Adhyaya 33
ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಲೋಮಾಶನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ಆ ಕಿರಾತ/ಬೇಟೆಗಾರನು ಯಾರು, ಅವನ ವ್ರತದ ಸ್ವರೂಪವೇನು ಎಂದು. ಲೋಮಾಶನು ಚಂಡ (ಪುಷ್ಕಸೇನ)ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ಹಿಂಸಕ, ಅಧರ್ಮಾಚಾರಿ, ಬೇಟೆಯಿಂದ ಬದುಕಿ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವವನು. ಮಾಘಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯ ರಾತ್ರಿ ಅವನು ವರಾಹವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮರದ ಮೇಲೆ ಕಾದಿದ್ದಾಗ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಜಾರಿದ ನೀರು ಮರದ ಕೆಳಗಿನ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಲಿಂಗಸ್ನಾನವೂ ಬಿಲ್ವಾರ್ಚನೆಯೂ ಆಗಿ, ಅವನ ಜಾಗರಣೆ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಜಾಗರಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಗೃಹಪ್ರಸಂಗ—ಪತ್ನಿ ಘನೋದರಿ/ಚಂಡಿ ರಾತ್ರಿ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಬಳಿಕ ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಆಹಾರ ತರುತ್ತಾಳೆ. ನಾಯಿ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿಂದಾಗ ಕೋಪ ಉಂಟಾದರೂ, ಪುಷ್ಕಸೇನನು ಅನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ ಅಹಂಕಾರ-ಕ್ರೋಧ ತ್ಯಜಿಸುವ ನೀತಿಪಾಠದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆ ರಾತ್ರಿಯ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಜಾಗರಣೆ ಧರ್ಮೋಪದೇಶದಿಂದ ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮಾವಾಸ್ಯ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಶಿವಗಣಗಳು ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು—ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನಡೆದ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಮಹತ್ ಕರ್ಮಫಲ ಉಂಟಾಗಿ ಶಿವಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾಪಿಷ್ಠ ಬೇಟೆಗಾರನಿಗೆ ಇದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವೀರಭದ್ರನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವಾರ್ಪಣೆ, ಉಪವಾಸ, ಜಾಗರಣೆ ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಮುಂದಾಗಿ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಬ್ರಹ್ಮಸೃಷ್ಟಿ, ತಿಥಿಗಳ ರಚನೆ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯ ನಿಶೀಥಯುಕ್ತ ರಾತ್ರಿಯೇ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿ—ಅದು ಪಾಪನಾಶಿನಿ, ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯಪ್ರದ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪತಿತನಾದವನು ಕೂಡ ಶಿವಾಲಯದ ಸಮೀಪ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಜನ್ಮ ಪಡೆದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶೈವಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯ ದಿವ್ಯಕ್ರೀಡೆಯ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । किन्नामा च किरातोऽभूत्किं तेन व्रतमाहितम् । तत्त्वं कथय विप्रेंद्र परं कौतूहलं हि नः
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಕಿರಾತನ ಹೆಸರು ಏನು? ಅವನು ಯಾವ ವ್ರತವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು? ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳು; ನಮ್ಮ ಕುತೂಹಲ ಮಹತ್ತರವಾಗಿದೆ।
Verse 2
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामो याथातथ्येन कथ्यताम् । न ह्यन्यो विद्यते लोके त्वद्विना वदतां वरः । तस्मात्कथ भो विप्र सर्वं शुश्रूषतां हि नः
ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾವು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ; ನಡೆದಂತೆ ಯಥಾತಥವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ। ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೊರತು ವಕ್ತೃಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ। ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ವಿಪ್ರ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿರಿ—ನಾವು ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ।
Verse 3
एवमुक्तस्तदा तेन शौनकेन महात्मना । कथयामास तत्सर्वं पुष्कसेन कृतं यत्
ಮಹಾತ್ಮ ಶೌನಕನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಪುಷ್ಕಸೇನನು ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಗ ವಿವರವಾಗಿ ಕಥನಮಾಡಿದನು।
Verse 4
लोमश उवाच । आसीत्पुरा महारौद्रश्चडोनाम दुरात्मवान् । क्रूरसंगो निष्कृतिको भूतानां भयवाहकः
ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಡ ಎಂಬ ದುರಾತ್ಮನು, ಅತ್ಯಂತ ರೌದ್ರಸ್ವಭಾವಿಯೊಬ್ಬನು ಇದ್ದನು। ಅವನು ಕ್ರೂರಸಂಗದವನು, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವವನು, ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನು।
Verse 5
जालेन मत्स्यान्दुष्टात्मा घातयत्यनिशं खलु । भल्लैर्मृगाञ्छापदांश्च कृष्णसारांश्च शल्लकान्
ಆ ದುಷ್ಟಹೃದಯನು ಬಲೆಯಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು; ಬಾಣಗಳಿಂದ ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡುಮೃಗ, ಕೃಷ್ಣಸಾರ ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಗಳನ್ನೂ ಬೀಳಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 6
