Adhyaya 146
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 146

Adhyaya 146

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನರು ಎಂಬ ದೇವಗಣಗಳ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಎಣಿಸಿ ಹೇಳಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆಯ ದಿನಕ್ರಮವನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸಿರಿ ಎಂದು. ಸೂತನು ಉತ್ತರವಾಗಿ—ವೃಷಧ್ವಜ, ಶರ್ವ, ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಮೊದಲಾದ ರುದ್ರಗಣ; ಧ್ರುವ, ಸೋಮ, ಅನಿಲ, ಅನಲ, ಪ್ರಭಾಸ ಮೊದಲಾದ ಎಂಟು ವಸುಗಳು; ವರುಣ, ಸೂರ್ಯ, ಇಂದ್ರ, ಆರ್ಯಮನ್, ಧಾತಾ, ಭಗ, ಮಿತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರು; ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ವೈದ್ಯರಾದ ನಾಸತ್ಯ ಹಾಗೂ ದಸರ ಎಂಬ ಅಶ್ವಿನ ದ್ವಯ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳು ಧರ್ಮರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರುದ್ರಪೂಜೆ ಅಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ; ವಸುಪೂಜೆ ದಶಮಿಯಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ); ಆದಿತ್ಯಪೂಜೆ ಷಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ; ರೋಗಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಅಶ್ವಿನಪೂಜೆ ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಪಮೃತ್ಯುನಿವಾರಣೆ, ಸ್ವರ್ಗಾದಿ ಉನ್ನತಗತಿಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಲಾಭ ಎಂಬ ಫಲಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿವೆ.

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । आदित्यानां च सर्वेषां वसुरुद्रादिकाश्विनाम् । प्रत्येकशः समाचक्ष्व नामानि त्वं महामते

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ಎಲ್ಲಾ ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು ಹಾಗೂ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ತಿಳಿಸು.

Verse 2

सूत उवाच । वृषध्वजश्च शर्वश्च मृगव्याधस्तृतीयकः । अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी षष्ठ एव हि

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು— ವೃಷಧ್ವಜ, ಶರ್ವ, ಮೂರನೆಯ ಮೃಗವ್ಯಾಧ; ಅಜೈಕಪಾದ, ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿನಾಕೀ— ಇವೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆರು ನಾಮಗಳು.

Verse 3

दहनश्चेश्वरश्चैव कपाली नवमस्तथा । वृषाकपिस्तु दशमो रुद्रस्त्र्यंबक एव च

ದಹನ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ; ಒಂಬತ್ತನೆಯವನು ಕಪಾಲೀ; ಹತ್ತನೆಯವನು ವೃಷಾಕಪಿ; ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರ ಮತ್ತು ತ್ರ್ಯಂಬಕವೂ.

Verse 4

धुरो ध्रुवश्च सोमश्च मखश्चैवानिलोऽनलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः

ಧುರ, ಧ್ರುವ, ಸೋಮ, ಮಖ, ಅನಿಲ, ಅನಲ, ಪ್ರತ್ಯೂಷ, ಪ್ರಭಾಸ— ಇವರೆಂಟು ವಸುಗಳು ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತರು.

Verse 5

वरुणश्च तथा सूर्यो भानुः ख्यातश्च तापनः । इंद्रश्चैवार्यमा चैव धाता चैव भगस्तथा

ವರುಣ; ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯ, ಭಾನು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಪನ; ಇಂದ್ರ, ಆರ್ಯಮಾ, ಧಾತೃ ಮತ್ತು ಭಗವೂ.

Verse 6

गभस्तिर्धर्मराजश्च स्वर्णरेता दिवाकरः । मित्रश्च वासुदेवश्च द्वादशैते च भास्कराः

ಗಭಸ್ತಿ, ಧರ್ಮರಾಜ, ಸ್ವರ್ಣರೇತಾ, ದಿವಾಕರ, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಸುದೇವ— ಇವರೆ ದ್ವಾದಶ ಭಾಸ್ಕರರು (ಸೌರ ದೇವತೆಗಳು).

Verse 7

नासत्यश्चैव दस्रश्च ख्यातावेतौ तथाश्विनौ । देववैद्यौ महाभागौ त्वाष्ट्रीगर्भसमुद्भवौ

ನಾಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದಸ್ರ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಅಶ್ವಿನೌ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಅವರು ದೇವವೈದ್ಯರು, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರು, ತ್ವಾಷ್ಟ್ರೀಗರ್ಭದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರು.

Verse 8

त्रयस्त्रिंशत्समाख्याता एते ये सुरनायकाः । क्षेत्रेऽत्रैवास्थिता नित्यं दानवानां वधाय च

ಈ ಸೂರನಾಯಕರು ‘ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್’ ಅಂದರೆ ಮೂವತ್ತ್ಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಅವರು ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ನಿತ್ಯ ನೆಲೆಸಿ, ದಾನವರ ವಧಾರ್ಥವೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

यस्तान्संपूजयेद्भक्त्या पुरुषः संयतेंद्रियः । यथोक्तदिवसे प्राप्ते नापमृत्युः प्रजायते

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪುರುಷನಿಗೆ, ಹೇಳಿದ ದಿನ ಬಂದರೂ ಅಪಮೃತ್ಯು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 10

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां रुद्राः पूज्या विचक्षणैः । तस्मिन्क्षेत्रे विशेषेण वांछद्भिः परमं पदम्

ಅಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಿಗಳು ರುದ್ರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ—ಪರಮಪದವನ್ನು ಬಯಸುವವರು.

Verse 11

दशम्यां वसवः पूज्यास्तथाष्टम्यां विशेषतः । स्वर्गं समीहमानैश्च विलासैर्विविधैस्तथा

ದಶಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ವಸುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿಯೂ—ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸುವವರು, ವಿವಿಧ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ.

Verse 12

सप्तम्यामथ षष्ठ्यां च पूजनीया दिवाकराः । ये वांछन्ति नराः सत्त्वं परिपंथिविवर्जितम्

ಷಷ್ಠಿ ಹಾಗೂ ಸಪ್ತಮಿ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ದಿವಾಕರ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶತ್ರು-ಅಡಚಣೆರಹಿತ ಜೀವನ ಬಯಸುವವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಿ।

Verse 13

देववैद्यौ तथा पूज्यौ द्वादश्यां व्याधिसंक्षयम् । ये वांछन्ति सदा मर्त्या नीरुजा सम्भवंति ते

ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ದೇವವೈದ್ಯರಾದ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ರೋಗಕ್ಷಯವನ್ನು ಸದಾ ಬಯಸುವ ಮನುಷ್ಯರು ನಿರೋಗಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 146

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽमरेश्वरकुण्डमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದೊಳಗಿನ ‘ಅಮರೇಶ್ವರಕುಂಡಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ 146ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।