Adhyaya 158

Verse 1

सूत उवाच । पुष्पोऽपि गुटिके लब्ध्वा भास्कराद्वारितस्करात् । चिराद्भोजनमासाद्य प्रस्थितो वैदिशं प्रति

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಪುಷ್ಪನೂ ಭಾಸ್ಕರನಿಂದ ಕಳ್ಳರನ್ನು ತಡೆಯುವ ಗುಟಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಆಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ವಿದಿಶೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 2

ततो वैदिशमासाद्य स पुष्पो हृष्टमानसः । शुक्ला तां गुटिकां वक्त्रे चकारद्विजसत्तमाः

ನಂತರ ವಿದಿಶೆಗೆ ತಲುಪಿ ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನ ಪುಷ್ಪನು—ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ—ಆ ಶುಕ್ಲ ಗುಟಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು।

Verse 3

मणिभद्रसमो जातस्तत्क्षणादेव स द्विजः । हट्टमार्गं गते सोऽथ तस्मिन्गत्वाऽथ मंदिरे । प्रविष्टः सहसा मध्ये प्रहृष्टेनांतरात्मना

ಆ ದ್ವಿಜನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮಣಿಭದ್ರನ ಸಮಾನನಾದನು. ನಂತರ ಹಟ್ಟಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ಆ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸಹಸಾ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಅವನ ಅಂತರಾತ್ಮ ಆನಂದದಿಂದ ಉಲ್ಲಸಿತವಾಯಿತು.

Verse 4

ततश्चाकारयामास तं षंढं द्वारमाश्रितम् । तस्य दत्त्वाथ वस्त्राणि पश्चात्षंढमुवाच सः

ನಂತರ ಅವನು ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಆ ಷಂಡನನ್ನು ಕಾವಲಿಗೆ ನೇಮಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಬಳಿಕ ಆ ಷಂಡನಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 5

षंढकश्चित्पुमानत्र सम्यग्वेषकरो हि सः । मम वेषं समाधाय भ्रमते सकले पुरे

ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಷಂಡಕನೆಂಬ ಪುರುಷನಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ವೇಷಧಾರಣದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು. ಅವನು ನನ್ನ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 6

सांप्रतं मद्गृहे सोऽथ लोभनायागमिष्यति । स च कृत्रिम वेषेण निषेद्धव्यस्त्वया हि सः । स तथेति प्रतिज्ञाय द्वारदेशं समाश्रितः

ಈಗ ಅವನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ ವಂಚಿಸಲು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕೃತಕ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ, ನೀನೇ ಅವನನ್ನು ಖಂಡಿತ ತಡೆಯಬೇಕು. ‘ಹಾಗೆಯೇ’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಅವನು ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.

Verse 7

पुष्पोऽपि चाब्रवीद्भार्यां माहिकाख्यां ततः परम् । माहिकेद्य मया दृष्टः स्वतातः स्वपुरः स्थितः

ನಂತರ ಪುಷ್ಪನು ಕೂಡ ‘ಮಾಹಿಕಾ’ ಎಂಬ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಮಾಹಿಕೆ, ಇಂದು ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಂದೆಯನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಂತ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡೆ.”

Verse 8

वीरभद्रः सुदुःखार्तो मलिनांबरसंवृतः । अब्रवीच्च ततः कोपान्मामेवं परुषाक्षरम्

ವೀರಭದ್ರನು ತೀವ್ರ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದನು. ಅನಂತರ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ನನಗೆ ಕಠಿಣ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 9

धिग्धिक्पाप त्वया कन्यातीव रूपवती सदा । वंचयित्वा जनेतारमुदूढा सा सुमध्यमा

ಧಿಕ್ ಧಿಕ್, ಓ ಪಾಪೀ! ಸದಾ ಅತಿರೂಪವತಿಯಾದ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು, ಅವಳ ಜನಕನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ, ಆ ಸುಮಧ್ಯಮೆಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಸಿದ್ದೀ.

Verse 10

न दत्तं तत्पितुः किंचिन्न तस्या अथ पुत्रक । विधवां यादृशीं तां च श्वेतांबरधरां सदा

ಅವಳ ತಂದೆಗೆ ಏನೂ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ—ಏನೂ ಅಲ್ಲ, ಓ ಮಗನೇ! ಮತ್ತು ಆ ಸ್ತ್ರೀ ವಿಧವೆಯಂತೆ ಸದಾ ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 11

संधारयसि पापात्मन्नेष्टं भोज्यं प्रयच्छसि । तस्मात्तस्याः पितुर्देहि त्वं सुवर्णायुतं ध्रुवम्

ಓ ಪಾಪಾತ್ಮನೇ! ನೀ ಅವಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ಅವಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಭೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ತಂದೆಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸ್ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಕೊಡು.

