Adhyaya 52
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 52

Adhyaya 52

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ನಾರದರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ—ಕೋಟಿತೀರ್ಥ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು, ಯಾರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಏಕೆ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ? ನಾರದರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕರೆತಂದಾಗ, ಅವನು ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ವರ್ಗ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿರುವ ತೀರ್ಥಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲಿಂಗಗಳೊಡನೆ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು. ಸ್ನಾನ-ಪೂಜೆಗಳ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಂದು ಸರೋವರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ—ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಲಿಂಗದ ಪೂಜೆ ಸಮಸ್ತ ಲಿಂಗಪೂಜೆಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ವಿಧಿಸಿದನು. ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ—ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಗಂಗೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ನದೀ-ತೀರ್ಥಗಳ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಿಂಡದಾನದಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷಯ ತೃಪ್ತಿ; ಕೋಟೀಶ್ವರ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಕೋಟಿ-ಲಿಂಗ ಪೂಜೆಯ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ನಂತರ ಋಷಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು: ಅತ್ರಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ರೀಶ್ವರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ; ಭರದ್ವಾಜನು ಭರದ್ವಾಜೇಶ್ವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿ ತಪಸ್ಸು-ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಗೌತಮನು ಅಹಲ್ಯೆಯಿಗಾಗಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಅಹಲ್ಯ ‘ಅಹಲ್ಯಾ-ಸರಸ್’ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾಳೆ—ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌತಮೇಶ್ವರ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದಾನಧರ್ಮದ ನಿಯಮಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ: ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಿದರೂ ‘ಕೋಟಿ’ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ದಾನ ಬಹುಗುಣ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ದಾನ ಮಾಡುವೆನೆಂದು ಮಾತು ಕೊಟ್ಟು ಕೊಡದಿದ್ದರೆ ಭಾರೀ ದೋಷ. ಮಾಘ, ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಕನ್ಯಾ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ಫಲ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಕೋಟಿ ಯಜ್ಞ ಸಮ ಪುಣ್ಯವೆಂದು; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮರಣ, ದಹನ, ಅಸ್ಥಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮಹಿಮೆ ವಾಕ್ಯಾತೀತವೆಂದು ಕೋಟಿತೀರ್ಥದ ಅಪೂರ್ವತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ।

Shlokas

Verse 1

अर्जुन उवाच । कोटितीर्थं कथं जातं केन वा निर्मितं मुने । कस्माद्वा कोटितीर्थानां फलमत्रोच्यते मुने

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮುನೇ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥವು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಯಾರು ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು? ಹಾಗೆಯೇ, ಹೇ ಮುನಿ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥಗಳ ಫಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಏಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?

Verse 2

नारद उवाच । यदा मे स्थापितं स्थानं प्रसाद्याथ मया प्रभुः । ब्रह्मलोकात्समानीतः साक्षाद्ब्रह्मा पितामहः

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ನನ್ನ ಸ್ಥಾನವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಾಗ ಮತ್ತು ನನ್ನಿಂದ ಪ್ರಭು ಪ್ರಸನ್ನನಾದಾಗ, ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಿಂದ ಸాక్షಾತ್ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.

Verse 3

ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थे भगवान्विधिः । सस्मार कोटितीर्थानां स्मृतान्यत्रागतानि च

ಆಮೇಲೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಟಿತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು; ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ತೀರ್ಥಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಆಗಮಿಸಿದವು.

Verse 4

स्वर्गात्त्रिदशलक्षाणि सप्ततिश्च महीतलात् । पातालाद्विंशलक्षाणि स्मृतान्यभ्यागतानि च

ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಮೂವತ್ತು ಲಕ್ಷ, ಭೂತಲದಿಂದ ಎಪ್ಪತ್ತು, ಪಾತಾಳದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಲಕ್ಷ—ಹೀಗೆ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತೀರ್ಥಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು.

Verse 5

अनेन प्रविभागेन लिंगान्यपि कुरूद्वह । आयातानि यथा पूजां विदधाति पितामहः

ಇದೇ ಪ್ರವಿಭಾಗದಂತೆ, ಓ ಕರುಶ್ರೇಷ್ಠ, ಲಿಂಗಗಳೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದವು; ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 6

ततोऽभिषेचनं कृत्वा लिंगान्यभ्यर्च्य पद्मभूः । मध्याह्नकृत्यं संसाध्य मम प्रेम्णा वरं ददौ

ನಂತರ ಪದ್ಮಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಲಿಂಗಗಳಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಸಮ್ಯಕ್ ಅರ್ಚನೆ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕೃತ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 7

