Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 121
Devanagari script
चिंतयानः स्ववित्तानि कस्यैतानि मृते मयि । पंचावटान्खनमानः कालपाशेन कर्षितः
Transliteration
ciṃtayānaḥ svavittāni kasyaitāni mṛte mayi | paṃcāvaṭānkhanamānaḥ kālapāśena karṣitaḥ
Translation
ತನ್ನ ಧನವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ—“ನಾನು ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಇವು ಯಾರಿಗೆ?”—ಎಂದು, ಗುಪ್ತ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ತೋಡುತ್ತಿರುವವನಂತೆ, ಕಾಲಪಾಶದಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Word by Word
चिन्तयानःthinking, pondering
चिन्तयानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootचिन्तय् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle/शतृ), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
स्व-वित्तानिone's own wealth/possessions
स्व-वित्तानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + वित्त (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘स्वस्य वित्तानि’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
कस्यof whom? whose?
कस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्द; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (contextual)
एतानिthese
एतानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (here agreeing with ‘वित्तानि’)
मृतेwhen (I am) dead
मृते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle/क्त), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; ‘मृते (सति)’ = locative absolute sense
मयिin me / with respect to me
मयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पञ्च-आवटान्five pits/holes
पञ्च-आवटान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या/प्रातिपदिक) + आवट (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numeral compound) ‘पञ्च आवटाः’; पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
खनमानःdigging
खनमानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootखन् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle/शतृ), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
काल-पाशेनby the noose of Time (death)
काल-पाशेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + पाश (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ‘कालस्य पाशः’; तृतीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
कर्षितःdragged, pulled away
कर्षितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकृष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle/क्त); प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Characters & Entities
K
KālaFAQs
Anxiety over possessions is futile at death; convert wealth into merit through dharma, charity, and devotion.
No tīrtha is named; the verse critiques worldly clinging in general.
Not explicit, but the implied prescription is dāna (charity) and dharmic use of wealth before death.