Verse 12

भूषणं वांछितं तस्या यत्तद्वै रुचिपूर्वकम् । येन संधारयेद्भार्या साऽनंदं परमं गता

ಅವಳು ಬಯಸುವ ಆಭರಣವನ್ನೂ ಸಂತೋಷಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೊಡು—ಅದರಿಂದ ಪತ್ನಿ ಸ्नेಹದಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಧಾರಣೆಯಾಗುವಳು; ಆಗ ಅವಳು ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುವಳು.

Verse 13

निरानंदा यतो नारी न गर्भं धारयेत्स्फुटम् । निःसंतानो यतो वंशः स्वर्गादपि क्षितिं व्रजेत्

ಸ್ತ್ರೀ ಆನಂದವಿಲ್ಲದಾಗ ಅವಳು ಗರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಧರಿಸಲಾರಳು; ವಂಶವು ಸಂತಾನರಹಿತವಾದಾಗ ಅದು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದಲೂ ಪತನಗೊಂಡು ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ।

Verse 14

स पतिष्यत्यसंदिग्धं कुलांगारेण च त्वया । सा त्वमानय वस्त्राणि गृहमध्याच्छुभानि च

ನಿನ್ನಂತಹ ಕುಲಕಲಂಕದಿಂದ ಅವನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪತನಗೊಳ್ಳುವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಮನೆಯ ಒಳಗಿನಿಂದ ಶುಭ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊ।

Verse 15

यानि दत्तानि भूपेन व्यवहारैस्तदा मम । पञ्चांगश्च प्रसादो यो मया प्राप्तश्च तैः सह

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ವ್ಯವಹಾರ-ನ್ಯಾಯದಂತೆ ನನಗೆ ನೀಡಿದ ವಸ್ತುಗಳು—ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಪಂಚಾಂಗ (ಐದು ಅಂಗಗಳ ಉಪಾಂಗ) ಮತ್ತು ನನಗೆ ದೊರೆತ ಪ್ರಸಾದ/ಅನುಗ್ರಹ—ಅವೆಲ್ಲವೂ।

Verse 16

त्वं संधारय गात्रैः स्वैः शीघ्रं रसवतीं कुरु । भोजनायैव शीघ्रं तु त्वया सार्धं करोम्यहम्

ನೀನು ನಿನ್ನ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿಕೋ; ಬೇಗ ರುಚಿಕರವಾದ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡು. ಭೋಜನಾರ್ಥ—ಹೌದು, ತಕ್ಷಣವೇ—ನಾನು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 17

एकस्मिन्नपि पात्रे च तदादेशादसंशयम् । सापि सर्वं तथा चक्रे यदुक्तं तेन हर्षिता

ಅವನ ಆದೇಶದಿಂದ—ಒಂದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಾದರೂ—ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ, ಅವಳು ಅವನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಿದರು; ಅವನಿಂದ ಹರ್ಷಿತಳಾದಳು।

Verse 18

भोजनाच्छादनं चैव निर्विकल्पेन चेतसा । ततः कामातुरः पुष्पो मैथुनायोपचक्रमे

ಅವಳು ಸಂಶಯರಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೋಜನವೂ ವಸ್ತ್ರವೂ ನೀಡಿದಳು; ನಂತರ ಕಾಮಾತುರನಾದ ಪುಷ್ಪನು ಮೈಥುನದತ್ತ ಮುಂದಾದನು।

Verse 19

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो मणिभद्रः समुत्सुकः । क्षुत्क्षामः स पिपासार्तो व्यवहारोत्थलिप्सया

ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಉತ್ಸುಕನಾದ ಮಣಿಭದ್ರನು ಬಂದನು—ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕ್ಷೀಣ, ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತ, ಲೋಕವ್ಯವಹಾರಜನ್ಯ ಲೋಭದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ।

Verse 20

प्रवेशं कुरुते यावद्गृहमध्ये समुत्सुकः । निषिद्धस्तेन षण्ढेन भर्त्सयित्वा मुहुर्मुहुः

ಅವನು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಆ ಷಣ್ಢನು ತಡೆದು ಮರುಮರು ಗದರಿಸಿದನು।

Verse 21

हठाद्यावत्प्रवेशं स चकार निजमंदिरे । तावच्च दण्डकाष्ठेन मस्तके तेन ताडितः

ಆದರೆ ಅವನು ಹಠದಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಅವನ ತಲೆಗೆ ದಂಡಕಾಷ್ಠದಿಂದ ಹೊಡೆತ ಬಿತ್ತು।

Verse 22

अथ संपतितो भूमौ मूर्छया संपरिप्लुतः । कर्तव्यं नैव जानाति तत्प्रहारप्रपीडितः

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಮೂರ್ಚ್ಛೆಯಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು; ಆ ಹೊಡೆತದಿಂದ ನಲುಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಹೋಯಿತು।

