
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣೀಯ ಸಂವಾದ-ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ಕಥೆ ಪದರಪದರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾರದರು ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪ್ರಬೋಧಿನೀ ತಿಥಿಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಇದರಿಂದ ಕಲಿಯುಗಜನ್ಯ ದೋಷಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಶಯ—ಸಮತ್ವಶೀಲ, ಸಂಯಮಿ, ಮೋಕ್ಷಪರಾಯಣನಾದ ನಾರದರು ಕಲಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿ ಏಕೆ ನಿರಂತರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ? ಸೂತನು ಈ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿ ಹಾರೀತ ವಂಶದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಾಭ್ರವ್ಯನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಕೇಳಿದ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಸಮುದ್ರ-ಸಂಗಮ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪಿಂಡದಾನ ಹಾಗೂ ಮಹಾದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಗುಹೇಶ್ವರ ಸೇರಿದಂತೆ ಲಿಂಗಗಳ ವಿಧಿವತ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ನಾರದರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉಗ್ರಸೇನನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳುವುದು—ಸೃಷ್ಟಿಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿಘ್ನ ತಂದನೆಂದು ದಕ್ಷನು ನಾರದರಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದನು; ಅದರಿಂದ ಅವರ ನಿರಂತರ ಭ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ/ಉದ್ರೇಕಿಸುವ ಖ್ಯಾತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆದರೂ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರು ಕಲుషಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೃಷ್ಣನು ದೀರ್ಘ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾರದಗುಣಗಳನ್ನು (ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ನಿರ್ದಂಭತೆ, ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ, ಅದ್ವೇಷ) ಕೀರ್ತಿಸಿ, ನಿಯಮಿತ ಪಠಕರಿಗೆ ನಾರದಕೃಪೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ವಿಧಿ—ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಾದಶಿ (ಪ್ರಬೋಧಿನೀ) ದಿನ ನಾರದಕೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು; ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಜಪ ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯಫಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. “ಇದಂ ವಿಷ್ಣು” ಮಂತ್ರದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪ್ರಬೋಧಿಸಿ, ನಂತರ ನಾರದರನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಬೋಧಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಛತ್ರ, ವಸ್ತ್ರ (ಧೋತರ) ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲು ದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ಫಲ—ಪಾಪಕ್ಷಯ, ಕಲಿಯ ಉಪದ್ರವಗಳ ಅನುದಯ ಮತ್ತು ಲೋಕಿಕ ದುಃಖಶಮನ.
Verse 1
नारद उवाच । ममापि पार्थ तत्रास्ति मूर्तिर्ब्राह्मणकाम्यया । तत्र नाहं त्यजाम्यंग च्छत्रदण्डविभूषिताम्
ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಅಲ್ಲಿ ಸಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಒಂದು ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಹೇ ಪ್ರಿಯನೇ, ಛತ್ರ ಮತ್ತು ದಂಡದಿಂದ ವಿಭೂಷಿತವಾದ ಆ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 2
कार्तिकस्य तु या शुक्ला भवत्येकादशी शुभा । तस्यां मदर्चनं कृत्वा कलिदोषैर्विमुच्यते
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಶುಭ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ನನ್ನ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದವನು ಕಲಿಯುಗದ ದೋಷಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 3
अर्जुन उवाच । बाल्यात्प्रभृति संदेहो ममायं हृदि वर्तते । पृच्छतस्तं च मे विप्र न क्रोधं कर्तुमर्हसि
ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದರು—ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಈ ಸಂಶಯ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ, ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ನೀವು ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಾರದು.
Verse 4
सदा त्वं मोक्षधर्मेषु परिनिष्ठां परां गतः । सर्वभूतसमो दांतो रागद्वेषविवर्जितः
ನೀವು ಸದಾ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಡೆದವರು. ನೀವು ಸರ್ವಭೂತಗಳ प्रति ಸಮಭಾವಿ, ದಾಂತ (ಸಂಯಮಿ), ರಾಗದ್ವೇಷವಿವರ್ಜಿತರು.
Verse 5
त्यक्तनिंदास्तुतिर्मौनी मोक्षस्थः परिकीर्त्यसे । त्वं च नारद लोकेषु वायुवच्चपलो मुने
ನೀವು ನಿಂದಾಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಮೌನಿಯಾಗಿ, ಮೋಕ್ಷಸ್ಥನಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ. ಆದರೂ ಹೇ ನಾರದ ಮುನೇ, ನೀವು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನಂತೆ ಚಪಲವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೀರಿ.
Verse 6
सौदामिनीव विचरन्दृश्यसे प्राज्ञसंमतः । सदा कलिकरो लोके निर्दयः सर्वप्राणिषु
ನೀನು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ನೀನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಲಹಕಾರಕ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೂ ನಿರ್ದಯನು.
Verse 7
बहूनां हि सहस्राणि देवगंधर्वरक्षसाम् । राज्ञां मुनीन्द्रदैत्यानां कलेर्नष्टानि तेऽभवन्
ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಲಿಯ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ರಾಕ್ಷಸರು; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜರು, ಮುನೀಂದ್ರರು, ದೈತ್ಯರು—ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ನಾಶಗೊಂಡರು.
Verse 8
कस्मात्तदेषा चेष्टा ते संदेहं मे हर द्विज । संदेहान्न सुखं शेते बाणविद्धो मृगो यथा
ಹಾಗಾದರೆ ನಿನ್ನ ಈ ಚೇಷ್ಟೆ ಏಕೆ? ಹೇ ದ್ವಿಜ, ನನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸು; ಸಂಶಯದಲ್ಲಿರುವವನು ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಲಾರನು—ಬಾಣದಿಂದ ವಿದ್ಧವಾದ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ.
Verse 9
सूत उवाच । शौनकेदं वचः श्रुत्वा फाल्गुनान्नारदो मुनिः । प्रहसन्निव बाभ्रव्यवदनं स निरैक्षत
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಶೌನಕ, ಫಾಲ್ಗುನನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿ ನಾರದನು ನಗುವಂತೆ ಬಾಭ್ರವ್ಯನ ಮುಖದ ಕಡೆ ನೋಡಿದನು.
Verse 10
स च बाभ्रव्यनामा वै हारीतस्यान्वयोद्भवः । ब्राह्मणो नारदमुनेः समीपे वर्तते सदा
ಅವನು ಬಾಭ್ರವ್ಯನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಹಾರೀತ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು; ಅವನು ಸದಾ ಮುನಿ ನಾರದನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 11
स च ज्ञात्वा महाबुद्धिर्नारदस्य मनीषितम् । प्रहसन्निव प्रोवाच फाल्गुनं स्निग्धया गिरा
ಆ ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತನು ನಾರದನ ಮನಸ್ಸಿನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿದು, ನಗುವಿನಂತೆ, ಸ್ನಿಗ್ಧವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ಫಾಲ್ಗುಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।
Verse 12
बाभ्रव्य उवाच । सत्यमेतद्यथात्थ त्वं नारदं प्रति पांडव । सर्वोऽपि चात्र वृत्तांते संशयं याति मानवः
ಬಾಭ್ರವ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಪಾಂಡವ! ನಾರದನಿಗೆ ನೀನು ಹೇಳಿದುದು ಸತ್ಯವೇ; ಈ ವೃತ್ತಾಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಾನವನೂ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 13
तदहं ते प्रवक्ष्यामि यथा कृष्णान्मया श्रुतम् । स्तोककालांतरे पूर्वं सर्वं यादवनंदनः
ಆದುದರಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನಾನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಕೇಳಿದಂತೆ; ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ಹಿಂದೆ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಾದವನಂದನನು ಹೇಳಿದ್ದನು।
Verse 14
महीसागरयात्रायां कृष्णस्तत्राययौ प्रभुः । उग्रसेनेन सहितो वसुदेवेन बभ्रुणा
ಮಹೀಸಾಗರ ಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಉಗ್ರಸೇನನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಸುದೇವ (ಬಭ್ರು)ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೂ।
Verse 15
रामेण रौक्मिणेयेन युयुधानादिभिस्तदा । स च ज्ञात्वा ज्ञातिसमं महीसागरसंगमे
