Adhyaya 112

Verse 1

सूत उवाच । ततः कतिपयाहस्य गते तस्मिन्महीपतौ । स्वगृहं प्रति दुःखार्ते परिवारसमन्विते

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಆ ರಾಜನು ದುಃಖದಿಂದ ಆಕ್ರಾಂತನಾಗಿ, ಪರಿವಾರಸಹಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಗೃಹದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 2

पद्भ्यामेव समायाता ह्यष्टषष्टिर्द्विजोत्तमाः । परिश्रांताः कृशांगाश्च धूलिधूसरिताननाः

ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ಬಂದರು—ಬಹಳ ದಣಿದವರು, ಕೃಶಾಂಗಿಗಳು, ಧೂಳಿನಿಂದ ಧೂಸರಿತ ಮುಖಗಳವರು।

Verse 3

यावत्पश्यति दाराः स्वा दिव्याभरण भूषिताः । दिव्यवस्त्रैः सुसंवीता राजपत्न्य इवापराः

ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ—ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರು, ದಿವ್ಯವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸುಸಂವೃತರು, ಇತರ ರಾಜಪತ್ನಿಯರಂತೆ—ಅವರು ವಿಸ್ಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು।

Verse 4

ततश्च विस्मयाविष्टाः पप्रच्छुस्ते क्षुधान्विताः । किमिदं किमिदं पापा विरुद्धं विहितं वपुः

ನಂತರ ಅವರು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಕೇಳಿದರು—“ಇದು ಏನು, ಇದು ಏನು, ಓ ಪಾಪಿನಿಯರೇ! ವಿಧಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಈ ರೂಪವೇನು?”

Verse 5

कथं प्राप्तानि वस्त्राणि भूषणानि वराणि च । नूनमस्मद्गतेर्भ्रंशः खे जातो नाऽन्यथा भवेत्

ನಿಮಗೆ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭೂಷಣಗಳು ಹೇಗೆ ದೊರಕಿದವು? ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಂಶ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ನಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಏನೋ ದೋಷ ಜನಿಸಿದೆ—ಇದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆಗಲಾರದು।

Verse 6

विकारमेनं संत्यक्त्वा युष्मदीयं सुगर्हिताः । अथ ताः सर्ववृत्तांतमूचुस्तापसयोषितः

ನಿಮಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗರ್ಹಣೀಯವಾದ ಈ ಅನুচಿತ ವಿಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆ ತಾಪಸಿಗಳ ಪತ್ನಿಯರು ಆಗ ನಡೆದ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 7

यथा राज्ञी समायाता दमयन्ती नृपप्रिया । भूषणानि च दत्तानि तया चैव यथा द्विजाः

ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು—ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದ ರಾಣಿ ದಮಯಂತಿ ಹೇಗೆ ಬಂದಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ನಡೆದಂತೆಯೇ ಅವಳು ಸ್ವತಃ ಭೂಷಣಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದಳು ಎಂದು।

Verse 8

यथा शापश्च सञ्जातो ब्राह्मणानां महात्मनाम् । अथ ते मुनयः क्रुद्धास्तच्छ्रुत्वा गर्हितं वचः । राजप्रतिग्रहो निंद्यस्तापसानां विशेषतः

ಅವರು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಶಾಪ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆ ಗರ್ಹಿತ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಗಳು ಕ್ರುದ್ಧರಾಗಿ ಹೇಳಿದರು—ರಾಜನಿಂದ ದಾನ ಸ್ವೀಕಾರ ನಿಂದ್ಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಪಸರಿಗೆ।

Verse 9

ततो भूपस्य राष्ट्रस्य नाशार्थं जगृहुर्जलम् । क्रोधेन महताविष्टा वेपमाना निरर्गलम्

ನಂತರ ಅವರು ಮಹಾ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆವಿಷ್ಟರಾಗಿ, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ನಡುಗುತ್ತ, ರಾಜನ ರಾಜ್ಯನಾಶಾರ್ಥವಾಗಿ (ಶಾಪಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ) ಜಲವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದರು।

Verse 10

अनेन पाप्मनाऽस्माकं कुभूपेन प्रणाशिता । खे गतिर्लोभयित्वा तु पत्न्योऽस्माकमकृत्रिमाः । सरलास्तद्गणाः सर्वे येनेदृग्व्यसनं स्थितम्

ಈ ಪಾಪಕೃತ್ಯದಿಂದ ಆ ದುಷ್ಟ ರಾಜನು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದನು. ನಮ್ಮ ಗತಿ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಲೋಭಗೊಳಿಸಿ, ನಮ್ಮ ನಿರ್ದೋಷ ಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನ ಆ ಸರಳ ಜನರೆಲ್ಲ—ಅವನಿಂದಲೇ—ಇಂತಹ ಘೋರ ವಿಪತ್ತು ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 11

सूत उवाच । एवं ते मुनयो यावच्छापं तस्य महीपतेः । प्रयच्छंति च तास्तावदूचुर्भार्या रुषान्विताः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಮುನಿಗಳು ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನ ಪತ್ನಿಯರು ಎದ್ದು ಮಾತಾಡಿದರು.

Verse 12

न देयो भूपतेस्तस्य शापो ब्राह्मणसत्तमाः । अस्मदीयं वचस्तावच्छ्रोतव्यमविशंकितैः

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಶಾಪ ಕೊಡಬೇಡಿ. ಮೊದಲು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

Verse 13

वयं सर्वा नरेन्द्रस्य भार्यया समलंकृताः । सुवस्त्रैर्भूषणैर्दिव्यैः श्रद्धापूतेन चेतसा

ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನರೆಂದ್ರನ ಪತ್ನಿಯರಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೆವು—ಉತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ—ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ.

Verse 14

वयं दरिद्रदोषेण सदा युष्मद्गृहे स्थिताः । कर्शिता न च संप्राप्तं सुखं मर्त्यसमु द्भवम्

ಆದರೆ ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ದೋಷದಿಂದ ನಾವು ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಆಶ್ರಿತರಾಗಿ ಇದ್ದೆವು. ಕಷ್ಟದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡೆವು; ಮನುಷ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸುಖವೂ ನಮಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 15

एतेषां परलोकोऽत्र विद्यते ये तपोरताः । न च मर्त्यफलं किंचिदपि स्वल्पतरं भवेत्

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಪರಮಾರ್ಥ ಪರಲೋಕವೇ; ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದ ಫಲ, ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ, ಏನೂ ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲ।

Verse 16

अन्येषां विषयस्थानामिह लोकः प्रकीर्तितः । भोगप्रसक्तचित्तानां नीचानां सुदुरात्मनाम्

ಆದರೆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿರುವ ಇತರರಿಗೆ ಈ ಲೋಕವೇ ಅವರ ‘ಲೋಕ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ—ಭೋಗಾಸಕ್ತಚಿತ್ತರು, ನೀಚಸ್ವಭಾವರು, ಅತ್ಯಂತ ದುರಾತ್ಮರು।

Verse 17

गृहस्थाश्रमिणां चैव स्वधर्मरतचेतसाम् । इह लोकः परश्चैव जायते नाऽत्र संशयः

ಆದರೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದು ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತಚಿತ್ತರಾದವರಿಗೆ ಇಹಲೋಕವೂ ಪರಲೋಕವೂ ಎರಡೂ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 18

ता वयं नात्र सन्देहो गृहस्थाश्रममुत्तमम् । संसेव्य साधयिष्यामो लोकद्वयमनुत्तमम्

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಉತ್ತಮ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿ, ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳ ಅನುತ್ತಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸುವೆವು।

Verse 19

तस्माद्गृहाणि रम्याणि प्रवदंति समाहिताः । भूपालाद्भूमिमादाय वृत्तिं चैवाभिवांछिताम्

ಆಗ ಅವರು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತರಾಗಿ ಹೇಳಿದರು—“ಆದ್ದರಿಂದ ನಮಗೆ ರಮ್ಯವಾದ ಮನೆಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ; ಮತ್ತು ರಾಜನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ನಾವು ಬಯಸಿದ ಜೀವನವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ನೀಡಿರಿ।”

Verse 20

ततश्चैवाथ वीक्षध्वं पुत्रपौत्रसमुद्भवम् । सौख्यं चापि कुमारीणां बांधवानां विशेषतः

ಅನಂತರ ನೀವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪುತ್ರ‑ಪೌತ್ರರ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾಣುವಿರಿ; ಕುಮಾರಿಯರ ಸೌಖ್ಯವನ್ನೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ವಬಾಂಧವರ ಹರ್ಷ‑ಮಂಗಳವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವಿರಿ।

Verse 21

न करिष्यथ चेद्वाक्यमेतदस्मदुदीरितम् । सर्वाः प्राणपरित्यागं करिष्यामो न संशयः

ನಾವು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಈ ವಚನವನ್ನು ನೀವು ನೆರವೇರಿಸದಿದ್ದರೆ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವೆವು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 22

यूयं स्त्रीवधपापेन युक्ताः सन्तस्ततः परम् । नरकं रौरवं दुर्गं गमिष्यथ सुनिश्चितम्

ಸ್ತ್ರೀವಧೆಯ ಪಾಪದಿಂದ ಕಲుషಿತರಾಗಿ ನೀವು, ನಂತರ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದುರ್ಗಮವಾದ ರೌರವ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಿರಿ—ಇದು ಖಚಿತ।

Verse 23

एवं ते मुनयः श्रुत्वा तासां वाक्यानि तानि वै । भूपृष्ठे तत्यजुस्तोयं शापार्थं यत्करैर्धृतम्

ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುನಿಗಳು ಶಾಪಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ನೀರನ್ನು ಆಗ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿದರು।

Verse 24

ततस्तत्तोयनिर्दग्धं तद्विभागं क्षितेस्तदा । ऊषरत्वमनुप्राप्तमद्यापि द्विजसत्तमाः

ಆಗ ಆ ನೀರಿನಿಂದ ದಗ್ಧವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಆ ಭಾಗ ಉಪ್ಪುಗಾರ ಉಷರಭೂಮಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು; ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ, ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ।

Verse 25

आस्तामन्नादिकं तत्र यदुत्पं न प्ररोहति । न जन्म चाप्नुयाद्भूयः पक्षी वा कीट एव वा

ಅಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದರೂ ಮೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ದೊರೆಯದು—ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಕೀಟವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 26

तृणं वाथ मृगस्तत्र किं पुनर्भक्तिमान्नरः । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं श्रद्धया फाल्गुने नरः

ಅಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಿಗಾಗಲಿ ಜಿಂಕೆಗೆಗಾಗಲಿ ಅಂಥ ಫಲವಿದ್ದರೆ, ಭಕ್ತಿಮಾನನಾದ ಮನುಷ್ಯನ ವಿಷಯವೇನು! ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನು—

Verse 27

पौर्णमास्यां रवैर्वारे स पितॄनुद्धरेन्निजान् । अपि स्वकर्मणा प्राप्तान्नरके दारुणाकृतौ

ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ರವಿವಾರ ಬಂದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ಭಯಾನಕ ನರಕಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದವರನ್ನೂ ಸಹ.

Verse 112

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दमयन्त्युपाख्यान ऊषरोत्पत्तिमाहात्म्यकथनंनाम द्वादशोत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ದಮಯಂತ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ‘ಊಷರೋತ್ಪತ್ತಿ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ-ಕಥನ’ ಎಂಬ ನೂರ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.