Adhyaya 130

Verse 1

ऋषय ऊचुः । याज्ञवल्क्यसुतः सूत यस्त्वया परिकीर्तितः । कतमा तस्य माताभूत्सर्वं नो ब्रूहि विस्तरात्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ! ನೀನು ವರ್ಣಿಸಿದ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನ ಪುತ್ರನ ತಾಯಿ ಯಾರು? ನಮಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 2

सूत उवाच । तस्य भार्याद्वयं श्रेष्ठमासीत्सर्वगुणान्वितम् । एका गुणवती तस्य मैत्रेयीति प्रकीर्तिता

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನಿಗೆ ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನರಾದ ಎರಡು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಗುಣವತಿಯಾದ ‘ಮೈತ್ರೇಯೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 3

ज्येष्ठा चान्याथ कल्याणी ख्याता कात्यायनीति च । यस्याः कात्यायनः पुत्रो वेदार्थानां प्रजल्पकः

ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಕಲ್ಯಾಣೀ ‘ಕಾತ್ಯಾಯನೀ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಳಾದಳು; ಅವಳ ಪುತ್ರ ಕಾತ್ಯಾಯನನು ವೇದಾರ್ಥಗಳ ವಾಗ್ಮಿ ವಿವಚಕನು.

Verse 4

ताभ्यां कुण्डद्वयं तत्र संतिष्ठति सुशोभनम् । यत्र स्नाता नरा यांति लोकांस्तांश्च महोदयान्

ಆ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸುಶೋಭಿತವಾದ ಎರಡು ಕುಂಡಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರು ಮಹೋದಯ-ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 5

कात्यायन्याश्च तीर्थस्य शांडिल्यास्तीर्थमुत्तमम् । पतिव्रतात्वयुक्तायास्तथान्यत्तत्र संस्थितम्

ಅಲ್ಲಿ ಕಾತ್ಯಾಯನಿಯ ತೀರ್ಥವಿದೆ, ಶಾಂಡಿಲ್ಯೆಯ ಪರಮೋತ್ತಮ ತೀರ್ಥವೂ ಇದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪತಿವ್ರತಾಧರ್ಮಯುಕ್ತಳಿಗಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳವೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 6

यत्र कात्यायनी प्राप्ता शांडिल्या प्रतिबोधिता । वैराग्यं परमं प्राप्ता सपत्नीदुःखदुःखिता

ಅಲ್ಲಿ ಕಾತ್ಯಾಯನೀ ಬಂದಳು ಮತ್ತು ಶಾಂಡಿಲ್ಯೆಯಿಂದ ಬೋಧನೆ ಪಡೆದಳು; ಸಪತ್ನೀಜನ್ಯ ದುಃಖದಿಂದ ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ಅವಳು ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಳು.

Verse 8

तत्र या कुरुते स्नानं तृतीयायां समाहिता । नारी मार्गसिते पक्षे सा सौभाग्यवती भवेत् । अथ दौर्भाग्यसंपन्ना काणा वृद्धाऽथ वामना । अभीष्टा जायते सा च तत्प्रभावाद्द्विजोत्तमाः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ತೃತೀಯೆಯಂದು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ನಾರಿ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ದೌರ್ಭಾಗ್ಯಗ್ರಸ್ತಳಾಗಿ—ಕಾಣಿ, ವೃದ್ಧೆ ಅಥವಾ ವಾಮನೆಯಾದರೂ—ಆ ತೀರ್ಥಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಷ್ಟಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.

Verse 9

ऋषय ऊचुः । कीदृक्सपत्निजं दुःखं कात्यायन्या उपस्थितम् । उपदेशः कथं लब्धः शांडिल्याः सूत कीदृशः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತನೇ! ಕಾತ್ಯಾಯನಿಗೆ ಸಪತ್ನೀಜನಿತವಾದ ಯಾವ ವಿಧದ ದುಃಖವು ಬಂದಿತು? ಶಾಂಡಿಲ್ಯೆಯ ಉಪದೇಶವು ಹೇಗೆ ಲಭಿಸಿತು, ಅದು ಯಾವ ರೀತಿಯದು?

Verse 10

कात्यायन्या समाचक्ष्व कौतुकं नो व्यवस्थितम् । सामान्यो भविता नैष उपदेशस्तयेरितः

ಕಾತ್ಯಾಯನಿಯ ವಿಷಯವನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸು; ನಮ್ಮ ಕುತೂಹಲವು ದೃಢವಾಗಿದೆ. ಅವಳು ಹೇಳಿದ ಈ ಉಪದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ, ಮಹತ್ತರವಾದುದೇ ಆಗಲಿದೆ.

Verse 11

सूत उवाच । मैत्रेय्या सह संसक्तं याज्ञवल्क्यं विलोक्य सा । कात्यायनी सुदुःखार्ता संजाता चेर्ष्यया ततः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಮೈತ್ರೇಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ನಿಕಟವಾಗಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕಾತ್ಯಾಯನಿ ಗಾಢ ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಳಳಾದಳು; ನಂತರ ಅವಳಲ್ಲಿ ಈರ್ಷೆ ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 12

सा न स्नाति न भुंक्ते च न हास्यं कुरुते क्वचित् । केवलं बाष्पपूर्णाक्षी निःश्वासाढ्या बभूव ह

ಅವಳು ಸ್ನಾನವೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಭೋಜನವೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಯಾವಾಗಲೂ ನಗಲಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೀರ್ಘ ನಿಶ್ವಾಸಗಳಿಂದ ಭಾರಗೊಂಡಳಾಗಿ ಇದ್ದಳು.

Verse 13

ततः कदाचिदेवाथ फलार्थं निर्गता बहिः । अपश्यच्छांडिलीनाम पतिपार्श्वे व्यवस्थिताम्

ನಂತರ ಒಂದು ಬಾರಿ ಫಲಗಳಿಗಾಗಿ ಅವಳು ಹೊರಗೆ ಹೋದಳು. ಅಲ್ಲಿ ‘ಶಾಂಡಿಲೀ’ ಎಂಬ ಹೆಂಗಸನ್ನು ತನ್ನ ಗಂಡನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದಾಗಿ ಅವಳು ಕಂಡಳು.

Verse 14

कृतांजलिपुटां साध्वी विनयावनता स्थिताम् । सोऽपि तस्या मुखासक्तः सानुरागः प्रसन्नदृक्

ಆ ಸಾಧ್ವೀ ಅಂಜಲಿಮುದ್ರೆಯಿಂದ, ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿ ನಿಂತಳು. ಅವನೂ ಪ್ರೇಮಾನುರಾಗದಿಂದ ಅವಳ ಮುಖದ ಮೇಲೆಯೇ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟು, ಪ್ರಸನ್ನ ನೇತ್ರಗಳಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 15

गुणदोषोद्भवां वार्तामापृच्छ्याकथयत्तथा । सा च तौ दंपती दृष्ट्वा संहृष्टावितरेतरम्

ಗುಣದೋಷಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಭಾಷಿಸಿದನು. ಅವಳು ಆ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದಳು.

Verse 16

चित्ते स्वे चिंतयामास सुधन्येयं तपस्विनी । यस्याः पतिर्मुखासक्तो गुणदोषप्रजल्पकः । सानुरागश्च सुस्निग्धो नान्यां नारीं बिभर्त्ति च

ಅವಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು—“ಈ ತಪಸ್ವಿನಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಧನ್ಯಳು; ಅವಳ ಪತಿ ಅವಳ ಮುಖದಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ಗುಣದೋಷಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರೇಮಾನುರಾಗದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸ್ನಿಗ್ಧನಾಗಿ, ಬೇರೆ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನೂ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 17

एवं संचित्य सा साध्वी भूयोभूयो द्विजोत्तमाः । जगाम स्वाश्रमं पश्चान्निंद्यमाना स्वकं वपुः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಹೀಗೆ ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸಿ ಆ ಸಾಧ್ವೀ ನಂತರ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದಳು; ತನ್ನದೇ ದೇಹಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದಳು.

Verse 18

ततः कदाचिदेकांते स्थितां तां शांडिलीं द्विजाः । बहिर्गते भर्तरि च तस्याः कार्येण केनचित्

ನಂತರ, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಒಂದು ವೇಳೆ ಶಾಂಡಿಲೀ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಅವಳ ಭರ್ತನು ಯಾವುದೋ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿದ್ದನು.

Verse 19

कात्यायनी समागम्य ततः पप्रच्छ सादरम् । वद कल्याणि मे कंचिदुपदेशं महोदयम्

ಆಮೇಲೆ ಕಾತ್ಯಾಯನೀ ಸಮೀಪಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿದಳು— “ಹೇ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನನಗೆ ಮಹೋದಯಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಳು.”

Verse 20

मुखप्रेक्षः सदा भर्त्ता येन स्त्रीणां प्रजायते । नापमानं करोत्येव दुरुक्तवचनैः क्वचित्

ಯಾವ ಪತಿ ಸದಾ ಮುಖಪ್ರೇಕ್ಷ (ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಗಮನಿಸುವವನು) ಆಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಕಠೋರ ದುರುಕ್ತ ವಚನಗಳಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಅವಮಾನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 21

नान्यां संगच्छते नारीं चित्तेनापि कथंचन । अहं भर्तुः कृतैर्दुःखैरतीव परिपीडिता । सपत्नीजैर्विशेषेण तस्मान्मे त्वं प्रकीर्तय

ಅವನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ—ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ—ಬೇರೆಯ ಸ್ತ್ರೀಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ನಾನು ಭರ್ತೃಕಾರಣವಾದ ದುಃಖಗಳಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಪತ್ನಿಯರಿಂದ, ತುಂಬಾ ಪೀಡಿತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಪೂಜ್ಯೆ, ನನಗೆ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳು.

Verse 22

यथा ते वशगो भर्त्ता संजातः कामदः सदा । मनसापि न संदध्यान्नारीमेष कथंचन

ನಿನ್ನ ಪತಿ ನಿನ್ನ ವಶಗನಾಗಿ, ಸದಾ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವನಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಬೇರೆಯ ಸ್ತ್ರೀಯ ಕಡೆ ತಿರುಗದಂತೆ.

Verse 23

शांडिल्युवाच । शृणु साध्वि प्रवक्ष्यामि तवाहं गुह्यमुत्तमम् । यथा ममाभवद्वश्यो मुखप्रेक्षस्तथा पतिः

ಶಾಂಡಿಲ್ಯನು ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ಸಾಧ್ವಿ, ಕೇಳು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ಪತಿ ವಶನಾಗಿ ಸದಾ ಮುಖಪ್ರೇಕ್ಷನಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಪತಿಯೂ ಆಗಲಿ.”

Verse 24

मम तातः कुरुक्षेत्रे शांडिल्यो मुनिसत्तमः । वानप्रस्थाश्रमेऽतिष्ठत्पूर्वे वयसि संस्थितः

ನನ್ನ ತಂದೆ—ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಾಂಡಿಲ್ಯರು—ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಜೀವನದ ಪೂರ್ವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 25

तत्रैकाहं समुत्पन्ना कन्या तस्य महात्मनः । वृद्धिं गता क्रमेणाथ तस्मिन्नेव तपोवने

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ನಾನು ಜನ್ಮಿಸಿದೆ; ಕ್ರಮೇಣ ಬೆಳೆದು, ಅದೇ ತಪೋವನದಲ್ಲೇ ಪೋಷಿತಳಾದೆ।

Verse 26

करोमि तत्र शुश्रूषां होमकाले यथोचिताम् । नीवारादीनि धान्यानि नित्यं चैवानयाम्यहम्

ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೋಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಥೋಚಿತ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ; ನಿತ್ಯವೂ ನೀವಾರಾದಿ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೆ।

Verse 27

कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदो मुनिसत्तमः । आश्रमे मम तातस्य सुश्रांतः समुपागतः

ನಂತರ ಯಾವುದೋ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾರದರು ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ಶ್ರಾಂತರಾಗಿ ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದರು।

Verse 28

तातादेशात्ततस्तत्र मया स विश्रमः कृतः । पादशौचादिभिः कृत्यैः स्नानाद्यैश्च तथापरैः

ನಂತರ ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದೆ—ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾದಿ ಕೃತ್ಯಗಳು, ಸ್ನಾನಾದಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ।

Verse 29

ततो भुक्तावसानेऽथ निविष्टः मुखसंस्थित । मम मात्रा परिपृष्टो विनयाद्वरवर्णिनि

ನಂತರ ಭೋಜನ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಎದುರಿಗೆ ಕುಳಿತನು. ಆಗ ನನ್ನ ತಾಯಿ ವಿನಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು—ಹೇ ಸುಂದರವರ್ಣಿನಿ!

Verse 30

एकेयं कन्यकास्माकं जाते वयसि संस्थिते । संजाता मुनिशार्दूल प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

ನಮಗೆ ಒಂದೇ ಮಗಳು; ಅವಳು ಈಗ ಯೌವನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ! ಅವಳು ನಮಗೆ ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 31

तदस्याः कीर्तय क्षिप्रं सुखोपायं सुखोदयम् । व्रतं वा नियमं वा त्वं होमं वा मन्त्रमेव वा

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳಿಗಾಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸುಲಭವಾದ, ಮಂಗಳಸুখವನ್ನು ನೀಡುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ—ವ್ರತವಾಗಲಿ, ನಿಯಮವಾಗಲಿ, ಹೋಮವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಮಂತ್ರವಾಗಲಿ.

Verse 32

येन चीर्णेन भर्त्ता स्यात्सुसौम्यः सद्गुणान्वितः । प्रियंवदो मुखप्रेक्षः परनारीपराङ्मुखः

ಯಾವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೌಮ್ಯನೂ ಸುಂದರನೂ, ಸದ್ಗುಣಸಂಪನ್ನನೂ—ಮಧುರಭಾಷಿ, ಮನೋಹರಮುಖಿ, ಪರನಾರಿಯ ಕಡೆಗೆ ವಿಮುಖನಾದ ಪತಿ ದೊರೆಯುವನೋ (ಅದನ್ನು ಹೇಳಿರಿ).

Verse 33

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिस्तदनंतरम् । चिरं ध्यात्वा वचः प्राह प्रसन्नवदनस्ततः

ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮುನಿ ತದನಂತರ ಬಹುಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ; ಬಳಿಕ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖದಿಂದ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 34

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे पञ्चपिंडा व्यवस्थिता । गौरी गौर्या स्वयं तत्र स्थापिता परमेश्वरी

ಹಾಟಕೇಶ್ವರದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಐದು ಪಿಂಡಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಗೌರಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಗೌರಿಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದಳು.

Verse 35

तामेषा वत्सरं यावच्छ्रद्धया परया युता । सदा पूजयतु प्रीत्या तृतीयायां विशेषतः

ಈ ಕನ್ಯೆ ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷವಿಡೀ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ; ಸದಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೃತೀಯಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ.

Verse 36

ततो वर्षांतमासाद्य संप्राप्स्यति यथोचितम् । भर्त्तारं नात्र संदेहो यादृग्रूपं यथोचितम्

ನಂತರ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಅವಳು ಯಥೋಚಿತ ಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಳು—ಯೋಗ್ಯ ರೂಪಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 37

तत्र पूर्वं गता गौरी परित्यज्य महेश्वरम् । गंगेर्ष्यया महाभागे ज्ञात्वा क्षेत्रं सुसिद्धिदम्

ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನೇ! ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌರೀ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದಳು; ಗಂಗೆಯ ಮೇಲಿನ ಈರ್ಷೆಯಿಂದ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸುಸಿದ್ಧಿದಾಯಕವೆಂದು ತಿಳಿದಳು.

Verse 38

ततः सा चिंतयामास कां देवीं पूजयाम्यहम् । सौभाग्यार्थं यतोऽन्या मां पूजयंति सुरस्त्रियः

ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ಚಿಂತಿಸಿದಳು—‘ಸೌಭಾಗ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ಯಾವ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ? ಏಕೆಂದರೆ ಇತರ ದೇವಸ್ತ್ರೀಯರು ನನ್ನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.’

Verse 39

तस्मादहं प्रभक्त्याढ्या स्वयमात्मानमेव च । आत्मनैव कृतोत्साहा पूजयिष्यामि सिद्धये

ಆದ್ದರಿಂದ ಭಕ್ತಿರಸದಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಾನು ಸ್ವಯಂ ನನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುವೆನು. ನಾನೇ ನನ್ನೊಳಗೆ ಸಂಕಲ್ಪೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುವೆನು.

Verse 40

ततः प्राणाग्निहोत्रोत्थैर्मंत्रैराथर्वणैः शुभैः । मृत्पिंडान्पंच संयोज्य ह्येकस्थाने समाहिता

ನಂತರ ಪ್ರಾಣಾಗ್ನಿಹೋತ್ರ ವಿಧಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಶುಭ ಆಥರ್ವಣ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ದೇವಿಯು ಐದು ಮಣ್ಣಿನ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಮಾಹರಿಸಿದಳು.

Verse 41

पृथ्वीमपश्च तेजश्च वायुमाकाशमेव च । तेषु संयोजयामास मृत्पिंडेषु निधाय सा

ನಂತರ ಆಕೆ ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಪಿಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ, ಜಲ, ತೇಜಸ್ಸು, ವಾಯು ಮತ್ತು ಆಕಾಶ—ಈ ಪಂಚತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ನಿಕ್ಷೇಪಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಏಕೀಕರಿಸಿದಳು.

Verse 42

महद्भूतानि चैतानि पञ्च देवी यतव्रता । ततः संपूजयामास पुष्पधूपानुलेपनैः

ಇವು ಪಂಚ ಮಹಾಭೂತಗಳು; ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾದ ದೇವಿಯು ನಂತರ ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ಅನಲೇಪನಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜಿಸಿದಳು.

Verse 43

अथ तां तत्र विज्ञाय तपःस्थां गिरजां भवः । तन्मंत्राकृष्टचित्तश्च सत्वरं समुपागतः

ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾದ ಗಿರಿಜೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಭವ (ಶಿವ)ನು ಆಕೆಯ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಮೀಪಿಸಿದನು.

Verse 44

प्रोवाच च प्रहृष्टात्मा कस्मात्त्वमिह चागता । मां मुक्त्वा दोषनिर्मुक्तं मुखप्रेक्षं सदा रतम्

ಹರ್ಷಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು— “ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಬಂದೆ? ದೋಷರಹಿತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸದಾ ನಿನ್ನ ಮುಖದರ್ಶನದಲ್ಲೇ ರಮಿಸುವ ನನ್ನನ್ನು.”

Verse 45

तस्मादागच्छ कैलासं वृषारूढा मया सह । अथवा कारणं ब्रूहि यदि दोषोऽस्ति मे क्वचित्

“ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನೊಡನೆ ವೃಷಭಾರೂಢಳಾಗಿ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಬಾ; ಇಲ್ಲವೇ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾದರೂ ದೋಷವಿದ್ದರೆ ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು.”

Verse 46

देव्युवाच । त्वं मूर्ध्ना जाह्नवीं धत्से मूर्तां पदजलात्मिकाम् । तस्मान्नाहं गमिष्यामि मंदिरं ते कथंचन

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು— “ನೀನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗೆ)ಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೀಯೆ; ಅವಳು ಭಗವಂತನ ಪಾದಜಲರೂಪವಾಗಿ ಮೂರ್ತಿಮತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 47

यावन्न त्यजसि व्यक्तं मम सापत्न्यतां गताम् । तथा नित्यं प्रणामं त्वं करोषि वृषभध्वज

“ನನ್ನ ಸಾಪತ್ನ್ಯಭಾವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಅವಳನ್ನು ನೀನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸದಿರುವ ತನಕ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತನಕ, ಓ ವೃಷಭಧ್ವಜ!”

Verse 48

प्रत्यक्षमपि मे नित्यं संध्यायाश्च न लज्जसे । तस्मादेतत्परित्यज्य कर्म लज्जाकरं परम्

“ನನ್ನ ಪ್ರತ്യക്ഷ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ನಿತ್ಯ—ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ—ಲಜ್ಜಿಸದೆ ಇರುತ್ತೀಯೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪರಮ ಲಜ್ಜಾಕರವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.”

Verse 49

आकारयसि मां देव तत्स्याद्यदि मतं मम । अन्यथाहं न यास्यामि तव हर्म्ये कथंचन । एतच्छ्रुत्वा यदिष्टं ते कुरुष्व वृषभध्वज

ಹೇ ದೇವಾ! ನನ್ನ ಮತವೇ ಮಾನ್ಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಹಾಗೆಯೇ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿರಿ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಿಮ್ಮ ಅರಮನೆಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹೇ ವೃಷಭಧ್ವಜ ಪ್ರಭು, ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನೇ ಮಾಡಿರಿ.

Verse 50

देव उवाच नाहं सौख्येन तां गंगां धारयामि सुरेश्वरि

ದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರಿ! ಆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ನಾನು ಸುಖವಾಗಿ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಧರಿಸಲಾರೆ.

Verse 51

भगीरथेन भूपेन प्रार्थितो ज्ञाति कारणात् । दिव्यं वर्षसहस्रं तु तपस्तप्त्वा सुदारुणम्

ಪೂರ್ವಜರ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಪತಿ ಭಗೀರಥನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ದಿವ್ಯವಾದ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 52

येन नो याति पातालं गंगा स्वर्गपरिच्युता । तस्मात्त्वं देव मद्वाक्यात्स्वमूर्ध्ना वह जाह्नवीम्

ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಚ್ಯುತವಾದ ಗಂಗೆಯು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗದಂತೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ದೇವಾ! ನನ್ನ ವಾಕ್ಯಾನುಸಾರ ನಿಮ್ಮ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಜಾಹ್ನವಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿರಿ.

Verse 53

मया तस्य प्रतिज्ञातं धारयिष्याम्यसंशयम् । आकाशाज्जाह्नवीवेगं पतंतं धरणीतले

ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದೆ—‘ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಧರಿಸುವೆ’—ಆಕಾಶದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವ ಜಾಹ್ನವಿಯ ಉಗ್ರ ವೇಗವನ್ನು.

Verse 54

नो चेद्व्रजेत पातालं यदत्र विषयेस्थिम् । ततोऽहं संप्रवक्ष्यामि तदिहैकमनाः शृणु

ಇದು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗದೆ ಈ ಲೋಕಸೀಮೆಯಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದರ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುವೆನು; ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 55

एषा गंगा वरारोहे मम मूर्ध्नो विनिर्गता । हिमवंतं नगं भित्त्वा द्विधा जाता ततः परम्

ಓ ವರಾರೋಹೆ! ಈ ಗಂಗೆಯು ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು; ನಂತರ ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಎರಡು ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು.

Verse 56

ततः सिंध्वभिधाना सा पश्चिमं सागरं गता । शतानि नव संगृह्य नदीनां परमेश्वरि

ನಂತರ ‘ಸಿಂಧು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ಧಾರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು, ಓ ಪರಮೇಶ್ವರಿ; ನದಿಗಳ ಒಂಬತ್ತು ನೂರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

Verse 57

तथा गंगाभिधाना च सैव प्राक्सागरं गता । तावतीश्च समादाय नदीः पर्वतनन्दिनि

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ‘ಗಂಗಾ’ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಧಾರೆ ಪೂರ್ವ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು, ಓ ಪರ್ವತನಂದಿನಿ; ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನದಿಗಳನ್ನು ಸಹ ತನ್ನೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

Verse 58

एवमष्टादशैतानि नदीनां पर्वतात्मजे । शतानि सागरे यांति तेन नित्यं स तिष्ठति

ಓ ಪರ್ವತಾತ್ಮಜೆ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನದಿಗಳ ಈ ಹದಿನೆಂಟು ನೂರೂ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ; ಆದಕಾರಣ ಸಾಗರವು ನಿತ್ಯವೂ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 59

सततं शोष्यमाणोऽपि वाडवेन दिवानिशम् । समुद्रसलिलं मेघाः समादाय ततः परम्

ವಾಡವಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಣಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಮೇಘಗಳು ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 60

मर्त्यलोके प्रवर्षंति ततः सस्यं प्रजायते । सस्येन जीवते लोकः प्रभवन्ति मखास्तथा । मखांशेन सुराः सर्वे तृप्तिं यांति ततः परम्

ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ; ಮಳೆಯಿಂದ ಧಾನ್ಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಧಾನ್ಯದಿಂದ ಲೋಕ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಯಜ್ಞಗಳೂ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಯಜ್ಞಭಾಗದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 61

एतस्मात्कारणान्मूर्ध्नि देवि गंगां दधाम्यहम् । न स्नेहात्कामतो नैव जगद्येन प्रवर्तते

ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ದೇವಿ, ನಾನು ಗಂಗೆಯನ್ನು ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಸ್ನೇಹದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕಾಮದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ; ಆಕೆಯಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 62

अथवा सन्त्यजाम्येनां यदि मूर्ध्नः कथंचन । तद्दूरं वेगतो भित्त्वा पृथ्वीं याति रसातलम्

ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಆಕೆಯನ್ನು ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದರೆ, ಆಕೆ ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ದೂರವರೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.

Verse 63

ततः शोषं व्रजेदाशु समुद्रः सरितां पतिः । और्वेण पीयमानोऽत्र ततो वृष्टिर्न जायते । वृष्ट्यभावाज्जगन्नाशः सत्यमेतन्मयोदितम्

ಆಗ ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಸಮುದ್ರವು ಶೀಘ್ರವೇ ಒಣಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಔರ್ವಾಗ್ನಿ ಅದನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಮಳೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಮಳೆಯ ಅಭಾವದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ನಾಶ—ಇದು ನಾನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 64

एवं गंगाकृते प्रोक्तं मया तव सुरेश्वरि । शृणु सन्ध्याकृतेऽन्यच्च येन तां प्रणमाम्यहम्

ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರಿ! ಗಂಗೆಯ ವಿಷಯದ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ ಸಂಧ್ಯೆಯ ವಿಷಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವನ್ನೂ ಕೇಳು; ಅದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಅವಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.