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ರಾಮ, ರೌಕ್ಮಿಣೇಯ, ಯುಯುಧಾನ ಮೊದಲಾದವರೂ ಇದ್ದರು; ಮಹೀಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳೂ ಸೇರಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದನು।
Verse 16
पिंडदानादिकं कृत्वा दत्त्वा दानानि भूरिशः । गुहेश्वरादिलिंगानि यत्नतः प्रतिपूज्य च
ಪಿಂಡದಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅಪಾರ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗುಹೇಶ್ವರಾದಿ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು।
Verse 17
स्नानं कृत्वा कोटितीर्थे जयादित्यं समर्च्य च । पूजयन्नारदमुनिं युक्तः कृष्णो महामनाः
ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಜಯಾದಿತ್ಯನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿ, ನಿಯಮಯುಕ್ತ ಮಹಾಮನಸ್ಕನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ನಾರದಮುನಿಯನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದನು।
Verse 19
उग्रसेन उवाच । कृष्ण प्रक्ष्यामि त्वामेकं संशयं वद तं मम
ಉಗ್ರಸೇನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಸಂಶಯವನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು।
Verse 20
योऽयं नाम महाबुद्धिर्नारदो विश्ववंदितः । कस्मादेषोऽतिचपलो वायुवद्भ्रमते जगत्
ಈ ನಾರದನು ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತನು, ವಿಶ್ವವಂದಿತನು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ಇವನು ವಾಯುವಿನಂತೆ ಅತಿಚಪಲನಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾನೆ?
Verse 21
श्रीकृष्ण उवाच । सत्यं राजंस्त्वया पृष्टमेतत्सर्वं वदामि ते । दक्षेण तु पुरा शप्तो नारदो मुनिसत्तमः
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ರಾಜನ್, ನೀನು ಕೇಳಿದುದು ಸತ್ಯವೂ ಯುಕ್ತವೂ ಆಗಿದೆ; ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾರದನು ದಕ್ಷನಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।
Verse 22
सृष्टिमार्गांस्तु तान्वीक्ष्य नारदेन विचालितान् । नावस्थानं च लोकेषु भ्रमतस्ते भविष्यति
ನಾರದನಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೃಷ್ಟಿಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನೋಡಿ (ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು)—‘ಓ ಸಂಚಾರಿಯೇ! ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸ್ಥಿರ ನಿವಾಸವಿಲ್ಲ.’
Verse 23
पैशुन्य वक्ता च तथा द्वितीयानां प्रचालनात् । इति शापद्वयं प्राप्य द्विविधात्मजचालनात्
ಮತ್ತೂ—‘ನೀನು ಪೈಶುನ್ಯ (ಚಾಡಿ/ನಿಂದೆ) ಹೇಳುವವನಾಗುವೆ,’ ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಇತರರನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತೀ. ಹೀಗೆ ಎರಡು ವಿಧದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನು ದ್ವಿಶಾಪವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 24
निराकर्तुं समर्थोऽपि मुनिर्मेने तथैव तत् । एतावान्साधुवादो हि यतश्च क्षमते स्वयम्
ಶಾಪವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ಮುನಿಯು ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು. ಏಕೆಂದರೆ ನಿಜವಾದ ಸಾಧುತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವೇ ಇದು—ತಾನೇ ಸಹಿಸಿ ಸ್ವಯಂ ಕ್ಷಮಿಸುವುದು.
Verse 25
विनाशकालं चावेक्ष्य कलिं वर्धयते यतः । सत्यं च वक्ति तस्मात्स न च पापेन लिप्यते
ಅವನು ವಿನಾಶಕಾಲದ ನಿಯತಿಯನ್ನು ಮುಂಚೆಯೇ ನೋಡಿ (ಲೀಲೆಯಿಂದ) ಕಲಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಪಾಪದಿಂದ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 26
भ्रमतोऽपि च सर्वत्र नास्य यस्मात्पृथङ्मनः । ध्येयाद्भवति नैव स्याद्भ्रमदोषस्ततोस्य च । यच्च प्रीतिर्मयि तस्य परमा तच्छृणुष्व च
ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ವಿಭಜಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಧ್ಯೇಯದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಷೇಪದೋಷ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಇರುವ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ಕೇಳು.
Verse 27
अहं हि सर्वदा स्तौमि नारदं देवदर्शनम् । महेंद्रगदितेनैव स्तोत्रेण शृणु तन्नृप
ನಾನು ಸದಾ ದೇವದರ್ಶನಿಯಾದ ಮುನಿ ನಾರದನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಮಹೇಂದ್ರನೇ ಹೇಳಿದ ಆ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಕೇಳು.
Verse 28
श्रुतचारित्रयोर्जाता यस्याहंता न विद्यते । अगुप्तश्रुत चारित्रं नारदं तं नमाम्यहम्
ಶ್ರುತಿಜ್ಞಾನವೂ ಸದಾಚಾರವೂ ಇದ್ದರೂ ಯಾರಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾರ ವಿದ್ಯೆ-ಚರಿತ್ರ ಗುಪ್ತವಲ್ಲವೋ—ಆ ನಾರದನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 29
अरतिक्रोधचापल्ये भयं नैतानि यस्य च । अदीर्घसूत्रं धीरं च नारदं तं नमाम्यहम्
ಅರತಿ, ಕ್ರೋಧ, ಚಾಪಲ್ಯ ಇವುಗಳ ಭಯ ಯಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲವೋ; ದೀರ್ಘಸೂತ್ರತೆಯಿಲ್ಲದ, ಧೀರನೂ ಸಂಯತನೂ ಆದ ಆ ನಾರದನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 30
कामाद्वा यदि वा लोभाद्वाचं यो नान्यथा वदेत् । उपास्यं सर्वजंतूनां नारदं तं नमाम्यहम्
ಕಾಮದಿಂದಾಗಲಿ ಲೋಭದಿಂದಾಗಲಿ ವಾಣಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳದವನು; ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಉಪಾಸ್ಯನಾದ ಆ ನಾರದನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 31
अध्यात्मगतितत्त्वज्ञं क्षांतं शक्तं जितेंद्रियम् । ऋजुं यथार्थ वक्तारं नारदं तं नमाम्यहम्
ಅಧ್ಯಾತ್ಮಗತಿಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಕ್ಷಮಾಶೀಲ, ಸಮರ್ಥ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯ, ಋಜು ಮತ್ತು ಯಥಾರ್ಥವಕ್ತ—ಆ ನಾರದನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 32
तेजसा यशसा बुद्ध्या नयेन विनयेन च । जन्मना तपसा वृद्धं नारदं तं नमाम्यहम्
ತೇಜಸ್ಸು, ಯಶಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ನಯ ಮತ್ತು ವಿನಯಗಳಿಂದ ಪರಿಪಕ್ವನಾಗಿ, ಜನ್ಮ ಹಾಗೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವೃದ್ಧನಾದ ಆ ನಾರದ ಮುನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 33
सुखशीलं सुखं वेषं सुभोजं स्वाचरं शुभम् । सुचक्षुषं सुवाक्यं च नारदं तं नमाम्यहम्
ಸೌಮ್ಯಸ್ವಭಾವ, ಸರಳ ವೇಷ, ಮಿತಾಹಾರ, ಶುಭಾಚರಣೆ; ಸ್ಪಷ್ಟದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಧುರವಾಣಿ ಹೊಂದಿದ ಆ ನಾರದ ಮುನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 34
कल्याणं कुरुते गाढं पापं यस्य न विद्यते । न प्रीयते परानर्थे यो ऽसौ तं नौमि नारदम्
ಗಾಢ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನು, ಇತರರ ಅನರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಹರ್ಷಿಸದವನು—ಆ ನಾರದನನ್ನು ನಾನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 35
वेदस्मृतिपुराणोक्तधर्मे यो नित्यमास्थितः । प्रियाप्रियविमुक्तं तं नारदं प्रणमाम्यहम्
ವೇದ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪುರಾಣೋಕ್ತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಪ್ರಿಯ-ಅಪ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲಿನ ರಾಗದ್ವೇಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಆ ನಾರದನಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 36
अशनादिष्वलिप्तं च पंडितं नालसं द्विजम् । बहुश्रुतं चित्रकथं नारदं प्रणमाम्यहम्
ಆಹಾರಾದಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಿಪ್ತನಾಗಿ, ಪಂಡಿತನಾಗಿ, ಆಲಸ್ಯರಹಿತ ದ್ವಿಜನಾಗಿ; ಬಹುಶ್ರುತನಾಗಿ, ವಿಚಿತ್ರಕಥೆಗಳ ಅದ್ಭುತ ವಕ್ತನಾದ ಆ ನಾರದನಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 37
नार्थे क्रोधे च कामे च भूतपूर्वोऽस्य विभ्रमः । येनैते नाशिता दोषा नारदं तं नमाम्यहम्
ಧನ, ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಕಾಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಎಂದಿಗೂ ಮೋಹ ಉಂಟಾಗದವನು, ಮತ್ತು ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವನು—ಆ ನಾರದ ಮುನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 38
वीतसंमोहदोषो यो दृढभक्तिश्च श्रेयसि । सुनयं सत्रपं तं च नारदं प्रणमाम्यहम्
ಮೋಹದೋಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ಪರಮಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಸುನೀತಿಯುಳ್ಳವನು ಮತ್ತು ಲಜ್ಜಾಶೀಲನಾದ ನಾರದ ಮುನಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 39
असक्तः सर्वसंगेषु यः सक्तात्मेति लक्ष्यते । अदीर्घसंशंयो वाग्ग्मी नारदं तं नमाम्यहम्
ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅಸಕ್ತನಾಗಿರುವವನು, ಆದರೂ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಚಿತ್ತನೆಂದು ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗುವವನು; ದೀರ್ಘಸಂಶಯರಹಿತನೂ ವಾಗ್ಮಿಯೂ ಆದ ನಾರದ ಮುನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 40
न त्यजत्यागमं किंचिद्यस्तपो नोपजीवति । अवंध्यकालो यस्यात्मा तमहं नौमि नारदम्
ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಆಗಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದವನು, ತಪಸ್ಸನ್ನು ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡದವನು, ಮತ್ತು ಯಾರ ಜೀವನಕಾಲ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದವನು—ಆ ನಾರದ ಮುನಿಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 41
कृतश्रमं कृतप्रज्ञं न च तृप्तं समाधितः । नित्यं यत्नात्प्रमत्तं च नारदं तं नमाम्यहम्
ಶ್ರಮಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವನು, ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವನು; ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಶಿಥಿಲನಾಗದವನು; ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸದಾ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿರುವ ನಾರದ ಮುನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 42
न हृष्यत्यर्थलाभेन योऽलाभे न व्यथत्यपि । स्थिरबुद्धिरसक्तात्मा तमहं नौमि नारदम्
ಧನಲಾಭದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸದ, ಅಲಾಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಥೆಪಡದ; ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ, ಆಸಕ್ತಿರಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ನಾರದಮುನಿಯನ್ನು ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 43
तं सर्वगुणसंपन्नं दक्षं शुचिमकातरम् । कालज्ञं च नयज्ञं च शरणं यामि नारदम्
ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನ, ದಕ್ಷ, ಶುದ್ಧ, ಅಕಾತರ; ಕಾಲಜ್ಞನೂ ನಯಜ್ಞನೂ ಆದ ನಾರದಮುನಿಯನ್ನು ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।
Verse 44
इमं स्तवं नारदस्य नित्यं राजन्पठाम्यहम् । तेन मे परमा प्रीतिं करोति मुनिसत्तमः
ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ನಿತ್ಯ ನಾರದನ ಈ ಸ್ತವವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದರಿಂದ ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ನನಗೆ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 45
अन्योपि यः शुचिर्भूत्वा नित्यमेतां स्तुतिं जपेत् । अचिरात्तस्य देवर्षिः प्रसादं कुरुते परम्
ಯಾರಾದರೂ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಜಪಿಸಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ಶೀಘ್ರವೇ ಪರಮ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 46
एतान्गुणान्नारदस्य त्वमथाकर्ण्य पार्थिव । जप नित्यं स्तवं पुण्यं प्रीतस्ते भविता मुनिः
ಓ ಪಾರ್ಥಿವನೇ, ನಾರದನ ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿತ್ಯ ಈ ಪುಣ್ಯ ಸ್ತವವನ್ನು ಜಪಿಸು; ಮುನಿಯು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುವನು।
Verse 47
बाभ्रव्य उवाच । इति कृष्णमुखाच्छ्रुत्वा नारदस्य गुणान्नृपः । बभूव परमप्री तश्चक्रे तच्च तथा वचः
ಬಾಭ್ರವ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವಮುಖದಿಂದ ನಾರದನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ರಾಜನು ಪರಮವಾಗಿ ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ, ಆ ವಚನದಂತೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದನು।
Verse 48
ततो नारदमानर्च दत्त्वा दानं च पुष्कलम् । नारदीयद्विजाग्र्याणां नारदः प्रीयतामिति
ನಂತರ ಅವನು ನಾರದಮುನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅಪಾರ ದಾನವನ್ನು ನೀಡಿದನು; “ನಾರದರು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ, ನಾರದೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು।
Verse 49
ययौ द्वारवतीं कृष्णः सभ्रातृजातिबांधवः । तीर्थयात्रामिमां कृत्वा विधिवत्पुरुषोत्तमः
ನಂತರ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಈ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಸಹೋದರರು ಹಾಗೂ ಬಂಧು-ಬಾಂಧವರೊಂದಿಗೆ ದ್ವಾರವತಿಗೆ ಹೊರಟನು।
Verse 50
तथा त्वमपि कौरव्य नारदस्य गुणानिमान् । श्रुत्वा श्रद्धामयो भूत्वा शृणु कृत्यं यदत्र च
ಅದೇ ರೀತಿ, ಓ ಕೌರವವಂಶಜನೇ! ನಾರದನ ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೂ ಕೇಳು।
Verse 51
कार्तिके शुक्लद्वादश्यां प्रबोधिन्यामसौ मुनिः । विष्णोर्ध्यानसमाधेश्च प्रबुद्धो जायते सदा
ಕಾರ್ತಿಕ ಶುದ್ಧ ದ್ವಾದಶಿ—ಪ್ರಬೋಧಿನೀ—ದಿನದಲ್ಲಿ ಈ ಮುನಿ ನಾರದನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಧ್ಯಾನ-ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಸದಾ ಪ್ರಬುದ್ಧನಾಗಿ, ದಿವ್ಯ ಬೋಧದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 52
तस्मिन्दिने नारदेन निर्मितेऽत्रैव कूपके । स्नानं कृत्वा प्रयत्नेन श्राद्धं कुर्यात्समाहितः
ಆ ದಿನ ಇಲ್ಲಿ ನಾರದನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಕೂಪದಲ್ಲಿ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 53
तपो दानं जपश्चात्र कूपे भवति चाक्षयम्
ಈ ಕೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸು, ದಾನ ಮತ್ತು ಜಪ—ಇವುಗಳ ಫಲ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 54
इदं विष्ण्विति मंत्रेण ततो विष्णुं प्रबोधयेत् । नारदं च मुनिं पश्चान्मन्त्रेणानेन पांडव
ನಂತರ ‘ಇದಂ ವಿಷ್ಣು’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪ್ರಬೋಧಿಸಬೇಕು; ಬಳಿಕ, ಹೇ ಪಾಂಡವ, ಇದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಮುನಿ ನಾರದನನ್ನೂ ಆವಾಹಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 55
योगनिद्रा यथा त्यक्ता हरिणा मुनिसत्तम । तथा लोकोपकाराय भवानपि परित्यज
ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಹರಿ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಂತೆ, ಲೋಕೋಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೀವೂ ಅದನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸು।
Verse 56
इति मंत्रेण चोत्थाप्य नारदं परिपूजयेत् । कृष्णप्रोदितया स्तुत्या छत्रधोत्रार्चनैः शुभैः
ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ನಾರದನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಕೃಷ್ಣನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಸ್ತುತಿಯಿಂದಲೂ, ಛತ್ರ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಾದಿ ಶುಭ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದಲೂ।
Verse 57
शक्त्या द्विजानां देयं च छत्रं धोत्रं कमंडलुम् । प्रणम्य ब्राह्मणान्भक्त्या नारदः प्रीयतामिति
ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಛತ್ರ, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ—“ನಾರದ ಮುನಿ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.
Verse 58
एवं कृते प्रसादात्स मुनेः पापेन मुच्यते । जायते न कलिस्तस्य न चासौख्यं भवेदिह
ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಮುನಿಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಕಲಿಯ ಉದಯವಾಗದು; ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಸೌಖ್ಯವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.