Adhyaya 49

Verse 1

अर्जुन उवाच । अत्यद्भुतानि तीर्थानि लिंगानि च महामुने । श्रुत्वा तव मुखांभोजाद्भृशं मे हृष्यते मनः

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ! ಈ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಲಿಂಗಗಳೂ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತ. ನಿಮ್ಮ ಕಮಲಮುಖದಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳ ಹರ್ಷಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।

Verse 2

महीनगरकस्यापि स्थापितस्य त्वया मुने । यानि तीर्थानि मुख्यानि तानि वर्णय मे प्रभो

ಹೇ ಮುನೇ! ನೀವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಹೀನಗರಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು, ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ನನಗೆ ವರ್ಣಿಸಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 3

नारद उवाच । श्रीमन्महीनगरके यानि तीर्थानि फाल्गुन । तानि वक्ष्यामि यत्रास्ते जया दित्यो रविः प्रभुः

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಫಾಲ್ಗುಣ! ಶ್ರೀಮಹೀನಗರಕದಲ್ಲಿರುವ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಾದ ಸೂರ್ಯನು ‘ಜಯಾದಿತ್ಯ’ನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 4

जयादित्यस्य यो नाम कीर्तयेदिह मानवः । सर्वरोगविनिर्मुक्तो लभेत्सोऽपि हृदीप्सितम्

ಇಲ್ಲಿ ಜಯಾದಿತ್ಯನ ನಾಮವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುವ ಅಥವಾ ಜಪಿಸುವ ಮಾನವನು, ಸರ್ವರೋಗಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಹೃದಯಾಭೀಷ್ಟವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

यस्य संदर्शनादेव कल्याणैरपि पूर्यते । मुच्यते चाप्यकल्याणैः श्रद्धावान्पार्थ मानवः

ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಅವನ ಕೇವಲ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ ಮಾನವನು ಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಕಲ್ಯಾಣ ಹಾಗೂ ದುರ್ಭಾಗ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 6

तस्य देवस्य चोत्पत्तिं शृणु पार्थ वदामि ते । शृण्वन्वा कीर्तयन्वापि प्रसादं भास्कराल्लभेत्

ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಆ ದೇವನ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಕೇಳು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಅಥವಾ ಕೀರ್ತಿಸಿದರೂ ಭಾಸ್ಕರನ (ಸೂರ್ಯನ) ಪ್ರಸಾದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 7

अहं संस्थाप्य संस्थानमेतत्कालेन केनचित् । प्रयातो भास्करं लोकं दर्शनार्थी यदृच्छया

ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಪವಿತ್ರ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಯದೃಚ್ಛೆಯಿಂದಲೂ ಅವನ ದರ್ಶನಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದಲೂ ನಾನು ಭಾಸ್ಕರಲೋಕ (ಸೂರ್ಯಲೋಕ)ಕ್ಕೆ ಹೊರಟೆನು।

Verse 8

स मां प्रणतमासीनमभ्यर्च्यार्घेण भास्करः । प्रहसन्निव प्राहेदं देवो मधुरया गिरा

ನಾನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ, ಭಾಸ್ಕರನು ಅರ್ಘ್ಯದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅಭ್ಯರ್ಚಿಸಿ, ದೇವನು ಮೃದುಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಮಧುರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 9

कुत आगम्यते विप्र क्व च वा प्रतिगम्यते । क्व चायं नारदमुने कालस्ते विहृतोऽभवत्

ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನೀ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆ? ಹೇ ನಾರದಮುನಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಕಾಲವು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿತು?

Verse 10

नारद उवाच । एवमुक्तो भास्करेण तं तदा प्राब्रवं वचः । भारते विहृतः खण्डे महीनगरकादपि । दर्शनार्थं तव विभो समायातोऽस्मि भास्कर

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಭಾಸ್ಕರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ನಾನು ಆಗ ಉತ್ತರಿಸಿದೆ: ‘ನಾನು ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಮಹೀನಗರಕವೆಂಬ ಖಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಹೇ ಪ್ರಭು ಭಾಸ್ಕರ, ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಾರ್ಥವೇ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.’

Verse 11

रविरुवाच । यत्त्वया स्थापितं स्थानं तत्र ये संति ब्राह्मणाः । तेषां गुणान्मम ब्रूहि किंगुणा ननु ते द्विजाः

ರವಿ ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಗುಣಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಆ ದ್ವಿಜರು ಯಾವ ಯಾವ ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರು?

Verse 12

नारद उवाच । एवं पृष्टो भगवता पुनरेवाब्रवं वचः

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವಂತನು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ.

Verse 13

यदि तान्भोः प्रशंसामि स्वीयान्स्तौतीति वाच्यता । निंदाम्यनर्हान्कस्माद्वा कष्टमेवोभयत्र च

ನಾನು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೆ ‘ತನ್ನವರನ್ನೇ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ’ ಎಂದು ಜನರು ಹೇಳುವರು. ನಿಂದೆಗೆ ಅಯೋಗ್ಯರನ್ನು ನಾನು ಏಕೆ ನಿಂದಿಸಬೇಕು? ಎರಡೂ ಕಡೆ ಕಷ್ಟವೇ.

Verse 14

अथवा पारमाहात्म्ये सति तेषां महात्मनाम् । अल्पे कृते वर्णने स्याद्दोष एव महान्मम

ಅಥವಾ ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ಪರಮ ಮಹಿಮೆ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ; ನಾನು ಅವರನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದರೆ, ಆ ಮಹಾದೋಷ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನದೇ ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 15

मदर्चितद्विजेंद्राणां यदि स्याच्छ्रवणेप्सुता । ततः स्वयं विलोक्यास्ते गत्वेदं मे मतं रवे

ನಾನು ಪೂಜಿಸಿದ ಆ ದ್ವಿಜೇಂದ್ರರ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಲು ನಿನಗೆ ನಿಜವಾದ ಆಸೆ ಇದ್ದರೆ, ನೀನೇ ಸ್ವತಃ ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡು; ಹೇ ರವಿ, ಇದೇ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ।

Verse 16

इति श्रुत्वा मम वचो रविरासीत्सुविस्मितः । स्वयं द्रक्ष्यामि चोवाच पुनःपुनरहर्पतिः

ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರವಿ ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು. ಆಗ ಅಹರ್ಪತಿ ಪುನಃಪುನಃ ಹೇಳಿದನು— “ನಾನೇ ಸ್ವತಃ (ಅವರನ್ನು) ನೋಡುತ್ತೇನೆ।”

Verse 17

सोऽथ विप्रतनुं कृत्वा मां विसर्ज्यैव भास्करः । प्रतपन्दिवि योगाच्च प्रयातोर्णवरोधसि

ನಂತರ ಭಾಸ್ಕರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನನಗೆ ವಿದಾಯ ನೀಡಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಸಮುದ್ರತೀರಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 18

जटां त्रिषवणस्नानपिंगलां धारयन्नथ । वृद्धद्विजो महातेजा ददृशे ब्राह्मणैर्मम

ತ್ರಿಕಾಲ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಪಿಂಗಲವರ್ಣವಾದ ಜಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವೃದ್ಧ ದ್ವಿಜನು ಆಗ ನನ್ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು।

Verse 19

ततो हारीतप्रमुखाः प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः । उत्थाय ब्रह्मशालायास्ते द्विजा द्विजमाद्रवन्

ಆಗ ಹಾರೀತಪ್ರಮುಖರಾದ ದ್ವಿಜರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಅರಳಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾಲೆಯಿಂದ ಎದ್ದು, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅತಿಥಿಯ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದರು।

Verse 20

नमस्कृत्य द्विजाग्र्यं ते प्रहर्षादिदमब्रुवन्

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರು ಮಹಾಹರ್ಷದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 21

अद्य नो दिवसः पुण्यः स्थानमद्योत्तमं त्विदम् । यत्त्वया विप्रप्रवर स्वयमागमनं कृतम्

ಇಂದು ನಮ್ಮ ದಿನ ಪುಣ್ಯವಾಯಿತು, ಇಂದು ಈ ಸ್ಥಳವೂ ಪರಮೋತ್ತಮವಾಯಿತು; ಹೇ ವಿಪ್ರಪ್ರವರ, ನೀವು ಸ್ವಯಂ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ।

Verse 22

धन्यस्य हि गृहस्थस्य कृपयैव द्विजोत्तमाः । आतिथ्यवेषेणायांति पावनार्थं न संशयः

ಧನ್ಯ ಗೃಹಸ್ಥನಿಗಾಗಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ಕೇವಲ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅತಿಥಿಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅವನನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸಲು ಮಾತ್ರ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 23

तत्त्वं गेहानि चास्माकं पादचंक्रमणेन च । दर्शनाद्भोजनात्स्थानादस्माभिः सह पावय

ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸಿ—ನಿಮ್ಮ ಪಾದಸಂಚಾರದಿಂದ, ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನದಿಂದ, ಭೋಜನ ಸ್ವೀಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ನಮ್ಮೊಡನೆ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ।

Verse 24

अतिथिरुवाच । भोजनं द्विविधं विप्रा प्राकृतं परमं तथा । तदहं सम्यगिच्छामि दत्तं परमभोजनम्

ಅತಿಥಿಯು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಭೋಜನವು ಎರಡು ವಿಧ—ಪ್ರಾಕೃತ (ಸಾಮಾನ್ಯ) ಮತ್ತು ಪರಮ. ಆದಕಾರಣ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕಾದ ಆ ಪರಮ-ಭೋಜನವನ್ನು ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 25

इत्येतदतिथेः श्रुत्वा हारीतः पुत्रमब्रवीत् । अष्टवर्षं तु कमठं वेत्सि पुत्र द्विजोदितम्

ಅತಿಥಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಹಾರೀತನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಮಗನೇ, ದ್ವಿಜನು ಹೇಳಿದ ಎಂಟು ವರ್ಷದ ‘ಕಮಠ’ನನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದಿರುವೆಯೇ?

Verse 26

कमठ उवात्र । तात प्रणम्य त्वां वक्ष्ये तादृक्परमभोजनम् । द्विजं च तर्पयिष्यामि दत्त्वा परमभोजनम्

ಕಮಠನು ಹೇಳಿದನು—ತಂದೆಯೇ, ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಆ ಪರಮ-ಭೋಜನವು ಏನೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ದ್ವಿಜನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 27

सुतेन किल जातेन जायते चानृणः पिता । सत्यं करिष्ये तद्वाक्यं संतर्प्यातिथिमुत्तमम्

ನಿಜಕ್ಕೂ, ಮಗನು ಜನಿಸಿದರೆ ತಂದೆ ಋಣಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಸತ್ಯಮಾಡುತ್ತೇನೆ—ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ.

Verse 28

भोजनं द्विप्रकारं च प्रविभागस्तयोरयम् । प्राकृतं प्रोच्यते त्वेवमन्यत्परमभोजनम्

ಭೋಜನವು ಎರಡು ವಿಧ; ಅವುಗಳ ವಿಭಾಗ ಹೀಗಿದೆ—ಒಂದು ‘ಪ್ರಾಕೃತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ‘ಪರಮ-ಭೋಜನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 29

तत्र यत्प्राकृतं नाम प्रकृतिप्रमुखस्य तत् । चतुर्विंशतितत्त्वानां गणस्योक्तं हि तर्पणम्

ಅಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಕೃತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ-ಪ್ರಮುಖ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದದು; ಅದೇ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಣದ ‘ತರ್ಪಣ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 30

षड्रसं भोजनं तच्च पंचभेदं वदंति च । येन भुक्तेन तृप्तं स्यात्क्षेत्रं यद्देहलक्षणम्

ಆ ಆಹಾರವು ಷಡ್ರಸಯುಕ್ತ; ಅದನ್ನು ಪಂಚಭೇದವೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದನ್ನು ಭುಜಿಸಿದರೆ ದೇಹಲಕ್ಷಣವಾದ ‘ಕ್ಷೇತ್ರ’ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 31

यथापरं परंनाम प्रोक्तं परमभोजनम् । परमः प्रोच्यते चात्मा तस्य तद्भोजनं भवेत्

ಹೇಗೆ ‘ಪರಂ’ ಎಂಬುದು ‘ಪರಮ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಪರಮಭೋಜನ’ವೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮನು ‘ಪರಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪರಮ ಭೋಜನ ಅವನದೇ.

Verse 32

ततो नानाप्रकारस्य धर्मस्य श्रवणं हि यत् । तदन्नं प्रोच्यते भोक्ता क्षेत्रज्ञः श्रवणौ मुखम्

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನಾವಿಧ ಧರ್ಮದ ಶ್ರವಣವೇ ‘ಅನ್ನ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭೋಕ್ತನು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು; ಅವನ ಮುಖವೆಂದು ಎರಡು ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 33

तद्दास्यामि द्विजाग्र्याय पृच्छ विप्र यदिच्छसि । शक्तितस्तर्पयिष्यामि त्वामहं विप्रसंसदि

ಅದನ್ನು ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವೆನು. ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಕೇಳು; ವಿಪ್ರಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವೆನು।

Verse 34

नारद उवाच । कमठस्यैतदाकर्ण्य सोऽतिथिर्वचनं महत् । मनसैव प्रशस्यामुं प्रश्नमेनमथाकरोत्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಕಮಠನ ಮಹತ್ತಾದ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಅತಿಥಿಯು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ನಂತರ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು।

Verse 35

कथं संजायते जंतुः कथं चापि प्रलीयते । भस्मतामथ संप्राप्य क्व चायं प्रति पद्यते

ಜೀವಿ ಹೇಗೆ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಭಸ್ಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಇದು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ—ಮುಂದಿನ ಗತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ?

Verse 36

कमठ उवाच । गुरवे प्राङ्नमस्कृत्य धर्माय तदनंतरम् । छंदोगीतममुं प्रश्नं शक्त्या वक्ष्यामि ते द्विज

ಕಮಠನು ಹೇಳಿದರು—ಮೊದಲು ಗುರುವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೀತವಾದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು, ಹೇ ದ್ವಿಜ।

Verse 37

जनने त्रिविधं कर्म हेतुर्जंतोर्भवेत्किल । पुण्यं पापं च मिश्रं च सत्त्वराजसतामसम्

ಜನನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಯ ಗತಿಗೆ ಕಾರಣ ತ್ರಿವಿಧ ಕರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಪುಣ್ಯ, ಪಾಪ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ; ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು।

Verse 38

तत्र यः सात्त्विको नाम स स्वर्गं प्रतिपद्यते । स्वर्गात्कालपरिभ्रष्टो धनी धर्मी सुखी भवेत्

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸಾತ್ತ್ವಿಕ’ನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಚ್ಯುತಗೊಂಡು, ಧನಿಕನಾಗಿ, ಧರ್ಮಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಸುಖಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 39

तथा यस्तामसो नाम नरकं प्रतिपद्यते । भुक्त्वा बह्वीर्यातनाश्च स्थावरत्वं प्रपद्यते

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ‘ತಾಮಸ’ನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು ನರಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಅನೇಕ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಸ್ಥಾವರ-ಯೋನಿ (ವೃಕ್ಷಾದಿ)ಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 40

महतां दर्शनस्पर्शैरुपभोगसहासनैः । महता कालयोगेन संसरन्मानवो भवेत्

ಮಹಾತ್ಮರ ದರ್ಶನ-ಸ್ಪರ್ಶಗಳಿಂದ, ಅವರ ಸಂಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಸನ-ಉಪಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲದ ಮಹಾ ಸಂಯೋಗದಿಂದ, ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಜೀವ ಮತ್ತೆ ಮಾನವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 41

