Adhyaya 106

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भूपृष्ठे पांसुभिस्तस्मिन्प्रेतैस्तैः परिपूरिते । यानि तीर्थानि लुप्तानि लिङ्गानि च वदस्व नः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಅಲ್ಲಿ ಭೂಪೃಷ್ಠವು ಧೂಳಿನಿಂದಲೂ ಆ ಪ್ರೇತಗಳಿಂದಲೂ ತುಂಬಿಹೋದಾಗ, ಲೋಪವಾದ ತೀರ್ಥಗಳು ಯಾವವು ಮತ್ತು ಲಿಂಗಗಳು ಯಾವವು ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 2

सूत उवाच । असंख्यातानि तीर्थानि तथा लिंगानि च द्विजाः । लोपं गतानि वक्ष्यामि प्राधान्येन प्रबोधत

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ತೀರ್ಥಗಳೂ ಲಿಂಗಗಳೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ. ಲೋಪಗೊಂಡಿರುವವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾದವುಗಳನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ; ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 3

तत्र लोपं गतं तीर्थं चक्रतीर्थमिति स्मृतम् । यत्र चक्रं पुरा न्यस्तं विष्णुना प्रभविष्णुना

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಪಗೊಂಡ ಒಂದು ತೀರ್ಥ ‘ಚಕ್ರತೀರ್ಥ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅಲ್ಲಿ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ವಿಷ್ಣು ತನ್ನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದನು.

Verse 4

मातृतीर्थं तथैवान्यत्सर्वकामप्रदं नृणाम् । यत्र ता मातरो दिव्याः कार्तिकेयप्रतिष्ठिताः

ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೊಂದು ‘ಮಾತೃತೀರ್ಥ’ ಇದೆ; ಅದು ನರರಿಗೆ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದ—ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಮಾತೃಗಳು ಕಾರ್ತಿಕೇಯನಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 5

मुचुकुन्दस्य राजर्षेस्तथान्यल्लिंग मुत्तमम् । तत्र लोपं गतं विप्राः सगरस्य तु भूपतेः

ರಾಜರ್ಷಿ ಮುಚುಕುನ್ದನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲಿಂಗವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜ ಸಗರನ (ಲಿಂಗವೂ)—ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಅಲ್ಲಿ ಲೋಪಗೊಂಡವು.

Verse 6

इक्ष्वाकोर्वसुषेणस्य ककुत्स्थस्य महात्मनः । ऐलस्य चन्द्रदेवस्य काशिराजस्य सन्मतेः

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ವಸುಷೇಣ, ಮಹಾತ್ಮ ಕಕುತ್ಸ್ಥ, ಐಲ, ಚಂದ್ರದೇವ, ಮತ್ತು ಸನ್ಮತಿಯಾದ ಕಾಶಿರಾಜ—ಇವರ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಲೋಪಗೊಂಡವು.

Verse 7

अग्निवेशस्य रैभ्यस्य च्यवनस्य भृगोस्तथा । आश्रमो याज्ञवल्क्यस्य तत्र लोपं समाययौ

ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿವೇಶ, ರೈಭ್ಯ, ಚ್ಯವನ, ಭೃಗು ಇವರ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳೂ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರ ಆಶ್ರಮವೂ—ಎಲ್ಲವೂ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಲೋಪವಾಯಿತು.

Verse 8

हारीतस्य महर्षेश्च हर्यश्वस्य महात्मनः । कुत्सस्य च वसिष्ठस्य नारदस्य त्रितस्य च

ಇಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ಹಾರೀತ, ಮಹಾತ್ಮ ಹర్యಶ್ವ, ಹಾಗೆಯೇ ಕುತ್ಸ, ವಸಿಷ್ಠ, ನಾರದ ಮತ್ತು ತ್ರಿತ ಇವರ ಪಾವನ ಲಿಂಗಗಳು ಇವೆ.

Verse 9

तथैव ऋषिपत्नीनां तत्र लिंगानि भूरिशः । कात्यायन्याश्च शांडिल्या मैत्रेय्याश्च तथा पुरा

ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಪತ್ನಿಯರಿಗೂ ಅನೇಕ ಲಿಂಗಗಳಿವೆ—ಕಾತ್ಯಾಯನಿ, ಶಾಂಡಿಲ್ಯಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಮೈತ್ರೇಯಿಯದೂ.

Verse 10

अन्यासां मुनिपत्नीनां यासां संख्या न विद्यते । तत्राश्चर्यमभूदन्यत्पूर्यमाणे महीतले

ಇತರ ಮುನಿಪತ್ನಿಯರದೂ—ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ತಿಳಿಯದಷ್ಟು—ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ತುಂಬಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 11

दृष्ट्वा पांसुमयीं वृष्टिं मुक्तां प्रेतैः समंततः । मातृवर्गेण तेनाथ प्रमुक्तः प्रचुरोऽनिलः

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರೇತರು ಬಿಡಿಸಿದ ಧೂಳಿನ ಮಳೆಯನ್ನ ನೋಡಿ, ಆಗ ಮಾತೃಗಣವು ಮಹಾ ಪ್ರಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

Verse 13

तेन पांसुकृता वृष्टिः समंतान्मथिता बहिः । तस्या भूमेः पतत्येव न किंचित्तत्र पूर्यते

ಆ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಧೂಳಿನಿಂದಾದ ವೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಮಥಿತವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದು ಆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಏನೂ ತುಂಬಲಿಲ್ಲ.

Verse 14

ततस्ते व्यंतराः खिन्ना निराशास्तस्य पूरणे । भूतास्तस्य पुरो गत्वा चुक्रुशुः कुशभूपतेः

ನಂತರ ಆ ವ್ಯಂತರರು ಅದನ್ನು ತುಂಬುವಲ್ಲಿ ದಣಿದು ನಿರಾಶರಾದರು. ಅವರು ಭೂತಗಣವಾಗಿ ಕುಶರಾಜನ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಆర్తವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಮೊರೆಯಿಟ್ಟರು.

Verse 16

स त्वं तासां विघातार्थमुपायं भूप चिंतय । येन तां पांसुभिर्भूमिं पूरयामः समंततः

ಆದುದರಿಂದ ಓ ರಾಜನೇ, ಆ (ಮಾತೃಕೆಯರ) ವಿಘ್ನವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸು; ಅದರಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧೂಳಿನಿಂದ ತುಂಬಬಹುದು.

Verse 17

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ततः कुशमहीपतिः । रुद्रमाराधयामास तत्क्षेत्रं प्राप्य सद्द्विजाः

ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಕುಶಮಹೀಪತಿ ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿ—ಓ ಸದ್ದ್ವಿಜರೇ—ರುದ್ರನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 19

अस्माभिर्विहिता तत्र पांसुवृष्टिर्महीपते । नीयते शतधाऽन्यत्र मातृमुक्तेन वायुना

ಓ ಮಹೀಪತೇ, ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಿಂದ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧೂಳಿನ ವೃಷ್ಟಿ ಮಾತೃಕೆಯರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ವಾಯುವಿನಿಂದ ನೂರಾರು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.

Verse 20

मया प्रेतगणादेव निर्दिष्टास्तस्य पूरणे । मातृसंरक्ष्यमाणं तच्छक्यं चैतन्न पूरितुम्

ನಾನೇ ಅದನ್ನು ತುಂಬಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇತಗಣಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದೆನು; ಆದರೆ ಮಾತೃಗಣಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತುಂಬಲಾಗದು.

Verse 21

तत्र राक्षसजैर्मंत्रैः संति लिंगानि च प्रभो । प्रतिष्ठितानि तत्स्पर्शाद्दर्शनात्स्याज्जनक्षयः

ಪ್ರಭೋ, ಅಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದ ಲಿಂಗಗಳು ಇವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೂ—ಅಥವಾ ನೋಡಿದರೂ—ಜನಕ್ಷಯ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 22

अचलत्वात्तथा देव लिंगानां शास्त्रसद्भयात् । अन्यदुत्पाटनाद्यं च नैव कुर्मः कथंचन

ದೇವಾ, ಆ ಲಿಂಗಗಳು ಅಚಲವಾಗಿವೆ; ಲಿಂಗವಿಷಯಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಧರ್ಮಭಯದಿಂದಲೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಉತ್ಫಾಟನೆ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಾವು ಯಾವತ್ತೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 23

तस्माल्लिंगकृतो नाशो ब्राह्मणानां तपस्विनाम् । यथा न स्यात्सुरश्रेष्ठ तथा नीतिर्विधीयताम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಸೂರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಲಿಂಗಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳ ನಾಶವಾಗದಂತೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನೀತಿ/ಉಪಾಯವನ್ನು ವಿಧಿಸಿರಿ.

Verse 24

ततश्च भगवान्रुद्रस्ताः समाहूय मातरः । प्रोवाच त्यज्यतां स्थानं भवत्यो यत्र संस्थिताः

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ಆ ಮಾತೃಗಣಗಳನ್ನು ಕರೆದು ಹೇಳಿದರು—“ದೇವಿಯರೇ, ನೀವು ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿರಿ.”

Verse 25

तत्र पांसुभिरव्यग्राः करिष्यंति दिवानिशम् । प्रेताः कुशसमादेशाद्वृष्टिं लोकहिताय च

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತರು ಧೂಳಿನೊಂದಿಗೆ ಅವ್ಯಗ್ರರಾಗಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವರು; ಕುಶತೃಣದ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುವರು।

Verse 26

मातर ऊचुः । त्यक्ष्यामश्च तवादेशात्तत्स्थानं वृषभध्वज । परं दर्शय चास्माकं किंचिदन्यत्तथाविधम्

ಮಾತೃಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವೃಷಭಧ್ವಜ! ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾವು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವೆವು; ಆದರೆ ನಮಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸು।

Verse 27

क्षेत्रेऽत्रैव निवत्स्यामो येन स्कन्दकृते वयम् । तेन संस्थापिताश्चात्र प्रोक्ताः स्थेयं सदा ततः

ನಾವು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವೆವು, ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಸ್ಕಂದನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರು. ಅವನೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ‘ಯಾವಾಗಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಇರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ।

Verse 28

ततः प्रोवाच भगवांस्तस्मात्स्थानान्महत्तरम् । स्थानं दास्यामि सर्वासां पृथक्त्वेन शुभावहम्

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕಿಂತ ಮಹತ್ತರವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವೆನು. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಶುಭಪ್ರದ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವೆನು।

Verse 29

अष्टषष्टिस्तु क्षेत्राणां मदीयानां समंततः । संस्थितास्ति महाभागा येषु मत्संस्थितिः सदा

ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರೇ, ನನ್ನ ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿದೆ।

Verse 30

अष्टषष्टिविभागेन भूत्वा सर्वाः पृथक्पृथक् । तेषु तिष्ठथ मद्वाक्यात्पूजामग्र्यामवाप्स्यथ

ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಜಿತರಾಗಿ ನೀವು ಎಲ್ಲ ಮಾತೃಕೆಯರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರಿ. ನನ್ನ ವಚನದಿಂದ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರೆ, ನೀವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ.

Verse 31

तस्य देवस्य तच्छ्रुत्वा वाक्यं ता मातरस्तदा । प्रहृष्टास्तत्परित्यज्य स्थानं स्कन्दविनिर्मितम्

ಆ ದೇವನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮಾತೃ ದೇವಿಯರು ಆಗ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡರು. ನಂತರ ಸ್ಕಂದನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವರು ಹೊರಟರು.

Verse 32

अष्टषष्टिविभागेन भूत्वा रूपैः पृथग्विधैः । अष्टषष्टिषु क्षेत्रेषु तस्य ताः संस्थिताः सदा

ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಜಿತರಾಗಿ, ವಿಭಿನ್ನ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆ ಮಾತೃಕೆಯರು ಅವನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 33

ततस्ताभिर्विनिर्मुक्तं तत्सर्वं भूमिमण्डलम् । पांसुभिः पूरितं प्रेतैर्दिवारात्रमतंद्रितैः

ನಂತರ ಅವರಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಮಂಡಲವು, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಅಲಸದೆ ದುಡಿಯುವ ಪ್ರೇತಗಳಿಂದ ಧೂಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿಬಿಟ್ಟಿತು.

Verse 34

एवं तस्य वरं दत्त्वा भगवान्वृषवाहनः । जगामादर्शनं पश्चात्सार्धं सवर्गैणैर्द्विजाः

ಈ ರೀತಿ ಅವನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ ವೃಷಭವಾಹನನಾದ ಭಗವಾನ್ (ಶಿವ) ನಂತರ, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅತೀತನಾಗಿ ಅಂತರಧಾನನಾದನು.

Verse 35

कुतोऽपि ब्राह्मणैः सर्वेस्तापसैश्च प्रशंसितः । लब्धाशी प्रययौ तस्मादयोध्यानगरीं प्रति

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 106

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये लुप्ततीर्थमाहात्म्यकथनंनाम षडुत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರ-ಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದೊಳಗಿನ ‘ಲುಪ್ತತೀರ್ಥ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ-ಕಥನ’ ಎಂಬ ನೂರಾರು ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 198

ततस्तस्य गतस्तुष्टिं वर्षांते भगवान्हरः । प्रोवाच प्रार्थयाभीष्टं यत्ते मनसि वांछितम्

ನಂತರ ಮಳೆಯ ಋತುವಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಹರನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಹೇಳಿದರು—“ನಿನಗೆ ಅಭೀಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು; ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬಯಸುವುದನ್ನೇ ಕೇಳು।”