Adhyaya 58

Verse 1

अर्जुन उवाच । गुप्तक्षेत्रमिदं कस्मात्कस्माद्गुप्तं च नारद । यस्य प्रभावः सुमहान्नैव कस्यापि संस्तुतः

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನಾರದ! ಇದು ‘ಗುಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರ’ವೆಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ? ಮತ್ತು ಏಕೆ ಇದು ಗುಪ್ತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ? ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಮಹತ್ತಾದರೂ, ಯಾರೂ ಇದನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿಲ್ಲವೇ?

Verse 2

नारद उवाच । पुरातनामत्र कथां गुप्तक्षेत्रस्य कारणे । शृणु पांडव शापेन गुप्तमासीदिदं यथा

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಗುಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪುರಾತನ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿ ಇದೆ। ಓ ಪಾಂಡವ! ಕೇಳು—ಶಾಪದಿಂದ ಇದು ಹೇಗೆ ಗುಪ್ತವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು।

Verse 3

पुरा निमित्ते कस्मिंश्चित्सर्वतीर्थाधिदैवताः । प्रणामाय ब्रह्मसदो ब्रह्माणं सहिता ययुः

ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದರು। ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೋದರು।

Verse 4

पुष्करस्य प्रभासस्य निमिषस्यार्बुदस्य च । कुरुक्षेत्रस्य क्षेत्रस्य धर्मारण्यस्य देवताः

ಅವರಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ, ಪ್ರಭಾಸ, ನಿಮಿಷ, ಆರ್ಬುದ ತೀರ್ಥಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಗಳೂ ಇದ್ದರು।

Verse 5

वस्त्रापथस्य श्वेतस्य फल्गुतीर्थं स्य चापि याः । केदारस्य तथान्येषां क्षेत्राणां कोटिशोऽपि याः

ವಸ್ತ್ರಾಪಥ, ಶ್ವೇತ ಮತ್ತು ಫಲ್ಗುತೀರ್ಥಗಳ ದೇವತೆಗಳೂ ಬಂದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೇದಾರದ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ದೇವತೆಗಳೂ ಬಂದರು.

Verse 6

सिंधुसागरयोगस्य महीसागरकस्य च । गंगासागरयोगस्य अधिपाः सूकरस्य च

ಸಿಂಧು–ಸಾಗರ ಸಂಗಮ, ಮಹೀಸಾಗರಕ, ಗಂಗಾ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮ (ಗಂಗಾಸಾಗರ) ಹಾಗೂ ಸೂಕರತೀರ್ಥದ ಅಧಿಪತಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಾದರು.

Verse 7

गंगारेवामुखीनां तु नदीनामधिदेवताः । शोणह्रदपुरोगाणां ह्रदानां चाधिदेवताः

ಗಂಗಾ, ರೇವಾ ಮೊದಲಾದ ನದಿಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಗಳೂ, ಶೋಣಹ್ರದ ಮೊದಲಾದ ಸರೋವರಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು.

Verse 8

ते सर्वे संघशो भूत्वा श्रैष्ठ्य ज्ञानाय चात्मनः । समुपाजग्मुरमला महतीं ब्रह्मणः सभाम्

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನಿರ್ಮಲರಾಗಿ ಸಂಘವಾಗಿ ಸೇರಿ, ತಮ್ಮಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ ದೊರಕಲೆಂದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಹಾಸಭೆಗೆ ಬಂದರು.

Verse 9

तत्र तीर्थानि सर्वाणि समायातानि वीक्ष्य सः । उत्तस्थौ सहितः सर्वैः सभासद्भिः पितामहः

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಸೇರಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಭಾಸದರೊಂದಿಗೆ ಏಳುನಿಂತನು.

Verse 10

प्रणम्य सर्वतीर्थेभ्यः प्रबद्धकरसंपुटः । तीर्थानि भगवानाह विस्मयोत्फुल्ललोचनः

ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ನೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಗವಾನ್ (ಬ್ರಹ್ಮ) ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 11

अद्य नः सद्म सकलं युष्माभिरतिपावितम् । वयं च पाविता भूयो युष्माकं दर्शनादपि

ಇಂದು ನಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿವಾಸವು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಯಿತು; ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಾವೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರರಾದೆವು।

Verse 12

तीर्थानां दर्शनं श्रेयः स्पर्शनं स्नानमेव च । कीर्तनं स्मरणं चापि न स्यात्पुण्यं विना परम्

ತೀರ್ಥಗಳ ದರ್ಶನ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ; ಸ್ಪರ್ಶ, ಸ್ನಾನವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಅವುಗಳ ಕೀರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯೂ ಪರಮ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವೇ।

Verse 13

महापापान्विता रौद्रास्त्वपि ये स्युः सुनिष्ठुराः । तेऽपि तीर्थैः प्रपूयंते किं पुनर्धर्मसंस्थिताः

ಮಹಾಪಾಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಉಗ್ರಸ್ವಭಾವದ, ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರರಾದವರೂ ತೀರ್ಥಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು!

Verse 14

एवमुक्त्वा पुलस्त्यं स पुत्रमभ्यादिदेश ह । शीघ्रमर्घं तीर्थहेतोः समानय यथार्चये

ಹೀಗೆ ಪುಲಸ್ತ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು—“ತೀರ್ಥಗಳ ನಿಮಿತ್ತ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಂದುಕೊ, ನಾನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುವಂತೆ।”

Verse 15

पुलस्त्य उवाच । असंख्यानीह तीर्थानि दृश्यंते पद्मसंभव । यथा दिशसि मां तात अर्घमेकमुपानये

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪದ್ಮಸಂಭವ (ಬ್ರಹ್ಮಾ)! ಇಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ. ತಾತ, ನೀವು ಹೇಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಿರೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಒಂದೇ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ತಂದು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 16

धर्मप्रवचने श्लोको यत एष प्रगीयते

ಧರ್ಮಪ್ರವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವೇ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣವಾಕ್ಯವಾಗಿ ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 17

भवेयुर्यद्यसंख्याता अर्घयोग्याः समर्चने । ततस्तेषां वरिष्ठाय दातव्योऽर्घः किलैकतः

ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಘ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಾದವರು ಅಸಂಖ್ಯರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 18

ब्रह्मोवाच । साभिप्रायं साधु वत्स त्वया प्रोक्तमिदं वचः । एवं कुरुष्वैकमर्घमानय त्वं सुशीघ्रतः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸ, ನೀನು ಸದಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಹೇಳಿದ ಈ ವಚನವು ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು; ಒಂದೇ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಂದುಕೊಡು.

Verse 19

नारद उवाच । ततः पुलस्त्यो वेगेन समानिन्येऽर्घमुत्तमम् । तं च ब्रह्मा करे गृह्य तीर्थान्याहेति भारतीम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ವೇಗವಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅದನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ತನ್ನ ವಾಣಿಯಿಂದ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 20

सर्वैर्भवद्भिः संहत्य मुख्यस्त्वेकः प्रकीर्त्यताम् । तस्मै चार्घं प्रयच्छामि नैवं मामनयः स्पृशेत्

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಸಮವಾಯವಾಗಿ ನಿಮ್ಮೊಳಗಿನ ಒಬ್ಬ ಪರಮಮುಖ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರಿ. ಅವನಿಗೇ ನಾನು ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ; ಈ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನಯ/ಅನುಚಿತತೆ ತಾಗದಿರಲಿ.

Verse 21

तीर्थान्यूचुः । न वयं श्रेष्ठतां विद्मः कथंचन परस्परम् । अस्माद्धेतोश्च संप्राप्ता ज्ञात्वा देहि त्वमेव तत्

ತೀರ್ಥಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನಾವು ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಯಾರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ; ನೀವೇ ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ಆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । नाहं वेद्मि श्रेष्ठतां वः कथंचन नमोऽस्तु वः । सर्वे चापारमाहात्म्यं स्वयं मे वक्तुमर्हथ

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಅಪಾರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಅನಂತ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನೀವೇ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 23

यत्र गंगा गया काशी पुष्करं नैमिषं तथा । कुरुक्षेत्रं तथा रेवा महीसागरसंगमः

ಎಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ, ಗಯಾ, ಕಾಶೀ, ಪುಷ್ಕರ ಮತ್ತು ನೈಮಿಷವಿವೆ; ಎಲ್ಲಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗೂ ರೇವಾ ಇವೆ—ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಹೀ (ಭೂಮಿ) ಮತ್ತು ಸಾಗರದ ಸಂಗಮವೂ ಇದೆ.

Verse 24

प्रभासाद्यानि शतशो यत्र नस्तत्र का मतिः

ಪ್ರಭಾಸಾದಿ ನೂರಾರು ತೀರ್ಥಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿವಾದ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ?

Verse 25

नारद उवाच । एवमुक्ते पद्मभुवा कोपि नोवाच किंचन । चिरेणेदं ततः प्राह महीसागरसंगमः

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಪದ್ಮಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಯಾರೂ ಏನೂ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ. ಬಹುಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಮಹೀಸಾಗರ-ಸಂಗಮನು ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು.

Verse 26

ममैनमर्घं त्वं यच्छ चतुरानन शीघ्रतः । यतः कोटिकलायां वा मम कोऽपि न पूर्यते

ಓ ಚತುರಾನನನೇ! ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನನಗೆ ಈ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ಏಕೆಂದರೆ ಕೋಟಿ ಕಲೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಸಮಾನನು ಯಾರೂ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 27

यतश्चेन्द्रद्युम्नराज्ञा ताप्यमाना वसुंधरा । सर्वतीर्थद्रवीभूता महीनामाभवन्नदी

ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರಾಜನ ತಾಪದಿಂದ ವಸುಂಧರೆ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸರ್ವತೀರ್ಥಗಳ ಸಾರವಾಗಿ ದ್ರವೀಭವಿಸಿ ‘ಮಹೀ’ ಎಂಬ ನದಿಯಾಗಿ ಆಯಿತು.

Verse 28

सा च सर्वाणि तीर्थानि संयुक्तानि मया सह । सर्वतीर्थमयस्तस्मादस्मि ख्यातो जगत्त्रये

ಆ ಮಹೀ ನನ್ನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಏಕತ್ರವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೂ ‘ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 29

गुहेन च महालिंगं कुमारेश्वरमीश्वरम् । संस्थाप्य तीर्थमुख्यत्वं मम दत्तं महात्मना

ಮತ್ತು ಗುಹನು (ಸ್ಕಂದನು) ಮಹಾಲಿಂಗವಾದ ಇಶ್ವರ ಕುಮಾರೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ನನಗೆ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನತ್ವವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 30

नारदेनापि मत्तीरे स्थानं संस्थाप्य शोभनम् । सर्वेभ्यः पुण्यक्षेत्रेभ्यो दत्तं श्रैष्ठ्यं पुरा मम

ನಾರದನೂ ನನ್ನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಶೋಭನವಾದ ಪವಿತ್ರ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ನನಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ದತ್ತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 31

एवं त्रिभिर्हेतुवरैर्ममेवार्घः प्रदीयताम् । गुणैकदेशेऽपि समं मम तीर्थं न वै परम्

ಆದುದರಿಂದ ಈ ಮೂರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವು ನನಗೇ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಡಲಿ. ನನ್ನ ತೀರ್ಥದ ಗುಣಗಳ ಒಂದು ಅಂಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೀರ್ಥವೂ ನನ್ನ ಸಮವಲ್ಲ—ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಇನ್ನೂ ದೂರ.

Verse 32

इत्युक्ते वचने पार्थ तीर्थराजेन भारत । सर्वे नोचुः किंचनापि किं ब्रह्मा वक्ष्यतीति यत्

ತೀರ್ಥರಾಜನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ, ಓ ಪಾರ್ಥ—ಓ ಭಾರತ—ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ‘ಬ್ರಹ್ಮನು ಏನು ಹೇಳುವನು?’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದರು.