खड्गांश्चैव च दुष्टात्मा दृष्ट्वा कांश्चिच्च पापवान् । पक्षिणोऽघातयत्क्रुद्धो ब्राह्मणांश्च विशेषतः
ಆ ದುಷ್ಟ ಪಾಪಿ ಕೆಲ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳನ್ನು (ಗಂಡಗಳನ್ನು) ಕಂಡರೆ ಅವನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು; ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಡೆದು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು।
Verse 7
लुब्धको हि महापापो दुष्टो दुष्टजनप्रियः । भार्या तथाविधआ तस्य पुष्कसस्य महाभया
ಅವನು ಬೇಟೆಗಾರ—ಮಹಾಪಾಪಿ, ದುಷ್ಟ, ದುಷ್ಟಜನರ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವನು. ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ—ಪುಷ್ಕಸನ ಸ್ತ್ರೀ, ಮಹಾಭಯಂಕರಳು।
Verse 8
एवं विहरतस्तस्य बहुकालोत्यवर्तत । गते बहुतिथेकाले पापौघनिरतस्य च
ಹೀಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು; ಅನೇಕ ದಿನಗಳು ಕಳೆದರೂ ಅವನು ಪಾಪಪ್ರವಾಹದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 9
निषंगे जलमादाय क्षुत्पिपासार्द्दितो भृशम् । एकदा निशि पापीयाच्छ्रीवृक्षोपरि संस्थितः । कोलं हंतुं धनुष्पाणिर्जाग्रच्चानिमिषेण हि
ಬಾಣಕೋಶದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಹಳ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ಪಾಪಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಶ್ರೀವೃಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತನು. ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಹಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸದೆ ಜಾಗರಿಸಿದನು।
Verse 10
माघमासेऽसितायां वै चतुर्दश्यामथाग्रतः । मृगमार्गविलोकार्थी बिल्वपत्राण्यपातयत्
ಮಾಘಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಅವನು ಮುಂದೆ ನೋಡುತ್ತ ಮೃಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು।
Verse 11
श्रीवृक्षपर्णानि बहूनि तत्र स च्छेदयामास रुषान्वितोपि । श्रीवृक्षमूले परिवर्तमाने लिंगं तस्योपरिदृष्टभावः
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಶ್ರೀವೃಕ್ಷದ ಅನೇಕ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಮರದ ಬೇರು ಬಳಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಕೆಳಗೆ ಶಿವಲಿಂಗವು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಂತು।
Verse 12
ववर्ष गंडूषजलं दुरात्मा यदृच्छया तानि शिवे पतंति । श्रीवृक्षपर्णानि च दैवयोगाज्जातं च सर्वं शिवपूजनं तत्
ಆ ದುರಾತ್ಮನು ಗಂಡೂಷಜಲವನ್ನು ಸುರಿದನು; ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಅದು ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಶ್ರೀವೃಕ್ಷದ ಎಲೆಗಳೂ ದೈವಯೋಗದಿಂದ—ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ—ಶಿವಪೂಜೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು।
Verse 13
गंडूषवारिणा तेन स्नपनं च कृतं महत् । बिल्वपत्रैरसंख्यातैरर्चनं महत्कृतम्
ಅವನು ಗಂಡೂಷಜಲದಿಂದ ಮಹತ್ ಸ್ನಪನ (ಅಭಿಷೇಕ) ಮಾಡಿದನು; ಅಸಂಖ್ಯ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳಿಂದ ಮಹತ್ ಅರ್ಚನೆ ನೆರವೇರಿಸಿದನು।
Verse 14
अज्ञानेनापि भो विप्राः पुष्कसेन दुरात्मना । माघमासेऽसिते पक्षे चतुर्दश्यां विधूदये
ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ದುರಾತ್ಮ ಪುಷ್ಕಸೇನನು ಕೂಡ ಅಜ್ಞಾನವಶವಾಗಿ ಮಾಘಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು, ಚಂದ್ರೋದಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದನು।
Verse 15
पुष्कसोऽथ दुराचारो वॉक्षादवततार सः । आगत्य जलसंकाशं मत्स्यान्हंतुं प्रचक्रमे
ಆಗ ದುರುಚಾರಿಯಾದ ಪುಷ್ಕಸನು ಮರದಿಂದ ಇಳಿದುಬಂದನು; ಜಲಸಮಾನ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
Verse 16
लुब्ध कस्यापि भार्याभून्नाम्ना चैव घनोदरी । दुष्टा सा पापनिरता परद्रव्यापहारिणी
ಒಬ್ಬ ಬೇಟೆಗಾರನಿಗೆ ಘನೋದರಿ ಎಂಬ ಹೆಂಡತಿ ಇದ್ದಳು; ಅವಳು ದುಷ್ಟೆ, ಪಾಪನಿರತೆ, ಪರಧನ ಅಪಹಾರಿಣಿ.
Verse 17
गृहान्निर्गत्य सायाह्ने पुरद्वारबहिः स्थिता । वनमार्गं प्रपश्यंती पत्युरागमनेच्छया
ಸಾಯಂಕಾಲ ಮನೆದಿಂದ ಹೊರಟು ಅವಳು ಪಟ್ಟಣದ್ವಾರದ ಹೊರಗೆ ನಿಂತಳು; ಪತಿಯ ಆಗಮನಾಸೆಯಿಂದ ಅರಣ್ಯಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರಲಾಯಿತು।
Verse 18
चिराद्भर्तरी नायाते चिन्तयामास लुब्धकी । अद्य सायाह्नवेलायामागताः सर्वलुब्धकाः
ಬಹಳ ಹೊತ್ತಾದರೂ ಗಂಡನು ಬರದಿದ್ದರಿಂದ ಬೇಟೆಗಾರನ ಹೆಂಡತಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು—“ಇಂದು ಸಾಯಂಕಾಲಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಬೇಟೆಗಾರರೂ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.”
Verse 19
तमः स्तोमेन संछन्नाश्चतस्रो विदिशो दिशः । रात्रौ यामद्वयं यातं किं मतंगः समागतः
ಕತ್ತಲೆಯ ಗುಂಪಿನಿಂದ ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು; ರಾತ್ರಿಯ ಎರಡು ಯಾಮಗಳು ಕಳೆದವು—ಅವನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೋ ಆನೆ ಬಂದಿತೇ?
Verse 20
किं वा केसरलोभेन सिंहेनैव विदारितः । किं भुजंगफणारत्नहारी सर्पविषार्दितः
ಕೇಸರದ ಲೋಭದಿಂದ ಸಿಂಹವೇ ಅವನನ್ನು ಚೀರಿದಿತೇ? ಅಥವಾ ಸರ್ಪಫಣಿಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡವನು ನಾಗವಿಷದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದನೇ?
