Adhyaya 147

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योऽपि च तत्रास्ति देवः पुत्रप्रदो नृणाम् । वटिकेश्वर नामा च सर्वपापहरो हरः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ದೇವನೂ ಇದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಪುತ್ರಪ್ರದಾತ. ವಟಿಕೇಶ್ವರ ಎಂಬ ನಾಮದ ಹರು (ಶಿವ), ಸರ್ವಪಾಪಹರನು।

Verse 2

यस्मिन्वटिकया पूर्वं तपस्तप्तं द्विजोत्तमाः । प्राप्ता पुत्रं शुके याते वनं व्यासात्कपिंजलम्

ಆ ವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆದರು; ಶುಕನು ವನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ವ್ಯಾಸನಿಂದ ಕಪಿಂಜಲನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कस्यासौ वटिका तत्र कथं तप्तवती तपः । कस्माद्गृहं परित्यक्त्वा शुकोऽपि वनमाश्रितः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಅಲ್ಲಿ ಆ ವಟಿಕಾ ಯಾರದು, ಅವಳು ಹೇಗೆ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದಳು? ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಶುಕನು ಕೂಡ ಮನೆ ತ್ಯಜಿಸಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು?

Verse 4

कथं कपिजलं पुत्रं व्यासाल्लेभे शुचिस्मिता

ಶುಚಿಸ್ಮಿತಾ (ಪವಿತ್ರ, ಮೃದುಹಾಸ್ಯವತಿ) ಸ್ತ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಿಂದ ‘ಕಪಿಜಲ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದಳು?

Verse 5

सूत उवाच । आसीद्व्यासस्य विप्रेंद्राः कलत्रार्थं मतिः क्वचित् । निष्कामस्य प्रशांतस्य सर्वज्ञस्य महात्मनः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಒಮ್ಮೆ ನಿಷ್ಕಾಮ, ಪ್ರಶಾಂತ, ಸರ್ವಜ್ಞ ಮಹಾತ್ಮ ವ್ಯಾಸನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಚಿಂತನೆ ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 6

ततः क्षयमनुप्राप्ते वंशे कुरुसमुद्भवे । विचित्रवीर्यमासाद्य पार्थिवं द्विजसत्तमाः

ನಂತರ, ಕುರುಸಂಭವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯ ಬಂದಾಗ, ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ, ವ್ಯಾಸನು ರಾಜ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 7

सत्यवत्याः समादेशात्तस्य क्षेत्रे ततः परम् । स पुत्राञ्जनयामास त्रीञ्छूरान्पांडुपूर्वकान्

ನಂತರ ಸತ್ಯವತಿಯ ಆದೇಶದಿಂದ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನು ಪಾಂಡುವನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ಮೂರು ಶೂರ ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 8

वानप्रस्थव्रते तिष्ठन्सकृन्मैथुनतत्परः । क्षेत्रजैस्तनयैर्वंशे कुरोस्तस्मादुपस्थिते

ವಾನಪ್ರಸ್ಥವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಅವನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಮೈಥುನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು; ಕ್ಷೇತ್ರಜ ಪುತ್ರರ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಕುರುವಂಶವು ಪತನದಿಂದ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು।

Verse 9

ततः स चिंतयामास भार्यामद्य करोम्यहम् । गार्हस्थ्येनाथ धर्मेण साधयामि शुभां गतिम्

ನಂತರ ಅವನು ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಇಂದು ನಾನು ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವೆನು; ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಧರ್ಮದಿಂದ ಶುಭಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವೆನು।”

Verse 10

ततः स प्रार्थयामास जाबालिं तु सुतां शुभाम् । वटिकाख्यां शुभां कन्यां स ददौ तस्य सत्वरम्

ನಂತರ ಅವನು ಜಾಬಾಲಿಯ ಶುಭ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು; ಜಾಬಾಲಿಯು ‘ವಟಿಕಾ’ ಎಂಬ ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ನೀಡಿದನು।

Verse 11

ततस्तया समेतः स वनवासं समाश्रितः । वानप्रस्थाश्रमे तिष्ठन्कृतमैथुनतत्परः

ನಂತರ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ವನವಾಸವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು; ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಸಂತಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಮೈಥುನ ಮಾಡಿದನು।

Verse 12

ततो गर्भवती जज्ञे पिंजला तस्य पार्श्वतः । ऋतौ मोहनमासाद्य व्यासात्सत्यवतीसुतात्

ನಂತರ ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಪಿಂಜಲಾ ಗರ್ಭವತಿಯಾದಳು; ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೋಹಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದು ಸತ್ಯವತೀಪುತ್ರ ವ್ಯಾಸನಿಂದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಪಡೆದಳು।

Verse 13

अथ याति परां वृद्धिं स गर्भस्तत्र संस्थितः । उदरे व्यासभार्यायाः शुक्लपक्षे यथा शशी

ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಆ ಗರ್ಭವು ಪರಮ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ವ್ಯಾಸನ ಪತ್ನಿಯ ಉದರದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ವೃದ್ಧಿಯಾದನು.

