Adhyaya 32

Verse 1

। लोमश उवाच । एवं ते शिवधर्माश्च कथितास्तेन वै द्विजाः । सविशेषाः पाशुपताः प्रसादाच्चैव विस्तरात्

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶಿವಧರ್ಮಗಳೂ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಪಾಶುಪತ ವ್ರತಗಳೂ ಅವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ವಿವರವಾಗಿ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 2

अनेकागमसंवीता यथातत्त्वमुदाहृताः । कापालिकानां भेदाश्च प्रोक्ता व्याससमासतः

ಈ ಉಪದೇಶಗಳು ಅನೇಕ ಆಗಮಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ತತ್ತ್ವಾನುಸಾರವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಕಾಪಾಲಿಕರ ಭೇದಗಳೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 3

धर्मा नानाविधाः प्रोक्ता नंदिनं प्रति वै तदा

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಂದಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನಾನಾವಿಧ ಧರ್ಮಗಳು ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು।

Verse 4

ऋषय ऊचुः । श्रुतं कुमारचरितमविशेषं सुमंगलम् । अस्माभिश्च महाभागकिंचित्पृच्छामहे वयम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಕುಮಾರನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಶದವಾದ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಈಗ ನಾವು ನಿಮಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ।

Verse 5

श्वेतस्य राजसिंहस्य चरितं परमाद्भुतम् । येन संतोषितो रुद्रः शिवो भक्त्याऽप्रमेयया

ರಾಜಸಿಂಹನಾದ ಶ್ವೇತನ ಚರಿತ್ರೆ ಪರಮ ಅದ್ಭುತ; ಅವನ ಅಪ್ರಮೇಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರುದ್ರಸ್ವರೂಪ ಶಿವನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು।

Verse 6

ते भक्तास्ते महात्मानो ज्ञानिनस्ते च कर्मिणः । येऽर्चयंति महाशंभुं देवं भक्त्या समावृताः

ಅವರೇ ನಿಜ ಭಕ್ತರು, ಅವರೇ ಮಹಾತ್ಮರು, ಅವರೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮನಿಷ್ಠರು—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ದೇವ ಮಹಾಶಂಭುವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವರು।

Verse 7

तस्मात्पृच्छामहे सर्वे चरितं शंकरस्य च । व्यासप्रसादात्सर्वं यज्जानासि त्वं न चापरः

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಶಂಕರನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ ಕೇಳುತ್ತೇವೆ. ವ್ಯಾಸಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನೇ ತಿಳಿದಿರುವೆ—ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಮತ್ತಾರೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 8

निशम्य वचनं तेषां मुनीनां लोमशोऽब्रवीत्

ಆ ಮುನಿಗಳ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 9

लोमश उवाच । आकर्ण्यतां महाभागाश्चरितं परमाद्भुतम् । तस्य राज्ञो हि भजतो राजभोगांश्च सर्वशः । मतिर्द्धिर्मे समुत्पन्ना श्वेतस्य च महात्मनः

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರೇ, ಪರಮ ಅದ್ಭುತವಾದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಆ ರಾಜನು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ರಾಜಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಭಜನದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು; ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಶ್ವೇತನ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಳಗೆ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಉದಯಿಸಿತು।

Verse 10

पृथिवीं पालयामास प्रजा धर्मेण पालयन् । ब्रह्मण्यः सत्यवाक्छूरः शिवभक्तो निरंतरम्

ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದನು, ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಧರ್ಮಪರ, ಸತ್ಯವಚನ, ಶೂರ, ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 11

राज्यं शशासाथ स शक्तितो नृपो भक्त्या तदा चैव समर्चयत्सदा । शंभुं परेशं परमं परात्परं शांतं पुराणं परमात्मरूपम्

ಆ ನೃಪನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸದಾ ಶಂಭುವನ್ನು—ಪರೇಶ್ವರ, ಪರಮ, ಪರಾತ್ಪರ, ಶಾಂತ, ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪ—ಎಂದು ನಿತ್ಯ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 12

आयुस्तस्य परिक्षीणमर्चतः परमेश्वरम् । अथैतच्च महाभाग चरितं श्रूयतां मम

ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಆಯುಷ್ಯವು ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಈಗ, ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಈ ಚರಿತದಲ್ಲಿ ಮುಂದೇನಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 13

वाणी शिवकथायुक्ता परमाश्चर्यसंयुता । न वाऽधयो हि तस्यैव व्याधयो हि महीपतेः

ಅವನ ವಾಣಿ ಶಿವಕಥೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ ಪರಮ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮಹೀಪತಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ವ್ಯಥೆಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ದೇಹರೋಗಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ।

Verse 14

तस्य राज्ञो न बाधंते तथा चोपद्रवास्त्वमी । निरीतिको जनो ह्यासीन्निरुपद्रव एव च

ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆಯೂ ಬಾಧಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅಂಥ ಉಪದ್ರವಗಳೂ ಏಳಲಿಲ್ಲ. ಜನರೂ ಮಹಾಮಾರಿ-ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರುಪದ್ರವರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 15

अकृष्टपच्यौषधयस्तस्य राज्ञोऽभवन्भुवि । तपस्विनो ब्राह्मणाश्च वर्णाश्रमयुता जनाः

ಆ ರಾಜನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಳುಮೆಯಿಲ್ಲದೇ ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಪಸ್ವಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಜನರು ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 16

न पुत्रमरणे दुःखं नापमानं न मारकाः । न दारिद्र्यं च ते सर्वे प्राप्नुवन्ति कदाचन

ಅವರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಪುತ್ರಮರಣದ ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ, ಅವಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಪ್ರಾಣಘಾತಕ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕದಾಚಿತ್ ದಾರಿದ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 17

एवं बहुतरः कालस्तस्य राज्ञो महात्मनः । गतो हि सफलो विप्राः शिवपूजारतस्य वै

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಫಲವಾಗಿ ಕಳೆದಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 18

एकदा पूजमानं तं शंकरं परमार्थदम् । यमो हि प्रेषयामास यमदूतान्नृपं प्रति

ಒಮ್ಮೆ, ಪರಮಾರ್ಥಪ್ರದ ಶಂಕರನನ್ನು ಅವನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯಮನು ರಾಜನ ಕಡೆಗೆ ಯಮದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 19

वचनाच्चित्रगुप्तस्य श्वेत आनीयतामिति । तथेति मत्वा ते दूता आगताः शिवमंदिरम्

ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನ ವಚನದಿಂದ—“ಶ್ವೇತನನ್ನು ಕರೆತನ್ನಿರಿ” ಎಂದು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಆ ದೂತರು ಶಿವಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಬಂದರು.

Verse 20

राजानं नेतुकामास्ते पाशहस्ता महाभयाः । यावत्समागता याम्या राजानं ददृशुस्त्वरात्

ರಾಜನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಬಯಸಿ, ಪಾಶವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಭಯಾನಕ ಯಮದೂತರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದರು; ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಅವರು ರಾಜನನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕಂಡರು.

Verse 21

न चक्रिरे तदा दूता आज्ञां धर्मस्य चैव हि । ज्ञात्वा सर्वं यमश्चैव आगतः स्वयमेव हि

ಆಗ ಧರ್ಮರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ದೂತರು ನೆರವೇರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದು ಯಮನು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು।

Verse 22

उद्धृत्य दंडं सहसा नेतुकामस्तदा नृपम् । ददर्श च महाबाहुः शिवध्यानपरायणम्

ತಕ್ಷಣ ದಂಡವನ್ನು ಎತ್ತಿ ರಾಜನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಉತ್ಸುಕನಾದ ಆ ಮಹಾಬಾಹು, ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದ ರಾಜನನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 23

शिवभक्तियुतं शांतं केवलं ज्ञानसंयुतम् । यमोऽपि दृष्ट्वा राजानं परं क्षोभमुपागमत्

ಶಿವಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಶಾಂತನಾದ, ಶುದ್ಧಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ ಯಮನೂ ಪರಮ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಒಳಗಾದನು।

Verse 24

चित्रस्थो ह्यभवत्स्द्यः प्रेतराजोऽतिविह्वलः । कालरूपश्च यो नित्यं प्रजानां क्षयकारकः

ಆಗ ಪ್ರೇತರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಹ್ವಲನಾಗಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರನಾದನು—ನಿತ್ಯ ಕಾಲರೂಪನಾಗಿ ಪ್ರಜ들의 ಕ್ಷಯಕಾರಕನಾದವನು।

Verse 25

आगतस्तत्क्षणादेव नृपं प्रति रुषान्वितः । खड्गेन सितधारेण चर्मणा परमेम हि

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ರಾಜನತ್ತ ಕೋಪದಿಂದ ಬಂದನು—ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಧಾರೆಯ ಖಡ್ಗವನ್ನೂ ಚರ್ಮವನ್ನೂ ಧರಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ರೂಪದಲ್ಲಿ।

Verse 26

तावत्तं ददृशे सोऽपि स्थितं द्वारि भयावृतम् । उवाच कालो हि तदा यमं वैवस्वतं प्रति

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನೂ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಭಯಾವೃತನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವನನ್ನು ಕಂಡನು. ಆಗ ಕಾಲನು ವೈವಸ್ವತ ಯಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 27

कस्मात्त्वया धरमराज नो नीतोऽयं नृपो महान् । यम दूतसहायश्च भीतवत्प्रतिभासि मे

ಹೇ ಧರ್ಮರಾಜಾ! ನೀನು ಈ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಏಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ? ಹೇ ಯಮನೇ, ದೂತರ ಸಹಾಯ ಇದ್ದರೂ ನೀನು ನನಗೆ ಭೀತನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ.

Verse 28

कालात्ययो न कर्त्तव्यो वचनान्मम सुव्रत । कालेनोक्तस्तदा धर्म उवाच प्रस्तुतं वचः

ಹೇ ಸುವ್ರತನೇ! ಕಾಲವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಬಾರದು—ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಪಾಲಿಸು. ಕಾಲನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಧರ್ಮ (ಯಮ) ಯಥೋಚಿತ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 29

तवाज्ञां च करिष्यामि नात्र कार्या विचारणा । असौ हुरत्ययोऽस्माकं शिवभक्तो निरंतरम्

ನಾನು ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುವೆನು; ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಬೇಡ. ಆ ಹುರತ್ಯಯನು ನಿರಂತರ ಶಿವಭಕ್ತನು, ನಮ್ಮ ಪಾಳೆಯದವನು.

Verse 30

चित्रस्था इव तिष्ठाम भयाद्देवस्य शूलिनः । यमस्य वचनं श्रुत्वा कालः क्रोधसमन्वितः । राजानं हंतुमारेभे त्वरितः खड्गमाददे

ಶೂಲಧಾರಿ ದೇವನ ಭಯದಿಂದ ನಾವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವವರಂತೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಂತೆವು. ಯಮನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕಾಲನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಜನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮುಂದಾಗಿ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಎತ್ತಿದನು.

Verse 31

त्रिगुणाष्टाक्रसंकाशं प्रविवेश शिवालयम् । यावत्कोपेन महता तावद्दृष्टः पिनाकिना । स्वभक्तं हंतुकामोसौ श्वेतराजानमुत्तमम्

ತ್ರಿಗುಣ-ಅಷ್ಟಕದಂತೆ ಭಯಂಕರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲನು ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಮಹಾಕೋಪದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕಂಡನು; ಏಕೆಂದರೆ ಶಿವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತ ಶ್ವೇತರಾಜನನ್ನು ಹತಮಾಡಲು ಅವನು ಬಯಸಿದ್ದನು.

Verse 32

ध्यानस्थितं चात्मनि तं विशुद्धज्ञानप्रदीपेन विशुद्धचित्तम् । आत्मानमात्मात्मतया निरंतरं स्वयंप्रकाशं परमं पुरस्तात्

ಅವನು ಅವರನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿ ಕಂಡನು—ಅತಿಶುದ್ಧಚಿತ್ತನಾಗಿ, ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನಪ್ರದೀಪದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ. ಆತ್ಮವನ್ನು ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿಯೇ ನಿರಂತರ ಅನುಭವಿಸುವ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ, ಪರಮ, ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿ ಇರುವವನು।

Verse 33

एवंविधं तं प्रसमीक्ष्य कालं संचिंत्यमानं मनसाऽचलेन । शैवं पदं यत्परमार्थरूपं कैवल्यसायुज्यकरं स्वरूपतः

ಕಾಲನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಅಚಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಶೈವ ಪರಮಪದವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು—ಅದು ಪರಮಾರ್ಥಸ್ವರೂಪ; ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಕೈವಲ್ಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡುವ ಸಾಯುಜ್ಯ (ಏಕತ್ವ)ವನ್ನು ನೀಡುವುದು.

Verse 34

सदाशिवेन दृष्टोऽसौ कालः कालांतकेन च । उच्छृंखलः खलो दर्पाद्विशमानो निजांतिके

ಆ ಕಾಲನನ್ನು ಸದಾಶಿವನು—ಕಾಲಾಂತಕನು—ಕೂಡ ಕಂಡನು. ಆದರೂ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಅಶಿಸ್ತಿನ ದುಷ್ಟನಾಗಿ, (ಪ್ರಭುವಿನ) ಅತಿಸನ್ನಿಧಿಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಲೇ ಬಂದನು.

Verse 35

नंदिकेश्वरमध्यस्थो यावद्दृष्टो निजांतिके । शिवेन जगदीशेन भक्तवत्सलबंधुना

ನಂದಿಕೇಶ್ವರನ ವಲಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಲೇ, ಜಗದೀಶನಾದ ಶಿವನು—ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಬಂಧುವು—ಅವನನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 36

निरीक्षितस्तृतीयेन चक्षुषा परमेष्ठिना । स्वभक्तं रक्षमाणेन भस्मसादभवत्क्षणात्

ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ತೃತೀಯ ನೇತ್ರದಿಂದ, ತನ್ನ ಭಕ್ತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ದೃಷ್ಟಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಾಲನು ಭಸ್ಮವಾಯಿತು।

Verse 37

ददाह तं कालमनेकवर्णं व्यात्ताननं भीमबहूग्ररूपम् । ज्वालावलीभिः परिदह्यमानमतिप्रचंडं भुवनैकभक्षणम्

ಅನೇಕವರ್ಣ, ಬಾಯಿಬಿಟ್ಟ ಮುಖದ, ಭೀಕರ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಉಗ್ರರೂಪಗಳ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಏಕೈಕವಾಗಿ ನುಂಗಲು ಬಂದಿದ್ದ ಆ ಕಾಲನನ್ನು ಅವರು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅತಿಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ದಹಿಸಿ ಹಾಕಿದರು।

Verse 38

ददर्शिरे देवगणाः समेताः सयक्षगंधर्वपिशाचगुह्यकाः । सिद्धाप्सरःसर्वखगाश्च पन्नगाः पतत्रिणो लोकपालास्तथैव

ಸಮೇತರಾದ ದೇವಗಣಗಳು ಅದನ್ನು ಕಂಡರು; ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಪಿಶಾಚರು, ಗುಹ್ಯಕರು; ಸಿದ್ಧರು, ಅಪ್ಸರಸರು; ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಖಗಗಳು, ಪನ್ನಗಗಳು; ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳವರು ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಲೋಕಪಾಲರೂ ಇದ್ದರು।

Verse 39

ज्वालामालावृतं कालमीश्वरस्याग्रतः स्थितम् । लब्धसंज्ञस्तदा राजा कालं स्वं हंतुमागतम्

ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಕಾಲನು ಈಶ್ವರನ ಮುಂದೆಯೇ ನಿಂತಿದ್ದನು. ಆಗ ಸಂಜ್ಞೆ ಪಡೆದ ರಾಜನು ತನ್ನದೇ ಕಾಲನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಮುಂದಾದನು।

Verse 40

पुनः पुनर्द्ददर्शाथ दह्यमानं कृशानुना । प्रार्थयामास स व्यग्रो रुद्रं कालाग्निसन्निभम्

ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅವನನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ವ್ಯಗ್ರನಾಗಿ ಕಾಲಾಗ್ನಿಸನ್ನಿಭನಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು।

Verse 41

राजोवाच । नमो रुद्राय शांताय स्वज्योत्स्नायात्मवेधसे । निरंतराय सूक्ष्माय ज्योतिषां पतये नमः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಶಾಂತಸ್ವರೂಪ ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಜ್ಯೋತಿರೂಪನೂ ಆತ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಆದವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ. ನಿರಂತರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಎಲ್ಲ ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಃ।

Verse 42

त्राता त्वं हि जगन्नाथ पिता माता सुहृत्सखा । त्वमेव बंधुः स्वजनो लोकानां प्रभुरीश्वरः

ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥ! ನೀನೇ ರಕ್ಷಕನು; ನೀನೇ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಹಿತೈಷಿ ಮತ್ತು ಸಖನು. ನೀನೇ ಬಂಧು ಮತ್ತು ಸ್ವಜನ; ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಭು-ಈಶ್ವರ ನೀನೇ।

Verse 43

किं कृतं हि त्वया शंभो कोऽसौ दग्धो ममाग्रतः । न जानामि च किं जातं कृतं केन महत्तरम्

ಹೇ ಶಂಭೋ! ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದೆ? ನನ್ನ ಮುಂದೆ ದಗ್ಧನಾದವನು ಯಾರು? ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಈ ಮಹತ್ತಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ನೆರವೇರಿಸಿದರು?

Verse 44

एवं प्रार्थयतस्तस्य श्रुत्वा च परिदेवनम् । उवाच शंकरो वाक्यं बोधयन्निव तं नृपम्

ಈ ರೀತಿ ಅವನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಅಳಲನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶಂಕರನು ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿ ಎಚ್ಚರಿಸುವಂತೆ।

Verse 45

रुद्र उवाच । मया दग्धो ह्ययं कालस्तवार्थे च तवाग्रतः । दह्यमानो हि दृष्टस्ते ज्वाला मालाकुलो महान्

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ಈ ಕಾಲನನ್ನು ನಾನು ದಗ್ಧಮಾಡಿದೆ. ನೀನು ಅವನನ್ನು ದಹ್ಯಮಾನನಾಗಿ ಕಂಡೆ—ಮಹಾನ್, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 46

एवमुक्तस्तदा तेन शंभुना राजसत्तमः । उवाच प्रश्रितो भूत्वा वचनं शिवमग्रतः

ಶಂಭುವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ವಿನಯದಿಂದ ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ವಚನವನ್ನು ನುಡಿದನು।

Verse 47

किमनेन कृतं शंभो अकृत्यं वद तत्त्वतः । य इमां प्राप्तितोऽवस्थां प्राणात्ययकरीं भव

ಹೇ ಶಂಭೋ! ಇವನು ಯಾವ ಅಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು? ತತ್ತ್ವತಃ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು—ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಕರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದನು?

Verse 48

एवं विज्ञापितस्तेन ह्युवाच परमेश्वरः । भक्षकोऽयं महाराज सर्वेषां प्राणिनामिह

ಅವನ ವಿನಂತಿಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ಇವನು ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಭಕ್ಷಕನು.

Verse 49

भक्षणार्थं तव विभो सोऽयं क्रूरोऽधुनाऽगतः । ममांतिकं महाराज तस्माद्दग्धो मया विभो

ಹೇ ವಿಭೋ! ಭಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಕ್ರೂರನು ಈಗ ಬಂದನು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಮಹಾರಾಜ, ನನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇವನು ನನ್ನಿಂದಲೇ ದಗ್ಧನಾದನು, ಹೇ ಪ್ರಭೋ.

Verse 50

बहूनां क्षेममन्विच्छंस्तवार्थेऽन्हं विशेषतः

ಬಹುಜನರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬಯಸಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಹಿತಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ—ನಾನು ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 51

ये पापिनो ह्यधर्मिष्ठा लोकसंहारकारकाः । पाषंडवादसंयुक्ता वध्यास्ते मम चैव हि । वाक्यं निशम्य रुद्रस्य श्वेतो वचनमब्रवीत्

ಯಾರು ಪಾಪಿಗಳೋ, ಅಧರ್ಮಿಗಳೋ, ಲೋಕವಿನಾಶಕರೋ ಮತ್ತು ಪಾಷಂಡವಾದದಿಂದ ಕೂಡಿದವರೋ, ಅವರು ನನ್ನಿಂದ ವಧೆಗೆ ಅರ್ಹರು. ರುದ್ರನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಶ್ವೇತನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 52

कालेनैव हि लोकोऽयं पुण्यमाचरते सदा । धर्मनिष्ठाश्च केचित्तु भक्त्या परमया युताः

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಲೋಕವು ಸದಾ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 53

उपासनारताः केचिज्ज्ञानिनो हि तथा परे । केचिदध्यात्मसंयुक्ताश्चान्ये मुक्ताश्च केचन

ಕೆಲವರು ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರು ಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಅಧ್ಯಾತ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದವರು ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಮುಕ್ತರಾದವರು.

Verse 54

कालो हि हर्ता च चराचराणां तथा ह्यसौ पालकोऽप्यद्वितीयः । स स्रष्टा वै प्राणिनां प्राणभूतस्तस्मादेनं जीवयस्वाशु भूयः

ಕಾಲವೇ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಅವನೇ ಅದ್ವಿತೀಯ ಪಾಲಕನು. ಅವನೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿಸು.

Verse 55

यदि सृष्टिपरोऽसि त्वं कालं जीवय सत्वरम् । यदि संहारभूतोऽसि सर्वेषां प्राणिनामिह

ನೀನು ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಾಲನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬದುಕಿಸು. ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಹಾರಕನಾಗಿದ್ದರೆ...

Verse 56

तर्ह्येवं कुरु शंभो त्वं कालस्य च महात्मनः । विना कालेन यत्किंचिद्भविष्यति न शंकर

ಆದುದರಿಂದ ಹೇ ಶಂಭೋ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕಾಲನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಹೀಗೆಯೇ ಮಾಡು. ಹೇ ಶಂಕರ, ಕಾಲವಿಲ್ಲದೆ ಏನೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 57

इति विज्ञापितस्तेन राज्ञा शंभुः प्रतापिना । चकार वचनं तस्य भक्तस्य च चिकीर्षितम्

ಹೀಗೆ ಆ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ರಾಜನು ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ ಶಂಭುವು ತನ್ನ ಭಕ್ತನ ವಚನವನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವನು ಬಯಸಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 58

शंभुः प्रहस्याथ तदा महेशः संजीवयामास पिनाकपाणिः । चकार रूपं च यथा पुरासीदालिंगतोसौ यमदूतमध्ये

ಆಗ ಶಂಭು ನಗಿದನು; ಪಿನಾಕಧಾರಿಯಾದ ಮಹೇಶನು ಅವನನ್ನು ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದನು. ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಯಮದೂತರ ಮಧ್ಯೆ ಅವನು ನಿಂತನು.

Verse 59

उपस्थितोऽसौ त्वथ लज्जमानस्तुष्टाव देवं वृषभध्वजं तम् । नत्वा पुरःस्थाग्निमयं हि कालः सविस्मयो वाक्यमिदं बभाषे

ನಂತರ ಅವನು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿ ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು. ಮುಂದೆ ಅಗ್ನಿರೂಪವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಕಾಲನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 60

काल उवाच । कालांतक त्रिपुरेश त्रिपुरांतकर प्रभो । मदनो हि त्वया देव कृतोऽनंगो जगत्पते

ಕಾಲನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಕಾಲಾಂತಕ, ಹೇ ತ್ರಿಪುರೇಶ, ಹೇ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ ಪ್ರಭೋ! ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ ದೇವ, ನೀನೇ ಮದನನನ್ನು ಅನಂಗನಾಗಿ (ದೇಹರಹಿತನಾಗಿ) ಮಾಡಿದಿ.

Verse 61

दक्षयज्ञविनाशश्च कृतो हि परमाद्भुतः । कालकूटं दुःप्रसहं सर्वेषां क्षयकृन्महत्

ನೀನು ದಕ್ಷಯಜ್ಞದ ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ವಿನಾಶವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕ್ಷಯಕಾರಿಯಾದ, ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಸಹ ಮಹಾ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷವನ್ನೂ ನೀನೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದೆ.

Verse 62

ग्रसितं तत्त्वया शंभो अन्येषामपि दुर्द्धरम् । लिंगरूपेण महता व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम्

ಹೇ ಶಂಭೋ! ಇತರರಿಗೆ ಸಹ ದುರ್ಧರವಾದುದನ್ನು ನೀನು ಗ್ರಸಿಸಿದೆ. ಮಹಾ ಲಿಂಗರೂಪದಿಂದ ನೀನು ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

Verse 63

लयनाल्लिंगमित्युक्तं सर्वैरपि सुरा सुरैः । यस्यांतं न विदुर्द्देवा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

ಲಯಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಲಿಂಗ’ ಎಂದು ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು ಮುಂತಾದ ದೇವರೂ ತಿಳಿಯರು.

Verse 64

लिंगस्य देवदेवस्य महिमानं परस्य च । नमस्ते परमेशाय नमस्ते विश्वमंगल । नमस्ते शितिकण्ठाय नमस्तस्मै कपर्दिने

ಲಿಂಗರೂಪ ದೇವದೇವ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಾ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ವಿಶ್ವಮಂಗಳಾ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಶಿತಿಕಂಠಾ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಕಪರ್ದೀ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 65

नमोनमः कारणकारणाय ते नमोनमो मंगलमंगलात्मने । ज्ञानात्मने ज्ञानविदां मनीषिणां त्वमादिदेवोऽसि पुमान्पुराणः

ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ—ಹೇ ಕಾರಣಗಳ ಕಾರಣಾ! ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ—ಹೇ ಮಂಗಳಗಳ ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪಾ! ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ನೀನೇ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮ; ನೀನು ಆದಿದೇವ, ಪುರಾತನ ಪುರುಷ.

Verse 66

त्वमेव सर्वं जगदेवबंधो वेदांतवेद्योऽसि महानुभावः । महानुभावैः परिकीर्त्तनीयस्त्वमेव विश्वेश्वर विश्वमान्यः

ಹೇ ಜಗದ್ಬಂಧೋ! ನೀನೇ ಸರ್ವವೂ. ನೀನು ವೇದಾಂತದಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವ ಮಹಾನುಭಾವ. ಮಹಾತ್ಮರಿಂದ ನೀನೇ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದವನು; ನೀನೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಸಮಸ್ತ ಜಗದಿಂದ ಮಾನ್ಯನು.

Verse 67

त्वं पासि लुंपसि जगत्त्रितयं महेश स्रष्टासि भूतपतिरेव न कश्चिदन्यः

ಹೇ ಮಹೇಶ! ನೀನು ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯೂ, ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತೀಯೂ. ನೀನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ; ನೀನೇ ಭೂತಪತಿ—ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಮತ್ತಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 68

इति स्तुतस्तदा तेन कालेन जगदीश्वरः । उवाच कालो राजानं श्वेतं संबोधयन्निव

ಈ ರೀತಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಗದೀಶ್ವರ (ಶಿವ) ಆಗ ಮಾತಾಡಿದನು; ಕಾಲನು ಉಪದೇಶಿಸುವಂತೆ ರಾಜ ಶ್ವೇತನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 69

काल उवाच । मनुष्यलोके सकले नान्यस्त्वत्तो हि विद्यते । येन त्वया जितो देवो ह्यजेयो भुवनत्रये

ಕಾಲನು ಹೇಳಿದನು: ಸಮಸ್ತ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಮಾನ ಮತ್ತಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನಾದ ಆ ದೇವನು ನಿನ್ನಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 70

मया हतमिदं विश्वं जगदेतच्चराचरम् । जेताहं सर्वदेवानां सर्वेषां दुरतिक्रमः

ನನ್ನಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವ—ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು—ಸಂಹೃತವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಜೇತನು; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದುರತಿಕ್ರಮ್ಯ, ದುರ್ಜೇಯನು.

Verse 71

स हि ते चानुगो जातो महाराज प्रयच्छ मे । अभयं देवदेवाच्च शूलिनः परमेष्ठिनः

ಅವನು ನಿನ್ನ ಅನುಗಾಮಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಓ ಮಹಾರಾಜ. ನನಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು—ದೇವದೇವ, ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ಕ್ಷಮೆ-ರಕ್ಷೆ.