Verse 21
किं वा वराहदंष्ट्राग्रघातैः पंचत्वमागतः । मधुलोभेन वृक्षाग्रात्स वै प्रपतितो भुवि
ವರಾಹದ ದಂಷ್ಟ್ರಾಗ್ರದ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಅವನು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದನೇ? ಅಥವಾ ಜೇನಿನ ಲೋಭದಿಂದ ಮರದ ತುದಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನೇ?
Verse 22
क्वान्वेषयामि पृच्छामि क्व गच्छामि च कं प्रति । एवं विलप्य बहुधा निवृत्ता स्वं गृहं प्रति
“ನಾನು ಎಲ್ಲ ಹುಡುಕಲಿ? ಯಾರನ್ನು ಕೇಳಲಿ? ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ, ಯಾರ ಬಳಿಗೆ?”—ಎಂದು ಹಲವು ವಿಧವಾಗಿ ಅಳಲುತ್ತಾ ಅವಳು ತನ್ನ ಮನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಳು.
Verse 23
नैवान्नं नो जलं किंचिन्न भुक्तं तद्दिने तया । चिंतयंती पतिं चापि लुब्धकी त्वयन्निशाम्
ಆ ದಿನ ಆ ಬೇಟೆಗಾರ್ತಿ ಅನ್ನವನ್ನೂ ತಿನ್ನಲಿಲ್ಲ, ನೀರನ್ನೂ ಕುಡಿಯಲಿಲ್ಲ. ಪತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಆತಂಕದಿಂದ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಜಾಗರಿಸಿದಳು.
Verse 24
अथ प्रभाते विमले पुष्कसी वनमाययौ । अशनार्थं च तस्यान्नमादाय त्वरिता सती
ನಂತರ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಆ ಬೇಟೆಗಾರ್ತಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ಪತಿಯ ಆಹಾರಾರ್ಥ ಅನ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆ ಸತೀ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಳು.
Verse 25
भ्रममाणावने तस्मिन्ददर्श महतीं नदीम् । तस्यास्तीरे समासीनं स्वपतिं प्रेक्ष्य हर्षिता
ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಅವಳು ಒಂದು ಮಹಾನದಿಯನ್ನು ಕಂಡಳು. ಅದರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದಳು.
Verse 26
तदन्नं कूलनः स्थाप्य नदीं तर्तुं प्रचक्रमे । निरीक्ष्य चाथ मत्स्यान्स जालप्रोतान्समानयत्
ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿ ಬಲೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತಂದನು.
Verse 27
तावत्तयोक्तश्चण्डोऽसावेहि शीघ्रं च भक्षय । अन्नं त्वदर्थमानीतमुपोष्य दिवसं मया
ಅವಳು ಆಗ ಚಂಡನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಶೀಘ್ರ ಬಾ, ಭೋಜನ ಮಾಡು. ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ಈ ಅನ್ನವನ್ನು ತಂದಿದ್ದೇನೆ; ನಾನು ದಿನವಿಡೀ ಉಪವಾಸವಿದ್ದೆ.”
Verse 28
कृतं किमद्य रे मंद गतेऽहनि च किं कृतम् । नाऽशितं च त्वया मूढ लंघितेनाद्य पापिना
“ಓ ಮಂದಬುದ್ಧಿ! ಇಂದು ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದಿ, ದಿನ ಕಳೆದರೂ ಏನು ಸಾಧಿಸಿದಿ? ನೀನು ಏನೂ ತಿನ್ನಲಿಲ್ಲ, ಮೂಢನೇ! ಇಂದು ನಿಯಮಭಂಗ ಮಾಡಿ ದೋಷಿಯಾಗಿದ್ದೀಯ.”
Verse 29
नद्यां स्नातौ तथा तौ च दम्पती च शुचि व्रतौ । यावद्गतश्च भोक्तुं स तावच्छ्वा स्वयमागतः
ನಂತರ ಆ ದಂಪತಿಗಳು ಶುದ್ಧವ್ರತವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವನು ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಒಂದು ನಾಯಿ ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿ ಬಂತು.
Verse 30
तेन सर्वं भक्षितं च तदन्नं स्वयमेव हि । चंडी प्रकुपिता चैव श्वानं हंतुमुपस्थिता
ಆ ಶ್ವಾನವೇ ಸ್ವತಃ ಆ ಸಮಸ್ತ ಅನ್ನವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿತು. ಆಗ ಚಂಡೀ ಕೋಪಗೊಂಡು ಶ್ವಾನವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು.
Verse 31
आवयोर्भक्षितं चान्नमनेनैव च पापिना । किं च भक्षयसे मूढ भविताद्य वुभुक्षितः
“ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗಾಗಿ ಇಟ್ಟ ಅನ್ನವನ್ನು ಈ ಪಾಪಿಯೇ ಭಕ್ಷಿಸಿದನು! ಹೇ ಮೂಢ, ಈಗ ನೀನು ಏನು ತಿನ್ನುವೆ? ಇಂದು ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹಸಿದೇ ಇರುವೆ.”
Verse 32
एवं तयोक्तश्चण्डोऽसौ बभाषे तां शिवप्रियः । यच्छुना भक्षितं चान्नं तेनाहं परितोषितः
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಶಿವಪ್ರಿಯನಾದ ಚಂಡನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಶ್ವಾನವು ಭಕ್ಷಿಸಿದ ಅನ್ನವೇ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.”
