Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24
Devanagari script
व्यतीते वासरे योयं भूकंपः समपद्यत । कंपं जनयतेऽतीव हृदो मेपि पुरौकसः
Transliteration
vyatīte vāsare yoyaṃ bhūkaṃpaḥ samapadyata | kaṃpaṃ janayate'tīva hṛdo mepi puraukasaḥ
Translation
ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆ ಭೂಕಂಪವು, ಓ ನಗರವಾಸಿಯೇ, ಇಂದಿಗೂ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಂಪನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
Word by Word
व्यतीतेwhen (it was) past/elapsed
व्यतीते:
Adhikarana (Sati-saptami/अधिकरण)
TypeVerb
Rootवि-अति-इ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP) सप्तमी-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्गे लोके—‘व्यतीते (वासरे)’ = सति-सप्तमी (locative absolute)
वासरेon the day
वासरे:
Adhikarana (Locative absolute)
TypeNoun
Rootवासर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी
यःwhich/that (who)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
अयम्this
अयम्:
Karta (Correlative/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यः…अयम्’ समन्वय
भूकम्पःearthquake
भूकम्पः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + कम्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (भूमेः कम्पः)
समपद्यतoccurred/happened
समपद्यत:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-पद् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कम्पम्trembling/shaking
कम्पम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकम्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
जनयतेproduces/causes
जनयते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अतीवexceedingly
अतीव:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रता-वाचक-अव्यय (intensifier adverb)
हृदःof (my) heart
हृदः:
Shashthi-sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootहृद्/हृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Vedic/poetic gen.); ‘मे’ इति सह
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; एनक्लिटिक रूप
अपिalso/even
अपि:
Sambandha-bodhaka (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार-अव्यय (particle: also/even)
पुरौकसःof the city-dweller(s)
पुरौकसः:
Shashthi-sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (पुरे ओकः यस्य/पुर-ओकस् = नगरवासी)
Speaker
Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)
Characters & Entities
B
bhūkaṃpa (earthquake)P
puraukasaḥ (citizen)FAQs
Natural upheavals are framed as moral wake-up calls: cultivate steadiness, prayer, and dhārmic action in communal life.
Kāśī, the sacred city where even calamities are interpreted through a dharma-and-mahatmya lens.
None explicitly in this verse.