Verse 72

एवमुक्तस्तदा तेन श्वेतः कालेन चैव हि । उवाच प्रहसन्वाचा मेघनादगभीरया

ಕಾಲನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ರಾಜನು ನಗುತ್ತಾ, ಮೇಘನಾದದಂತೆ ಗಂಭೀರವಾದ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 73

राजोवाच । शिवस्य परमं रूपं त्वमेको नास्ति संशयः । कालस्त्वमसि भूतानां स्थितिसंहाररूपवान्

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನೇ ಶಿವನ ಪರಮರೂಪ; ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಗೆ ನೀನೇ ಕಾಲನು, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.

Verse 74

तस्मात्पूज्यतमोऽसि त्वं सर्वेषां च नियामकः । त्वद्भयात्कृतिनः सर्वे शरणं परमेश्वरम् । व्रजंति विविधैर्भार्वैरात्मलक्षणतत्पराः

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯನು, ಎಲ್ಲರ ನಿಯಾಮಕನು. ನಿನ್ನ ಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕೃತಿಗಳು-ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರಮೇಶ್ವರನ ಶರಣು ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ವಿಭಿನ್ನ ಭಾವಗಳಿಂದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆತ್ಮಲಕ್ಷಣದ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 75

सुत उवाच । तेनैवं रक्षिततः कालो राज्ञा परमधर्मिणा । शिवप्रसादमात्रेण लब्धसंज्ञो बभूवह

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಪರಮಧರ್ಮಿಯಾದ ರಾಜನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಕಾಲನು ಕೇವಲ ಶಿವಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ಮತ್ತೆ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 76

तदा यमेन स्तवितो मृत्युना यमदूतकैः । शिवं प्रणम्य संस्तुत्य श्वेतं राजानमेव च । ययौ स्वमालयं विप्रा मेने स्वं जनितं पुनः

ಆಗ ಯಮನು, ಮೃತ್ಯುವು ಮತ್ತು ಯಮದೂತರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನಾಡಿ, ಶ್ವೇತ ರಾಜನನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಿದನು. ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಅವನು ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಾನು ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆಯೇ ಭಾವಿಸಿದನು।

Verse 77

मायया सह पत्न्या च शिवस्य चरितं महत् । अनुसंस्मृत्य संस्मृत्य विस्मयं परमं ययौ

ಮಾಯೆಯ ಜೊತೆಯೂ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಜೊತೆಯೂ ಅವನು ಶಿವನ ಮಹತ್ತಾದ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಮರುಮರು ಸ್ಮರಿಸಿದನು; ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು।

Verse 78

कथयामास सर्वेषां दूतानां स्वयमेव हि । आकर्ण्यतां मम वचो हे दूतास्त्वरितेन हि

ಅವನು ಸ್ವತಃ ಎಲ್ಲ ದೂತರನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ದೂತರೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳಿರಿ।”

Verse 79

कर्त्तव्यं च प्रयत्नेन नान्यथा मम भाषितम्

ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು; ಎಂದಿಗೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ।

Verse 80

काल उवाच । ये त्रिपुण्ड्रंधारयंति तथा ये वै जटाधराः । ये रुद्राक्षधराश्चैव तथा ये शिवनामिनः

ಕಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುವವರು, ಜಟಾಧಾರಿಗಳು, ರುದ್ರಾಕ್ಷವನ್ನು ಧರಿಸುವವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವನಾಮದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (ಶಿವಭಕ್ತರು) —

Verse 81

उपजीवनहेतोश्च भिया ये ह्यपि मानवाः । पापिनोऽपि दुराचाराः शिववेषधरा ह्यमी

ಜೀವಿಕಾರ್ಥವಾಗಲಿ ಭಯದಿಂದಾಗಲಿ ಶಿವವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಮಾನವರು, ಪಾಪಿಗಳೂ ದುರುಚಾರಿಗಳೂ ಆದರೂ, ಅವರು ಶಿವಚಿಹ್ನಧಾರಿಗಳೇ ಆಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 82

नानेतव्या भवद्भिश्च मम लोकं कदाचन । वर्ज्यास्ते हि प्रयत्नेन पापिनोऽपि सदैव हि

ನೀವು ಅವರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತರಬಾರದು; ಅವರು ಪಾಪಿಗಳಾದರೂ ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೂರವಿಡಬೇಕಾದವರು।

Verse 83

अन्येषां का कथा दूता येऽर्चयंति सदाशिवम् । भक्त्या परमया शंभुं रुद्रास्ते नात्र संशयः

ಓ ದೂತರೆ, ಇತರರ ಕಥೆ ಏನು? ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸದಾಶಿವ ಶಂಭುವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವರು ರುದ್ರರೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 84

रुद्राक्षमेकं शिरसा बिभर्ति यस्तथा त्रिपुंड्रं च ललाटमध्यके । पंचाक्षरीं ये प्रजपंति साधवः पूज्य भवद्भिश्च न चान्यथा क्वचित्

ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ರುದ್ರಾಕ್ಷವನ್ನಾದರೂ ಧರಿಸಿ, ನಲಾಟಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುವ ಸಜ್ಜನರು—ಅವರು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಪೂಜ್ಯರು; ಯಾವತ್ತೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಲ್ಲ।

Verse 85

यस्मिन्राष्ट्रोऽथ वा देशे ग्रामे चापि विचक्षणः । शिवभक्तो न दृश्येत स्मशानात्तु विशिष्यते । तद्राष्ट्रं देशमित्याहुः सत्यं प्रतिवदामि वः

ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ದೇಶದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಾಗಲಿ ವಿವೇಕಿಯಾದ ಶಿವಭಕ್ತನು ಕಾಣದಿದ್ದರೆ, ಆ ಭೂಮಿ ಶ್ಮಶಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೀನ. ಅದನ್ನೇ ‘ದೇಶ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ—ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 86

यस्मिन्न संति नित्यं हि शिवभक्तिसमन्विताः । तद्ग्रमस्था जनाः सर्वे शासनीया न संशयः

ಯಾವ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ಜನರು ಇಲ್ಲವೋ, ಆ ಗ್ರಾಮದ ಎಲ್ಲಾ ನಿವಾಸಿಗಳು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹರು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 87

एवमाज्ञापयामास यमोऽपि निजकिंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णी मासन्सुविस्मिताः

ಹೀಗೆ ಯಮನೂ ತನ್ನ ದೂತರನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಅವರು ‘ತಥೇತಿ’ ಎಂದುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲರೂ ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು।

Verse 88

एवंविधोऽयं भुवनैकभर्ता सदाशिवो लोकगुरुः स एकः । दाता प्रहर्ता निजभावयुक्तः सनातनोऽयं जगदेकबंधुः

ಇಂತಹವನು ಆ ಏಕೈಕ ಸದಾಶಿವನು—ಭುವನಗಳ ಏಕಮಾತ್ರ ಭರ್ತಾ, ಲೋಕಗುರು. ಅವನೇ ದಾತ, ಅವನೇ ಶಿಕ್ಷಕ; ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವಾನುಸಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವವನು; ಅವನು ಸನಾತನ, ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ನಿಜ ಬಂಧು।

Verse 89

दग्ध्वा कालं महादेवो निर्भयं च ददौ विभुः । श्वेतस्य राजराजस्य महीपालवरस्य च

ವಿಭುವಾದ ಮಹಾದೇವನು ಕಾಲನನ್ನು ದಹಿಸಿ, ರಾಜರಾಜನಾದ ಶ್ವೇತನಿಗೆ—ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೂಪತಿಗೆ—ನಿರ್ಭಯತೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು।

Verse 90

तदा निर्भयमापन्नः श्वेतराजो महामनाः । भक्त्या च परया मुक्तो बभूव कृतनिश्चयः

ಆಗ ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನ ಶ್ವೇತರಾಜನು ನಿರ್ಭಯನಾದನು; ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯನಾದನು।

Verse 91

तदा देवैः पूज्यमान ऋषिभिः पन्नगैस्तथा । श्वतो राजन्यवर्योऽसौ शिवसायुज्यमाप्तवान्

ಆಗ ದೇವರುಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರು ಪೂಜಿಸಿದ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ವೇತನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯ—ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವ—ವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು।

Verse 92

एवं भक्तिपराणां च महेशे च जगद्गुरौ । सिद्धिः करतले तेषां सत्यं प्रतिवदामि वः

ಹೀಗೆ ಜಗದ್ಗುರು ಮಹೇಶನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಪರರಾದವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ಕೈತಳದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ—ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 93

श्वपचोऽपि वरिष्ठः स्यात्प्रसादाच्छं करस्य च । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीयो हि शंकरः

ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಶ್ವಪಚನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲೇಬೇಕು।

Verse 94

बहूनां जनमनामंते शिवभक्तिः प्रजायते

ಅನೇಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಶಿವಭಕ್ತಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 95

ज्ञानिनां कृतबुद्धीनां जन्मजन्मनिशंकरः । किं मया बहुनोक्तेन पूजनीयः सदाशिवः

ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ದೃಢಬುದ್ಧಿಯವರಿಗೂ ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಕರನೇ ಪರಾಯಣ. ನಾನು ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ? ಸದಾಶಿವನು ಪೂಜ್ಯನು।

Verse 96

अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । किरातेन कृतं व्रतं च परमाद्भुतम् । येनैव तारितं विश्वं जगदेतच्चराचरम्

ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಾನು ಒಂದು ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಕಿರಾತನು ಆಚರಿಸಿದ ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ವ್ರತ; ಅದರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು, ಈ ವಿಶ್ವ, ಧಾರಿತವೂ ತಾರಿತವೂ ಆಯಿತು।