Verse 33
किमनेन शरीरेण नश्वरेण गतायुषा । शरीरं दुर्लभं लोके पूज्यते क्षणभंगुरम्
ಆಯುಷ್ಯ ಜಾರುತ್ತಿರುವ ಈ ನಶ್ವರ ದೇಹದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇಹ ದುರ್ಲಭವಾದರೂ ಅದು ಕ್ಷಣಭಂಗುರ—ಶೀಘ್ರವೇ ಭಂಗವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 34
ये पुष्णंति निजं देहं सर्वभावेन चाहताः । मूढास्ते पापिनो ज्ञेया लोकद्वयबहिष्कृताः
ಸರ್ವ ರೀತಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೋಷಿಸುವವರು ಮೂಢರು, ಪಾಪಿಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿ—ಇಹಪರ ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತರು.
Verse 35
तस्मान्मानं परित्यज्य क्रोधं च दुरवग्रहम् । स्वस्था भव विमर्शेन तत्त्वबुद्ध्या स्थिरा भव
ಆದುದರಿಂದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಕ್ರೋಧವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು. ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ಆತ್ಮಸ್ಥನಾಗಿ, ತತ್ತ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿರನಾಗು.
Verse 36
बोधिता तेन चंडी सा पुष्कसेन तदा भृशम् । जागरादि च संप्राप्तः पुष्कसोऽपि चतुर्दशीम्
ಆಗ ಪುಷ್ಕಸೇನನಿಂದ ಚಂಡೀ ದೇವಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಜಾಗೃತಳಾದಳು. ಪುಷ್ಕಸನೂ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಜಾಗರಣಾದಿ ವ್ರತಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.
Verse 37
शिवरात्रिप्रसंगाच्च जायते यद्ध्यसंशयम् । तज्ज्ञानं परमं प्राप्तः शिवरात्रिप्रसंगतः
ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಅನುಷ್ಠಾನ-ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಏನು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ; ಆ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಿಂದಲೇ ಅವನು ಪರಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 38
यामद्वयं च संजातममावास्यां तु तत्र वै । आगताश्च गणास्तत्र बहवः शिवनोदिताः
ಅಲ್ಲಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಯಾಮಗಳು ಕಳೆದಾಗ, ಶಿವನ ಆದೇಶದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಅನೇಕ ಗಣರು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
Verse 39
विमानानि बहून्यत्र आगतानि तदंतिकम् । दृष्टानि तेन तान्येव विमानानि गणास्तथा
ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಮಾನಗಳು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಅವನು ಆ ವಿಮಾನಗಳನ್ನೂ, ಜೊತೆಗೆ ಗಣರನ್ನೂ ಸಹ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡನು.
Verse 40
उवाच परया भक्त्या पुष्कसोऽपि च तान्प्रति । कस्मात्समागता यूयं सर्वे रुद्राक्षधारिणः
ಆಗ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪುಷ್ಕಸನು ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ರುದ್ರಾಕ್ಷಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ?”
Verse 41
विमानस्थाश्च केचिच्च वृषारूढाश्च केचन । सर्वे स्फटिकसंकाशाः सर्वे चंद्रार्द्धशेखराः
ಕೆಲವರು ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ವೃಷಭಾರೂಢರಾಗಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಎಲ್ಲರ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 42
कपर्द्दिनश्चर्मपरीतवाससो भुजंगभोगैः कृतहारभूषणाः । श्रियान्विता रुद्रसमानवीर्या यथातथं भो वदतात्मनोचितम्
ಹೇ ಜಟಾಧಾರಿಗಳೇ, ಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳೇ, ಭುಜಂಗಭೋಗಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಾರ-ಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರೇ! ನೀವು ಶ್ರೀಯುತರು, ರುದ್ರಸಮಾನ ವೀರ್ಯವಂತರು—ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಕುರಿತು ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.
Verse 43
पुष्कसेन तदा पृष्टा ऊचुः सर्वे च पार्पदाः । रुद्रस्य देवदेवस्य संनम्राः कमलेक्षणाः
ಆಗ ಪುಷ್ಕಸನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ರುದ್ರನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಷದರು—ದೇವದೇವನಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ನಮಿಸಿ, ಕಮಲನಯನರು—ಉತ್ತರಿಸಿದರು.
Verse 44
गणा ऊचुः । प्रेषिताः स्मो वयं चंड शिवेन परमेष्ठिना । आगच्छ त्वरितो भुत्वा सस्त्रीको या नमारुह
ಗಣರು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಚಂಡಾ! ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಾ—ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ; ವಾಹನ ಏರಬೇಡ, ಕೂಡಲೇ ಬಾ.”
Verse 45
लिंगार्च्चनं कृतं यच्च त्वया रात्रौ शिवस्य च । तेन कर्मविपाकेन प्राप्तोऽसि शिवसन्निधिम्
ನೀನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಅರ್ಚನೆಯೇ; ಆ ಕರ್ಮಫಲದ ಪರಿಪಾಕದಿಂದ ನೀನು ಈಗ ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ।
Verse 46
तथोक्तो वीरभद्रेण उवाच प्रहसन्निव । पुष्कसोऽपि स्वया बुद्ध्या प्रस्तावसदृशं वचः
ವೀರಭದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಪುಷ್ಕಸನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುವಿನಂತೆ ಮಾತಾಡಿದನು; ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಂದರ್ಭೋಚಿತ ವಚನಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।
Verse 47
पुष्कस उवाच । किं मया कृतमद्यैव पापिना हिंसकेन च । मृगयारसिकेनैव पुष्कसेन दुरात्मना
ಪುಷ್ಕಸನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂದು ಪಾಪಿ, ಹಿಂಸಕ, ಬೇಟೆಗೆ ಆಸಕ್ತ, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ಪುಷ್ಕಸನಾದ ನಾನು ಯಾವ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ?