सोऽपि दुःखदरिद्राद्यैर्वेष्टितो विकलेंद्रियः । प्रत्यक्षः सर्व लोकानां पापस्यैतद्धि लक्षणम्

ಅವನು ಕೂಡ ದುಃಖ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಇಂದ್ರಿಯವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಪಾಪದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಲಕ್ಷಣ; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 42

अथ यो मिश्रकर्मा स्यात्तिर्यक्त्वं प्रतिपद्यते । महतामेव संसर्गात्संसरन्मानवो भवेत्

ಇನ್ನು ಮಿಶ್ರಕರ್ಮ ಹೊಂದಿರುವವನು ತಿರ್ಯಕ್-ಯೋನಿ (ಪಶುಜನ್ಮ)ಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಕೂಡ, ಮಹಾತ್ಮರ ಸಂಗದಿಂದಲೇ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮಾನವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 43

यस्य पुण्यं पृथुतरं पापमल्पं हि जायते । स पूर्वं दुःखितो भूत्वा पश्चात्सौख्यान्वितो भवेत्

ಯಾರ ಪುಣ್ಯವು ಬಹಳವಾಗಿದ್ದು ಪಾಪವು ಅಲ್ಪವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವನು ಮೊದಲು ದುಃಖಿತನಾಗಿ ನಂತರ ಸುಖಸಂಪನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 44

पापं पृथुतरं यस्य पुण्यमल्पतरं भवेत् । पूर्वं सुखी ततो दुःखी मिश्रस्यैतद्धि लक्षणम्

ಯಸ್ಯ ಪಾಪವು ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು ಪುಣ್ಯವು ಅಲ್ಪವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವನು ಮೊದಲು ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ನಂತರ ದುಃಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದೇ ಮಿಶ್ರಕರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣ.

Verse 45

तत्र मानुषसंभूतिं शृणु यादृगसौ भवेत् । पुरुषस्य स्त्रियाश्चैव शुक्रशोणितसंगमे

ಇದೀಗ ಕೇಳು—ಮಾನವ ಗರ್ಭಸಂಭವ ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ; ಪುರುಷ-ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರ-ಶೋಣಿತಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ಅದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 46

सर्वदोषविनिर्मुक्तो जीवः संसरते स्फुटम् । गुणान्वितमनोबुद्धिशुभाशुभसमन्वितः

ಜೀವನು ಸ್ವಭಾವತಃ ಸರ್ವದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದರೂ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಗುಣಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಮನೋಬುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ಶುಭಾಶುಭ ವಾಸನೆಗಳೊಂದಿಗೆ.

Verse 47

जीवः प्रविष्टो गर्भं तु कलले प्रतितिष्ठति । मूढश्च कलले तत्र मासमात्रं च तिष्ठति

ಜೀವನು ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಕಲಲ (ಭ್ರೂಣದ ದ್ರವ-ರಾಶಿ)ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆ ಕಲಲದಲ್ಲೇ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ತಂಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 48

द्वितीयं तु तथा मासं घनीभूतः स तिष्ठति । तस्यावयवनिर्माणं तृतीये मासि जायते

ಎರಡನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಘನೀಭವಿಸಿ ತಂಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಂಗ-ಪ್ರತ್ಯಂಗಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 49

अस्थीनि च तथा मासि जायंते च चतुर्थके । त्वग्जन्म पंचमे मासि पष्ठे रोम्णां समुद्भवः

ನಾಲ್ಕನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಸಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಐದನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಆರನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹರೋಮಗಳ ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 50

सप्तमे च तथा मासि प्रबोधश्चास्य जायते । मातुराहारपीतं च सप्तमे मास्युपाश्नुते

ಏಳನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಏಳನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ತಿನ್ನುವದು-ಕುಡಿಯುವದನ್ನೂ ಅದು ಅಂಶವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 51

अष्टमे नवमे मासि भृशमुद्विजते ततः । जरायुणा वेष्टितांगो मुखे बद्धकरांगुलिः

ಎಂಟನೇ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಬಹಳ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜರಾಯುವಿನಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು, ಅಂಗಗಳು ಆವರಿತವಾಗಿ, ಬೆರಳುಗಳು ಬಾಯಿಯ ಬಳಿ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

Verse 52

मध्ये क्लीबस्तु वामे स्त्री दक्षिणे पुरुषस्तथा । तिष्ठत्युदरभागे च पृष्ठेरग्निमुखः किल

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ನಪುಂಸಕನಾಗುತ್ತದೆ; ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಸ್ತ್ರೀ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಪುರುಷ. ಅದು ಉದರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ (ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ) ತಾಯಿಯ ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿರುತ್ತದೆ.

Verse 53

यस्यां तिष्ठत्यसौ योनौ तां च वेत्ति न संशयः । सर्वं स्मरति वृत्तांतं बहूनां जन्मनामपि

ಯಾವ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ, ಆ (ತಾಯಿಯನ್ನು) ಅದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ಅದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 54

अंधे तमसि किं दृश्यो गंधान्मोहं दृढं लभेत् । शीते मात्रा जले पीते शीतमुष्णं तथोष्णके

ಘೋರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಅದು ಏನು ನೋಡಬಲ್ಲದು? ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ಅದು ದೃಢ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ತಣ್ಣೀರು ಕುಡಿದರೆ ಚಳಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ತಾಯಿ ಬಿಸಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಗರ್ಭಸ್ಥನಿಗೂ ಬಿಸಿಯ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 55

व्यायामे लभते मातुः क्लेशं व्याधेश्च वेदनाम् । अलक्ष्याः पितृमातृभ्यां जायंते व्याधयः पराः

ತಾಯಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಅವಳ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ; ರೋಗದ ವೇದನೆಯನ್ನೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕಾಣದ ಅನೇಕ ರೋಗಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 56

सौकुमार्याद्रुजं तीव्रां जनयंति च तस्य ते । स्वल्पमप्यथ तं कालं वेत्ति वर्षशतोपमम्

ಅತಿಸೂಕುಮಾರತೆಯಿಂದ ಆ ಕಷ್ಟಗಳು ಅವನಿಗೆ ತೀವ್ರ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯವೂ ಅವನಿಗೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಂತೆ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.

Verse 57

संतप्यते भृशं गर्भे कर्मभिश्च पुरातनैः । मनोरथांश्च कुरुते सुकृतार्थं पुनःपुनः

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಜೀವನು ಪುರಾತನ ಕರ್ಮಗಳ ಭಾರದಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ಸಂತಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸತ್ಕೃತ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನೂ ಆಶಯಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 58

जन्म चेदहमाप्स्यामि मानुष्ये जीवितं तथा । ततस्तत्प्रकरिष्यामि येन मोक्षो भवेत्स्फुटम्

ನನಗೆ ಮಾನವ ಜನ್ಮವೂ ಮಾನವ ಜೀವನವೂ ದೊರೆತರೆ, ಮೋಕ್ಷವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುವಂತಹ ಆ ಸಾಧನಾಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ನಾನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 59

एवं तु चिंतयानस्य सीमंतोन्नयनादनु । मासद्वयं तद्व्रजति पीडतस्त्रियुगाकृति

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸೀಮಂತೋನ್ನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರದ ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ; ಆ ಜೀವವು ಮೂರು ಮಡಚುಗಳಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 60

ततः स्वकाले संपूर्णे सूतिमारुतचालितः । भवत्यवाङ्मुखो जंतुः पीडामनुभवन्पराम्

ನಂತರ ಕಾಲವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಪ್ರಸವವಾಯುಗಳಿಂದ ಚಲಿತನಾಗಿ ಆ ಜೀವವು ಕೆಳಮುಖನಾಗಿ ತಿರುಗಿ ಪರಮ ಪೀಡೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 61

अधोमुखः संकटेन योनिद्वारेण निःसरेत् । पीडया पीडमानोऽपि चर्मोत्कर्तनतुल्यया

ಕೆಳಮುಖನಾಗಿ, ಯೋನಿದ್ವಾರದ ಸಂಕೀರ್ಣ ದಾರಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಾನೆ; ಚರ್ಮವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆಯುವಂತ ಪೀಡೆಯಿಂದ ಕಂಗೆಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 62

करपत्रसमस्पर्शं करसंस्पर्शनादिकम् । असौ जातो विजानाति मासमात्रं विमोहितः

ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಕೈ ಅಥವಾ ಎಲೆಯ ಸ್ಪರ್ಶದಂತ ಸ್ಪರ್ಶ-ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಮೋಹಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 63

प्राक्कर्मवशगस्यास्य गर्भज्ञानं च नश्यति । ततः करोति कर्माणि श्वेतरक्तासितानि च

ಪೂರ್ವಕರ್ಮದ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಜೀವಿಗೆ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಅದು ಶ್ವೇತ, ರಕ್ತ, ಅಸಿತ—ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 64

अस्थिपट्टतुलास्तंभस्नायुबंधेन यंत्रितम् । रक्तमांसमृदालिप्तं विण्मूत्रद्रव्यभाजनम्

ಈ ದೇಹವು ಸ್ನಾಯುಬಂಧದಿಂದ ಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ; ಅಸ್ಥಿಪಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತಂಭಗಳಂತೆ ಅದರ ಕಟ್ಟಣೆ. ರಕ್ತಮಾಂಸದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಲೇಪಿತ, ಮಲಮೂತ್ರಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ॥

Verse 65

सप्तभित्तिसुसंबद्धं छन्नं रोम तृणैरपि । वदनैकमहाद्वारं गवाक्षाष्टविभूषितम्

ಈ ದೇಹವು ಏಳು ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸುಸಂಬದ್ಧವಾದ ಮನೆಯಂತಿದೆ; ರೋಮಗಳು ತೃಣಗಳಂತೆ ಛಾವಣಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿವೆ. ಬಾಯಿಯೇ ಅದರ ಏಕ ಮಹಾದ್ವಾರ; ಅಷ್ಟ ಗವಾಕ್ಷಗಳಿಂದ (ಎಂಟು ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ) ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ॥

Verse 66

ओष्ठद्वयकपाटं च दंतार्गलविमुद्रितम् । नाडीस्वेदप्रवाहं च कफपित्तपरिप्लुतम्

ಎರಡು ತುಟಿಗಳು ಕಪಾಟಗಳಂತೆ; ದಂತಗಳ ಅರ್ಗಲೆಯಿಂದ (ಕೊಂಡಿಯಿಂದ) ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆವರಿನ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ಕಫ-ಪಿತ್ತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಹರಿದಿದೆ॥

Verse 67

जराशोकसमाविष्टं कालवक्त्रानलस्थितम् । रागद्वेषादिभिर्ध्वस्तं षट्कौशिकसमुद्भवम्

ಈ ದೇಹವು ಜರಾ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತ; ಕಾಲದ ಭೀಕರ ಮುಖಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತ. ರಾಗ-ದ್ವೇಷಾದಿಗಳಿಂದ ಧ್ವಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಷಟ್ಕೌಶಿಕ—ಆರು ಕೋಶಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ॥

Verse 68

एवं संजायते पुंसो देहगेहमिदं द्विज । यस्मिन्वसति क्षेत्रज्ञो गृहस्थो बुद्धिगेहिनी

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಈ ದೇಹ-ಗೃಹವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು (ಆತ್ಮ) ಬುದ್ಧಿ-ಗೃಹಿಣಿಯ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥನಂತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ॥

Verse 69

मोक्षं स्वर्गं च नरकमास्ते संसाधयन्नपि

ಆ ಪುರುಷನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮೋಕ್ಷ, ಸ್ವರ್ಗ ಅಥವಾ ನರಕ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।