ततो भगवता ह्यत्र मनसा निर्मितं सरः । भगवानर्चितस्तीर्थैरिदमूचे प्रजापतिः

ಆಮೇಲೆ ಭಗವಾನ್ ಇಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಒಂದು ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ತೀರ್ಥಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 8

किं कुर्म भगवन्धातरादेशं देहि नः प्रभो । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा प्राह प्रजापतिः

“ಹೇ ಭಗವನ್ ಧಾತಾ! ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಹೇ ಪ್ರಭು, ನಮಗೆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು।” ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 9

एतस्मिन्सरसि स्थेयं तीर्थैः सर्वैरथात्र च । एकस्मिंश्च तथा लिंगे सर्वलिंगैर्ममार्चनात्

ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥರೂಪವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದೇ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಲಿಂಗಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದಂತೆ, ನನ್ನ ಅರ್ಚನೆ ನಡೆಯಲಿ.

Verse 10

कोटीनामेव तीर्थानां लिंगानां स्नानपूजया । दानेन च फलं त्वत्र यदि सत्यं वचो मम

ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ-ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ದಾನದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲವು, ಕೋಟಿ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಗಳೂ ನೀಡುವ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನ—ನನ್ನ ವಚನ ಸತ್ಯವಾದರೆ.

Verse 11

यः श्राद्धं कुरुते चात्र पिंडदानं यथाविधि । पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते नात्र संशयः

ಯಾರು ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿ, ಯಥಾವಿಧಿ ಪಿಂಡದಾನ ನೀಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷಯ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 12

स्नात्वा योऽभ्यर्चयेद्देवं कोटीश्वरमनन्यधीः । कोटिलिंगार्चनफलं व्यक्तं तस्योपजायते

ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಅನನ್ಯಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಟೀಶ್ವರ ದೇವರನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವನಿಗೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 13

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । तेषां स फलमाप्नोति कोटितीर्थावगाहनात्

ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳೂ, ಗಂಗಾದಿ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳೂ ನೀಡುವ ಫಲವನ್ನು, ಕೇವಲ ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುವುದರಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 14

एवं दत्त्वा वरं ब्रह्मा ब्रह्मलोकं ययौ प्रभुः । कोटितीर्थं च संजातं ततः प्रभृति विश्रुतम्

ಹೀಗೆ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ ಪ್ರಭು ಬ್ರಹ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು; ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳ ‘ಕೋಟಿತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 15

अस्य तीरे पुरा पार्थ ब्रह्माद्यैर्देवसत्तमैः । यज्ञान्बहुविधान्कृत्वा ततः सिद्धिं परां ययुः

ಓ ಪಾರ್ಥ, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಥದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರುಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 16

वसिष्ठाद्यैर्मुनिवरैस्तपश्चीर्णं पुरानघ । मनसोऽभीप्सितान्कामान्प्रापुरन्ये तपोधनाः

ಓ ನಿರಪರಾಧಿ, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠಾದಿ ಮುನಿವರರು ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು; ಇತರ ತಪೋಧನರು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 17

अत्र तीर्थे पुरा पार्थ अत्रिणा विहितं तपः । कोटितीर्थाद्दक्षिणतः स्थापितं लिंगमुत्तमम्

ಓ ಪಾರ್ಥ, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿಯು ತಪಸ್ಸನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಕೋಟಿತೀರ್ಥದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 18

अत्रीश्वराभिसंज्ञं तु महापापहरं परम् । स्थापयित्वा च तल्लिंगमग्रे चक्रे सरोवरम्

ಅತ್ರೀಶ್ವರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆ ಲಿಂಗವು ಪರಮ, ಮಹಾಪಾಪಹರ. ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 19

तत्र स्नात्वा च यो मर्त्यः श्राद्धं कुर्यात्प्रयत्नतः । अत्रीश्वरं समभ्यर्च्य रुद्रलोके वसेच्चिरम्

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅತ್ರೀಶ್ವರನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

भरद्वाजेन मुनिना कोटितीर्थे सरोवरे । तपश्चीर्णं महाबाहो यज्ञाश्च विहिताः किल

ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ! ಕೋಟಿತೀರ್ಥದ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮುನಿ ಭರದ್ವಾಜನು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಗಳೂ ನೆರವೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 21

भरद्वाजेश्वरं लिंगं स्थापितं सुमनोहरम् । तत्र कृत्वा सरो रम्यं परां मुदमवाप्तवान्

ಅವನು ಭರದ್ವಾಜೇಶ್ವರವೆಂಬ ಸುಮನೋಹರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ರಮ್ಯ ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪರಮ ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 22

