Adhyaya 119

Verse 2

ऋषय ऊचुः । यत्वया सूतज प्रोक्तं देवी कात्यायनी च सा । महिषांतकरी जाता कथं सा मे प्रकीर्तय । कीदृग्दानववर्यः स माहिषं रूपमाश्रितः । कस्मात्स सूदितो देव्या तन्मे विस्तरतो वद

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತನಂದನ! ನೀನು ದೇವಿಯೇ ಕಾತ್ಯಾಯನೀ ಎಂದು, ಅವಳು ಮಹಿಷಾಸುರಸಂಹಾರಿಣಿಯಾಗಿ ಆದಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಅದು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ಕೀರ್ತಿಸು. ಮಹಿಷರೂಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾನವನು ಎಂತಹವನು? ದೇವಿಯು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು? ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 3

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि देव्या माहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतमात्रेऽपि मर्त्यानां येन शत्रुक्षयो भवेत्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ದೇವಿಯ ಪರಮೋತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಶತ್ರುನಾಶ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 4

हिरण्याक्षसुतः पूर्वं महिषोनाम दानवः । आसीन्महिषरूपेण येन भुक्तं जगत्त्रयम्

ಹಿಂದೆ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನ ಪುತ್ರನಾದ ‘ಮಹಿಷ’ ಎಂಬ ದಾನವನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ಮಹಿಷರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಪೀಡಿಸಿದನು।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । माहिषेण स्वरूपेण किंजातः सूतनंदन । अथवा शापदोषेण सञ्जातः केनचिद्वद

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತನಂದನ! ಅವನು ಮಹಿಷಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಏಕೆ ಜನಿಸಿದನು? ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಶಾಪದೋಷದಿಂದ ಹಾಗೆ ಉಂಟಾಯಿತೇ? ನಮಗೆ ಹೇಳು।

Verse 6

सूत उवाच । संजातो हि सुरूपाढ्यः शतपत्रनिभाननः । दीर्घबाहुः पृथुग्रीवः सर्वलक्षणलक्षितः । नाम्ना चित्रसमः प्रोक्तस्तेजोवीर्यसमन्वितः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು; ಅವನ ಮುಖ ಶತದಳ ಪದ್ಮದಂತೆ. ದೀರ್ಘಬಾಹು, ವಿಶಾಲಗ್ರೀವ, ಸರ್ವ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಿತನು. ‘ಚಿತ್ರಸಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ತೇಜಸ್ಸು ಹಾಗೂ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 7

सबाल्यात्प्रभृति प्रायो महिषाणां प्रबोधनम् । करोति संपरित्यज्य सर्वमश्वादिवाहनम्

ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಹಾಯಿಸುವುದಲ್ಲಿಯೇ ತೊಡಗಿದ್ದನು; ಕುದುರೆ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದನು.

Verse 9

कदाचिन्महिषारूढः स प्रतस्थे दनोः सुतः । जाह्नवीतीरमासाद्य विनिघ्नञ्जलपक्षिणः

ಒಮ್ಮೆ ದನುವಿನ ಪುತ್ರನು ಎಮ್ಮೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಹೊರಟನು; ಜಾಹ್ನವೀ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 10

विहंगासक्तचित्तेन शून्येन स मुनीश्वरः । दृष्टो न महिषक्षुण्णः खुरैर्वेगवशाद्द्विजः

ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಆ ಮುನೀಶ್ವರನು ಶೂನ್ಯಮನಸ್ಕನಾದಂತೆ ಆಯಿತು; ವೇಗದಿಂದ ಓಡಿದ ಎಮ್ಮೆಯ ಖುರಗಳಿಂದ ತುಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಅವನು ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 12

ततः क्षतजदिग्धांगः स दृष्ट्वा दानवं पुरः । अथ दृष्ट्वा प्रणामेन रहितं कोपमाविशत् । ततः प्रोवाच तं क्रुद्धस्तोयमादाय पाणिना । यस्मात्पाप मम क्षुण्णं गात्रं महिषजैः खुरैः

ಆಮೇಲೆ ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತ ಅಂಗಗಳಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯು ಎದುರು ನಿಂತ ದಾನವನನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವನು ಪ್ರಣಾಮವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಕೋಪಾವೇಶಗೊಂಡನು. ನಂತರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಪಾಪಿ! ನಿನ್ನ ಎಮ್ಮೆಯ ಖುರಗಳಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹ ತುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ…”

Verse 13

समाधेश्च कृतो भंगस्तस्मात्त्वं महिषो भव । यावज्जीवसि दुर्बुद्धे सम्यग्ज्ञानसमन्वितः

ನೀನು ನನ್ನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸಿದ್ದೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಮಹಿಷನಾಗು. ಹೇ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ, ನೀನು ಜೀವಿಸುವವರೆಗೂ ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆ.

Verse 14

अथाऽसौ महिषो जातः कृष्णगात्रधरो महान् । अतिदीर्घविषाणश्च अंजनाद्रिरिवापरः

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಮಹಾಬಲ ಮಹಿಷನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು—ಕೃಷ್ಣಗಾತ್ರಧಾರಿ, ಅತಿದೀರ್ಘ ಕೊಂಬುಗಳವನು; ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಪರ್ವತದಂತೆ.

Verse 15

ततः प्रसादयामास तं मुनिं विनयान्वितः । शापातं कुरु मे विप्र बाल्यभावादजानतः

ನಂತರ ಅವನು ವಿನಯದಿಂದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನನ್ನ ಶಾಪವನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಮೃದುಮಾಡು; ಬಾಲ್ಯಭಾವದಿಂದ ಅರಿಯದೆ ನಾನು ಮಾಡಿದನು.”

Verse 16

अथ तं स मुनिः प्राह न मे स्याद्वचनं वृथा । तस्माद्यावत्स्थिताः प्राणास्तावदित्थं भविष्यति

ಆಗ ಆ ಮುನಿಯು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ವಚನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಗಳು ಇರುವವರೆಗೂ ಇದು ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.”

Verse 17

महिषस्य स्वरूपेण निन्दितस्य सुदुर्मते । एवं स तं परित्यज्य गंगातीरं मुनीश्वरः । जगामाऽन्यत्र सोऽप्याशु गत्वा शुक्रमुवाच ह

ಹೀಗೆ ಆ ಅತಿದುಷ್ಟನು ಮಹಿಷರೂಪದಿಂದ ನಿಂದಿತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದನು. ಮುನೀಶ್ವರನು ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಗಂಗಾತೀರದಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋದನು; ಅವನೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಶುಕ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 18

अहं दुर्वाससा शप्तः कस्मिंश्चित्कारणांतरे । महिषत्वं समानीतस्तस्मात्त्वं मे गतिर्भव

ನಾನು ಯಾವುದೋ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ದುರ್ವಾಸರ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಮಹಿಷತ್ವಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೇ ನನ್ನ ಗತಿ ಹಾಗೂ ಶರಣವಾಗಿರಿ.

Verse 19

यथा स्यात्पूर्वजं देहं तिर्यक्त्वं नश्यते यथा । प्रसादात्तव विप्रेंद्र तथा नीतिर्विधीयताम्

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಪೂರ್ವದೇಹವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯುವಂತೆ, ಈ ತಿರ್ಯಕ್ತ್ವವು ನಾಶವಾಗುವಂತೆ ಯೋಗ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿರಿ.

Verse 20

शुक्र उवाच । तस्य शापोऽन्यथा कर्तुं नैव शक्यः कथंचन । केनापि संपरित्यज्य देवमेकं महेश्वरम्

ಶುಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಶಾಪವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸದೆ ಏಕದೇವನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನ ಶರಣು ಹೋಗು.

Verse 21

तस्मादाराधयाऽशु त्वं गत्वा लिंगमनुत्तमम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदायके

ಆದ್ದರಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಹೋಗಿ, ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಪ್ರದವಾದ ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅನುತ್ತಮ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸು.

Verse 22

तत्र सञ्जायते सिद्धिः शीघ्रं दानवसत्तम । अपि पापयुगे प्राप्ते किं पुनः प्रथमे युगे

ಹೇ ದಾನವಸತ್ತಮ! ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಪಾಪಯುಗ ಬಂದಿದ್ದರೂ; ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರಥಮ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ!

Verse 23

एवमुक्तः स शुक्रेण दानवः सत्वरं ययौ । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तपस्तेपे ततः परम्

ಶುಕ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ದಾನವನು ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟನು. ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಂತರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 25

तस्यैवं वर्तमानस्य तपःस्थस्य महात्मनः । जगाम सुमहान्कालः कृच्छ्रे तपसि वर्ततः

ಈ ರೀತಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಹಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಳೆದಿತು.

Verse 26

ततस्तुष्टो महादेवो गत्वा तद्दृष्टिगोचरम् । प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि वरं वरय दानव

ಆಮೇಲೆ ತೃಪ್ತನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರವಾಗಿ ಬಂದು ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಓ ದಾನವ, ವರವನ್ನು ಬೇಡು.”

Verse 27

महिष उवाच । अहं दुर्वाससा शप्तो महिषत्वे नियोजितः । तिर्यक्त्वं नाशमायातु तस्मान्मे त्वत्प्रसादतः

ಮಹಿಷನು ಹೇಳಿದನು—“ದುರ್ವಾಸರ ಶಾಪದಿಂದ ನಾನು ಮಹಿಷತ್ವಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನ ಈ ತಿರ್ಯಕ್ತ್ವವು ನಾಶವಾಗಲಿ.”

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । नान्यथा शक्यते कर्तुं तस्य वाक्यं कथंचन । तस्मात्तव करिष्यामि सुखोपायं शृणुष्व तम्

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—“ಅವನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗಾಗಿ ಸುಲಭೋಪಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ—ಅದನ್ನು ಕೇಳು.”

Verse 29

ये केचिन्मानवा भोगा दैविका ये तथाऽसुराः । ते सर्वे तव गात्रेऽत्र सम्प्रयास्यंति संश्रयम्

ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾವ ಯಾವ ಭೋಗಗಳಿದೆಯೋ—ಅವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲೇ ಸೇರಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ಏಕವಾಗುವವು.

Verse 31

महिष उवाच । यद्येवं देवदेवेश भोगप्राप्तिर्भवेन्मम । तस्मादवध्यमेवास्तु गात्रमेतन्मम प्रभो

ಮಹಿಷನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಓ ದೇವದೇವೇಶ, ನನಗೆ ಭೋಗಪ್ರಾಪ್ತಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಾದರೆ, ಓ ಪ್ರಭು, ನನ್ನ ಈ ದೇಹವು ಅವಧ್ಯವಾಗಿರಲಿ—ವಧಿಸಲಾಗದಂತೆ.

Verse 32

दशानां देवयोनीनां मनुष्याणां विशेषतः । तिर्यञ्चानां च नागानां पक्षिणां सुरसत्तम

ಹತ್ತು ವಿಧದ ದೇವಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ತಿರ್ಯಕ್‌ (ಪ್ರಾಣಿಗಳು)ಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಓ ಸುರಸತ್ತಮ—

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । नावध्योऽस्ति धरापृष्ठे कश्चिद्देही च दानव । तस्मादेकं परित्यक्त्वा शेषान्प्रार्थय दैत्यप

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದಾನವ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇಹಧಾರಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧ್ಯನಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಒಂದೇ ವರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಉಳಿದ ವರಗಳನ್ನು ಬೇಡು, ಹೇ ದೈತ್ಯಪ।

Verse 34

ततः स सुचिरं ध्यात्वा प्रोवाच वृषभध्वजम् । स्त्रियमेकां परित्यक्त्वा नान्येभ्यस्तु वधो मम

ನಂತರ ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ಚಿಂತಿಸಿ ವೃಷಭಧ್ವಜ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇತರ ಯಾರಿಂದಲೂ ನನ್ನ ವಧವಾಗಬಾರದು.

Verse 35

तथात्र मामके तीर्थे यः कश्चिच्छ्रद्धया नरः । करोति स्नानमव्यग्रस्त्वां पश्यति ततः परम्

ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಅವ್ಯಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ನಂತರ ನಿನ್ನನ್ನು (ಪ್ರಭುವನ್ನು) ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 36

तस्य स्यात्त्वत्प्रसादेन संसिद्धिः सार्वकामिकी । सर्वोपद्रवनाशश्च तेजोवृद्धिश्च शंकर

ಹೇ ಶಂಕರ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸರ್ವಕಾಮಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಸರ್ವ ಉಪದ್ರವಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 37

भोगार्थमिष्यते कायं यतो मर्त्यं सुरासुरैः । समवाप्स्यसि तान्सर्वांस्तस्मात्तव कलेवरम्

ಭೋಗಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ಸಹ ಮನುಷ್ಯದೇಹವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೂ ಆ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ; ಹೀಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಈ ಕಲೆವರ—

Verse 38

भूतप्रेतपिशाचादि संभवास्तस्य तत्क्षणात् । दोषा नाशं प्रयास्यंति तथा रोगा ज्वरादयः

ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಭೂತ-ಪ್ರೇತ-ಪಿಶಾಚಾದಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ವರಾದಿ ರೋಗಗಳೂ ವಿನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 39

एवमुक्त्वाऽथ देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । महिषोऽपि निजं स्थानं प्रजगाम ततः परम्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ದೇವೇಶನು ನಂತರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅತೀತನಾಗಿ ಅಂತರಧಾನನಾದನು; ಮಹಿಷನೂ ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು।

Verse 40

स गत्वा दानवान्सर्वान्समाहूय ततः परम् । प्रोवाचामर्षसंयुक्तः सभामध्ये व्यवस्थितः

ಅವನು ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲ ದಾನವರನ್ನೂ ಕರೆಯಿಸಿ, ನಂತರ ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಅಮರ್ಷ ಹಾಗೂ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 41

पिता मम पितृव्यश्च ये चान्ये मम पूर्वजाः । दानवा निहता देवैर्वासुदेवपुरोगमैः

ನನ್ನ ತಂದೆ, ನನ್ನ ಪಿತೃವ್ಯ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಇತರ ಪೂರ್ವಜರು—ಆ ದಾನವರು ವಾಸುದೇವನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ದೇವರಿಂದ ಹತರಾದರು।

Verse 42

तस्मात्तान्नाशयिष्यामि देवानपि महाहवे । अहं त्रैलोक्यराज्यं हि ग्रहीष्यामि ततः परम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ದೇವರನ್ನೂ ನಾನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು; ನಂತರ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವೆನು।

Verse 43

अथ ते दानवाः प्रोचुर्युक्तमेतदनुत्तमम् । अस्मदीयमिदं राज्यं यच्छक्रः कुरुते दिवि

ಆಗ ಆ ದಾನವರು ಹೇಳಿದರು—“ಇದು ಯುಕ್ತವೇ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನುತ್ತಮ. ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ರನು ನಡೆಸುವ ರಾಜ್ಯವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಮ್ಮದೇ.”

Verse 44

तस्मादद्यैव गत्वाऽशु हत्वेन्द्रं रणमूर्धनि । दिव्यान्भोगान्प्रभुञ्जानाः स्थास्यामः सुखिनो दिवि

“ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದೇ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಹೋಗಿ ಯುದ್ಧಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ವಧಿಸೋಣ; ನಂತರ ದಿವ್ಯಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸೋಣ।”

Verse 45

एवं ते दानवाः सर्वे कृत्वा मंत्रविनिश्चयम् । मेरुशृंगं ततो जग्मुः सभृत्यबलवाहनः

ಹೀಗೆ ಆ ದಾನವರೆಲ್ಲರೂ ಮಂತ್ರವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿ, ಭೃತ್ಯರು, ಸೇನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಡನೆ ಮೇರೂಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು।

Verse 46

अथ शक्रादयो देवा दृष्ट्वा तद्दानवोद्भवम् । अकस्मादेव संप्राप्तं बलं शस्त्रास्त्रसंयुतम् । युद्धार्थं स्वपुरद्वारि निर्ययुस्तदनंतरम्

ಆಮೇಲೆ ಶಕ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಸಹಿತವಾಗಿ ಬಂದ ಆ ದಾನವಬಲವನ್ನು ನೋಡಿ, ಯುದ್ಧಾರ್ಥವಾಗಿ ತಕ್ಷಣವೇ ತಮ್ಮ ನಗರದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು।

Verse 47

आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ च भिषग्वरौ । विश्वेदेवास्तथा साध्याः सिद्धा विद्याधराश्च ये

ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ವೈದ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ನಾಸತ್ಯ ದ್ವಯ, ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಸಾಧ್ಯರು, ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾಧರರೂ (ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ) ಸಮೇತರಾದರು।

Verse 48

ततः समभवद्युद्धं देवानां सह दानवैः । मिथः प्रभर्त्स्यमानानां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

ನಂತರ ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದಾನವರಿಗೂ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಪರಸ್ಪರ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತ, ಮರಣವನ್ನೇ ಅಂತ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕವೇ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 49

एवं समभवद्युद्धं यावद्वर्षत्रयं दिवि । रक्तनद्योतिविपुलास्तत्रातीव प्रसुस्रुवुः

ಹೀಗೆ ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಅತಿವಿಶಾಲ ಧಾರೆಗಳು ರಕ್ತನದಿಗಳಂತೆ ತುಂಬಿ ಹರಿದವು।

Verse 50

अन्यस्मिन्दिवसे शक्रं दृष्टैवारावणसंस्थितम् । तं शुक्लेनातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । देवैः परिवृतं दिव्यशस्त्रपाणिभिरेव च

ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಅವರು ಶಕ್ರನನ್ನು ಐರಾವತದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾಗಿ ಕಂಡರು—ಶ್ವೇತ ರಾಜಛತ್ರವು ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ನೆರಳಾಗಿತ್ತು—ದಿವ್ಯಶಸ್ತ್ರಧಾರಿ ದೇವರುಗಳು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರು।

Verse 51

ततः कोपपरीतात्मा महिषो दानवाधिपः । महावेगं समासाद्य तस्यैवाभिमुखो ययौ

ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ಆವರಿತಚಿತ್ತನಾದ ದಾನವಾಧಿಪ ಮಹಿಷಾಸುರನು ಮಹಾವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನತ್ತಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 52

शृंगाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां ततश्चैरावणं गजम् । विव्याध हृदये सोऽथ चक्रे रावं सुदारुणम्

ನಂತರ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ತನ್ನ ಎರಡು ಕೊಂಬುಗಳಿಂದ ಐರಾವತ ಗಜದ ಹೃದಯವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು; ಐರಾವತನು ಅತಿಭೀಕರವಾದ ಕೂಗು ಹೊರಡಿಸಿದನು।

Verse 53

ततः पराङ्मुखो भूत्वा पलायनपरायणः । अभिदुद्राव वेगेन पुरी यत्रामरावती

ಆಗ ಅವನು ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿ, ಪಲಾಯನದಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ಅಮರಾವತಿ ಇರುವ ನಗರಿಯತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿದನು।

Verse 54

अंकुशोत्थप्रहारैश्च क्षतकुंभोऽपि भूरिशः । महामात्रनिरुद्धोऽपि न स तस्थौ कथंचन

ಅಂಕುಶದಿಂದ ಮರುಮರು ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಅವನ ಕಪೋಲಸ್ಥಳಗಳು ಬಹಳ ಗಾಯಗೊಂಡರೂ, ಮಹಾಮಾತ್ರರು ತಡೆದರೂ, ಅವನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ।