Verse 33

ततो ब्रह्मसुतो ज्येष्ठः श्वेतमाल्यानुलेपनः । दक्षिणं बाहुमुद्धत्य धर्मो वचनमब्रवीत्

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರ ಧರ್ಮನು—ಬಿಳಿ ಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದನಾದಿ ಲೇಪನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ—ಬಲಗೈಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 34

अहो कष्टमिदं कूक्तं तीर्थराजेन मोहतः । सन्तोऽपि न गुणा वाच्याः स्वयं सद्भिः स्वका यतः

ಅಹೋ, ಮೋಹದಿಂದ ‘ತೀರ್ಥರಾಜ’ನು ಹೇಳಿದ ಈ ಮಾತು ಎಷ್ಟು ದುಃಖಕರ! ಏಕೆಂದರೆ ಗುಣಗಳಿದ್ದರೂ ಸಜ್ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಘೋಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಸ್ವಕೀಯವೇ ಆಗಿವೆ.

Verse 35

स्वीयान्गुणान्स्वयं यो हि सम्पत्सु प्रक्षिपन्परान् । ब्रवीति राजसस्त्वेष ह्यहंकारो जुगुप्सितः

ಸಂಪತ್ತಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಹೊಗಳಿ ಇತರರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವವನು—ಅದು ರಾಜಸ ಅಹಂಕಾರ, ಜುಗುಪ್ಸಿತ ದರ್ಪ.

Verse 36

तस्मादस्मादहंकारात्सत्स्वप्येषु गुणेषु च । अप्रख्यातं ध्वस्तरूपमिदं तीर्थं भविष्यति

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಅಹಂಕಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ—ಗುಣಗಳು ಇದ್ದರೂ—ಈ ತೀರ್ಥವು ಅಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿ, ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ವೈಭವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.

Verse 37

स्तंभतीर्थमिति ख्यातं स्तम्भो गर्वः कृतो यतः । स्तंभस्य हि फलं सद्यो ब्रह्मापि प्राप किं परः

ಇದು ‘ಸ್ತಂಭತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಗುವುದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಗರ್ವವನ್ನು ‘ಸ್ತಂಭ’ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದರ್ಪದ ಫಲ ತಕ್ಷಣವೇ—ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಬಂದಿತೆಂದರೆ, ಇತರರ ಮಾತೇನು.

Verse 38

इत्युक्ते धर्मदेवेन हाहेति रव उत्थितः । ततः शीघ्रं समायातो योगीशोऽहं च पांडव

ಧರ್ಮದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ‘ಹಾ ಹಾ!’ ಎಂಬ ಅಳಲಿನ ಧ್ವನಿ ಎದ್ದಿತು. ನಂತರ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಯೋಗೀಶ್ವರನು ಬಂದನು—ನಾನೂ, ಓ ಪಾಂಡವ.

Verse 39

गुहस्ततो वचः प्राह धर्मदेवसमागमे । अयुक्तमेतच्छापोऽयं दत्तो यद्धर्म धार्ष्ट्यतः

ನಂತರ ಗುಹನು ಧರ್ಮದೇವನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಧರ್ಮಾ! ಈ ಶಾಪ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ; ಧಾರ್ಷ್ಟ್ಯದಿಂದ, ಆತುರದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.”

Verse 40

ब्रवीतु कोऽपि सर्वेषां तीर्थानां तेषु वर्तताम् । यद्यैश्वर्यं नार्हतेसौ महीसागरसंगमः

ಯಾರಾದರೂ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಿ; ಈ ಭೂಮಿ–ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮವೇ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೇನು ಅರ್ಹವಾಗುವುದು?

Verse 41

तिष्ठत्वात्मगुणो यच्च तीर्थराजेन वर्णितः । तत्र को विगुणो नाम मिथ्यावादी यतो गुणः

ತೀರ್ಥರಾಜನು ವರ್ಣಿಸಿದ ಆತ್ಮಗುಣವು ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ‘ವಿಗುಣ’ ಎನ್ನಲ್ಪಡುವವನು ಯಾರು? ಗುಣವೇ ಮಿಥ್ಯಾವಾದಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 42

अहो न युक्तं पालानां यदि तेऽप्यविमृश्य च । एवमर्थान्करिष्यंति कं यांति शरणं प्रजाः

ಅಯ್ಯೋ, ರಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ—ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಚಿಂತನೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ. ಹೀಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಯಾರ ಶರಣು ಹೋಗುವರು?

Verse 43

एवमुक्ते गुहेनाथ धर्मो वचनमब्रवीत् । सत्यमेतद्यदर्होऽयं महीसागरसंगमः

ಗುಹನಾಥನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಧರ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—ಇದು ಸತ್ಯವೇ; ಈ ಭೂಮಿ–ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪರಮ ಪೂಜ್ಯತೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ.

Verse 44

मुख्यत्वं सर्वतीर्थानामर्घं चापि पितामहात् । किंतु नात्मगुणा वाच्याः सतामेतत्सदा व्रतम् । परोक्षेपि स्वप्रशंसा ब्रह्माणमपि चालयेत्

ಈ ಸ್ಥಳವು ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ)ರಿಂದಲೂ ಅರ್ಘ್ಯ-ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; ಆದರೂ ಸ್ವಗುಣಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು—ಇದು ಸಜ್ಜನರ ನಿತ್ಯವ್ರತ. ಪರೋಕ್ಷ ಸ್ವಪ್ರಶಂಸೆಯೂ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ ಚಲಿಸಿಸಬಹುದು.

Verse 45

स्वप्रशंसां प्रकुर्वाणः पराक्षेपसमन्विताम् । किं दिवः पृथिवीं पूर्वं ययातिर्न पपात ह । यानि पूर्वं प्रमाणानि कृतानीशेन धीमता

ಸ್ವಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪರನಿಂದೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮಾತಾಡುವವನು, ಹಿಂದೆ ಯಯಾತಿ ರಾಜನಂತೆ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಆದ್ದರಿಂದ ಧೀಮಂತನಾದ ಈಶ್ವರನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣ-ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು।

Verse 46

तानि सम्पालनीयानि तानि कोऽति क्रमेद्बुधः । तव पित्रा समादिश्य यदर्थं स्थापिता वयम्

ಆ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು—ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾವ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಮೀರುತ್ತಾನೆ? ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಇದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 47

पालयामास एतच्च त्वं पालयितुमर्हसि । ईश्वराः स्वप्रमाणेन भवंतो यदि कुर्वते

ಅವನು ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಿದನು; ನೀನೂ ಇದನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಯೋಗ್ಯನು. ಮಹೇಶ್ವರರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ, ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 48

तदस्माभिरिदं युक्तं शासनं दिश्यतां परम् । एवमुक्त्वा स्वीयमुद्रां मोक्तुकामं वृषं तदा

ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮಿಂದ ಈ ಯುಕ್ತವಾದ ಪರಮ ಶಾಸನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಿ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಗ (ಧರ್ಮ) ತನ್ನ ಮುದ್ರೆ/ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ವೃಷಭದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದನು।

Verse 49

अहं प्रस्तावमन्वीक्ष्य वाक्यमेतदुदैरयम् । नमो धर्माय महते विश्वधात्रे महात्मने

ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಾನು ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದೆ—“ಮಹಾನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವಿಶ್ವಧಾತ್ರೆಯಾದ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ।”

Verse 50

ब्रह्मविष्णुशिवैर्नित्यं पूजितायाघनाशिने । यदि मुद्रां भवान्धर्म परित्यक्ष्यति कर्हिचित्

ಹೇ ಧರ್ಮಾ! ಪಾಪನಾಶಕ, ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು-ಶಿವರಿಂದ ನಿತ್ಯ ಪೂಜಿತ! ನೀನು ಎಂದಾದರೂ ನಿನ್ನ ಮುದ್ರೆ, ಧರ್ಮಚಿಹ್ನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ…

Verse 51

तदस्माकं कुतो भावो मा विश्वं नाशय प्रभो । योगीश्वरं गुहं चापि संमानयितुमर्हसि

ಅಂದರೆ ನಮಗೆ ಆಶೆ ಎಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು? ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ವಿಶ್ವವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಡ. ಯೋಗೀಶ್ವರನಾದ ಗುಹನನ್ನೂ ಗೌರವಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತ.

Verse 52

शिववन्माननीयो हि यतः साक्षाच्छिवात्मजः । त्वां च देवो गुहः स्वामी संमानयितुमर्हति

ಅವನು ಶಿವನಂತೆ ಮಾನನೀಯನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಸాక్షಾತ್ ಶಿವನ ಪುತ್ರ. ಹಾಗೆಯೇ ದೇವಸ್ವಾಮಿ ಗುಹನು ನಿನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಅರ್ಹನು.

Verse 53

युवयोरैक्यभावेन सुखं जीवेदिदं जगत् । त्वया प्रदत्तः शापोऽयं मा प्रत्याख्यातिलक्षणः

ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಏಕ್ಯಭಾವದಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಸುಖವಾಗಿ ಜೀವಿಸಲಿ. ನೀನು ನೀಡಿದ ಈ ಶಾಪವು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಲಕ್ಷಣವಾಗಬಾರದು.

Verse 54

अनुग्रहश्च क्रियतां तीर्थराजस्य मानद

ಹೇ ಮಾನದಾ! ತೀರ್ಥರಾಜನ ಮೇಲೂ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡು.

Verse 56

एवमुच्चरमाणं मां प्रशस्याहापि पद्मभूः । साध्वेतन्नारदेनोक्तं धर्मैतद्वचनं कुरु । सम्मानय गुहं चापि गुहः स्वामी यतो हि नः । एवमुक्ते ब्रह्मणा च धर्मो वचनमब्रवीत्

ಈ ರೀತಿ ನಾನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಪದ್ಮಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ ಹೇಳಿದನು— “ಸಾಧು; ನಾರದನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ಧರ್ಮ, ಈ ವಚನವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸು; ಗುಹನನ್ನೂ ಸನ್ಮಾನಿಸು, ಏಕೆಂದರೆ ಗುಹನೇ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿ.” ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಧರ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 57

नमो गुहाय सिद्धाय किंकरायस्य ते वयम् । मदीयां स्कन्द विज्ञप्तिं नाथैनामवधारय

ಸಿದ್ಧನಾದ ಗುಹನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾವು ನಿಮ್ಮ ದಾಸರು. ಹೇ ನಾಥ ಸ್ಕಂದ, ನನ್ನ ಈ ವಿಜ್ಞಪ್ತಿಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 58

स्तंभादेतन्महातीर्थमप्रसिद्धं भविष्यति । स्तंभतीर्थमिति ख्यातं सुप्रसिद्धं भविष्यति

ಈ ಸ್ತಂಭದಿಂದ ಈ ಮಹಾತೀರ್ಥವು ಇನ್ನು ಅಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಸ್ತಂಭತೀರ್ಥ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು.

Verse 59

स्तम्भतीर्थमिति ख्यातं सर्वतीर्थफलप्रदम् । यश्चात्र स्नानदानानि प्रकरिष्यति मानवः

‘ಸ್ತಂಭತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ತೀರ್ಥವು ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಯಾರು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ-ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವರೋ—

Verse 60

यथोक्तं च फलं तस्य स्फुटं सर्वं भविष्यति । शनिवारे ह्यमावास्या भवेत्तस्याः फलं च यत्

ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಫಲವೆಲ್ಲವೂ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಶನಿವಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅದರ ಪುಣ್ಯಫಲ ಯಾವದೋ—

Verse 61

महीसागरयात्रायां भवेत्तच्चावधारय । प्रभासदशयात्राभिः सप्तभिः पुष्करस्य च

ಇದನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೋ—ಮಹೀಸಾಗರ ಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯವು, ಪ್ರಭಾಸಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ಯಾತ್ರೆಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೂ, ಪುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಏಳು ಯಾತ್ರೆಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

Verse 62

अष्टाभिश्च प्रयागस्य तत्फलं प्रभविष्यति । पंचभिः कुरुक्षेत्रस्य नकुलीशस्य च त्रिभिः

ಅದೇ ಫಲವು ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಯಾತ್ರೆಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೂ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಐದು ಯಾತ್ರೆಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೂ, ನಕುಲೀಶನ ಮೂರು ದರ್ಶನ/ಯಾತ್ರೆಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 63

अर्बुदस्य च यत्षड्भिस्तत्फलं च भविष्यति । वस्त्रापथस्य तिसृभिर्गंगायाः पंचभिश्च यत्

ಅದೇ ಪುಣ್ಯವು ಅರ್ಬುದಕ್ಕೆ ಆರು ಯಾತ್ರೆಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೂ, ವಸ್ತ್ರಾಪಥಕ್ಕೆ ಮೂರು ಯಾತ್ರೆಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೂ, ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಸ್ನಾನ/ಯಾತ್ರೆಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 64

कूपोदर्याश्चतुर्भिश्च तत्फलं प्रभविष्यति । काश्याः षड्भिस्तथा यत्स्याद्गोदावर्याश्च पंचभिः

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಕೂಪೋದರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು (ಸ್ನಾನ/ಯಾತ್ರೆ) ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯ, ಗೋದಾವರಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನ.

Verse 65

तत्फलं स्तंभतीर्थे वै शनिदर्शे भविष्यति । एवं दत्ते वरे स्कंदस्तदा प्रीतमनाभवत्

ಅದೇ ಫಲವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸ್ತಂಭತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಶನಿದರ್ಶ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವರ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಸ್ಕಂದನು ಹೃದಯದಿಂದ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.

Verse 66

ब्रह्मापि स्तंभतीर्थाय ददावर्घं समाहितः । ददौ च सर्वतीर्थानां श्रेष्ठत्वममितद्युतिः

ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಸ್ಥಂಭತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಆ ಅಮಿತದ್ಯುತಿಯವನು ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿದನು॥

Verse 67

तीर्थानि च गुहं नाथं सम्मान्य विससर्ज सः । एवमेतत्पुरा वृत्तं गुप्तक्षेत्रस्य कारणम्

ಅವನು ತೀರ್ಥಗಳನ್ನೂ ನಾಥ ಗುಹನನ್ನೂ (ಸ್ಕಂದನನ್ನು) ಯಥಾವಿಧಿ ಗೌರವಿಸಿ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು—ಇದೇ ‘ಗುಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕಾರಣ॥

Verse 68

भूयश्चापि प्रसिद्ध्यर्थं प्रेषिताप्सरसोऽत्र मे । विमोक्षिता ग्राहरूपात्त्वया ताश्च कुरूद्वह

ಮತ್ತೂ ಈ ಸ್ಥಳದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನನ್ನ ಅಪ್ಸರಸರು ಇಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹೇ ಕೂರುದ್ವಹ, ನೀನು ಅವರನ್ನು ಗ್ರಾಹ (ಮೊಸಳೆ) ರೂಪದಿಂದ ವಿಮೋಚಿಸಿದಿ॥

Verse 69

यतो धर्मस्य सर्वस्य नानारूपैः प्रवर्ततः । परित्राणाय भवतः कृष्णस्य च भवो भवे

ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಾನಾರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಿರಕ್ಷಣೆಗೆ ಶಿವನು ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಾಯಕನಾಗಿರಲಿ॥

Verse 70

तदिदं वर्णितं तुभ्यं सर्वतीर्थफलं महत् । श्रुत्वैतदादितः पूर्वं पुमान्पापैः प्रमुच्यते

ಹೀಗೆ ನಿನಗೆ ‘ಸರ್ವತೀರ್ಥಫಲ’ ಎಂಬ ಮಹತ್ತಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಆದಿಯಿಂದ ಕೇಳುವ ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ॥

Verse 71

सूत उवाच । श्रुत्वेति विजयो धीमान्प्रशशंस सुविस्मितः । विसृष्टो नारदाद्यैश्च द्वारकां प्रति जग्मिवान्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಧೀಮಂತನಾದ ವಿಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿ ಆ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು. ನಂತರ ನಾರದಾದಿಗಳಿಂದ ವಿದಾಯ ಪಡೆದವನು ದ್ವಾರಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.