Verse 14

एवं संगच्छतस्तस्य वृद्धिं गर्भस्य नित्यशः । द्वादशाब्दा अतिक्रांता न जन्म समवाप्नुयात्

ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಗರ್ಭವು, ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 15

यत्किंचिच्छृणुते तत्र गर्भस्थोऽहि वचः क्वचित् । तत्सर्वं हृदिसंस्थं च चक्रे प्रज्ञासमन्वितः

ಗರ್ಭಸ್ಥನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಯಾವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಕೇಳಿದನೋ, ಪ್ರಜ್ಞಾಸಹಿತನಾಗಿ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 16

वेदाः सांगाः समाधीता गर्भवासेऽपि तेन च । स्मृतयश्च पुराणानि मोक्षशास्त्राणि कृत्स्नशः

ಗರ್ಭವಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ವೇದಗಳನ್ನು ಅಂಗಸಹಿತ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು; ಸ್ಮೃತಿಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತನು.

Verse 17

तत्रस्थोऽपि दिवा नक्तं स्वाध्यायं प्रकरोति सः । न च जन्मोत्थजां बुद्धिं कथंचिदपि चिंतयेत्

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ಅವನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು; ಜನ್ಮದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಲೌಕಿಕ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಚಿಂತಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 18

सापि माता परा पीडां नित्यं याति तथाकुला । यथायथा स संयाति वृद्धिं जठरमाश्रितः

ಆ ತಾಯಿಯೂ ಅತೀವ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಘೋರ ವೇದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದವನು ಕ್ರಮೇಣ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 19

ततश्च विस्मयाविष्टो व्यासो वचनमब्रवीत् । कस्त्वं मद्गृहिणीकुक्षौ प्रविष्टो गर्भरूपधृक्

ಆಮೇಲೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು— “ನೀನು ಯಾರು? ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಭ್ರೂಣರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವೆ?”

Verse 21

गजोऽहं तुरगश्चापि कुक्कुटश्छाग एव च । योनीनां चतुराशीतिसहस्राणि च संख्यया

“ನಾನು ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಯೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ; ಯೋನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.”

Verse 22

भ्रांतोऽहं तेषु सर्वेषु तत्कोऽहं प्रब्रवीमि किम् । सांप्रतं मानुषो भूत्वा जठरं समुपाश्रितः

“ನಾನು ಅವೆಲ್ಲ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಯಾರು ಎಂದು ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಈಗ ಮಾನವನಾಗಿ ಈ ಗರ್ಭವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 23

मानुषं न करिष्यामि निष्कामं च कथंचन । निर्विष्टो भ्रममाणोऽत्र संसारे दारुणे ततः

“ನಾನು ಈ ಮಾನವಜೀವನವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಿಷ್ಕಾಮವಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ದಾರುಣ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತ ಅಲೆದಾಡುತ್ತ ನನಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ.”

Verse 24

अत्रस्थो भवनिर्मुक्तो योगाभ्यासरतः सदा । मोक्षमार्गं प्रयास्यामि स्थानान्मोक्षमसंशयम्

ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿ, ಭವಬಂಧನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸದಾ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ನಾನು ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುವೆನು; ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದಲೇ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನು।

Verse 25

तावज्ज्ञानं च वैराग्यं पूर्वजातिस्मृतिर्यथा । यावद्गर्भस्थितो जन्तुः सर्वोऽपि द्विजसत्तम

ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ! ಜೀವಿ ಗರ್ಭಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೂ ಅವನೊಳಗೆ ಜ್ಞಾನ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸ್ಮೃತಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ।

Verse 26

यदा गर्भाद्विनिष्क्रांतः स्पृश्यते विष्णुमायया । तदा नाशं व्रजत्याशु सत्यमेतदसंशयम्

ಆದರೆ ಅವನು ಗರ್ಭದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆಯ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ಆ (ಗರ್ಭಸ್ಥ ಜ್ಞಾನ-ವೈರಾಗ್ಯ) ಶೀಘ್ರವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಸತ್ಯ, ನಿಸ್ಸಂದೇಹ।