Verse 48
पापाचारो ह्यहं नित्यं कथं स्वर्गं व्रजाम्यहम् । कथं लिंगार्चनमिदं कृतमस्ति तदुच्यताम्
ನನ್ನ ಆಚರಣೆ ಸದಾ ಪಾಪಮಯ—ನಾನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗುವೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ ನನ್ನಿಂದ ಹೇಗೆ ಆಯಿತು? ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿಸಿರಿ।
Verse 49
परं कौतुकमापन्नः पृच्छामि त्वां यथातथम् । कथयस्व महाभाग सर्वं चैव यथाविधि
ಅತೀವ ಕೌತುಕದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳು।
Verse 50
इत्येवं पृच्छतस्तस्य पुष्कसस्य यथाविधि । कथयामास तत्सर्वं शिवधर्म मुदान्वितः
ಈ ರೀತಿ ಪುಷ್ಕಸನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಹರ್ಷಭರಿತನಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಶಿವಧರ್ಮದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಎಲ್ಲವೂ ವಿವರಿಸಿದನು।
Verse 51
वीरभद्र उवाच । देवदेवो महादेवो देवानां पतिरीश्वरः । परितुष्टोऽद्य हे चंड स महेश उमापतिः
ವೀರಭದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಚಂಡ! ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವನು, ದೇವರ ಅಧಿಪತಿ ಈಶ್ವರನು, ಉಮಾಪತಿ ಮಹೇಶನು ಇಂದು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದಾನೆ।
Verse 52
प्रासंगिकतया माघे कृतं लिंगार्चनं त्वया । शिवतुष्टिकरं चाद्य पूतोऽसि त्वं न संशयः । शिवरात्र्यां प्रसंगेन कृतमर्चनमेव च
ಸಂದರ್ಭವಶಾತ್ ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ನೀನು ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದೆಯೆ. ಅದು ಇಂದು ಶಿವನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪವಿತ್ರನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಂದರ್ಭವಶಾತ್ ಅರ್ಚನೆ ನಡೆದಿತು।
Verse 53
कोलं निरीक्षमाणेन बिल्वपत्राणि चैव हि । च्छेदितानि त्वया चंड पतितानि तदैव हि । लिंगस्य मस्तके तानि तेन त्वं सुकृती प्रभो
ಹೇ ಚಂಡ! ಹಂದಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರಲು ನಿನ್ನಿಂದ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅವು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿದ್ದು ಶಿವಲಿಂಗದ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು. ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ, ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ನೀನು ಪುಣ್ಯವಂತನಾದೆ।
Verse 54
ततश्च जागरो जातो महान्वृक्षोपरि ध्रुवम् । तेनैव जागरेणैव तुतोष जगदीश्वरः
ನಂತರ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಮರದ ಮೇಲೆಯೇ ಮಹಾ ಜಾಗರಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು; ಆ ಜಾಗರಣ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಜಗದೀಶ್ವರನು ತೃಪ್ತನಾದನು।
Verse 55
छलेनैव महाभाग कोलसंदर्शनेन हि । शिवरात्रिदिने चात्र स्वप्नस्ते न च योषितः
ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಕೇವಲ ಒಂದು ನೆಪದಿಂದ—ಅಂದರೆ ವರಾಹದರ್ಶನದಿಂದ—ಈ ಶಿವರಾತ್ರಿದಿನದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ನಿದ್ರೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸ್ತ್ರೀಸಂಗವೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 56
तेनोपवासेन च जागरेण तुष्टो ह्यसौ देववरो महात्मा । तव प्रसादाय महानुभावो ददाति सर्वान्वरदो महांश्च
ಆ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಜಾಗರಣದಿಂದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು. ನಿನಗೆ ಪ್ರಸಾದ ನೀಡಲು ಆ ಮಹಾನुभಾವ, ವರದ ಪ್ರಭು ಎಲ್ಲ (ಇಷ್ಟ) ವರಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 57
एवमुक्तस्तदा तेन वीरभद्रेण धीमता । पुष्कसोऽपि विमानाग्र्यमारुहोह च पश्यताम्
ಆಗ ಧೀಮಂತ ವೀರಭದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಪುಷ್ಕಸನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿದನು.
Verse 58
गणानां देवतानां च सर्वेषां प्राणिनामपि । तदा दुंदुभयो नेदुर्भेर्यस्तूर्याण्यनेकशः
ಆಗ ಗಣರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿ ದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು; ಭೇರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವಿಧದ ತೂರ್ಯಗಳು ಧ್ವನಿಸಿದವು.
Verse 59
वीणावेणुमृदंगानि तस्य चाग्रे गतानि च । जगुर्गंधर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः
ವೀಣೆ, ವೇಣು ಮತ್ತು ಮೃದಂಗಗಳು ಅವನ ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದವು; ಗಂಧರ್ವನಾಯಕರು ಹಾಡಿದರು, ಅಪ್ಸರಾ ಗುಂಪುಗಳು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದವು.
Verse 60
विद्याधरगणाः सर्वे तुष्टुवुः सिद्धचारणाः । चामरैवर्वीज्यमानो हि च्छत्रैश्च विविधैरपि । महोत्सवेन महता आनीतो गंधमादनम्
ಸರ್ವ ವಿದ್ಯಾಧರಗಣಗಳು, ಸಿದ್ಧ-ಚಾರಣರೂ ಸಹ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಚಾಮರಗಳಿಂದ ವೀಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನಾನಾವಿಧ ಛತ್ರಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮಹಾ ಮಹೋತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಗಂಧಮಾದನಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದರು.
Verse 61
शिवसान्निध्यमागच्चंडोसौ तेन कर्मणा । शिवरात्र्युपवासेन परं स्थानं समागमत्
ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಆ ಚಂಡನು ಶಿವಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
Verse 62
पुष्कसोऽपि तथा प्राप्तः प्रसंगेन सदाशिवम् । किं पुनः श्रद्धया युक्ताः शिवाय परमात्मने
ಪುಷ್ಕಸನೂ ಸಹ ಕೇವಲ ಸಂಗತಿ-ಪ್ರಸಂಗಮಾತ್ರದಿಂದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಪಡೆದನು; ಹಾಗಾದರೆ ಶ್ರದ್ಧಾಯುಕ್ತರಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತರಾದವರು ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವರು!
Verse 63
पुष्पादिकं फलं गंधं तांबूलं भक्ष्यमृद्धिमत् । ये प्रयच्छंति लोकेऽस्मिन्रुद्रास्ते नात्र संशयः
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪ, ಫಲ, ಸುಗಂಧ, ತಾಂಬೂಲ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವರು—ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ರುದ್ರಸ್ವರೂಪರು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 64
चंडेन वै पुष्कसेन सफलं तस्य चाभवत् । प्रसंगेनापि तेनैव कृतं तच्चाल्पबुद्धिना
ನಿಜವಾಗಿ ಚಂಡನು ಅಂದರೆ ಪುಷ್ಕಸೇನನು ಮಾಡಿದ ಆ ಕರ್ಮ ಅವನಿಗೆ ಫಲಪ್ರದವಾಯಿತು. ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ಪ್ರಸಂಗವಶವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಅದೂ ಫಲ ನೀಡಿತು.
Verse 65
ऋषय ऊचुः । किं फलं तस्य चोद्देशः केन चैव पुना कृतम् । कस्माद्व्रतमिदं जातं कृतं केन पुरा विभो
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಈ ವ್ರತದ ಫಲವೇನು, ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಯಾರು ಆಚರಿಸಿದರು? ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ವ್ರತ ಹುಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೇ ವಿಭೋ, ಇದನ್ನು ಯಾರು ನೆರವೇರಿಸಿದರು?
Verse 66
लोमश उवाच । यदा सृष्टं जगत्सर्वं ब्रह्मणा परमेष्ठिना । कालचक्रं तदा जातं पुरा राशिमन्विताम्
ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದರು— ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಶಿವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಕಾಲಚಕ್ರವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.
Verse 67
द्वादश राशयस्तत्र नक्षत्राणि तथैव च । सप्तविंशतिसंख्यानि मुख्यानि सिद्धये
ಅಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶ ರಾಶಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಇದ್ದವು— ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ— ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಫಲದ ನಿಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದವು.
Verse 68
एभिः सर्वं प्रचंडं च राशिभिरुडुभिस्तथा । कालचक्रान्वितः कालः क्रीडयन्सृजते जगत्
ಈ ರಾಶಿಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ— ಎಲ್ಲವೂ ಮಹತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ— ಕಾಲಚಕ್ರಯುಕ್ತ ಕಾಲವು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 69
आब्रह्मस्तंबपर्यंतं सृजत्य वति हंति च । निबद्धमस्ति तेनैव कालेनैकेन भो द्विजाः
ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಲ್ಲಿನ ಕಡ್ಡಿವರೆಗೂ— ಕಾಲವೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ, ಸಂಹರಿಸುತ್ತದೆ ಕೂಡ. ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಆ ಒಂದೇ ಕಾಲದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 70
कालो हि बलवांल्लोके एक एव न चापरः । तस्मात्कालात्मकं सर्वमिदं नास्त्यत्र संशयः
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಲವೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಬಲವಂತನು; ಅದರ ಹೊರತು ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ತವೂ ಕಾಲಸ್ವರೂಪವೇ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 71
आदौ कालः कालनाच्च लोकनायकनायकः । ततो लोका हि संजाताः सृष्टिश्च तदनंतरम्
ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲವೂ ಕಾಲಗಣನೆಯೂ ಇದ್ದವು; ಆ ಕಾಲವೇ ಲೋಕನಾಯಕರಿಗೂ ನಾಯಕನಾಯಿತು. ನಂತರ ಲೋಕಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು, ತದನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
Verse 72
सृष्टेर्लवो हि संजातो लवाच्च क्षणमेव च । क्षणाच्च निमिषं जातं प्राणिनां हि निरंतरम्
ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ‘ಲವ’ ಹುಟ್ಟಿತು; ಲವದಿಂದ ‘ಕ್ಷಣ’ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಕ್ಷಣದಿಂದ ‘ನಿಮಿಷ’ ಜನ್ಮವಾಯಿತು—ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 73
निमिषाणां च षष्ट्या वै फल इत्यभिधीयते । पंचदश्या अहोरात्रैः पक्षैत्यभिधीयते
ಅರವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ‘ಫಲ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು ಅಹೋರಾತ್ರಗಳು (ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ) ‘ಪಕ್ಷ’ವೆಂದು ಅಭಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
Verse 74
पक्षाभ्यां मास एव स्यान्मासा द्वादश वत्सरः । तं कालं ज्ञातुकामेन कार्यं ज्ञानं विचक्षणैः
ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಮಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಹನ್ನೆರಡು ಮಾಸಗಳಿಂದ ವತ್ಸರ (ವರ್ಷ) ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿಯ ಬಯಸುವವನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು.
Verse 75
प्रतिपद्दिनमारभ्य पौर्णमास्यंतमेव च । पक्षं पूर्णो हि यस्माच्च पूर्णिमेत्यभिधीयते
ಪ್ರತಿಪದೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಪೌರ್ಣಿಮೆಯವರೆಗೆ ಇರುವ ಪಕ್ಷ—ಅದು ‘ಪೂರ್ಣ’ವಾಗುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ಪೂರ್ಣಿಮೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 76
पूर्णचंद्रमसी या तु सा पूर्णा देवताप्रिया । नष्टस्तु चंद्रो यस्यां वा अमा सा कथिता बुधैः
ಯಾವ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೋ ಅದು ‘ಪೂರ್ಣಾ’ (ಪೂರ್ಣಿಮೆ), ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯ; ಮತ್ತು ಯಾವ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಲೋಪವಾಗಿ ಕಾಣದಿರುತ್ತಾನೋ ಅದನ್ನು ಪಂಡಿತರು ‘ಅಮಾ’ (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Verse 77
अग्निष्वात्तादिपितॄणां प्रियातीव बभूव ह । त्रिंशद्दिनानि ह्येतानि पुण्यकालयुतानि च । तेषां मध्ये विशेषो यस्तं श्रृणुध्वं द्विजोत्तमाः
ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತ ಮೊದಲಾದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಈ ದಿನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಈ ಮೂವತ್ತು ದಿನಗಳು ಪುಣ್ಯಕಾಲದಿಂದ ಯುಕ್ತ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿಶೇಷ ಭೇದವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ.