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्याद्विधानतः । भरद्वाजेश्वरं पूज्य शिवलोके महीयते

ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಭರದ್ವಾಜೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

ततश्च कोटितीर्थेऽस्मिन्गौतमो भगवानृषिः । अतप्यत तपो घोरमहल्यासंगमाशया

ನಂತರ ಈ ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ಗೌತಮನು ಅಹಲ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ಮಿಲನದ ಆಶಯದಿಂದ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 24

तं कामं प्राप्तवान्धीमान्परां मुदमुपागतः । अहल्यया समायोगमेतत्तीर्थप्रभावतः

ಆ ಧೀಮಂತನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದು ಪರಮಾನಂದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದನು; ಈ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅಹಲ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 25

अस्मिन्क्षेत्रे महालिंगं गौतमेश्वरसंज्ञितम् । स्थापयामास भगवानहल्यासरसस्तटे

ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ‘ಗೌತಮೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ಅಹಲ್ಯಾ ಸರೋವರದ ತಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 26

अर्जुन उवाच । अहल्यया कदा ब्रह्मन्खानितं वै महत्सरः । तन्मम ब्रूहि सकलमहल्यासरःकारणम्

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಅಹಲ್ಯೆ ಯಾವಾಗ ಆ ಮಹಾ ಸರೋವರವನ್ನು ತೋಡಿಸಿದಳು? ಅಹಲ್ಯಾ ಸರೋವರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ।

Verse 27

नारद उवाच । अहल्या शापमापन्ना गौतमात्किल फाल्गुन । पुरा चेंद्रसमायोगे परं दुःखमुपागता

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಫಾಲ್ಗುನ! ಅಹಲ್ಯೆ ಗೌತಮನ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಹಿಂದೆ ಇಂದ್ರನ ಸಮಾಗಮದಿಂದ ಅವಳು ಪರಮ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಳು।

Verse 28

ततो दुःखार्तः स मुनिः कोटितीर्थेऽकरोत्तपः । तपसा तेन वै पार्थाहल्यया सह संगतः

ನಂತರ ದುಃಖಾರ್ತನಾದ ಆ ಮುನಿಯು ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಆ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲದಿಂದ ಅವನು ಅಹಲ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪುನಃ ಸಂಗಮಿಸಿದನು.

Verse 29

ततः साध्वी परं हृष्टा अत्र क्षेत्रे सरोवरम् । चकार सुमहत्पुण्यं तीर्थोदैः परिपूरितम्

ನಂತರ ಆ ಸಾಧ್ವೀ ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು. ಅದು ಅತಿವಿಶಾಲವಾದ ಪುಣ್ಯಸರೂವರ, ತೀರ್ಥೋದಕಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು.

Verse 30

अहल्यासरसि स्नानं पिंडदानं समाचरेत् । गौतमेशं च संपूज्य ब्रह्मलोकं स गच्छति

ಅಹಲ್ಯಾ ಸರಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಿಂಡದಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಗೌತಮೇಶನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

कोटितीर्थे नरश्रेष्ठ अनेके मुनयोऽमलाः । तपस्तप्त्वा सुघोरं च परां सिद्धिमपागताः

ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಿರ್ಮಲ ಮುನಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ತಪಿಸಿ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 32

राजभिर्बहुभिः पूर्वं तपो दानं तथाध्वराः । अस्मिंस्तीर्थे सुविहिताः परां सिद्धिमुपागताः

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಜರು ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು, ದಾನ ಹಾಗೂ ಅಧ್ವರಯಾಗಗಳನ್ನು ಸುಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 33

अस्य तीरे द्विजं चैकं मृष्टान्नैर्यश्च तर्पयेत् । तेन श्रद्धासहायेन कोटिर्भवति तर्पिता

ಈ ಪುಣ್ಯತೀರದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧಾಸಹಿತವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಅನ್ನದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನಾದರೂ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಂದ ಕೋಟಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತೃಪ್ತರಾದಂತೆ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 34

अस्य तीरे नरः पार्थ रत्नानि विविधानि च । गोभूमितिलधान्यानि वासांसि विविधानि च

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಈ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ನಾನಾವಿಧ ರತ್ನಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಗೋವುಗಳನ್ನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು, ಎಳ್ಳನ್ನು, ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಲವು ವಿಧದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬಹುದು।

Verse 35

श्रद्धया परया पार्थ द्विजेभ्यः संप्रयच्छति । शतकोटिगुणं पुण्यं कोटितीर्थप्रभावतः । कोटितीर्थे प्रतिश्रुत्य द्विजेभ्यो न प्रयच्छति

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಯಾರು ಇಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಕೋಟಿತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಶತಕೋಟಿಗುಣ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ। ಆದರೆ ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿ ಕೂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನೀಡದವನು ಮಹಾಪಾಪಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 36

नरके पातयित्वा च कुलमेकोत्तरं शतम् । आत्मानं पातयेत्पश्चाद्दारुणं रौरवं महत्

ಅವನು ತನ್ನ ವಂಶದ ನೂರೊಂದು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸಿ, ನಂತರ ತಾನೂ ಭಯಾನಕ ಮಹಾ ರೌರವ ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 37

माघमासे तु संप्राप्ते प्रातःकाले तथाऽमले । यः स्नाति मकरादित्ये तस्य पुण्यं शृणुष्व मे

ಮಾಘಮಾಸ ಬಂದಾಗ, ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮಕರಸೂರ್ಯನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ—ಅವನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 38

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । सर्वदानव्रतैर्यच्च कोटि तीर्थे दिनेदिने

ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪುಣ್ಯ, ಸರ್ವ ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲ, ದಾನ-ವ್ರತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ದಿನೇದಿನೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 39

तत्पुण्यं लभते मर्त्यो नात्र कार्या विचारणा । कन्यागते सवितरि यः श्राद्धं कुरुते नरः

ಅದೇ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನು ಕನ್ಯಾರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಯಾರು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 40

पितरस्तस्य तुष्यंति गयाश्राद्धशतैर्न तु । कार्तिके मासि संप्राप्ते स्नानादि कुरुते यदि

ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ—ನೂರಾರು ಗಯಾ-ಶ್ರಾದ್ಧಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಾದಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಫಲ ಅಪಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 41

तदक्षयफलं सर्वं ब्रह्मणो वचनं यथा । इष्ट्वात्र यज्ञमेकं तु कोटियज्ञफलं लभेत्

ಆ ಸಮಸ್ತ ಫಲ ಅಕ್ಷಯ—ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನದಂತೆ ಅಚ್ಯುತ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರೂ ಕೋಟಿಯಜ್ಞಗಳ ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 42

कन्यां ब्राह्मेण विधिना दत्त्वा कोटिगुणं फलम् । सर्वदानं कोटिगुणं कोटितीर्थे भवेद्यतः

ಬ್ರಾಹ್ಮ ವಿಧಿಯಿಂದ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಕೋಟಿಗುಣ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ದಾನಗಳ ಫಲ ಕೋಟಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 43

कोटि तीर्थे त्यजेत्प्राणान्हृदि कृत्वा तु माधवम् । तस्य पार्थ चिरं स्वर्गे ह्यक्षया शाश्वती गतिः

ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಾಧವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಓ ಪಾರ್ಥ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ವಾಸ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯವಾದ ಶಾಶ್ವತ ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 44

कोटितीर्थे तीर्थवरे देहत्यागं करोति यः । तस्य पूजां प्रकुर्वंति ब्रह्माद्या देवतागणाः

ತೀರ್ಥವರವಾದ ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾರು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವಗಣಗಳು ಸ್ವತಃ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 45

अस्य तीरे देहदाहो यस्य कस्य प्रजायते । अस्थिक्षेपो यस्य भवेन्महीसागरसंगमे

ಈ ತೀರದಲ್ಲಿ ಯಾರದೇ ದೇಹದಾಹ ನಡೆಯಲಿ, ಮತ್ತು ಅವರ ಅಸ್ಥಿವಿಸರ್ಜನೆ ಭೂಮಿ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿ—

Verse 46

तत्फलं गदितुं पार्थ वागीशोऽपि न वै क्षमः । एतज्ज्ञात्वा परं पार्थ कोटितीर्थं प्रसेवते

ಓ ಪಾರ್ಥ, ಆ ಫಲವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ವಾಕ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ವಾಗೀಶನೂ ಸಹ ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಓ ಪಾರ್ಥ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು.

Verse 47

दिनेदिने फलं तस्य कापिलं गोसहस्रकम् । स्वर्गे मर्त्ये च पाताले तस्मादेतत्सुदुर्लभम्

ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಅದರ ಫಲವು ಸಾವಿರ ಕಾಪಿಲ ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದಷ್ಟೇ ಸಮಾನ. ಸ್ವರ್ಗ, ಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾತಾಳ—ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭ.

Verse 52

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे कोटितीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಥಮ ಮಾಹೇಶ್ವರಖಂಡದ ಕೌಮಾರಿಕಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಕೋಟಿತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದ್ವಿಪಂಚಾಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।