Verse 23

ततः कोलाहलो जातस्तस्य द्वारे गृहस्य च । जनस्य संप्रयातस्य हाहाकारपरस्य च

ಆಮೇಲೆ ಆ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಜನರು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಆರ್ಥರ ಹಾಹಾಕಾರದಿಂದ ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 24

पप्रच्छुस्तं जनाः केचि द्धिक्पाप किमिदं कृतम् । वृत्तिभंगः कृतोऽनेन अथ त्वं व्यंतरार्दितः

ಕೆಲವರು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು— “ಧಿಕ್ ಪಾಪಿ! ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದೆ? ಇದರಿಂದ ಒಬ್ಬನ ಜೀವನೋಪಾಯ ಭಂಗವಾಯಿತು. ಅಥವಾ ನೀನು ವ್ಯಂತರಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದೀಯಾ?”

Verse 25

इमामवस्थां यन्नीतः संप्राप्तोऽसि नृपाद्वधम्

ನೀನು ಅವನನ್ನು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳಿದ ಕಾರಣ, ನೀನು ರಾಜನಿಂದ ವಧದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದೀಯೆ।

Verse 26

षंढ उवाच । न वृत्तिर्गर्हिता तेन नाहं व्यंतरपीडितः । मणिभद्रो न चैष स्यादेष वेषकरः पुमान्

ಷಂಢನು ಹೇಳಿದನು— “ಆ ಜೀವನೋಪಾಯ ನಿಂದನೀಯವಲ್ಲ; ನಾನು ವ್ಯಂತರಪೀಡಿತನಲ್ಲ. ಇವನು ಮಣಿಭದ್ರನೂ ಅಲ್ಲ; ಇವನು ವೇಷಧಾರಿ ಪುರುಷನು.”

Verse 27

माणिभद्रं वपुः कृत्वा संप्राप्तो याचितुं धनम् । हठात्प्रविश्यमानस्तु स मया मूर्ध्नि ताडितः

ಮಣಿಭದ್ರನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ಧನವನ್ನು ಯಾಚಿಸಲು ಬಂದನು. ಆದರೆ ಹಠದಿಂದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದೆನು।

Verse 28

मणिभद्रो गृहस्यांतर्भुक्त्वा शयनमाश्रितः । संतिष्ठते न जानाति वृत्तांतमिदमा स्थितम्

ಮಣಿಭದ್ರನು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿ ಶಯನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೊಂಡನು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತೇ, ನಡೆದ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಇದ್ದನು.

Verse 29

ततः पुष्पोऽपि तच्छ्रुत्वा तं च कोलाहलं बहिः । मणिभद्रस्य रूपेण द्वारदेशं समागतः

ಆಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪನೂ ಹೊರಗಿನ ಆ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಣಿಭದ್ರನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ದ್ವಾರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

Verse 30

अब्रवीन्नित्यमभ्येति मम रूपेण चाधमः । एष वेषधरः कश्चिद्याचितुं धनमेव हि

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಈ ಅಧಮನು ನನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲೇ ನಿತ್ಯವೂ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಇವನು ಯಾವುದೋ ವೇಷಧಾರಿ ಮೋಸಗಾರ; ಹಣ ಬೇಡಲು ಮಾತ್ರ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 31

एतेनापि च षंढेन न च भद्रमनुष्ठितम् । यत्कुब्जोऽयं हतो मूर्ध्नि याचितुं समु पस्थितः

“ಮತ್ತೆ ಈ ಷಂಢನಿಂದಲೂ ಯಾವುದೇ ಮಂಗಳಕಾರ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ; ಯಾಕೆಂದರೆ ಯಾಚಿಸಲು ಬಂದ ಈ ಕುಬ್ಜನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದೆ.”

Verse 32

एतस्मिन्नन्तरे सोऽपि चेतनां प्राप्य कृत्स्नशः । वीक्षते पुरतो यावत्तावदात्मसमः पुमान्

ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮುಂದೆ ನೋಡಿದಾಗ, ತನ್ನಂತೆಯೇ ಇರುವ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಎದುರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 33

सर्वतः स तमालोक्य ततो वचनमब्रवीत्

ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ನೋಡಿ, ನಂತರ ಅವನು ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 34

क्व चोरः संप्रविष्टो मे मम रूपेण मंदिरे । भेदयित्वा तु षण्डाख्यमेवं दत्त्वा च वाससी

ನನ್ನದೇ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನನ್ನ ಮಂದಿರ-ಗೃಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಆ ಕಳ್ಳ ಎಲ್ಲಿ? ‘ಷಂಡ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಡೆದು, ಹೀಗೆ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು-ಕೊಟ್ಟು ಈ ಅಪಚಾರ ಮಾಡಿದನು।