Verse 27

तस्मान्नाहं द्विजश्रेष्ठ निष्क्रमिष्ये कथंचन । गर्भादस्मात्प्रयास्यामि स्थानान्मोक्षमसंशयम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಗರ್ಭಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಲೇ, ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದಲೇ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವೆನು।

Verse 28

व्यास उवाच । न भविष्यति ते माया वैष्णवी सा कथंचन । सुघोरान्नरकादस्मान्निष्क्रमस्व विगर्हितात्

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ನಿನಗೆ ಆ ವೈಷ್ಣವೀ ಮಾಯೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ಮತ್ತು ನಿಂದನೀಯ ನರಕಸಮಾನ ಬಂಧನದಿಂದ ಹೊರಬಾ।

Verse 29

गर्भवासात्ततो योगं समाश्रित्य शिवं व्रज । तस्माद्दर्शय मे वक्त्रं स्वकीयं येन मे भवेत् । आनृण्यं पितृलोकस्य तव वक्त्रस्य दर्शनात्

ಗರ್ಭವಾಸವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಂತರ ಯೋಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ಪಡೆಯು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಸ್ವಮುಖವನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸು; ನಿನ್ನ ಮುಖದರ್ಶನದಿಂದ ಪಿತೃಲೋಕದ ಋಣದಿಂದ ನಾನು ಋಣಮುಕ್ತನಾಗಲಿ.

Verse 30

गर्भ उवाच । वासुदेवं प्रतिभुवं यदि मे त्वं प्रयच्छसि । इदानीं यत्स्वयं तन्मे जन्म स्यान्नान्यथा द्विज

ಗರ್ಭನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ನನಗೆ ವಾಸುದೇವನನ್ನೇ ಪ್ರತಿಭುವಾಗಿ (ಹಾಮೀ/ರಕ್ಷಕನಾಗಿ) ನೀಡಿದರೆ, ಈಗ ಅವನ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬೇಡ, ಓ ದ್ವಿಜ.

Verse 31

सूत उवाच । ततो व्यासो द्रुतं गत्वा द्वारकां प्रति दुःखितः । कथयामास वृत्तांतं विस्तराच्चक्रपाणिने

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ದುಃಖಿತನಾದ ವ್ಯಾಸನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಚಕ್ರಪಾಣಿಯಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 32

तेनैव सहितः पश्चात्स्वगृहं पुनरागतः । व्यासः प्रतिभुवं तस्मै दातुं विष्णुं निरंजनम्

ನಂತರ ಅವನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಸನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದನು; ಆ ಜೀವಿಗೆ ಪ್ರತಿಭುವಾಗಿ ನೀಡಲು ನಿರ್ಮಲವಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು.

Verse 33

श्रीकृष्ण उवाच । प्रतिभूरस्मि नाशाय मायायास्तव निर्गमे । मद्वाक्यान्निष्क्रमं कृत्वा गच्छ मोक्षमनुत्तमम्

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ನಿರ್ಗಮನದಲ್ಲಿ ಮಾಯೆಯ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಭೂನು. ನನ್ನ ವಾಕ್ಯದಂತೆ ಹೊರಬಂದು, ಅನುತ್ತಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯು.

Verse 34

ततो द्रुतं विनिष्क्रांतो विष्णुवाक्येन स द्विजाः । द्वादशाब्दप्रमाणस्तु यौवनस्य समीपगः

ಆಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣುವಾಕ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಬಂದನು, ಓ ದ್ವಿಜರೇ. ವಯಸ್ಸು ಕೇವಲ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಯೌವನದ ಸಮೀಪ, ಪರಿಪಕ್ವನಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದನು.

Verse 35

ततः प्रणम्य दैत्यारिं व्यासं च जननीं तथा । प्रस्थितो वनवासाय तत्क्षणाद्व्यासनंदनः

ನಂತರ ದೈತ್ಯಾರಿಯಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ, ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಜನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವ್ಯಾಸನಂದನನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವನವಾಸ—ವೈರಾಗ್ಯಜೀವನ—ಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 36

अथ तं स मुनिः प्राह तिष्ठ पुत्रात्ममंदिरे । संस्काराञ्जातकाद्यांश्च येन ते प्रकरोम्यहम्

ಆಗ ಮುನಿಯು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಪುತ್ರಾ, ನನ್ನ ಆಶ್ರಮ-ಗೃಹದೊಳಗೆ ತಂಗಿರು; ನಿನಗಾಗಿ ಜಾತಕಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು.”

Verse 37

शिशुरुवाच । संस्काराः शतशो जाता मम जन्मनिजन्मनि । भवार्णवे परिक्षिप्तो यैरहं बन्धनात्मकैः

ಶಿಶುವು ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ; ಬಂಧನರೂಪವಾದ ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ನಾನು ಭವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 38

श्रीभगवानुवाच । शुकवज्जल्पते यस्मात्तवायं पुत्रको मुने । तस्माच्छुकोऽयं नाम्नास्तु योगविद्याविचक्षणः

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಮುನೇ, ನಿನ್ನ ಈ ಪುತ್ರನು ಶುಕನಂತೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನ ಹೆಸರು ‘ಶುಕ’ ಆಗಿರಲಿ. ಇವನು ಯೋಗವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚಕ್ಷಣನಾಗುವನು।”

Verse 39

नायं स्थास्यति हर्म्ये स्वे मोहमायाविवर्जितः । तस्माद्गच्छतु मा स्नेहं त्वं कुरुष्वास्य संभवम्

ಇವನು ತನ್ನ ಅರಮನೆ-ಗೃಹದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲನು; ಮೋಹಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೋಗಲು ಬಿಡು; ಆಸಕ್ತಿ ಮಾಡಬೇಡ—ಅವನ ಜನ್ಮಸಂಬಂಧಿ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೀನು ನೆರವೇರಿಸು.

Verse 40

अहं गृहं प्रयास्यामि त्वं मुक्तः पैतृकादृणात् । दर्शनादेव पुत्रस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

ನಾನು ನನ್ನ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಮರಳುವೆ. ನೀನು ಪಿತೃಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನು; ಪುತ್ರದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಇದು ಸಿದ್ಧ—ಇದು ನಾನು ಹೇಳಿದ ಸತ್ಯ.

Verse 41

एवमुक्त्वा हृषीकेशो व्यासमामंत्र्य सत्वरम् । विहगाधिपमारूढः प्रययौ द्वारकां प्रति

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಹೃಷೀಕೇಶನು ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ; ವಿಹಗಾಧಿಪನ ಮೇಲೆ ಏರಿ ದ್ವಾರಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 42

ततो गते हृषीकेशे व्यासः पुत्रमुवाच ह । प्रस्थितं वनवासाय निःस्पृहं स्वगृहं प्रति

ಹೃಷೀಕೇಶನು ಹೋದ ಬಳಿಕ ವ್ಯಾಸನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಸ್ವಗೃಹದ ಮೇಲೆಯೂ ನಿರಾಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 43

व्यास उवाच । गृहस्थधर्मरिक्तानां पितृवाक्यं प्रणश्यति । पितृवाक्यं तु यो मोहान्नैव सम्यक्समाचरेत् । स याति नरकं तस्मान्मद्वाक्यात्पुत्र मा व्रज

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಪಿತೃವಾಕ್ಯದ ಬಂಧನ ಶಿಥಿಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೋಹದಿಂದ ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಆಚರಿಸದವನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಪುತ್ರಾ, ನನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೋಗಬೇಡ.

Verse 44

शुक उवाच । यथाद्याहं त्वया जातो मया त्वं चान्यजन्मनि । संजातोऽसि मुनिश्रेष्ठ तथाहमपि ते पिता

ಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂದು ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಜನಿಸಿದಂತೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದೆ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ. ಹೀಗೆಯೇ ನಾನೂ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯಾಗಿದ್ದೆನು.

Verse 45

तस्माद्वाक्यं त्वया कार्यं यद्येषा धर्मसंस्थितिः । नाहं निषेधनीयस्तु व्रजमानस्तपोवनम्

ಆದುದರಿಂದ ಇದು ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಕ್ರಮವೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ನೀನು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯಬೇಡ; ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 46

व्यास उवाच । ब्राह्मणस्य गृहे जन्म पुण्यैः संप्राप्यते नृभिः । संस्कारान्यत्र संप्राप्य वेदोक्तान्मुनिराप्यते

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಪುಣ್ಯಸಂಚಯದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವೇದೋಕ್ತ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಮುನಿಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 47

शुक उवाच । संस्कारैराप्यते मुक्तिर्यदि कर्म शुभं विना । पाखंडिनोऽपि यास्यंति तन्मुक्तिं व्रतधारिणः

ಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಶುಭಕರ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿ ಸಿದ್ಧಿಸಿದರೆ, ಹೊರಗಿನಿಂದ ವ್ರತಧಾರಿಗಳಾದ ಪಾಖಂಡಿಗಳೂ ಆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 48

