Adhyaya 101
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವ, ಸುಷೇಣ, ತಾರಾ, ಕುಮುದ, ಅಂಗದ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಲಂಕೆಗೆ ತಲುಪಿ, ಹಿಂದಿನ ಯುದ್ಧಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಪುನಃ ವೀಕ್ಷಿಸಿದನು. ರಾಮನ ಆಗಮನವನ್ನು ಅರಿತ ವಿಭೀಷಣನು ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು. ವಿಭೀಷಣನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಅವನು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಗೃಹವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಬೇಡಿದನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣ-ವಿಯೋಗದ ಶೋಕದಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾಗಿ, ದಿವ್ಯಲೋಕಗಮನದ ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀರಾಮನು ರಾಜಧರ್ಮ-ನೀತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು—ರಾಜೈಶ್ವರ್ಯ ಮದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇರು, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸು; ಹಾಗೆಯೇ ಗಡಿ-ನಿಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು—ರಾಕ್ಷಸರು ರಾಮಸೇತುವನ್ನು ದಾಟಿ ಮಾನವರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಾರದು; ಮಾನವರು ರಾಮರಕ್ಷಣೆಯೊಳಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನಾರ್ಥ ಬರುವ ಯಾತ್ರಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣಲೋಭದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭೀಷಣನು ಚಿಂತಿಸಿದಾಗ, ರಾಕ್ಷಸರ ಅತಿಕ್ರಮಣದಿಂದ ದೋಷ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಶ್ರೀರಾಮನು ಸೇತುವಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭೂರಚನೆಯನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ ದಾಟಲಾಗದ ಮಾರ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ಗುರುತಿನ ಶಿಖರ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಧಾರಿತ ಉನ್ನತಭಾಗ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು. ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಯುದ್ಧಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ನಂತರ ನಗರತ್ತ ಹೊರಟನು; ಸೇತುವಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸೇತುವಿನ ಆದಿ-ಮಧ್ಯ-ಅಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ‘ರಾಮೇಶ್ವರತ್ರಯ’ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಶಾಶ್ವತ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ-ಪೂಜಾಚಾರವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದನು.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवं तां रजनीं तत्र स उषित्वा रघूत्तमः । उपास्यमानः सर्वैस्तैः सद्भक्त्या वानरोत्तमैः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆದ ರಘೂತ್ತಮ ಶ್ರೀರಾಮನು, ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠರೆಲ್ಲರಿಂದ ಸದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 2
ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । कृत्वा प्राभातिकं कर्म समाहूयाथ पुष्पकम्
ನಂತರ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಾತಃಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಅವರು ಪುಷ್ಪಕ (ವಿಮಾನ)ವನ್ನು ಕರೆಯಿದರು।
Verse 3
सुग्रीवेण सुषेणेन तारेण कुमुदेन च । अंगदेनाथ कुण्डेन वायुपुत्रेण धीमता
ಸುಗ್ರೀವ, ಸುಷೇಣ, ತಾರಾ ಮತ್ತು ಕುಮುದರೊಂದಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗದ, ಕುಂಡ ಮತ್ತು ಧೀಮಂತನಾದ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಾನನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ।
Verse 4
गवाक्षेण नलेनेव तथा जांबवतापि च । दशभिर्वानरैः सार्धं समारूढः स पुष्पके
ಗವಾಕ್ಷ, ನಲ ಮತ್ತು ಜಾಂಬವಂತನೊಂದಿಗೆ, ಹತ್ತು ವಾನರ-ಯೋಧರ ಸಹಿತ, ಅವನು ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿದನು।
Verse 5
ततः संप्रस्थितः काले लंकामुद्दिश्य राघवः । मनोजवेन तेनैव विमानेन सुवर्चसा
ನಂತರ ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಘವನು ಲಂಕೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೊರಟನು; ಮನೋವೇಗದಂತೆಯೇ ವೇಗವಿರುವ ಅದೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ।
Verse 6
संप्राप्तस्तत्क्षणादेव लंकाख्यां च महापुरीम् । वीक्षयंस्तान्प्रदेशांश्च यत्र युद्धं पुराऽभवत्
ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನು ಲಂಕಾ ಎಂಬ ಮಹಾಪುರಿಗೆ ತಲುಪಿದನು; ಹಿಂದೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 7
ततो विभीषणो दृष्ट्वा प्रोद्द्योतं पुष्पकोद्भवम् । रामं विज्ञाय संप्राप्तं प्रहृष्टः सम्मुखो ययौ । मंत्रिभिः सकलैः सार्धं तथा भृत्यैः सुतैरपि
ಆಗ ವಿಭೀಷಣನು ಪುಷ್ಪಕದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಮನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು. ಹರ್ಷದಿಂದ ಎದುರಿಗೆ ಹೋದನು—ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೇವಕರೂ ಪುತ್ರರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ।
Verse 8
अथ दृष्ट्वा सुदूरात्तं रामदेवं विभीषणः । पपात दण्डवद्भूमौ जयशब्दमुदीरयन्
ನಂತರ ದೂರದಿಂದ ರಾಮದೇವನನ್ನು ಕಂಡ ವಿಭೀಷಣನು ‘ಜಯ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತ ದಂಡವತ್ವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು।
Verse 9
तथागतं परिष्वज्य सादरं स विभीषणम् । तेनैव सहितः पश्चाल्लंकां तां प्रविवेश ह
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬಂದ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಆ ಲಂಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।
Verse 10
विभीषणगृहं प्राप्य तत्र सिंहासने शुभे । निविष्टो वानरैस्तैश्च समन्तात्परिवारितः
ವಿಭೀಷಣನ ಗೃಹವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅಲ್ಲಿ ಶುಭ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಆಸೀನನಾದನು; ಆ ವಾನರರು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಪರಿವಾರವಾಗಿ ನಿಂತರು।
Verse 11
ततो निवेदयामास तस्मै सर्वं विभीषणः । राज्यं पुत्रकलत्रादि यच्चान्यदपि किंचन
ಆಮೇಲೆ ವಿಭೀಷಣನು ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು—ತನ್ನ ರಾಜ್ಯ, ಪುತ್ರರು, ಪತ್ನಿ ಮೊದಲಾದವು, ಇನ್ನೇನು ಇದ್ದರೂ ಅದನ್ನೂ।
Verse 12
ततः प्रोवाच विनयात्कृतांजलिपुटः स्थितः । आदेशो दीयतां देव ब्रूहि कृत्यं करोमि किम्
ನಂತರ ಅವನು ವಿನಯದಿಂದ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ದೇವಾ! ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿರಿ; ಹೇಳಿರಿ, ನಾನು ಯಾವ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಿ?”
Verse 14
सूत उवाच । निवेद्य राघवस्तस्मै सर्वं गद्गदया गिरा । वाष्पपूरप्रतिच्छन्नवक्त्रो भूयो विनिःश्वसन्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿ ರಾಘವನು ಗದ್ಗದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು; ಕಣ್ಣೀರಿನ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಮುಖ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಅವನು ಮರುಮರು ದೀರ್ಘ ನಿಶ್ವಾಸ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 15
ततः प्रोवाच सत्यार्थं विभीषणकृते हितम् । तं चापि शोकसंतप्तं संबोध्य रघुनंदनः
ಅನಂತರ ರಘುನಂದನನು ವಿಭೀಷಣನ ಹಿತಾರ್ಥವಾದ ಸತ್ಯವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿ, ಶೋಕದಿಂದ ದಗ್ಧನಾದ ಅವನನ್ನೂ ಬೋಧಿಸಿ ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿದನು।
Verse 16
अहं राज्यं परित्यज्य सांप्रतं राक्षसोत्तम । यास्यामि त्रिदिवं तूर्णं लक्ष्मणो यत्र संस्थितः
ಓ ರಾಕ್ಷಸೋತ್ತಮ, ನಾನು ಈಗ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತ್ರಿದಿವಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು; ಅಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।
Verse 17
न तेन रहितो मर्त्ये मुहूर्तमपि चोत्सहे । स्थातुं राक्षसशार्दूल बांधवेन महात्मना
ಓ ರಾಕ್ಷಸಶಾರ್ದೂಲ, ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಬಂಧುವಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಮর্ত್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ನಿಲ್ಲಲು ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 18
अहं शिक्षापणार्थाय तव प्राप्तो विभीषण । तस्मादव्यग्रचित्तेन संशृणुष्व कुरुष्व च
ವಿಭೀಷಣ, ನಿನಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡಲು ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವ್ಯಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಚರಿಸು।
Verse 19
एषा राज्योद्भवा लक्ष्मीर्मदं संजनयेन्नृणाम् । मद्यवत्स्वल्पबुद्धीनां तस्मात्कार्यो न स त्वया
ರಾಜ್ಯೋದ್ಭವವಾದ ಈ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮದವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಸ್ವಲ್ಪಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಅದು ಮದ್ಯದಂತಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಅದಕ್ಕೆ ವಶನಾಗಬೇಡ।
Verse 20
शक्राद्या अमराः सर्वे त्वया पूज्याः सदैव हि । मान्याश्च येन ते राज्यं जायते शाश्वतं सदा
ಶಕ್ರಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಅಮರ ದೇವತೆಗಳು ನೀನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕಾದವರು; ಆ ಸತ್ಕಾರದಿಂದ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
Verse 21
मम सत्यं भवेद्वाक्य मेतस्मादहमागतः । प्राप्तराज्यप्रतिष्ठोऽपि तव भ्राता महाबलः
ನನ್ನ ವಾಕ್ಯ ಸತ್ಯವಾಗಲಿ—ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನು ಬಂದೆನು; ನಿನ್ನ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಸಹೋದರನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಸ್ಥಿರನಾದರೂ (ಅಹಂಕಾರದ ಅಪಾಯವನ್ನು ನೆನೆದು) ಧರ್ಮಸಂಯಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡು.
Verse 22
विनाशं सहसा प्राप्तस्तस्मान्मान्याः सुराः सदा । यदि कश्चित्समायाति मानुषोऽत्र कथंचन । मत्काय एव द्रष्टव्यः सर्वैरेव निशाचरैः
ಅಹಂಕಾರಿಯು ಸಹಸಾ ವಿನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಸದಾ ಮಾನ್ಯರು. ಇನ್ನು ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ, ಎಲ್ಲ ನಿಶಾಚರರೂ ಅವನನ್ನು ನನ್ನದೇ ದೇಹವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ—ಅವಧ್ಯನಾಗಿ, ಪೂಜ್ಯನಾಗಿ—ನೋಡಬೇಕು.
Verse 23
तथा निशाचराः सर्वे त्वया वार्या विभीषण । मम सेतुं समुल्लंघ्य न गंतव्यं धरातले
ಅದೇ ರೀತಿ, ವಿಭೀಷಣ, ನೀನು ಎಲ್ಲ ನಿಶಾಚರರನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು; ನನ್ನ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಅವರು ಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪೀಡೆ ಕೊಡಬಾರದು.
Verse 24
विभीषण उवाच । एवं विभो करिष्यामि तवादेशमसंशयम् । परं त्वया परित्यक्ते मर्त्ये मे जीवितं व्रजेत्
ವಿಭೀಷಣನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪ್ರಭು, ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ನೆರವೇರಿಸುವೆನು; ಆದರೆ ನೀವು ಮರ್ಥ್ಯಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ನನ್ನ ಜೀವವೇ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ.
Verse 25
तस्मान्मामपि तत्रैव त्वं विभो नेतुमर्हसि । आत्मना सह यत्रास्ते प्राग्गतो लक्ष्मणस्तव
ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಭೋ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಯೋಗ್ಯನು—ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ—ನಿನ್ನ ಮುಂಚೆ ಹೋದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಈಗಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ।
Verse 26
श्रीराम उवाच । मया तेऽक्षयमादिष्टं राज्यं राक्षससत्तम । तस्मान्नार्हसि मां कर्तुं मिथ्याचारं कथंचन
ಶ್ರೀರಾಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಅಕ್ಷಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಮಿಥ್ಯಾಚಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಡ।
Verse 27
अहमस्मिन्स्वके सेतौ शंकरत्रितयं शुभम् । स्थापयिष्यामि कीर्त्यर्थं तत्पूज्यं भवता सदा । भक्तिमान्प्रतिसंधाय यावच्चंद्रार्कतारकम्
ನನ್ನ ಸ್ವಕೀಯ ಈ ಸೇತುವಿನ ಮೇಲೆ ಕೀರ್ತಿಗಾಗಿ ಶುಭ ಶಂಕರಲಿಂಗಗಳ ತ್ರಯವನ್ನು ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನು; ನೀನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ-ತಾರೆಗಳು ಇರುವವರೆಗೂ, ಅವನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸು।
Verse 28
एवमुक्त्वा रघुश्रेष्ठो राक्षसेन्द्रं विभीषणम् । दशरात्रं तत्र तस्थौ लंकायां वानरैः सह
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ರಘುವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠನು ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು ತಂಗಿದನು।
Verse 29
कुर्वन्युद्धकथाश्चित्रा याः कृताः पूर्वमेव हि । पश्यन्युद्धस्य सर्वाणि स्थानानि विविधानि च
ಅವರು ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಅನೇಕ ವಿಚಿತ್ರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಯುದ್ಧ ನಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧವಿಧವಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 30
शंसमानः प्रवीरांस्तान्राक्षसान्बलवत्तरान् । कुम्भकर्णेन्द्रजित्पूर्वान्संख्ये चाभिमुखागतान्
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರುಮುಖವಾಗಿ ಬಂದ ಆ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ವೀರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು; ಅವರಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಪ್ರಮುಖರು.
Verse 31
ततश्चैकादशे प्राप्ते दिवसे रघुनंदनः । पुष्पकं तत्समारुह्य प्रस्थितः स्वपुरीं प्रति
ನಂತರ ಹನ್ನೊಂದನೇ ದಿನ ಬಂದಾಗ ರಘುವಂಶನಂದನ ಶ್ರೀರಾಮನು ಆ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ ತನ್ನ ನಗರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.
Verse 32
वानरैस्तैः समोपेतो विभीषणपुरःसरः । ततः संस्थापयामास सेतुप्रांते महेश्वरम्
ಆ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ, ವಿಭೀಷಣನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲು, ಅವನು ನಂತರ ಸೇತುವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು.
Verse 33
मध्ये चैव तथादौ च श्रद्धापूतेन चेतसा । रामेश्वरत्रयं राम एवं तत्र विधाय सः
ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರಾಮನು ಅಲ್ಲಿ ರಾಮೇಶ್ವರಗಳ ತ್ರಯವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದನು—ಒಂದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ—ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Verse 34
सेतुबंधं तथासाद्य प्रस्थितः स्वगृहं प्रति । तावद्विभीषणेनोक्तः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः
ಸೇತುಬಂಧವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವನು ತನ್ನ ಮನೆ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು; ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವಿಭೀಷಣನು ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
Verse 35
विभीषण उवाच । अनेन सेतुमार्गेण रामेश्वरदिदृक्षया । मानवा आगमिष्यंति कौतुकाच्छ्रद्धयाविताः
ವಿಭೀಷಣನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಸೇತುಮಾರ್ಗದಿಂದ ರಾಮೇಶ್ವರದ ದರ್ಶನಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ, ಪವಿತ್ರ ಕೌತುಕದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಮಾನವರು ಇಲ್ಲಿ ಬರುವರು.
Verse 36
राक्षसानां महाराज जातिः क्रूरतमा मता । दृष्ट्वा मानुषमायांतं मांसस्येच्छा प्रजायते
ಮಹಾರಾಜಾ! ರಾಕ್ಷಸರ ಜಾತಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗಲೇ ಅವರಿಗೆ ಮಾಂಸಾಸೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 37
यदा कश्चिज्जनं कश्चिद्राक्षसो भक्षयिष्यति । आज्ञाभंगो ध्रुवं भावी मम भक्तिरतस्य च
ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಯಾವುದೋ ರಾಕ್ಷಸನು ಯಾರಾದರೂ ಮಾನವನನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞಾಭಂಗವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ—ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರತನಾದವನಿಗೂ ಸಹ.
Verse 38
भविष्यंति कलौ काले दरिद्रा नृपमानवाः । तेऽत्र स्वर्णस्य लोभेन देवतादर्शनाय च
ಓ ರಾಜಾ! ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ದರಿದ್ರರಾಗುವರು. ಆದರೂ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಲೋಭದಿಂದಲೂ, ದೇವತಾದರ್ಶನಾರ್ಥವಾಗಿಯೂ ಬರುವರು.
Verse 39
नित्यं चैवागमिष्यन्ति त्यक्त्वा रक्षःकृतं भयम् । तेषां यदि वधं कश्चिद्राक्षसात्प्रापयिष्यति
ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವರು ನಿತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಯಾರಾದರೂ ಅವರನ್ನು ರಾಕ್ಷಸನ ಕೈಯಿಂದ ವಧಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರೆ…
Verse 40
भविष्यति च मे दोषः प्रभुद्रोहोद्भवः प्रभो । तस्मात्कंचिदुपायं त्वं चिन्तयस्व यथा मम । आज्ञाभंगकृतं पापं जायते न गुरो क्वचित्
ಪ್ರಭೋ! ಪ್ರಭುದ್ರೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ದೋಷವು ನನಗೆ ಬೀಳಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಗುರುದೇವಾ, ಆಜ್ಞಾಭಂಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪಾಪವು ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಭವಿಸದಂತೆ ಯಾವುದೋ ಉಪಾಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿರಿ.
Verse 41
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततः स रघुसत्तमः । बाढमित्येव चोक्त्वाथ चापं सज्जीचकार सः
ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಘುವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠನು ‘ಬಾಢಮ್—ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.
Verse 42
ततस्तं कीर्तिरूपं च मध्यदेशे रघूत्तमः । अच्छिनन्निशितैर्बाणैर्दशयोजनविस्तृतम्
ನಂತರ ರಘೂತ್ತಮನು ಮಧ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿ ಆ ಕೀರ್ತಿರೂಪವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಚನೆಯನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಅದು ದಶ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿತ್ತು.
Verse 43
तेन संस्थापितो यत्र शिखरे शंकरः स्वयम् । शिखरं तत्सलिंगं च पतितं वारिधेर्जले
ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಶಂಕರನು ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಆ ಶಿಖರವೂ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಲಿಂಗವೂ ಎರಡೂ ಸಮುದ್ರದ ಜಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು.
Verse 44
एवं मार्गमगम्यं तं कृत्वा सेतुसमुद्भवम् । वानरै राक्षसैः सार्धं ततः संप्रस्थितो गृहम्
ಈ ರೀತಿ ಅಗ್ಗಮ್ಯವಾದ ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಮುದ್ರೋದ್ಭವ ಸೇತುವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅವನು ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಗೃಹದತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು.
Verse 101
इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सेतुमध्ये श्रीरामकृतरामेश्वरप्रतिष्ठावर्णनंनामैको त्तरशततमोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ ಸಹಸ್ರ ಶ್ಲೋಕಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದ ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಸೇತುಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ರಾಮೇಶ್ವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ನೂರೊಂದುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।