Adhyaya 29

Verse 1

स्कंद उवाच । आनंदबाष्पसलिलरुद्धकंठं विलोक्य तम् । मृडः पस्पर्श पाणिभ्यां सौधाभ्यां तु सुधांबुधिः

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು: ಆನಂದಬಾಷ್ಪಗಳಿಂದ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವನನ್ನು (ಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು) ಕಂಡು, ಅಮೃತಸಾಗರನಾದ ಶಿವನು ತನ್ನ ತಂಪಾದ ಕೈಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು.

Verse 2

अथ तत्स्पर्शसौख्येन धर्मराजो महातपाः । पुनरंकुरयामास तपोग्नि ज्वलितां तनुम्

ಆ ಸ್ಪರ್ಶದ ಸುಖದಿಂದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಧರ್ಮರಾಜನು ತಪೋಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಪುನಃ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 3

ततः प्रोवाच स ब्राध्निर्देव देवमुमापतिम् । प्रसन्नवदनं शांतं शांतपारिषदावृतम्

ನಂತರ ಆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಬ್ರಾಧ್ನಿಯು ದೇವದೇವನಾದ ಉಮಾಪತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನೂ ಶಾಂತಸ್ವರೂಪನೂ ಆಗಿ, ಶಾಂತಪಾರ್ಷದರಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದವನಿಗೆ।

Verse 4

प्रसन्नोसि यदीशान सर्वज्ञ करुणानिधे । किमन्येन वरेणात्र यत्त्वं साक्षात्कृतो मया

ಹೇ ಈಶಾನ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಕರುಣಾನಿಧೇ! ನೀನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ವರವೇನು ಬೇಕು—ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸాక్షಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ।

Verse 5

यं न वेदा विदुः सम्यङ्न च तौ वेदपूरुषौ । ततोपि वरयोग्योस्मि तन्नाथ प्रार्थयाम्यहम्

ಯಾರನ್ನು ವೇದಗಳೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ‘ವೇದಪುರುಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ—ಆದರೂ ನಾನು ವರವನ್ನು ಬೇಡುವ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ನಾಥ, ನಾನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 6

श्रीकंठांडज डिंभानाममीषां मधुरब्रुवाम् । मत्तपश्चिरसाक्षीणां मत्पुरः प्राप्तजन्मनाम्

ಶ್ರೀಕಂಠನ ಅಂಡದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಈ ಮಗುಗಳ—ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರ—ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ, ನನ್ನ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದವರ—

Verse 7

पितृभ्यां परिहीनानामितिहास कथाविदाम् । त्यक्ताहारविहाराणां कीराणां वरदो भव

ತಂದೆತಾಯಿಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ, ಇತಿಹಾಸಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ, ಆಹಾರವಿಹಾರ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಈ ಕೀರಗಳಿಗೆ (ಗಿಳಿಗಳಿಗೆ) ವರದಾತನಾಗು।

Verse 8

एतत्प्रसूतिसमये आमयेन प्रपीडिता । शुकी पंचत्वमापन्ना शुकः श्येनेन भक्षितः

ಪ್ರಸವಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ಆ ಶುಕೀ ಪಂಚತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದಳು; ಶುಕಶಾವಕನು ಶ್ಯೇನ (ಗಿಡುಗ) ದಿಂದ ಭಕ್ಷಿತನಾದನು.

Verse 9

रक्षितानामनाथानां सदा मन्मुखदर्शिनाम् । अनाथनाथ भवता ह्यायुःशेषस्वरूपिणा

ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾವು ಅನಾಥರು, ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಮುಖದರ್ಶನವನ್ನೇ ನೋಡುವವರು—ಹೇ ಅನಾಥನಾಥ! ನೀವು ನಮ್ಮ ಶೇಷಾಯುಷ್ಯದ ಸ್ವರೂಪವೇ.

Verse 10

इति धर्मवचः श्रुत्वा परोपकृतिनिर्मलम् । तानाहूय मुने शंभुर्विनयावनताननान्

ಪರೋಪಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಧರ್ಮವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹೇ ಮುನೇ, ಶಂಭು ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿದ ಮುಖಗಳವರನ್ನು ಕರೆಸಿದನು.

Verse 11

उवाच धर्मेति प्रीतः शुकशावानिदं वचः । अयि पत्त्ररथा ब्रूत साधवो धर्मसंगताः

ಪ್ರೀತನಾಗಿ (ಶಿವನು) ‘ಧರ್ಮ!’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಶುಕಶಾವಕರಿಗೆ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಪತ್ರರಥಗಳೇ, ಹೇಳಿರಿ; ಹೇ ಸಾಧುಗಳೇ, ಧರ್ಮಸಂಗತರು!”

Verse 12

को वरो भवता देयो धर्मेश परिचारिणाम् । साधुसंसर्गसंक्षीण जन्मांतरमहैनसाम्

“ಹೇ ಧರ್ಮೇಶ್ವರಾ! ನಿಮ್ಮ ಪರಿಚಾರಕರಿಗೆ ಯಾವ ವರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು—ಸಾಧುಸಂಗದಿಂದ ಜನ್ಮಾಂತರಗಳ ಮಹಾಪಾಪಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವರಿಗೆ?”

Verse 13

इति श्रुत्वा महेशस्य वचनं ते पतत्त्रिणः । प्रोचुः प्रणम्य देवेशं नमस्ते भवनाशन

ಮಹೇಶನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ದೇವೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಭವನಾಶಕ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.”

Verse 14

पक्षिण ऊचुः । अनाथनाथ सर्वज्ञ को वरो नः समीहितः । इतोपि त्र्यक्ष यत्साक्षात्तिर्यक्त्वेपि समीक्षिताः

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಅನಾಥನಾಥ, ಹೇ ಸರ್ವಜ್ಞ! ನಾವು ಯಾವ ವರವನ್ನು ಬಯಸೋಣ? ಹೇ ತ್ರ್ಯಕ್ಷ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲೇನು—ನಾವು ತಿರ್ಯಕ್‌ಜಾತಿಯಾದರೂ ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ನೋಡಿದೆ.”

Verse 15

लाभाः संतूद्यमवतां गिरीशेह परः शताः । परं परोयं लाभोत्र यत्त्वं दृग्गोचरी भवेः

ಹೇ ಗಿರೀಶ, ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೂರಾರು ಲಾಭಗಳು ದೊರಕಲಿ; ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪರಮ ಲಾಭ ಇದು—ನೀನು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರನಾಗುವುದು.

Verse 16

यदेतद्दृश्यते नाथ तत्सर्वं क्षणभंगुरम् । अभंगुरो भवानेकस्त्वत्सपर्याप्यभंगुरा

ಹೇ ನಾಥ, ಕಾಣುವುದೆಲ್ಲ ಕ್ಷಣಭಂಗುರ. ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಅಭಂಗ; ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಸೇವಾ-ಆರಾಧನೆಯೂ ಅಭಂಗವೇ.

Verse 17

विचित्रजन्मकोटीनां स्मृतिर्नोत्र परिस्फुरेत् । एतत्तपस्विरचितलिंगपूजा विलोकनात्

ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ವಿಚಿತ್ರ ಜನ್ಮಕೋಟಿಗಳ ಸ್ಮೃತಿಯೂ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ತಪಸ್ವಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈ ಲಿಂಗಪೂಜೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ.

Verse 18

देवयोनिरपि प्राप्ता चिरमस्माभिरीशितः । दिव्यांगना सहस्राणि तत्र भुक्त्वा स्वलीलया

ಹೇ ಈಶ್ವರಾ! ನಾವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ದೇವಯೋನಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ; ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕ್ರೀಡಾಮಯ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ದಿವ್ಯಾಂಗನರನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Verse 19

आसुरी दानवी नागी नैरृती चापि कैन्नरी । विद्याधरी च गांधर्वी योनिरस्माभिरर्जिता

ನಾವು ಆಸುರೀ, ದಾನವೀ, ನಾಗೀ, ನೈರೃತೀ, ಕಿನ್ನರೀ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿದ್ಯಾಧರೀ ಮತ್ತು ಗಾಂಧರ್ವೀ ಯೋನಿಗಳನ್ನೂ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Verse 20

नरत्वे भूपतित्वं च परिप्राप्तमनेकशः । जले जलचरत्वं च स्थले च स्थलचारिता

ಮಾನವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಭೂಪತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜಲಚರರಾಗಿದ್ದೇವೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಲಚರರಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Verse 21

वने वनौकसो जाता ग्रामेषु ग्रामवासिनः । दातारो याचितारश्च रक्षितारश्च घातुकाः

ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ವನವಾಸಿಗಳಾದೆವು, ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳಾದೆವು; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಾತರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯಾಚಕರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಕ್ಷಕರು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಘಾತಕರೂ ಆಗಿದ್ದೇವೆ.

Verse 22

सुखिनोपि वयं जाता दुःखिनो वयमास्म च । जेतारश्च वयं जाताः पराजेतार एव च

ನಾವು ಸುಖಿಗಳಾಗಿಯೂ ಜನಿಸಿದ್ದೇವೆ, ದುಃಖಿಗಳಾಗಿಯೂ ಇದ್ದೇವೆ; ನಾವು ಜಯಿಗಳಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದೇವೆ, ಪರಾಜಿತರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದೇವೆ.

Verse 23

अधीतिनोपि मूर्खाश्च स्वामिनः सेवका अपि । चतुर्षु भूतग्रामेषु उत्तमाधममध्यमाः

ನಾವು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವರಾಗಿಯೂ ಮೂಢರಾಗಿದ್ದೆವು; ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿಯೂ ಸೇವಕರಾಗಿಯೂ ಇದ್ದೆವು. ನಾಲ್ಕು ಭೂತಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ, ಅಧಮ, ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳಾಗಿ ಅಲೆದಾಡಿದೆವು.

Verse 24

अभूम भूरिशः शंभो न क्वापि स्थैर्यमागताः । इतोयोनेस्ततो योनौ ततो योनेस्ततोन्यतः

ಓ ಶಂಭೋ! ನಾವು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆವು, ಆದರೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಯೋನಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಯೋನಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೆ ಬೇರೆ ಯೋನಿಗೆ ಎಂದು ಅಲೆದಾಡಿದೆವು.

Verse 25

पिनाकिन्क्वापि न प्रापि सुखलेशो मनागपि । इदानीं पुण्यसंभारैर्धर्मेश्वरविलोकनात्

ಓ ಪಿನಾಕಿನ್! ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಮಗೆ ಸುಖದ ಅಲ್ಪ ಲೇಶವೂ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಗ ಪುಣ್ಯಸಂಚಯದಿಂದ, ಧರ್ಮೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನದಿಂದ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಹೊಸ ಸ್ಥಿತಿ ಉದಯಿಸಿದೆ.

Verse 26

तापनेःसुतपो वह्निज्वालाप्रज्वलितैनसः । संवीक्ष्य त्र्यक्ष साक्षात्त्वां कृतकृत्या बभूविम

ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳಂತೆ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ದಹಿಸಿ ನಾವು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದೆವು. ಓ ತ್ರ್ಯಕ್ಷ! ನಿನ್ನನ್ನು ಸాక్షಾತ್ ದರ್ಶಿಸಿ ನಾವು ಕೃತಕೃತ್ಯರಾದೆವು—ನಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 27

तथापि चेद्वरो देयस्तिर्यक्ष्वस्मासु धूर्जटे । कृपणेष्वपि शोच्येषु ज्ञानं सर्वज्ञ देहि तत्

ಆದರೂ, ಓ ಧೂರ್ಜಟೇ! ನಾವು ತಿರ್ಯಗ್‌ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ನೀಚರಾಗಿದ್ದರೂ ವರ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ—ಈ ದೀನ ಮತ್ತು ಶೋಚನೀಯರಾದ ನಮಗೂ, ಓ ಸರ್ವಜ್ಞ, ಮೋಕ್ಷಪ್ರದವಾದ ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 28

येन ज्ञानेन मुक्ताः स्मोऽमुष्मात्संसारबंधनात् । यंत्रिताः प्राकृतैः पाशैरदुर्भेद्यैश्च मादृशैः

ನಮ್ಮಂತಹವರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಭೇದಿಸಲಾಗದ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಯಾವ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾವು ಈ ಸಂಸಾರ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದೇವೆಯೋ.

Verse 29

ऐंद्रं पदं न वांछामो न चांद्रं नान्यदेव हि । वाञ्छामः केवलं मृत्युं काश्यां शंभोऽपुनर्भवम्

ಓ ಶಂಭು! ನಮಗೆ ಇಂದ್ರ ಪದವಿ ಬೇಡ, ಚಂದ್ರ ಪದವಿ ಬೇಡ, ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ದೈವಿಕ ಸ್ಥಾನವೂ ಬೇಡ. ನಮಗೆ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಮಾತ್ರ ಬೇಕು.

Verse 30

त्वत्सान्निध्याद्विजानीमः सर्वज्ञ सकलं वयम् । यथा चंदनसंसर्गात्सर्वे सुरभयो द्रुमाः

ಓ ಸರ್ವಜ್ಞನೇ! ಶ್ರೀಗಂಧದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಮರಗಳು ಹೇಗೆ ಸುಗಂಧಭರಿತವಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ.

Verse 31

एतदेव परं ज्ञानं संसारोच्छित्तिकारणम् । वपुर्विसर्जनं काले यत्तवानंदकानने

ಸಂಸಾರ ಬಂಧನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಇದೇ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ: ಕಾಲವು ಸನ್ನಿಹಿತವಾದಾಗ ನಿನ್ನ ಆನಂದವನದಲ್ಲಿ (ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ) ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವುದು.

Verse 32

निर्मथ्य विष्वग्वाग्जालं सारभूतमिदं परम् । ब्रह्मणोदीरितं पूर्वं काश्यां मुक्तिस्तनुत्यजाम्

ಸಮಸ್ತ ಮಾತುಗಳ (ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ) ಬಲೆಯನ್ನು ಮಥಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಈ ಪರಮ ಸಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ: ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 33

यद्वाच्यं बहुभिर्ग्रंथैस्तदष्टाभिरिहाक्षरैः । हरिणोक्तं रविपुरः कैवल्यं काशिसंस्थितौ

ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೇಳಲು ಯತ್ನಿಸುವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ರವಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹರಿಯು ಘೋಷಿಸಿದನು: ‘ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನಿಗೆ ಕೈವಲ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.’

Verse 34

याज्ञवल्क्यो मुनिवरः प्रोक्तवान्मुनिसंसदि । रवेरधीत्य निगमान्काश्यामंते परं पदम्

ಮುನಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮುನಿವರ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—‘ರವಿಯಿಂದ ನಿಗಮಗಳನ್ನು (ವೇದಗಳನ್ನು) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.’

Verse 35

स्वामिनापि जगद्धात्री पुरतो मंदराचले । इदमेव पुरा प्रोक्तं काशीनिर्वाणजन्मभूः

ಸ್ವಾಮಿಯೂ ಜಗದ್ಧಾತ್ರಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಂದರಾಚಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲೇ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳಿದನು—‘ಕಾಶಿಯೇ ನಿರ್ವಾಣದ ಜನ್ಮಭೂಮಿ.’