व्यास उवाच । ब्रह्मचारी भवेत्पूर्वं गृहस्थश्च ततः परम् । वानप्रस्थो यतिश्चैव ततो मोक्षमवाप्नुयात्

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಮೊದಲು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು, ನಂತರ ಗೃಹಸ್ಥ. ಆಮೇಲೆ ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯತಿ (ಸನ್ಯಾಸಿ); ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 49

शुक उवाच । ब्रह्मचर्येण चेन्मोक्षस्तत्षण्ढानां सदा भवेत् । गृहस्थाश्रमिणां चेत्स्यात्तत्सर्वं मुच्यते जगत्

ಶುಕನು ಹೇಳಿದನು—ಕೇವಲ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ಸದಾ ನಪುಂಸಕರಿಗೇ ದೊರಕುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೇ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 50

अथवा वनरक्तानां तन्मृगाणां प्रजायते

ಅಥವಾ ಆ (ಮೋಕ್ಷ) ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದ ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮೃಗಪಶುಗಳಿಗೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 51

अथवा यतिधर्माणां यदि मोक्षो भवेन्नृणाम् । दरिद्राणां च सर्वेषां तन्मुक्तिः प्रथमा भवेत्

ಮತ್ತೆ, ಮಾನವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಯತಿಧರ್ಮ (ಸನ್ಯಾಸಿ ನಿಯಮ)ದಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಮೊದಲು ದರಿದ್ರರಿಗೇ ಆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರಕುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 52

व्यास उवाच । गृहस्थधर्मरक्तानां नृणां सन्मार्गगामिनाम् । इह लोकः परश्चैव मनुना संप्रकीर्तितः

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜನರಿಗೆ, ಇಹಲೋಕವೂ ಪರಲೋಕವೂ ಎರಡೂ ಮನುವಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 53

श्रीशुक उवाच । गृहगुप्तौ सुगुप्तानां बंधानां बंधुबंधनैः । मोहरागसमावेशात्सन्मार्ग गमनं कुतः

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು—ಮನೆಯೆಂಬ ರಕ್ಷಿತ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮರೆತು, ಬಂಧುಬಂಧನಗಳ ಬಂಧಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ಮೋಹ-ರಾಗಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿರುವವನಿಗೆ—ಸನ್ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

Verse 54

व्यास उवाच । कष्टं वने निवसतोऽत्र सदा नरस्य नो केवलं निजतनुप्रभवं भवेच्च । दैवं च पित्र्यमखिलं न विभाति कृत्यं तस्माद्गृहे निवसतात्महितं प्रचिन्त्यम्

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಇಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ವಾಸಿಸುವ ನರನಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಕೇವಲ ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದುದಲ್ಲ. ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಸ್ತ ಕೃತ್ಯಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅಂದರೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಆತ್ಮಹಿತವನ್ನು ವಿಚಾರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು।

Verse 55

श्रीशुकदेव उवाच । भावेन भावितमहातपसां मुनीनां तिष्ठन्ति तावदखिलानि तपःफलानि । यत्ते निकाशशरणाः पुरुषा न जातु पश्यंत्यसज्जनमुखानि सुखं तदेव

ಶ್ರೀಶುಕದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮುನಿಗಳು ಪವಿತ್ರ ಭಾವದಿಂದ ಭಾವಿತರಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಅವರ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಮಸ್ತ ಫಲಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಸುಖ ಇದುವೇ—ಶುದ್ಧ ವಿವೇಕದ ಶರಣಾಗತರಾದ ಪುರುಷರು ಎಂದಿಗೂ ದುರ್ಜನರ ಮುಖಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 56

व्यास उवाच । गृहं परिग्रहः पुंसां गृहस्थाश्रमधर्मिणाम् । इहलोके परे चैव सुखं यच्छति शाश्वतम्

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ಪುರುಷರಿಗೆ ಗೃಹವೂ ಯಥೋಚಿತ ಪರಿಗ್ರಹವೂ ಆಧಾರಗಳು; ಅವು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಶ್ವತ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ।

Verse 57

श्रीशुक उवाच । शीतं हुताशादपि दैवयोगात्सञ्जायते चन्द्रमसोऽपि तापः । परिग्रहात्सौख्यसमुद्भवोऽत्र भूतोऽभवद्भावि न मर्त्यलोके

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಶೀತತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿಯೂ ತಾಪ ಹುಟ್ಟಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಮರ್ಥ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಗ್ರಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಸುಖ ಎಂದಿಗೂ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ—ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ, ಭವಿಷ್ಯ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 58

व्यास उवाच । सुपुण्यैर्लभ्यते कृच्छ्रान्मानुष्यं भुवि दुर्लभम् । तस्मिंल्लब्धे न किं लब्धं यदि स्याद्गृहधर्मवित्

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾಪುಣ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭವಾದ ಮಾನವಜನ್ಮ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಲಭಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಗೃಹಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಆಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೇನು ಅಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 59

श्रीशुकदेव उवाच । यदि स्याज्ज्ञानसंयुक्तो जन्मकालेत्र मानवः । निजावस्थां समालोक्य तज्ज्ञानं हि विलीयते

ಶ್ರೀಶುಕದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಮಾನವನು ಜನ್ಮಕಾಲದಲ್ಲೇ ಜ್ಞಾನಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಜ್ಞಾನ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 60

व्यास उवाच । मुदितस्यापि पुत्रस्य गर्दभस्यार्भकस्य च । भस्मलोलस्य लोकस्य शब्दोऽपि रटतो मुदे

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಮಗನ ಜನನದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಕತ್ತೆಯ ಮಗು ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಭಸ್ಮಾಸಕ್ತ ಈ ಲೋಕವು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಗಿ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 61

श्रीशुक उवाच । रसता सर्पता धूलि लोके त्वशुचिना चिरम् । मुनेऽत्र शिशुना लोकस्तुष्टिं याति स बालिशः

ಶ್ರೀಶುಕರು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಅಶುಚಿಯಾದ ಧೂಳು ಅಳುತ್ತಾ ಸರಿಯುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ; ಮುನೇ, ಕೇವಲ ಶಿಶುವಿನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಜನರು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ—ಇದು ಬಾಲಿಶ ಲೋಕ.

Verse 62

व्यास उवाच । पुंनामास्ति महारौद्रो नरको यममन्दिरे । पुत्रहीनो व्रजेत्तत्र तेन पुत्रः प्रशस्यते

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಯಮಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ‘ಪುಂನಾಮ’ ಎಂಬ ಮಹಾರೌದ್ರ ನರಕವಿದೆ; ಪುತ್ರಹೀನನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪುತ್ರನು ಪ್ರಶಂಸಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 63

श्रीशुक उवाच । यदि स्यात्पुत्रतः स्वर्गः सर्वेषां स्यान्महामुने । शूकराणां शुनां चैव शलभानां विशेषतः

ಶ್ರೀಶುಕರು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾಮುನೇ, ಕೇವಲ ಪುತ್ರನಿಂದಲೇ ಸ್ವರ್ಗ ದೊರಕುವುದಾದರೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ವರ್ಗ ದೊರಕುತ್ತಿತ್ತು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಂದಿಗಳಿಗೆ, ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪತಂಗಗಳಿಗೆ.

Verse 64

व्यास उवाच । पितॄणामनृणो मर्त्यो जायते पुत्रदर्शनात् । पौत्रस्यापि च देवानां प्रपौत्रस्य दिवाश्रयः

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಪುತ್ರದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಪಿತೃಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪೌತ್ರನಿಂದ ದೇವರುಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಪೌತ್ರನಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವಿರುವಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 65

शुक उवाच । चिरायुर्ज्जायते गृध्रः संततिं पश्यते निजाम् । क्रमेण संततं किं न स मोक्षं प्रतिपद्यते

ಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಗೃಧ್ರನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ತನ್ನದೇ ಸಂತತಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಮೇಣ ನಿರಂತರ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಅದೇ ಕ್ರಮದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಏಕೆ ಪಡೆಯಬಾರದು?

Verse 66

सूत उवाच । एवमुक्त्वा परित्यज्य पितरं स वनं गतः । मातरं च सुदुःखार्तां प्रलपन्तीमनेकधा

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ತಂದೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಹಾಗೆಯೇ ತೀವ್ರ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಅಳಲುತ್ತಿದ್ದ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋದನು.

Verse 67

तं दृष्ट्वा दुःखितो व्यासो निराशः पुत्रदर्शने । पुत्रशोकाभिसंतप्तो भार्यया सहितोऽभवत्

ಅದನ್ನು ಕಂಡ ವ್ಯಾಸನು ದುಃಖಿತನಾದನು, ಪುತ್ರದರ್ಶನದ ಆಶೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಪುತ್ರಶೋಕದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದನು.