
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವಿದ್ದರೂ ಮಾನವರಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ತೀರ್ಥಗಳ ‘ಸಾರ’ವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಈಶ್ವರನು ‘ಅನುತ್ತಮ’ ತೀರ್ಥಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ—ನೈಮಿಷ, ಕೇದಾರ, ಪುಷ್ಕರ, ಕೃಮಿಜಂಗಳ, ವಾರಾಣಸಿ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಪ್ರಭಾಸ ಮತ್ತು ಹಾಟಕೇಶ್ವರ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕಲಿಯುಗಕ್ಕೆ ಯಾವುದು ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ದೇವಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಈಶ್ವರನು ಹಾಟಕೇಶ್ವರ-ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಈ ಎಂಟರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಉನ್ನತಗೊಳಿಸಿ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಾನುಶಾಸನದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳು ‘ಸನ್ನಿಹಿತ’ವಾಗಿವೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂತನು ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳಿ, ಈ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಅಥವಾ ಪಠಿಸುವುದು ಸ್ನಾನಜನ್ಯ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಗ್ರಂಥಶ್ರವಣ-ಪಠನವೂ ತೀರ್ಥಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾದ ಪುಣ್ಯಸಾಧನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಮಾಪನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 1
श्रीदेव्युवाच । नैतेष्वपि सुरश्रेष्ठ सर्वेषु भुवि मानवाः । अपि दीर्घायुषो भूत्वा स्नातुं शक्ताः कथंचन
ಶ್ರೀದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯರಾದರೂ, ಈ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ।
Verse 2
एतेषामपि साराणि मम तीर्थानि कीर्तय । येषु स्नातो नरः सम्यक्सर्वेषां लभते फलम्
ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಸಾರವಾದ ನನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 3
ईश्वर उवाच । एतेषां मध्यतो देवि तीर्थाष्टकमनुत्तमम् । अस्ति स्नातैर्नरैस्तत्र सर्वेषां लभ्यते फलम्
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಇವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅನುತ್ತಮವಾದ ತೀರ್ಥಾಷ್ಟಕವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಗಳ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 4
नैमिषं चैव केदारं पुष्करं कृमिजांगलम् । वाराणसी कुरुक्षेत्रं प्रभासं हाटकेश्वरम्
ನೈಮಿಷ, ಕೇದಾರ, ಪುಷ್ಕರ, ಕೃಮಿಜಾಂಗಲ, ವಾರಾಣಸಿ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಪ್ರಭಾಸ ಮತ್ತು ಹಾಟಕೇಶ್ವರ—ಇವೇ (ಎಂಟು) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು।
Verse 5
अष्टास्वेतेषु यः स्नातः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु सत्यमेतन्मयोदितम्
ಈ ಎಂಟು (ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ) ಯಥಾವಿಧಿ ದೃಢಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು, ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಇದು ನಾನು ಹೇಳುವ ಸತ್ಯ।
Verse 6
श्रीदेव्युवाच । कलिकाले महादेव भविष्यति कथंचन । स्नानं तस्मान्मम ब्रूहि यत्सारं तीर्थमेव हि
ಶ್ರೀದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಾಗುವುದು? ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಸಾರಭೂತವಾದ ಆ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ।
Verse 7
अष्टानामपि चैतेषां देवदेव त्रिलोचन । यद्यहं वल्लभा भक्ता तथा चित्तानुवर्तिनी
ಹೇ ದೇವದೇವ ತ್ರಿಲೋಚನ! ನಾನು ನಿಜಕ್ಕೂ ನಿಮ್ಮ ವಲ್ಲಭೆ, ಭಕ್ತೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಚಿತ್ತಾನುಸಾರಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಎಂಟರಲ್ಲಿ (ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ)…
Verse 8
ईश्वर उवाच । अष्टानामपि देवेशि क्षेत्राणामस्ति चोत्तमम् । एतेषामपि तत्क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम्
ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ—ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ಈ ಎಂಟು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಪರಮೋತ್ತಮ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ‘ಹಾಟಕೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।
Verse 9
यत्र सर्वाणि क्षेत्राणि संस्थितानि ममाज्ञया । तथान्यानि च तीर्थानि कलिकालेऽपि संस्थिते
ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ।
Verse 10
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्क्षेत्रं सेव्यमेव हि । मानुषैर्मोक्षमिच्छद्भिः सत्यमेतन्म योदितम्
ಆದುದರಿಂದ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವ ಮಾನವರಿಗಾಗಿ—ಇದು ನಾನು ಘೋಷಿಸಿದ ಸತ್ಯ.
Verse 11
सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातमष्टषष्टिसमुद्भवम् । समुच्चयं द्विजश्रेष्ठा नामदेवसमन्वितम्
ಸೂತನು ಉವಾಚ—ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಸಮುಚ್ಚಯವನ್ನು, ದಿವ್ಯ ನಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದನ್ನು, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ।
Verse 13
यश्चैतत्पठते भक्त्या ह्यष्टषष्टिसमुद्भवम् । स्नानजं लभते पुण्यं शृण्वानः श्रद्धयान्वितः
ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸ್ನಾನಜನ್ಯ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವವರೂ ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ।
Verse 110
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य ऽष्टषष्टितीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरशततमोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ಗ್ರಂಥವಾದ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದೊಳಗಿನ “ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ” ಎಂಬ ನೂರ ಹತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।