Verse 36

कृष्णद्वैपायनोप्येवं शंभो वक्ष्यति नान्यथा । यत्रविश्वेश्वरः साक्षान्मुक्तिस्तत्र पदेपदे

ಹೇ ಶಂಭೋ, ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ)ನೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಹೇಳುವನು, ಬೇರೆಲ್ಲ—ಯಲ್ಲಿ ಸాక్షಾತ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿರುವನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಇದೆ।

Verse 37

वदंत्यन्येपि मुनयस्तीर्थसंन्यासकारिणः । चिरंतना लोमशाद्याः काशिका मुक्तिकाशिका

ತೀರ್ಥ-ಸಂನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಲೋಮಶಾದಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮುನಿಗಳೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—‘ಕಾಶಿಕಾ ಎಂದರೆ ಮುಕ್ತಿಕಾಶಿಕಾ; ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾಶಿ.’

Verse 38

वयमप्येवं जानीमो यत्र स्वर्गतरंगिणी । आनंदकानने शंर्भोमोक्षस्तत्रैव निश्चितम्

ನಾವೂ ಹೀಗೆಯೇ ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ—ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗ-ಸರಿತೆ ಹರಿಯುತ್ತದೋ; ಹೇ ಶಂಭು, ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲೇ ಮೋಕ್ಷವು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 39

भूतं भावि भविष्यं यत्स्वर्गे मर्त्ये रसातले । तत्सर्वमेव जानीमो धर्मेशानुग्रहात्परात्

ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ, ಭವಿಷ್ಯ—ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಮತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಸಾತಳದಲ್ಲಿ—ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ, ಧರ್ಮರಾಜನ ಪರಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ.

Verse 40

अतो हिरण्यगर्भोक्तं हरिप्रोक्तं मुनीरितम् । भवतोक्तं च निखिलं शंभो जानीमहे वयम्

ಆದುದರಿಂದ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಹೇಳಿದುದೂ, ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಹೇಳಿದುದೂ, ಮುನಿಗಳು ಉಚ್ಚರಿಸಿದುದೂ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀವು ಹೇಳುವ ಸಮಸ್ತವೂ—ಹೇ ಶಂಭು—ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ.

Verse 41

करामलकवत्सर्वमेतद्ब्रह्मांडगोलकम् । अस्मद्वाग्गोचरेऽस्त्येव धर्मपीठनिषेवणात्

ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗೋಳವು ನಮಗೆ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಆಮಲಕ ಫಲದಂತೆ—ನಮ್ಮ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಬೋಧದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ—ಧರ್ಮಪೀಠವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದೆ.

Verse 42

धर्मराजस्य तपसा तिर्यञ्चोपि वयं विभो । जाताः स्म निर्विकल्पं हि सर्वज्ञानस्य भाजनम्

ಧರ್ಮರಾಜನ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ—ನಾವು ಪಕ್ಷಿಗಳಾದರೂ, ಹೇ ವಿಭೋ—ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಸರ್ವಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದೇವೆ.

Verse 43

मधुरं मृदुलं सत्यं स्वप्रमाणं सुसंस्कृतम् । हितं मितं सदृष्टांतं श्रुत्वा पक्षिसुभाषितम्

ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸುಭಾಷಿತ ವಚನಗಳು—ಮಧುರ, ಮೃದು, ಸತ್ಯ, ಸ್ವಪ್ರಮಾಣ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತ; ಹಿತಕರ, ಮಿತ ಮತ್ತು ಸದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥಿತ—ಎಂದು ಕೇಳಿ (ಅವನು) ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದನು।

Verse 44

देवोतिविस्मयापन्नो ऽवर्णयत्पीठगौरवम् । त्रैलोक्यनगरे चात्र काशीराजगृहं मम

ಅತಿವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ದೇವನು ಆ ಪವಿತ್ರ ಪೀಠದ ಗೌರವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯನಗರದಂತೆ ಇರುವ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ರಾಜಗೃಹವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು।

Verse 45

तत्रापि भोगभवनमनर्घ्यमणिनिर्मितम् । मोक्षलक्ष्मीविलासाख्यः प्रासादो मेति शर्मभूः

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅನರ್ಘ್ಯ ಮಣಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಒಂದು ಭೋಗಭವನ ಇತ್ತು—‘ಮೋಕ್ಷಲಕ್ಷ್ಮೀವಿಲಾಸ’ ಎಂಬ ನನ್ನ ಪ್ರಾಸಾದ, ಅದು ನನಗೆ ಪರಮಾನಂದದ ಕಾರಣವಾಯಿತು।

Verse 46

पतत्त्रिणो पिमुच्यंते यं कुर्वाणाः प्रदक्षिणम् । स्वेच्छया विचरंतः खे खेचरा अपि देवताः

ಅದನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವವರಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಖೇಚರ ದೇವತೆಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 47

मोक्षलक्ष्मीविलासाख्य प्रासादस्य विलोकनात् । शरीराद्दूरतो याति ब्रह्महत्यापि नान्यथा

‘ಮೋಕ್ಷಲಕ್ಷ್ಮೀವಿಲಾಸ’ ಎಂಬ ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಕೇವಲ ನೋಡಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪವೂ ದೇಹದಿಂದ ದೂರ ಸರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ—ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಫಲವಿಲ್ಲ।

Verse 48

मोक्षलक्ष्मीविलासस्य कलशो यैर्निरीक्षतः । निधानकलशास्तांस्तु न मुंचंति पदेपदे

ಮೋಕ್ಷಲಕ್ಷ್ಮೀವಿಲಾಸಭವನದ ಕಲಶಶಿಖರವನ್ನು ನೋಡುವವರನ್ನು, ನಿಧಿಕಲಶಸ್ವರೂಪವಾದ ಶ್ರೀಸಮೃದ್ಧಿಗಳು ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 49

दूरतोपि पताकापि मम प्रासादमूर्धगा । नेत्रातिथी कृता यैस्तु नित्यं तेऽतिथयो मम

ದೂರದಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಪ್ರಾಸಾದಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕಣ್ಣಿನ ಅತಿಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವವರು, ಅವರು ನಿತ್ಯವೂ ನನ್ನ ಅತಿಥಿಗಳೇ ಆಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 50

भूमिं भित्त्वा स्वयं जातस्तत्प्रासादमिषेण हि । आनंदाख्यस्य कंदस्य कोप्येष परमोंकुरः

ಇದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ—ಆ ಪ್ರಾಸಾದವೆಂಬ ನೆಪದಿಂದಲೇ; ‘ಆನಂದ’ ಎಂಬ ಕಂದದ ಪರಮಾಂಕುರದಂತೆ ಇದು ತೋರುತ್ತದೆ।

Verse 51

ब्रह्मादिस्थावरांतानि यत्र रूपण्यनेकशः । मामेवोपासते नित्यं चित्रं चित्रगतान्यपि

ಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾವರಾಂತವರೆಗೆ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳು ನಿತ್ಯವೂ ನನ್ನನ್ನೇ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಅಚ್ಚರಿಯೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳೊಳಗಿನ ರೂಪಗಳೂ ನನ್ನನ್ನೇ ಅರ್ಚಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 52

ससौधो मेखिले लोके स्थानं परमनिर्वृतेः । रतिशाला स मे रम्या स मे विश्वासभूमिका

ಈ ವಲಯಿತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆ ಸೌಧವು ನನ್ನ ಪರಮ ನಿರ್ವೃತಿ-ಆನಂದದ ಸ್ಥಾನ; ಆ ರಮ್ಯಶಾಲೆಯೇ ನನ್ನ ರತಿಶಾಲೆ, ಅದೇ ಭಕ್ತರ प्रति ನನ್ನ ಅಂತರಂಗ ವಿಶ್ವಾಸದ ಭೂಮಿಕೆ।

Verse 53

मम सर्वगतस्यापि प्रासादोयं परास्पदम् । परं ब्रह्म यदाम्नातं परमोपनिषद्गिरा । अमूर्तं तदहं मूर्तो भूयां भक्तकृपावशात्

ನಾನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಪ್ರಾಸಾದವೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಆಸನ. ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಪರಮ ವಾಕ್ಯಗಳು ಘೋಷಿಸಿದ ಪರಬ್ರಹ್ಮವೇ ನಾನು; ಅಮೂರ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತರ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಾನು ಮೂರ್ತನಾಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 54

नैःश्रेयस्याः श्रियो धाम तद्याम्यां मंडपोस्ति मे । तत्राहं सततं तिष्ठे तत्सदोमंडपं मम

ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಂಡಪವಿದೆ; ಅದು ನೈಶ್ರೇಯಸ-ಶ್ರೀಯ ಧಾಮ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತೇನೆ; ಅದೇ ನನ್ನ ಸಭಾಮಂಡಪ.

Verse 55

निमेषार्धप्रमाणं च कालं तिष्ठति निश्चलः । तत्र यस्तेन वै योगः समभ्यस्तः समाः शतम्

ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ನಿಮಿಷಮಾತ್ರ ಕಾಲವೂ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ ನಿಂತವನು—ಅಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವು ಬೇರೆಡೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 56

निर्वाणमंडपं नाम तत्स्थानं जगतीतले । तत्रर्चं संजपन्नेकां लभेत्सर्वश्रुतेः फलम्

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಆ ಸ್ಥಳ ‘ನಿರ್ವಾಣಮಂಡಪ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಚಾಮೂರ್ತಿಯ ಮುಂದೆ ಒಂದೇ ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸಿದರೂ ಸರ್ವ ಶ್ರುತಿಗಳ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 57

प्राणायामं तु यः कुर्यादप्येकं मुक्तिमंडपे । तेनाष्टांगः समभ्यस्तो योगोऽन्यत्रायुतं समाः

‘ಮುಕ್ತಿಮಂಡಪ’ದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಒಂದೇ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅದರಿಂದ ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವು ಬೇರೆಡೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಎಣೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 58

निर्वाणमंडपे यस्तु जपेदेकं षडक्षरम् । कोटिरुद्रेण जप्तेन यत्फलं तस्य तद्भवेत्

ನಿರ್ವಾಣಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಷಡಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಕೋಟಿರುದ್ರಜಪದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲವೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 59

शुचिर्गंगांभसि स्नातो यो जपेच्छतरुद्रियम् । निर्वाणमंडपे ज्ञेयः स रुद्रो द्विजवेषभृत्

ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಗಂಗಾಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶತರುದ್ರೀಯವನ್ನು ಜಪಿಸುವವನನ್ನು, ನಿರ್ವಾಣಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜವೇಷಧಾರಿಯಾದ ರುದ್ರನೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 60

ब्रह्मयज्ञसकृत्कृत्वा मम दक्षिणमंडपे । ब्रह्मलोकमवाप्याथ परं ब्रह्माधिगच्छति

ನನ್ನ ದಕ್ಷಿಣಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಮಾಡಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಂತರ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 61

धर्मशास्त्रं पुराणानि सेतिहासानि तत्र यः । पठेन्निरभिलाषुः सन्स वसेन्मम वेश्मनि

ಅಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿರಭಿಲಾಷನಾಗಿ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ನನ್ನವೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 62

तिष्ठेदिंद्रियचापल्यं यो निवार्य क्षणं कृती । निर्वाणमंडपेन्यत्र तेन तप्तं महत्तपः

ನಿರ್ವಾಣಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಚಾಪಲ್ಯವನ್ನು ತಡೆದು ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತರೆ, ಅವನು ಮಹತ್ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 63

वायुभक्षणतोन्यत्र यत्पुण्यं शरदां शतम् । तत्पुण्यं घटिकार्धेन मौनं दक्षिणमंडपे

ಇತರತ್ರ ವಾಯುಭಕ್ಷಣ (ಅತಿಕಠಿನ ಉಪವಾಸ) ಮಾಡಿ ನೂರು ಶರದ್ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಘಟಿಕೆ ಮೌನ ವಹಿಸಿದರೆ ಅದೇ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 64

मितं कृष्णलकेनापि योदद्यान्मुक्तिमंडपे । स्वर्णं सौवर्णयानेन स तु संचरते दिवि

ಮುಕ್ತಿ ಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೃಷ್ಣಲಕಮಾತ್ರವೂ ಸ್ವರ್ಣದಾನ ಮಾಡಿದವನು, ಸುವರ್ಣಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 65

तत्रैकं जागरं कुर्याद्यस्मिन्कस्मिन्दिनेपि यः । उपोषितोर्चयेल्लिंगं स सर्वव्रतपुण्यभाक्

ಅಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾವ ದಿನವಾದರೂ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ, ಉಪವಾಸದಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ವ್ರತಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪಾಲುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 66

तत्र दत्त्वा महादानं तत्र कृत्वा महाव्रतम् । तत्राधीत्याखिलं वेदं च्यवते न नरो दिवः

ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದಾನವನ್ನು ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇದವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ನರನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಚ್ಯುತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 67

प्रयाणं कुर्वते यस्य प्राणा मे मुक्तिमंडपे । समामनुप्रविष्टोत्र तिष्ठेद्यावदहं खलु

ಯಾರ ಪ್ರಾಣಗಳು ನನ್ನ ಮುಕ್ತಿ ಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತವೋ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಾನೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ತಂಗಿರುತ್ತೇನೆ।

Verse 68

जलक्रीडां सदा कुर्यां ज्ञानवाप्यां सहोमया । यदंबुपानमात्रेण ज्ञानं जायेत निमर्लम्

ನಾನು ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜಲಕ್ರೀಡೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಆ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಾನಮಾಡಿದರೆ ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 69

तज्जलक्रीडनस्थानं मम प्रीतिकरं महत् । अमुष्मिन्राजसदने जाड्यहृज्जलपूरितम्

ಅದೇ ಜಲಕ್ರೀಡಾಸ್ಥಾನವು ನನಗೆ ಮಹಾ ಪ್ರೀತಿಕರ. ಆ ರಾಜಸದನದಲ್ಲಿ ಹೃದಯದ ಜಡತ್ವವನ್ನು ಹರಿಸುವ ನೀರು ತುಂಬಿದೆ.

Verse 70

तत्प्रासादपुरोभागे मम शृंगारमंडपः श्री । पीठं तद्धि विज्ञेयं निःश्रीकश्रीसमर्पणम्

ಆ ಪ್ರಾಸಾದದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶುಭ ಶ್ರೀ-ಶೃಂಗಾರಮಂಡಪವಿದೆ. ಅದು ಪವಿತ್ರ ಪೀಠ; ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 71

मदर्थं तत्र यो दद्याद्दुकूलानि शुचीन्यहो । माल्यानि सुविचित्राणि यक्षकर्दमवंति च

ಯಾರು ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನಾರ್ಥವಾಗಿ ಶುಚಿಯಾದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸುಂದರ ವಿಚಿತ್ರ ಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸುಗಂಧ ಲೇಪನವನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ.

Verse 72

नाना नेपथ्यवस्तूनि पूजोपकरणाऽन्यपि । स श्रियालंकृतस्तिष्ठेद्यत्र कुत्रापि सत्तमः

ವಿವಿಧ ಅಲಂಕಾರ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪೂಜೋಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಆ ಸತ್ತಮನು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಶ್ರೀಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 73

निर्वाणलक्ष्मीर्वृणुते तं निर्वाणपदाप्तये । यत्र कुत्रापि निधनं प्राप्नुयादपि स ध्रुवम्

ನಿರ್ವಾಣ-ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮೋಕ್ಷಪದಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಆ ಭಕ್ತನನ್ನು ವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ ಗತಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಧ್ರುವವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 74

मोक्षलक्ष्मीविलासाख्य प्रासादस्योत्तरे मम । ऐश्वर्यमडपं रम्यं तत्रैश्वर्यं ददाम्यहम्

ನನ್ನ ‘ಮೋಕ್ಷ-ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ವಿಲಾಸ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಾದದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಮ್ಯವಾದ ‘ಐಶ್ವರ್ಯ-ಮಂಡಪ’ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ—ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುತ್ವ—ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 75

मत्प्रासादैंद्रदिग्भागे ज्ञानमंडपमस्ति यत् । ज्ञानं दिशामि सततं तत्र मां ध्यायतां सताम्

ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಜ್ಞಾನ-ಮಂಡಪ’ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 76

भवानि राजसदने ममास्ति हि महानसम् । यत्तत्रोपहृतं पुण्यं निर्विशामि मुदैव तत्

ಹೇ ಭವಾನೀ, ರಾಜಸದರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಹಾ ಅಡುಗೆಮನೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಡುವ ಪುಣ್ಯ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಆನಂದದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 77

विशालाक्ष्या महासौधे मम विश्रामभूमिका । तत्र संसृतिखिन्नानां विश्रामं श्राणयाम्यहम्

ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯ ಮಹಾಸೌಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಕಂಠಿತರಾದವರಿಗೆ ನಾನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 78

नियमस्नानतीर्थं च चक्रपुष्करिणी मम । तत्र स्नानवतां पुंसां तन्नैर्मल्यं दिशाम्यहम्

ಇದು ನನ್ನ ನಿಯಮಸ್ನಾನದ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥ—ಚಕ್ರಪುಷ್ಕರಿಣಿ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಜನರಿಗೆ ನಾನು ಸ್ವತಃ ನಿರ್ಮಲತೆ ಹಾಗೂ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 79

यदाहुः परमं तत्त्वं यदाहुर्ब्रह्मसत्तमम् । स्वसंवेद्यं यदाहुश्च तत्तत्रांते दिशाम्यहम्

ಅವರು ಪರಮ ತತ್ತ್ವವೆಂದು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು, ಸ್ವಸಂವೇದ್ಯವೆಂದು (ತಾನೇ ತಾನು ತಿಳಿಯುವದು) ಹೇಳುವ ಅದನ್ನೇ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 80

यदाहुस्तारकं ज्ञानं यदाहुरतिनिर्मलम् । स्वात्मारामं यदाहुश्च तत्तत्रांते दिशाम्यहम्

ಅವರು ‘ತಾರಕ’ ಜ್ಞಾನವೆಂದು, ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲವೆಂದು, ಸ್ವಾತ್ಮಾರಾಮವೆಂದು (ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಆನಂದಿಸುವದು) ಹೇಳುವ ಅದನ್ನೇ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 81

जगन्मंगलभूर्यात्र परमा मणिकर्णिका । विपाशयामि तत्राहं कर्मभिः पाशितान्पशून्

ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಪರಮ ಯಾತ್ರಾತೀರ್ಥ—ಈ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಕರ್ಮಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿ ವಿಮೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 82

निर्वाणश्राणने यत्र पात्रापात्रं न चिंतये । आनंदकानने तन्मे दानस्थानं दिवानिशम्

‘ನಿರ್ವಾಣ-ಶ್ರಾಣನ’ದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಾತ್ರ-ಅಪಾತ್ರವೆಂದು ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದಾನಸ್ಥಾನವು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಇರುತ್ತದೆ.

Verse 83

भवांबुधौ महागाधे प्राणिनः परिमज्जतः । भूत्वैव कर्णधारोंते यत्र संतारयाम्यहम्

ಈ ಮಹಾಗಹನವಾದ ಭವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಅವರ ಕರ್ಣಧಾರನಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಪಾರುಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 84

सौभाग्यभाग्यभूर्या वै विख्याता मणिकर्णिका । ददामि तस्यां सर्वस्वमग्रजायांत्यजाय वा

ಸೌಭಾಗ್ಯ-ಭಾಗ್ಯದ ಮಹಾಭೂಮಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತೇನೆ—ಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೂ ತ್ಯಜಿತನಿಗೂ ಸಹ.

Verse 85

महासमाधिसंपन्नैर्वेदांतार्थ निषेविभिः । दुष्प्रापोन्यत्र यो मोक्षः शोच्यैरपि स लभ्यते

ಇತರತ್ರ ಮಹಾಸಮಾಧಿಸಂಪನ್ನರೂ ವೇದಾಂತಾರ್ಥನಿಷೇವಕರೂ ಸಹ ದುರ್ಲಭವೆನ್ನುವ ಮೋಕ್ಷವು, ಇಲ್ಲಿ ಶೋಚ್ಯರು ಮತ್ತು ಪತಿತರಿಗೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 86

दीक्षितो वा दिवाकीर्तिः पंडितो वाप्यपंडितः । तुल्यो मे मोक्षदीक्षायां संप्राप्य मणिकर्णिकाम्

ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿರಲಿ, ಹಗಲಿನಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿರಲಿ, ಪಂಡಿತನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಪಂಡಿತನಾಗಿರಲಿ—ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಮೋಕ್ಷದೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು.

Verse 87

यत्त्यागेन्यत्र कृपणस्तत्प्राप्य मणिकर्णिकाम् । ददामि जंतुमात्राय सर्वस्वं चिरसंचितम्

ಕೃಪಣನು ಇತರತ್ರ ಮಹಾತ್ಯಾಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬಿಡುವುದನ್ನು, ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ನಾನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ಚಿರಸಂಚಿತ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 88

यदि दैवादिह प्राप्तस्त्रिसंयोगोऽतिदुर्घटः । अविचारं तदा देयं सर्वस्वं चिरसंचितम्

ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ ‘ತ್ರಿಸಂಯೋಗ’ ದೊರೆತರೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಂಚಿತವಾದ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 89

शरीरमथ संपत्तिरथ सा मणिकर्णिका । त्रिसंयोगोयमप्राप्यो देवैरिंद्रादिकैरपि

ಮಾನವದೇಹ, ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ—ಈ ‘ತ್ರಿಸಂಯೋಗ’ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಪ್ರಾಪ್ಯ।

Verse 90

पुनः पुनर्विचार्येति जंतुमात्रेभ्य एव च । निर्वाणलक्ष्मीं यच्छामि सदोपमणिकर्णिकम्

ಆದುದರಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ ಚಿಂತಿಸಿ—ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ—ನಾನು ನಿರ್ವಾಣಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಸದಾ ಪರಮ।

Verse 91

मुक्तिदा न मही सा मे वाराणस्यां महीयसी । तन्मही रजसा साम्यं त्रिलोक्यपि न चोद्वहेत्

ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಆ ಭೂಮಿ ಕೇವಲ ‘ಮಣ್ಣು’ ಅಲ್ಲ; ಅದು ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ ಮಹಾಮಹಿಮೆಯದು. ಅದರ ಧೂಳಿಗೂ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಹೊಂದಲಾರದು।

Verse 92

परं लिंगार्चनस्थानमविमुक्तेश्वरेश्वरम् । तत्र पूजां सकृत्कृत्वा कृतकृत्यो नरो भवेत्

ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರನು ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಗೆ ಪರಮ ಸ್ಥಾನ. ಅಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೂ ನರನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 93

सायं पाशुपतीं संध्यां कुर्यां पशुपतीश्वरे । विभूतिधारणात्तत्र पशुपाशैर्न बध्यते

ಸಾಯಂಕಾಲ ಪಶುಪತೀಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಪಾಶುಪತೀ ಸಂಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ವಿಭೂತಿ ಧರಿಸಿದರೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಪಶುಪಾಶಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 94

प्रातःसध्याकरोम्येव सदोंकारनिकेतने । तत्रैकापि कृता संध्या सर्वपातककृंतनी

ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ನಾನು ಸದಾ ಓಂಕಾರನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದೇ ಸಂಧ್ಯೆಯೂ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದಾಗಿದೆ.

Verse 96

रत्नेश्वरोर्चितो दद्यान्महारत्नानि भक्तितः । रत्नैः समर्च्य तल्लिंगं स्त्रीरत्नादि लभेन्नरः

ರತ್ನೇಶ್ವರನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಹಾರತ್ನಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಚಿಸಿದರೆ ಪುರುಷನು ಸ್ತ್ರೀ-ರತ್ನಾದಿ ಅಮೂಲ್ಯ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 97

विष्टपत्रितयांतःस्थोप्यहं लिंगे त्रिविष्टपे । तिष्ठामि सततं भक्तमनोरथसमृद्धये

ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ (ತ್ರಿಲೋಕ)ದೊಳಗೆ ಇದ್ದರೂ ನಾನು ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ; ಭಕ್ತನ ಮನೋರಥಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಲೆಂದು ನಿತ್ಯ ತಿಷ್ಠಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 98

विरजस्कं महापीठं तत्र संसेव्य मानवः । विरजा जायते नूनं चतुर्नद कृतोदकः

‘ವಿರಜಸ್ಕ’ ಎಂಬ ಮಹಾಪೀಠವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಲಿನರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನದಿಗಳ ಜಲದಿಂದ ಉದಕಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 99

वसामि कृत्तिवासेहं सदा प्रति चतुर्दशि । अत्र जागरणं कृत्वा चतुर्दश्यां न गर्भभाक्

ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕೃತ್ತಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಇಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದವನು ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 100

पितृप्रीतिप्रदं पीठं वृषभध्वजसंज्ञकम् । पितृतर्पणकृत्तत्र पितॄंस्तारयति क्षणात्

ಈ ಪುಣ್ಯ ಪೀಠ ‘ವೃಷಭಧ್ವಜ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಇದು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪಿತೃತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದವನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 110

ममानुग्रहतः कीरानेतान्पश्य रवेः सुत । दिव्यविमानमारुह्य गंतारो मत्पुरं महत्

ಹೇ ರವಿಸುತನೇ! ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಈ ಕೀರಗಳನ್ನು ನೋಡು. ಇವರು ದಿವ್ಯವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ ನನ್ನ ಮಹತ್ ಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವರು.

Verse 113

आरुह्यते न यानेन दिव्यरूपवराः खगाः । कैलासमभिसंजग्मुर्धर्ममापृच्छ्यतेऽमलाः

ಆ ಖಗಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಶುದ್ಧರಾದರು; ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಯಾನವನ್ನು ಏರಬೇಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಲು ಅವರು ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.