Verse 55

अथाब्रवीत्सहस्राक्षो महिषं वीक्ष्य गर्वितम् । गर्जमानांस्तथा दैत्यान्क्ष्वेडनास्फोटनादिभिः

ಆಗ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನು (ಇಂದ್ರನು) ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ಮಹಿಷನನ್ನು ನೋಡಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಕೂಗು, ಚಪ್ಪಾಳೆ ಮೊದಲಾದ ಕೋಲಾಹಲದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಕಂಡು, ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 56

मा दैत्य प्रविजानीहि यन्नष्टस्त्रिदशाधिपः । एष नागो रणं हित्वा विवशो याति मे बलात्

ಓ ದೈತ್ಯಾ! ದೇವಾಧಿಪತಿ ನಾಶವಾದನೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡ. ಈ ನಾಗ (ಐರಾವತ) ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನನ್ನ ಬಲದಿಂದ ವಿವಶನಾಗಿ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 57

तस्मात्तिष्ठ मुहूर्तं त्वं यावदास्थाय सद्रथम् । नाशयामि च ते दर्पं निहत्य निशितैः शरैः

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲು; ನಾನು ನನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವನ್ನು ಏರುವವರೆಗೆ. ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ನಿನ್ನ ದರ್ಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು।

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो मातलिः शक्रसारथिः । सहस्रैदर्शभिर्युक्तं वाजिनां वातरंहसाम्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶಕ್ರನ ಸಾರಥಿ ಮಾತಲಿ ಬಂದನು; ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಂತೆ ಓಡುವ ಸಾವಿರ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ರಥವನ್ನು ತಂದನು।

Verse 59

ते ऽथ मातलिना अश्वाः प्रतोदेन समाहताः । उत्पतंत इवाकाशे सत्वं संप्रदुद्रुवुः

ನಂತರ ಮಾತಲಿಯು ಚಾಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದಾಗ ಆ ಕುದುರೆಗಳು ಮಹಾಬಲದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದವು; ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿಬಿಡುವಂತೆ ತೋಚಿತು।

Verse 60

अथ चापं समारोप्य सत्वरं पाकशासनः । शरैराशीविषाकारैश्छादयामास दानवम्

ಆಗ ಪಾಕಶಾಸನನಾದ ಇಂದ್ರನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಏರಿಸಿ, ವಿಷಸರ್ಪಾಕಾರದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ದಾನವನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಚ್ಚಿದನು।

Verse 61

ततः स वेगमास्थाय भूयोऽपि क्रोधमूर्छितः । अभिदुद्राव वेगेन स यत्र त्रिदशाधिपः

ನಂತರ ಅವನು ಮತ್ತೆ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದು, ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚಿತನಾಗಿ, ತ್ರಿದಶಾಧಿಪನಾದ ಇಂದ್ರನು ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದತ್ತ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 62

ततस्तान्सुहयांस्तस्य शृंगाभ्यां वेगमाश्रितः । दारयामास संक्रुद्ध आविध्याविध्य चासकृत्

ಆಗ ಅವನು ವೇಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ತನ್ನ ಕೊಂಬುಗಳಿಂದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಚೀರಿ, ಮರುಮರು ಹೊಡೆದು ಎಸೆದು ತಿರುಗಾಡಿಸಿದನು।

Verse 63

ततस्ते वाजिनस्त्रस्ताः संजग्मुः क्षतवक्षसः । रक्तप्लावितसर्वांगा मार्गमैरावणस्य च

ಆಗ ಆ ಕುದುರೆಗಳು ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿ, ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು, ರಕ್ತದಿಂದ ನೆನೆದ ದೇಹಗಳೊಂದಿಗೆ, ಐರಾವತನ ಮಾರ್ಗದತ್ತವೂ ಓಡಿಹೋದವು।

Verse 64

ततः शक्ररथं दृष्ट्वा विमुखं सुरसत्तमाः । सर्वे प्रदुद्रुवुर्भीतास्तस्य मार्गमुपाश्रिताः

ಆಗ ಶಕ್ರನ ರಥವು ವಿಮುಖವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರೆಲ್ಲರೂ ಭಯಗೊಂಡು, ಅದೇ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಓಡಿದರು।

Verse 65

ततस्तु दानवाः सर्वे भग्नान्दृष्ट्वा रणे सुरान् । शस्त्रवृष्टिं प्रमुंचंतो गर्जमाना यथा घनाः

ಆಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಭಂಗಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲ ದಾನವರು ಘನಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಶಸ್ತ್ರವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು।

Verse 66

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता रजनी तमसावृता । न किंचित्तत्र संयाति कस्यचिद्दृष्टिगोचरे

ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ರಾತ್ರಿ ಬಂದಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರಕ್ಕೂ ಏನೂ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ।

Verse 67

ततस्तु दानवाः सर्वे युद्धान्निर्वृत्य सर्वतः । मेरुशृंगं समाश्रित्य रम्यं वासं प्रचक्रमुः

ನಂತರ ಎಲ್ಲ ದಾನವರು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಮೇರುವಿನ ಶೃಂಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸುಂದರವಾದ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 68

विजयेन समायुक्तास्तुष्टिं च परमां गताः । कथाश्चक्रुश्च युद्धोत्था युद्धं तस्य यथा भवत्

ವಿಜಯದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತರಾಗಿ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಅವರು, ಆ ಯುದ್ಧವು ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತು ಎಂಬ ಯುದ್ಧೋತ್ಪನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿದರು।

Verse 69

देवाश्चापि हतोत्साहाः प्रहारैः क्षतविक्षताः । मंत्रं चक्रुर्मिथो भूत्वा बृहस्पतिपुरःसराः

ದೇವರೂ ಸಹ ಉತ್ಸಾಹ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದರು।

Verse 70

सांप्रतं दानवैः सैन्यमस्माकं विमुखं कृतम् । विध्वस्तं सुनिरुत्साहमक्षमं युद्धकर्मणि

ಈಗ ದಾನವರು ನಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅದು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡು, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಂಡು, ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ।

Verse 72

एवं ते निश्चयं कृत्वा ब्रह्मलोकं ततो गताः । शून्यां शक्रपुरीं कृत्वा सर्वे देवाः सवासवाः

ಹೀಗೆ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು; ಶಕ್ರಪುರಿಯನ್ನು (ಅಮರಾವತಿಯನ್ನು) ಶೂನ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು।

Verse 73

ततः प्रातः समुत्थाय दानवास्ते प्रहर्षिताः । शून्यां शक्रपुरीं दृष्ट्वा विविशुस्तदनंतरम्

ನಂತರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಆ ದಾನವರು ಹರ್ಷಗೊಂಡರು; ಶೂನ್ಯವಾದ ಶಕ್ರಪುರಿಯನ್ನು ಕಂಡು ತಕ್ಷಣವೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು।

Verse 74

अथ शाक्रे पदे दैत्यं महिषं संनिधाय च । प्रणेमुस्तुष्टिसंयुक्ताश्चक्रुश्चैव महोत्सवम्

ನಂತರ ಶಕ್ರನ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯ ಮಹಿಷನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ತೃಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು।

Verse 76

जगृहुर्यज्ञभागांश्च सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । देवस्थानेषु सर्वेषु देवताऽभिमताश्च ये

ಅವರು ತ್ರಿದಿವವಾಸಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲರ ಯಜ್ಞಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹಾಗೂ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಅಪಹರಿಸಿದರು।

Verse 94

स्थापयित्वा महल्लिगं भक्त्या देवस्य शूलिनः । प्रासादं च ततश्चक्रे कैलासशिखरोपमम्

ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ದೇವ ಶಿವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ಕೈಲಾಸಶಿಖರದಂತೆ ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಸಾದ-ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು।