कृच्छ्रादुपेत्य तं प्राह वसिष्ठं मुनिसत्तमम्

ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೀನಳಾಗಿ, ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಜರ್ಜರಿತಳಾಗಿ, ಅವಳು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿ ಮುನಿಸತ್ತಮ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 51

किं दत्तास्मि मुनिश्रेष्ठ त्वयाहं चास्य भूपतेः । येन मां कालयंत्यस्य पुरुषाः स्वामिनो यथा

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ನೀನು ನನನ್ನು ಈ ರಾಜನಿಗೆ ದತ್ತವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟೆಯಾ? ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವನ ಜನರು ನನನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಯದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಓಡಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ?

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । न त्वां यच्छाम्यहं धेनो प्राणत्यागेऽपि संस्थिते । तद्रक्षस्व स्वयं धेनो आत्मानं मत्प्रभावतः

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಧೇನು, ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದರೂ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಧೇನು, ನನ್ನ ತಪೋಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಲಗೊಂಡ ನಿನ್ನ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೋ.

Verse 53

एवमुक्ता तदा धेनुर्वसिष्ठेन महात्मना । कोपाविष्टा ततश्चक्रे हुंकारान्दारुणांस्तथा

ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ಧೇನು ಕೋಪಾವಿಷ್ಟಳಾಗಿ, ನಂತರ ಭಯಂಕರವಾದ ದಾರುಣ ಹೂಂಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದಳು.

Verse 54

तस्या हुंकारशब्दैश्च निष्क्रांताः सायुधा नराः । शबराश्च पुलिंदाश्च म्लेच्छाः संख्याविवर्जिताः

ಅವಳ ಹೂಂಕಾರದ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಆಯುಧಧಾರಿಗಳಾದ ಪುರುಷರು ಹೊರಬಂದರು—ಶಬರರು, ಪುಲಿಂದರು ಸಹ—ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಮ್ಲೇಚ್ಛರು ಕೂಡ.

Verse 55

तैश्च भृत्या हताः सर्वे विश्वामित्रस्यभूपतेः । ततः कोपाभिभूतोऽसौ विश्वामित्रो महीपतिः

ಆ ಯೋಧರಿಂದ ಭೂಪತಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಎಲ್ಲಾ ಭೃತ್ಯರು ಹತರಾದರು. ಆಗ ಆ ಮಹೀಪತಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಕೋಪದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 56

सज्जं कृत्वा स्वसैन्यं तु चतुरंगं प्रकोपतः । युद्धं चक्रे च तैः सार्धं मरणे कृतनिश्चयः

ಕೋಪದಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ, ಮರಣಕ್ಕೂ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.

Verse 57

अथ ते सैनिका स्तस्य ते गजास्ते च वाजिनः । पश्यतो निहताः सर्वे पुरुषैर्धेनुसंभवैः

ಅನಂತರ ಅವನ ಸೈನಿಕರು—ಅವನ ಆನೆಗಳೂ ಕುದುರೆಗಳೂ—ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಧೇನುಸಂಭವ ಪುರುಷರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಹತರಾದರು।

Verse 58

विश्वामित्रं परित्यज्य शेषं सर्वं निपातितम् । तं दृष्ट्वा वेष्टितं म्लेच्छैर्यु ध्यमानं महीपतिम्

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಅವರು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದರು. ಮ್ಲೇಚ್ಛರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ—

Verse 59

कृपां कृत्वा वसिष्ठस्तु नन्दिनीमिदमब्रवीत् । रक्ष नंदिनि भूपालं म्लेच्छैरेतैः समावृतम्

ಕರುಣೆಯಿಂದ ವಸಿಷ್ಠನು ನಂದಿನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು— “ಓ ನಂದಿನಿ, ಈ ಮ್ಲೇಚ್ಛರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಭೂಪಾಲನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು।”

Verse 60

राजा हि यत्नतो रक्ष्यो यत्प्रसादादिदं जगत् । सन्मार्गे वर्तते सर्वं न चामार्गे प्रवर्तते

ರಾಜನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯತ್ನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಅವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಅವನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯದು।

Verse 61

ततस्तु नंदिनीं यावन्निषेधयितुमागताम् । विश्वामित्रोऽसिमुद्यम्य प्रहर्तुमुपचक्रमे

ಅನಂತರ ನಂದಿನಿ ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೊಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 62

वसिष्ठोऽपि समालोक्य वध्यमानां च तां तदा । बाहुं संस्तंभयामास खड्गं तस्य च भूपतेः

ವಸಿಷ್ಠನೂ ಆಗ ಅವಳು ವಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ರಾಜನ ಬಾಹುವನ್ನೂ ಅವನ ಖಡ್ಗವನ್ನೂ ಸ್ತಂಭಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 63

अथ वैलक्ष्यमापन्नो विश्वामित्रो महीपतिः । प्रोवाच व्रीडया युक्तो वसिष्ठं मुनिसत्तमम्

ನಂತರ ವೈಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ರಾಜ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಮುನಿಸತ್ತಮನಾದ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 64

रक्ष मां त्वं मुनिश्रेष्ठ वध्यमानं सुदारुणैः । म्लेच्छैः कुरुष्व मे बाहुं स्तम्भेन तु विवर्जितम्

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಕ್ರೂರ ಮ್ಲೇಚ್ಛರಿಂದ ವಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ನನ್ನ ಬಾಹುವನ್ನು ಸ್ತಂಭದೋಷವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡು।

Verse 65

ममापराधात्संनष्टं सर्वं सैन्यमनन्तकम् । तस्माद्यास्याम्यहं हर्म्यं न युद्धेन प्रयोजनम्

ನನ್ನ ಅಪರಾಧದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಅನಂತಸಮಾನ ಸೇನೆ ನಾಶವಾಯಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತೇನೆ—ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ।

Verse 66

दुर्विनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव च । न तिष्ठति चिरं युद्धे यथाहं मदगर्वितः

ದುರ್ವಿನೀತನು ಶ್ರೀ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿಲ್ಲಲಾರನು—ಮದಗರ್ವದಿಂದ ಮತ್ತನಾದ ನನ್ನಂತೆ।

Verse 67

सूत उवाच । एवमुक्तो वसिष्ठस्तु विश्वामित्रेण भूभुजा । चकार तं भुजं तस्य स्तंभदोषविवर्जितम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ವಸಿಷ್ಠನು ಅವನ ಭುಜವನ್ನು ಪುನಃ ಸರಿಪಡಿಸಿ, ಸ್ಥಂಭದೋಷ (ಪಕ್ಷಾಘಾತ) ರಹಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 68

अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं विधाय स शुभं करम् । गच्छ राजन्विमुक्तोऽसि स्तंभदोषेण वै मया

ಅವನ ಕೈಯನ್ನು ಶುಭವಾಗಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿ, ವಸಿಷ್ಠನು ಮೃದುವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು—“ಹೋಗು ರಾಜನೇ! ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಂಭದೋಷದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 69

माकार्शीर्ब्राह्मणैः सार्धं विरोधं भूय एव हि । अनुज्ञातः स तेनाथ विश्वामित्रो महीपतिः

“ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ವಿರೋಧ ಮಾಡಬೇಡ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು; ನಂತರ ರಾಜ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು।

Verse 71

प्रलापमकरोत्तत्र बाष्पपर्याकुलेक्षणः । धिग्बलं क्षत्रियाणां च धिग्वीर्यं धिक्प्रजीवितम्

ಅಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಅಳಲಾಡಿದನು—“ಧಿಕ್ಕಾರ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಬಲಕ್ಕೆ! ಧಿಕ್ಕಾರ ವೀರ್ಯಕ್ಕೆ! ಧಿಕ್ಕಾರ ಈ ಕೇವಲ ಜೀವಧಾರಣೆಗೆ!”

Verse 72

श्लाघ्यं ब्रह्मबलं चैकं ब्राह्म्यं तेजश्च केवलम्

ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದುದು ಏಕೈಕ ಬ್ರಹ್ಮಬಲವೇ; ಪರಮವಾದುದು ಏಕೈಕ ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯ ತೇಜಸ್ಸೇ।

Verse 74

एतत्कर्म मया कार्यं यथा स्याद्ब्रह्मजं बलम् । त्यक्त्वा चैव निजं राज्यं चरिष्यामि महत्तपः । एवं स निश्चयं कृत्वा राज्ये संस्थाप्य वै सुतम् । नाम्ना विश्वसहं ख्यातं प्रजगाम तपोवनम्

“ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು; ಆಗ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಜನ್ಯ ಬಲ ಉದ್ಭವಿಸಲಿ. ನನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮಹಾತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುವೆನು.” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ‘ವಿಶ್ವಸಹ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 167

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रराज्यपरित्यागवर्णनं नाम सप्तषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಾಜ್ಯಪರಿತ್ಯಾಗವರ್ಣನ’ ಎಂಬ 167ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.