Verse 78
योगानां वा व्यतीपात ऊडूनां श्रवणस्तथा । अमावास्या तिथीनां च पूर्णिमा वै तथैव च
ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತೀಪಾತ (ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯದಾಯಕ), ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ ಹಾಗೆಯೇ. ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಪವಿತ್ರ.
Verse 79
संक्रांतयस्तथाज्ञेयाः पवित्रा दानकर्मणि । तथाष्टमी प्रिया शंभोर्गणेशस्य चतुर्थिका
ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳು ದಾನಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿ ಶಂಭು (ಶಿವ)ಗೆ ಪ್ರಿಯ; ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ.
Verse 80
पञ्चमी नागराजस्य कुमारस्य च षष्ठिका । भानोश्च सप्तमी ज्ञेया नवमी चण्डिकाप्रिया
ಪಂಚಮಿ ತಿಥಿ ನಾಗರಾಜನದು; ಷಷ್ಠಿ ಕುಮಾರ (ಸ್ಕಂದ)ನದು. ಸಪ್ತಮಿ ಭಾನು (ಸೂರ್ಯ)ನದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನವಮಿ ಚಂಡಿಕೆಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದು.
Verse 81
ब्रह्मणो दशमी ज्ञेया रुद्रस्यैकादशी तथा । विष्णुप्रिया द्वादशी च अंतकस्य त्रयोदशी
ದಶಮಿ ತಿಥಿ ಬ್ರಹ್ಮನದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಏಕಾದಶಿ ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರನದು. ದ್ವಾದಶಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯ; ತ್ರಯೋದಶಿ ಅಂತಕ (ಮೃತ್ಯು)ನದು.
Verse 82
चतुर्द्दशी तथा शंभोः प्रिया नास्त्यत्र संशयः । निशीथसंयुता या तु कृष्णपक्षे चतुर्द्दशी । उपोष्या सा तिथिः श्रेष्ठा शिवसायुज्यकारिणी
ಚತುರ್ದಶೀ ತಿಥಿ ಶಂಭುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಶೀಥ (ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ)ಯುಕ್ತವಾದ ಚತುರ್ದಶಿಯನ್ನು ಉಪವಾಸದಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಆ ತಿಥಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವದು.
Verse 83
शिवरात्रितिथिः ख्याता सर्वपापप्रणाशिनी । अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम्
ಶಿವರಾತ್ರಿ ತಿಥಿ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶಿನಿ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಾನು ಒಂದು ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 84
ब्राह्मणी विधवा काचित्पुरा ह्यासीच्च चंचला । श्वपचाभिरता सा च कामुकी कामहेतुतः
ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ವಿಧವೆ ಇದ್ದಳು; ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಚಂಚಲ. ಕಾಮಹೇತುವಿನಿಂದ ಅವಳು ಕಾಮುಕಿಯಾಗಿ ಶ್ವಪಚ (ಅಂತ್ಯಜ)ನ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಳಾದಳು.
Verse 85
तस्यां तस्य सुतो जातः श्वपचस्य दुरात्मनः । दुः सहो दुष्टनामात्मा सर्वधर्मबहिष्कृतः
ಅವಳಿಂದ ಆ ದುರಾತ್ಮ ಶ್ವಪಚನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ಸಹಿಸಲಾರದವನು, ದುಷ್ಟಸ್ವಭಾವ ಹಾಗೂ ಕುಖ್ಯಾತನಾಮವಂತನು, ಸರ್ವಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತನು.
Verse 86
महापापप्रयोगाच्च पापमारभते सदा । कितवश्च सुरापायी स्तेयी च गुरुतल्पगः
ಮಹಾಪಾಪಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಅವನು ಸದಾ ಪಾಪವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ಜೂಜುಗಾರ, ಮದ್ಯಪಾನಿ, ಕಳ್ಳ, ಮತ್ತು ಗುರುತಲ್ಪಗನಾದ ಮಹಾಪಾತಕಿ.
Verse 87
मृगयुश्च दुरात्मासौ कर्मचण्डाल एव सः । अधर्मिष्ठो ह्यसद्वृत्तः कदाचिच्च शिवालयम् । शिवरात्र्यां च संप्राप्तो ह्युषितः शिवसन्निधौ
ಆ ದುರಾತ್ಮನು ಮೃಗಯು ಸಹ—ಕರ್ಮದಿಂದ ನಿಜಕ್ಕೂ ಚಾಂಡಾಲ. ಅತ್ಯಂತ ಅಧರ್ಮಿಷ್ಠನೂ ದುರ್ವೃತ್ತನೂ ಆದ ಅವನು ಒಮ್ಮೆ ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಿದನು.
Verse 88
श्रवणं शैवशास्त्रस्य यदृच्छाजातमंतिके । शिवस्य लिंगरूपस्य स्वयंभुवो यदा तदा
ಅಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಅವನಿಗೆ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಶೈವಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪದೇಶ ಶ್ರವಣವಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಅವನು ಸ್ವಯಂಭೂ ಶಿವನ ಲಿಂಗರೂಪದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು.
