Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

Devanagari script

विश्वेशे परमान्नं यो दद्यात्साज्य सशर्करम् । त्रैलोक्यं तर्पितं तेन सदेवपितृमानवम्

Transliteration

viśveśe paramānnaṃ yo dadyātsājya saśarkaram | trailokyaṃ tarpitaṃ tena sadevapitṛmānavam

Translation

ಯಾರು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯೊಡನೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರಮಾನ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕ—ದೇವರು, ಪಿತೃಗಳು, ಮಾನವರು—ಎಲ್ಲರೂ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Word by Word

• विश्वेशे: to/at Viśveśa (Lord of the universe)
• विश्वेशे: Sampradana/Adhikarana (Recipient/Location)
• Type: Noun
• Root: विश्वेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सम्बोधन/अधिकरणार्थे (locative: ‘in/unto Viśveśa’)

• परम-अन्नम्: excellent food
• परम-अन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (परमम् अन्नम्)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक relative pronoun

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• स-आज्यम्: with ghee
• स-आज्यम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्गसदृश/सह-अर्थ) + आज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सहार्थक-तत्पुरुषः (आज्येन सह)

• स-शर्करम्: with sugar
• स-शर्करम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (सह-अर्थ) + शर्करा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सहार्थक-तत्पुरुषः (शर्करया सह)

• त्रै-लोक्यम्: the three worlds
• त्रै-लोक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगुसमासः (त्रयः लोकाः)

• तर्पितम्: satisfied
• तर्पितम्: Kriya-phala (Result state/क्रियाफल)
• Type: Adjective
• Root: तृप् (धातु) → तर्पित (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP)

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana/Hetu (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण/हेतु-प्रयोग (by him/thereby)

• स-देव-पितृ-मानवम्: together with gods, ancestors, and humans
• स-देव-पितृ-मानवम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (सह-अर्थ) + देव (प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक) + मानव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सहार्थक-तत्पुरुषः (देवैः पितृभिः मानवैश्च सह)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa discourse commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara in Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A rich offering of sweetened rice with ghee is placed before the liṅga; subtle visionary layers show devas receiving satisfaction, pitṛs smiling in ancestral realm, and humans being fed with prasāda.

Characters & Entities

• Viśveśvara
• Pitṛs (Ancestors)
• Devas
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Offering to Śiva in Kāśī becomes a universal act of nourishment—extending merit to gods, ancestors, and society.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśveśvara’s sacred sphere in Kāśī (Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering superior cooked food (paramānna) along with ghee and sugar as naivedya to Viśveśvara.