Verse 35

यावद्भूपगृहं गत्वा त्वां षंढेन समन्वितम् । वधाय योजयाम्येव तावद्द्रुततरं व्रज

ನಾನು ರಾಜಭವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು—ಷಂಡನೊಡನೆ—ವಧೆಗೆ ಬಂಧಿಸುವ ಮೊದಲು, ಅಷ್ಟರೊಳಗೆ ನೀನು ಇನ್ನೂ ವೇಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗು।

Verse 36

पुष्प उवाच । मम रूपं समाधाय त्वमायातो गृहे मम । शून्यं मत्वा ततो ज्ञातस्त्वयाऽहं गृहसंस्थितः

ಪುಷ್ಪನು ಹೇಳಿದನು—ನನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನೀನು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದೆ. ಮನೆ ಖಾಲಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ನಂತರ ನನ್ನಿಂದಲೇ ನೀನು ತಿಳಿದೆ—ನಾನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದೆನೆಂದು।

Verse 37

ततो नृपाय दास्यामि वधार्थं च न संशयः । नो चेद्गच्छ द्रुतं पाप यदि जीवितुमिच्छसि

ನಂತರ ನಿನ್ನನ್ನು ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ರಾಜನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಓ ಪಾಪಿ, ಬದುಕಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ಹೋಗು।

Verse 38

सूत उवाच । एवमुक्त्त्वा ततस्तौ च बाहुयुद्धेन वै मिथः । युध्यमानौ नरैरन्यैः कृच्छ्रेण तु निवारितौ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಬಾಹುಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಯುದ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಇತರರು ಬಹಳ ಕಷ್ಟದಿಂದ ತಡೆದರು.

Verse 39

ततस्ते स्वजना ये तु मणिभ द्रस्य चागताः । परिजानंति नो द्वाभ्यां विशेषं माणिभद्रकम्

ನಂತರ ಮಣಿಭದ್ರನ ಸ್ವಜನರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು; ಆದರೆ ಆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಭೇದವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರದೆ, ಯಾರು ನಿಜವಾದ ಮಣಿಭದ್ರನೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾರಿದರು.

Verse 40

वालिसुग्रीवयोर्युद्धं तारार्थे युध्यमानयोः । एवं विवदमानौ तु क्रोधताम्रा यतेक्षणौ

ತಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಯುದ್ಧಿಸಿದ ವಾಲಿ–ಸುಗ್ರೀವರ ಸಮರದಂತೆ, ಇವರಿಬ್ಬರೂ ವಾದಿಸುತ್ತಾ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಾದರು.

Verse 41

राजद्वारं समासाद्य स्थितौ स्वजनसंवृतौ । द्वाःस्थेन सूचितौ राज्ञे सभातलमुपस्थितौ

ರಾಜದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಜನರಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ನಿಂತರು. ದ್ವಾರಸ್ಥನು ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಸಭಾತಲದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾದರು.

Verse 42

चौरचौरेति जल्पन्तौ पर स्परवधैषिणौ । भूभुजा वीक्षितौ तौ च द्विजौ तु द्विजसत्तमाः

‘ಕಳ್ಳ! ಕಳ್ಳ!’ ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ವಧೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರು ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ರಾಜನು ಗಮನಿಸಿದನು.

Verse 43

न विशेषोऽस्ति विश्लेषस्तयोरेकोपिकायतः । ततश्च व्यवहारेषु समती तेषु वै तदा

ಆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಭೇದವಿರಲಿಲ್ಲ; ವಿಭಿನ್ನತೆಯ ಗುರುತು ಸಹ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ರೂಪದವರಂತೆ ತೋರೆದರು. ಆದಕಾರಣ ಆ ವೇಳೆಯ ವಿಚಾರ-ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಅವರಿಬ್ಬರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವದಿಂದ ನಿಂತನು।

Verse 44

पृष्टौ गुह्येषु सर्वेषु प्रत्यक्षेषु विशेषतः । वदतस्तौ यथावृत्तं पृथक्पृथग्व्यवस्थितम्

ರಹಸ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡದ್ದನ್ನೂ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಇಬ್ಬರೂ ನಡೆದದ್ದನ್ನು ನಡೆದಂತೆಯೇ ವಿವರಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 45

ततस्तु स्वजनैः सर्वैरेको नीत्व थ चान्यतः । पृष्टो गोत्रान्वयं सर्वं द्वितीयस्तु ततः परम्

ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಜನರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ—ಅವನ ಗೋತ್ರ, ವಂಶ ಮತ್ತು ಕುಲಪರಂಪರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಆಮೇಲೆ ಎರಡನೆಯವನನ್ನೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 46

तेषामपि तथा सर्वं यथासम्यङ्निवेदितम् । अथ राजा बृहत्सेनः सर्वांस्तानि दमब्रवीत्

ಅವರೂ ಸಹ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆಗ ರಾಜ ಬೃಹತ್ಸೇನನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಸಂಯಮ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಭರಿತವಾದ ಮಿತವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 47

पत्नी चानीयतां तस्य मणिभद्रस्य वै गृहात् । निजकान्तस्य विज्ञाने सा प्रमाणं भविष्यति

ಮಣಿಭದ್ರನ ಮನೆಯಿಂದ ಅವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕರೆತರಲಿ. ಅವಳು ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಿಯತಮನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣವಾಗುವಳು।

Verse 48

ततो गत्वा च सा प्रोक्ता पुरुषैर्नृपसंभवैः । आगच्छ कांतं जानीहि त्वं प्रमाणं भविष्यसि

ಆಗ ರಾಜನ ಪುರುಷರು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಬಾ; ನಿನ್ನ ಕಾಂತನನ್ನು ಗುರುತಿಸು. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಪ್ರಮಾಣವಾಗುವೆ.”

Verse 49

ततः सा व्रीडया युक्ता प्रच्छादितशिरास्ततः । नृपाग्रे संस्थिता प्रोचे विद्धिसम्यङ्निजं प्रियम्

ನಂತರ ಅವಳು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ತಲೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ರಾಜನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಹೇಳಿದಳು— “ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತಿಳಿ; ನನ್ನ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಿಯನು ಯಾರು.”

Verse 50

न वयं निश्चयं विद्मो न चैते स्वजनास्तव

ನಮಗೆ ನಿಶ್ಚಯ ತಿಳಿಯದು; ಇವರೂ ನಿನ್ನ ಸ್ವಜನರಲ್ಲ.

Verse 51

ततः सा चिन्तयामास निजचित्ते वरांगना । मणिभद्रेण दग्धाहमीर्ष्यावह्निगताऽनिशम्

ಆಗ ಆ ವರಾಂಗನೆ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು— “ಮಣಿಭದ್ರನು ನನ್ನನ್ನು ದಹಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಈರ್ಷ್ಯಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿರಂತರ ಸುಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 52

वंचयित्वा तु पितरं गृहीतास्मि ततः परम् । न किंचित्पाप्मना दत्तं जल्पयित्वा धनं बहु

ತಂದೆಯನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ನಂತರ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಬಹಳ ಧನ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಮಾತಾಡಿದರು; ಆದರೆ ಪಾಪಕಲ್ಮಷದಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 53

द्वितीयेन तु मे पुंसा मर्त्यलोके सुखं कृतम् । दत्त्वा वस्त्राणि चित्राणि तथैवाभरणानि च

ಆದರೆ ಎರಡನೆಯ ಪುರುಷನು ಮತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದನು; ಅವನು ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದನು।

Verse 54

प्रदास्यति च तातस्य सुवर्णं कथितं च यत् । यद्गृह्णामि स्वहस्तेन मणिभद्रं द्वितीयकम्

ತಂದೆಯು ನೀಡುವನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಸ್ವರ್ಣವನ್ನು—ನಾನು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು—ಇವನೇ ಈ ಎರಡನೆಯ ಮಣಿಭದ್ರನು।

Verse 55

एवं निश्चित्य मनसा दृष्ट्वा रक्तपरिप्लुतम् । प्रथमं मणिभद्रं सा जगृहेऽथ द्वितीयकम्

ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ತೋಯ್ದ ಮೊದಲ ಮಣಿಭದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಕೆ ನಂತರ ಎರಡನೆಯವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು।

Verse 56

अब्रवीच्च ततो वाक्यं सर्वलोकस्य शृण्वतः । अहं तातेन दत्तास्य विवाहे अग्निसंनिधौ

ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಕೆ ಹೇಳಿದಳು: “ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತಂದೆಯು ನನ್ನನ್ನು ಇವನಿಗೆ ನೀಡಿದನು।”

Verse 57

द्वितीयोऽयं दुराचारो वेषकर्ता समा गतः । मां च प्रार्थयते गुप्तां नानाचारैः पृथग्विधैः

“ಈ ಎರಡನೆಯವನು ದುರುಚಾರಿಯು, ವೇಷಧಾರಿಯು, ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅನಾಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ।”

Verse 58

ततस्तु पार्थिवः क्रुद्धस्तस्य शाखावलंबनम् । आदिदेश द्विजश्रेष्ठा मणिभद्रस्य दुर्मतेः

ಆಗ ಪಾರ್ಥಿವನು ಕ್ರೋಧಗೊಂಡು, ಆ ದುರ್ಮತಿ ಮಣಿಭದ್ರನನ್ನು ಮರದ ಕೊಂಬೆಗೆ ನೇತುಹಾಕುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ।

Verse 59

एतस्मिन्नंतरे सोऽथ वधकानां समर्पितः । तं वृक्षं नीयमानस्तु श्लोकानेतांस्तदापठत्

ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನು ವಧಕರ ಕೈಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಆ ಮರದ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುವಾಗ, ಆಗ ಅವನು ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿದನು।

Verse 60

निर्दयत्वं तथा द्रोहं कुटिलत्वं विशेषतः । अशौचं निर्घृणत्वं च स्त्रीणां दोषाः स्वभावजाः

‘ನಿರ್ದಯತೆ, ದ್ರೋಹ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಪಟತೆ; ಅಶೌಚ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದತನ—ಇವು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸ್ವಭಾವಜನ್ಯ ದೋಷಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.’

Verse 61

अन्तर्विषमया ह्येता बहिर्भागे मनोरमाः । गुञ्जाफलसमाकारा योषितः सर्व दैवहि

‘ಅವರು ಒಳಗೆ ವಿಷಮಯರು, ಹೊರಗೆ ಮನೋಹರರು; ಸ್ತ್ರೀಯರು ಗುಂಜಾಫಲದಂತೆ ಕಾಣುವರು, ಹೇ ಸರ್ವದೇವತೆಗಳೇ.’

Verse 62

उशना वेद यच्छास्त्रं यच्च वेद बृहस्पतिः । मन्वादयस्तथान्येऽपि स्त्रीबुद्धेस्तत्र किंच न

‘ಉಶನಾ ತಿಳಿದ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ತಿಳಿದದ್ದೂ, ಮನುವಾದಿ ಇತರರ ಜ್ಞಾನವೂ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಸ್ತ್ರೀಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಲಾರದು.’

Verse 63

पीयूषमधरे वासं हृदि हालाहलं विषम् । आस्वाद्यतेऽधरस्तेन हृदयं च प्रपीड्यते

ತುಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತವಾಸವಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷ ಅಡಗಿದೆ. ತುಟಿಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಹೃದಯವು ನಲುಗುತ್ತದೆ।

Verse 64

अलक्तको यथा रक्तो नरः कामी तथैव च । हृतसारस्तथा सोऽपि पादमूले निपा त्यते

ಅಲಕ್ತಕದಿಂದ ರಂಜಿತನಾದವನು ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಕಾಮಾಸಕ್ತನೂ ಕಾಮರಾಗದಿಂದ ರಂಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಅಂತರಸಾರ ಹರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಆ ವಾಸನೆಯ ಪಾದಮೂಲದಲ್ಲೇ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 65

संसारविषवृक्षस्य कुकर्मकुसुमस्य च । नरकार्तिफलस्योक्ता मूलमेषा नितंबिनी

ಈ ನಿತಂಬಿನಿ ಸ್ತ್ರೀಯೇ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ವಿಷವೃಕ್ಷದ ಮೂಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಅದರ ಪುಷ್ಪಗಳು ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳು, ಫಲವು ನರಕವೇದನೆ।

Verse 66

कस्य नो जायते त्रासो दृष्ट्वा दूरा दपि स्त्रियम्

ದೂರದಿಂದಲೂ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಯಾರಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟದು?

Verse 67

संसारभ्रमणं नारी प्रथमेऽपि समागमे । वह्निप्रदक्षिणन्यायव्याजेनैव प्रदर्शयेत्

ಮೊದಲ ಸಂಗಮದಲ್ಲೇ ಸ್ತ್ರೀ, ಅಗ್ನಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ನಿಯಮವೆಂಬ ವ್ಯಾಜದಿಂದ, ಪುರುಷನಿಗೆ ಸಂಸಾರಭ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 68

एतास्तु निर्घृणत्वेन निर्दय त्वेन नित्यशः । विशेषाज्जाड्यकृत्येन दूषयंति कुलत्रयम्

ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ಕ್ರೂರತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಯತೆಯಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಡತ್ವದ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಮೂರು ಕುಲಗಳನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 69

कुलत्रयगृहं कीर्त्या निजया धवलीकृतम् । कृष्णं करोत्यकृ त्येन नारी दीपशिखेव तु

ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆಯು ಕಪ್ಪನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ, ಸ್ತ್ರೀಯು ತನ್ನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಬೆಳಗಿದ ಮೂರು ಕುಲಗಳ ಮನೆಯನ್ನು ಕಪ್ಪಾಗಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 70

धर्मवृक्षस्य वाताली चित्तपद्मशशिप्रभा । सृष्टा कामार्णवग्राही केन मोक्षदृढार्गला

ಧರ್ಮವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬಿರುಗಾಳಿಯಂತಿರುವ, ಚಿತ್ತವೆಂಬ ಕಮಲಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆಯಂತಿರುವ, ಕಾಮಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಯಂತಿರುವ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ದೃಢವಾದ ಅಗಳಿಯಂತಿರುವ ಇವಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವರಾರು?

Verse 71

कारा संतानकूटस्य संसारवनवागुरा । स्वर्गमार्गमहागर्ता पुंसां स्त्री वेधसा कृता

ವಿಧಾತನು ಪುರುಷರಿಗಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಸಂತಾನರಾಶಿಯ ಸೆರೆಮನೆಯನ್ನಾಗಿ, ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಕಾಡಿನ ಬಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗದ ದೊಡ್ಡ ಹೊಂಡವನ್ನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 72

वेधसा बंधनं किंचिन्नृणामन्यदपश्यता । स्त्रीरूपेण ततः कोऽपि पाशोऽयं सुदृढः कृतः

ಪುರುಷರಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಬಂಧನವು ಕಾಣದಿದ್ದಾಗ, ವಿಧಾತನು ಸ್ತ್ರೀರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾದ ಪಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 73

इत्येवं बहुधा सोऽपि विललाप सुदुःखितः । स्त्रीचिन्तां बहुधा कृत्वा आत्मानं चाप्यगर्हयत्

ಹೀಗೆ ಅವನು ಅತಿದುಗುಡದಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ವಿಲಪಿಸಿದನು. ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಚಿಂತಿಸಿ ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನೂ ಗರ್ಹಿಸಿದನು.

Verse 74

अहो कुबुद्धिना नैव लब्धं संसारजं फलम् । न कदाचिन्मया दत्तं तृष्णाव्याकुलचेतसा

ಅಯ್ಯೋ! ನನ್ನ ಕುಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಂಸಾರಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಫಲವೂ ನನಗೆ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. ತೃಷ್ಣೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಚಿತ್ತನಾಗಿ ನಾನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ದಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 75

ऐश्वर्येऽपि स्थिते भूरि न मया सुकृतं कृतम् । कदाचिन्नैव जप्तं च न हुतं च हुताशने

ಅಪಾರ ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಾನು ಸತ್ಕೃತ್ಯವನ್ನೇ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಎಂದಿಗೂ ಜಪ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಹುತಾಶನದಲ್ಲಿ ಹೋಮಾಹುತಿಯನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 76

अथवा सत्यमेवोक्तं केनापि च महात्मना । कृपणेन समो दाता न भूतो न भविष्यति । अस्पृष्ट्वापि च वित्तं स्वं यः परेभ्यः प्रयच्छति

ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಮಹಾತ್ಮನು ಹೇಳಿದುದು ಸತ್ಯವೇ—ಕೃಪಣನ ಸಮಾನ ದಾತನು ಹಿಂದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಇರನು; ತನ್ನ ಧನವನ್ನು ತಾನೇ ಅನುಭವಿಸದೆ ಇತರರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವವನು.

Verse 77

शरणं किं प्रपन्नानां विषवन्मारयंति किम् । न दीयते न भुज्यंते कृपणेन धनानि च

ಶರಣಾಗತರಿಗೇ ಕೃಪಣನು ಯಾವ ಆಶ್ರಯ? ವಿಷದಂತೆ ಕೊಲ್ಲುವನೋ? ಏಕೆಂದರೆ ಕೃಪಣನಿಂದ ಧನವು ದಾನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ವಯಂ ಭೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 78

दानं भोगो नाशस्तिस्रो गतयो भवंति वित्तस्य । यो न ददाति न भुंक्ते तस्य तृतीया गतिर्भवति

ಧನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಗತಿಗಳು—ದಾನ, ಭೋಗ ಮತ್ತು ನಾಶ. ಯಾರು ದಾನವನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಭೋಗವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸದೆ ಇರುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಧನಕ್ಕೆ ಮೂರನೇ ಗತಿ—ನಾಶವೇ.

Verse 79

धनिनोप्यदानविभवा गण्यंते धुरि दरिद्राणाम् । नहि हंति यत्पिपासामतः समुद्रोऽपि मरुरेव

ಧನಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ದಾನವಿಲ್ಲದವರು ದರಿದ್ರರ ಸಾಲಿನಲ್ಲೇ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ದಾಹವನ್ನು ತಣಿಸದಿದ್ದರೆ—ಆ ಕಾರಣ ಸಮುದ್ರವೂ ಮರುಭೂಮಿಯಂತೆಯೇ.

Verse 80

अत्युपयुक्ताः सद्भिर्गतागतैरहरहः सुनिर्विण्णाः । कृपणजनसंनिकाशं संप्राप्यार्थाः स्वपंतीह

ಸಜ್ಜನರು ಸೇವೆ-ದಾನಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರಂತರ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಧನ ದಿನೇದಿನೇ ಕ್ಲಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೃಪಣನ ಸಮೀಪ ಬಂದಾಗ ಧನ ಇಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ—ನಿಷ್ಫಲವಾಗಿ.

Verse 81

प्राप्तान्न लभंते ते भोगान्भोक्तुं स्वकर्मणा कृपणाः । मुखपाकः किल भवति द्राक्षापाके बलिभुजानाम्

ಕೃಪಣರು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ಪಡೆದ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ನಿಜವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲಾರರು. ಬಲಿಯನ್ನು ಭುಜಿಸುವವರಿಗೆ ದ್ರಾಕ್ಷೆ ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬಾಯಿಗೆ ಸುಡುವಂತೆ—ವಿಧಿಯಿಂದ ಸುಖವೂ ದುಃಖವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 82

दातव्यं भोक्तव्यं सति विभवे संचयो न कर्तव्यः । पश्येह मधुकरीणां संचितमर्थं हरंत्यन्ये

ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದಾಗ ದಾನವೂ ಮಾಡಬೇಕು, ಭೋಗವೂ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು; ಸಂಚಯ ಮಾಡಬಾರದು. ನೋಡಿ—ಜೇನುನೊಣಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಇತರರು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 83

याचितं द्विजवरे न दीयते संचितं क्रतुवरे न योज्यते । तत्कदर्यपरिरक्षितं धनं चौरपार्थिवगृहेषु भुज्यते

ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಯಾಚಿಸಿದರೂ ಕೊಡದ ಧನ, ಸಂಚಿತವಾದುದನ್ನು ಉತ್ತಮ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಬಳಸದೆ ಇಡುವ ಧನ—ಕೃಪಣತೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದ ಆ ಸಂಪತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಕಳ್ಳರ ಮತ್ತು ರಾಜರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೋಗವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 84

त्यागो गुणो वित्तवतां वित्तं त्यागवतां गुणः । परस्परवियुक्तौ तु वित्त त्यागौ विडम्बनम्

ಧನವಂತರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಗುಣ ತ್ಯಾಗ; ತ್ಯಾಗಿಗಳಿಗೋ ಧನವೂ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಧನ ಮತ್ತು ದಾನ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರೆ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ—ಎರಡೂ ಕೇವಲ ವಿದಂಬನೆ ಆಗುತ್ತವೆ।

Verse 85

किं तया क्रियते लक्ष्म्या या वधूरिव केवला । या न वेश्येव सामान्या पथिकैरपि भुज्यते

ಸ್ಪರ್ಶಿಸದ ವಧುವಿನಂತೆ ಕೇವಲ ಉಳಿಯುವ ಆ ‘ಲಕ್ಷ್ಮಿ’ಯಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಅದು ಗೃಹಸ್ಥಭೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಸಾಮಾನ್ಯ ವೇಶ್ಯೆಯಂತೆ ಪಥಿಕರಿಗೂ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 86

अर्थोष्मणा भवेत्प्राणो भवेद्भक्ष्यैर्विना नृणाम् । यतः संधार्यते भूमिः कृपणस्योष्मणा हि सा

ಅನ್ನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಾಣ ‘ಅರ್ಥದ ಉಷ್ಣತೆ’ಯಿಂದ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಕೃಪಣನ ಆ ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದಲೇ ಭೂಮಿ ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತದೆ—ಅವನು ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅವಳೊಳಗೆ ಹೂಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 87

कृपणानां प्रसादेन शेषो धारयते महीम् । यतस्ते भूगतं वित्तं कुर्वते तस्य चोष्मणा

ಕೃಪಣರ ‘ಪ್ರಸಾದ’ದಿಂದಲೇ ಶೇಷನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಧನವನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಇಳಿಸಿ ಹೂಡುತ್ತಾರೆ, ಆ ಹೂಡಿದ ನಿಧಿಯ ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯೂ ತಾಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।

Verse 88

एवं बहुविधा वाचः प्रलपन्मणिभद्रकः । नीत्वा तैः पार्थिवोद्दिष्टैः पुरुषैः परुषाक्षरम् । बहुधा प्रलपं श्चैव कृतः शाखावलंबनः

ಹೀಗೆ ಮಣಿಭದ್ರನು ನಾನಾವಿಧ ವಚನಗಳನ್ನು ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆಗ ರಾಜನಿಂದ ನಿಯೋಜಿತರಾದ ಪುರುಷರು ಕಠೋರಾಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ ಅವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಅವನು ಬಹು ವಿಧವಾಗಿ ಅಳಲುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೊಂಬೆಗೆ ತೂಗುಹಾಕಿದರು।

Verse 158

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये मणिभद्रोपाख्याने मणिभद्रनिधनवर्णनंनामाष्टपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಮಣಿಭದ್ರೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ‘ಮಣಿಭದ್ರನಿಧನವರ್ಣನ’ ಎಂಬ 158ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।