Verse 89
स एकत्रोषितो दुष्टः शिवरात्र्यां तु जागरात् । तेन कर्मविपाकेन पुण्यां योनिमवाप्तवान्
ದುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಂಗಿ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಕರ್ಮವಿಪಾಕದಿಂದ ಅವನು ಪುಣ್ಯಯೋನಿ—ಸದ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 90
भुक्त्वा पुण्यतामांल्लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः । चित्रांगदस्य पुत्रोभूद्भूपालेश्वरलक्षणः
ಅತಿಪುಣ್ಯಮಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅನೇಕ ಶಾಶ್ವತ ವರ್ಷಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಅವನು ಚಿತ್ರಾಂಗದನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು—ರಾಜಾಧಿರಾಜನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ।
Verse 91
नाम्ना विचित्रवीर्योऽसौ सुभगः संदुरी प्रियः । राज्यं महत्तरं प्राप्य निःस्तंभो हि महानभूत्
ಅವನ ಹೆಸರು ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯ—ಅವನು ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯ, ಮನೋಹರ. ಮಹತ್ತರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾನ್ ಆದನು।
Verse 92
शिवे भक्तिं प्रकुर्वाणः शिवकर्मपरोऽभवत् । शैवशास्त्रं पुरस्कृत्य शिवपूजनतत्परः । रात्रौ जागरणं यत्नात्करोति शिवसन्निधौ
ಶಿವನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾ ಅವನು ಶಿವಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾದನು. ಶೈವಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ, ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 93
शिवस्य गाथा गायंस्तु आनंदाश्रुकणान्मुहुः । प्रमुंचंश्चैव नेत्राभ्यां रोमांचपुलकावृतः
ಶಿವನ ಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಅವನು ಮರುಮರು ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಶ್ರುಧಾರೆ ಹರಿದು, ದೇಹವು ರೋಮಾಂಚದಿಂದ ಆವೃತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 94
आयुष्यं च गतं तस्य शिवध्यानपरस्य च । शिवो हि सुलभो लोके पशूनां ज्ञाननिनामपि
ಅವನ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ತತ್ಪರನಾಗಿದ್ದನು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಬಂಧಿತ ಜೀವಗಳಿಗೂ, ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ಸಹ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯನು.
Verse 95
संसेवितुं सुखप्राप्त्यै ह्येक एव सदाशिवः । शिवरात्र्युपवासेन प्राप्तो ज्ञानमनुत्तमम्
ನಿಜವಾದ ಕ್ಷೇಮಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದವನು ಏಕೈಕ ಸದಾಶಿವನೇ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಅವನು ಅನುತ್ತಮ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 96
ज्ञानात्सर्वमनुप्राप्तं भूतसाम्यं निरंतरम् । सर्वभूतात्मकं ज्ञात्वा केवलं च सदा शिवम् । विना शिवेन यत्किंचिन्नास्ति वस्त्वत्र न क्वचित्
ಆ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು—ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳತ್ತ ನಿರಂತರ ಸಮಭಾವ. ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನು ಏಕೈಕ ನಿತ್ಯಶಿವನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಏನೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಅವನು ಗ್ರಹಿಸಿದನು.
Verse 97
एवं पूर्णं निष्प्रपंचं ज्ञानं प्राप्नोति दुर्लभम् । प्राप्तज्ञानस्तदा राजा जातो हि शिववल्लभः
ಹೀಗೆ ಅವನು ದುರ್ಲಭವಾದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ, ಪ್ರಪಂಚಾತೀತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಜನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವನ ಪ್ರಿಯನಾದನು.
Verse 98
मुक्तिं सायुज्यतां प्राप्तः शिवरात्रेरुपोषणात् । तेन लब्धं शिवाज्जन्म पुरा यत्कथितं मया
ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಅವನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯರೂಪ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹೀಗೆ ಶಿವನಿಂದ ಪ್ರದತ್ತವಾದ ಜನ್ಮವನ್ನು ಅವನು ಪಡೆದನು—ನಾನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ.
Verse 99
दाक्षायणीवीयो गाच्च जटाजूटेन विस्तरात् । य उत्पन्नो मस्तकाच्च शिवस्य परमात्मनः । वीरभद्रेति विख्यातो दक्षयज्ञविनाशनः
ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯ ನಿಮಿತ್ತ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನ ವಿಶಾಲ ಜಟಾಜೂಟದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮಹಾವೀರನು ಹೊರಟನು. ಶಿವನ ಮಸ್ತಕದಿಂದ ಜನಿಸಿ ಅವನು ‘ವೀರಭದ್ರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು—ದಕ್ಷಯಜ್ಞವಿನಾಶಕನು.
Verse 100
शिवरात्रिव्रतेनैव तारिता बहवः पुरा । प्राप्ताः सिद्धिं पुरा विप्रा भरताद्याश्च देहिनः
ಶಿವರಾತ್ರಿವ್ರತದಿಂದಲೇ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ತಾರಿತರಾದರು. ಹಿಂದೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ, ಭರತಾದಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳೂ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
Verse 101
मांधाता धुन्धुमारिश्च हरिश्चन्द्रादयो नृपाः । प्राप्ताः सिद्धिमनेनेव व्रतेन परमेण हि
ಮಾಂಧಾತಾ, ಧುಂಧುಮಾರಿ, ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಾದಿ ರಾಜರೂ ಈ ಪರಮ ವ್ರತದಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
Verse 102
ततो गिरीशो गिरिजासमेतः क्रीडान्वितोऽसौ गिरिराजमस्तके । द्यूतं तथैवाक्षयुतं परेशो युक्तो भवान्या स भृशं चकार
ನಂತರ ಗಿರಿಜೆಯೊಡನೆ ಗಿರೀಶನು ಕ್ರೀಡಾನಂದದಿಂದ ಗಿರಿರಾಜನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಭವಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪಾಶಕಗಳೊಡನೆ ದ್ಯೂತವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆಡಿದನು.