Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

दिग्गजेर्गिरिभिस्तीर्थेरृक्ष वानर किन्नरैः । पतत्रिप्रमुखैर्देवि स्वस्वनामांकितानि वै

diggajergiribhistīrtherṛkṣa vānara kinnaraiḥ | patatripramukhairdevi svasvanāmāṃkitāni vai

ಹೇ ದೇವಿ! ದಿಗ್ಗಜಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ತೀರ್ಥಗಳು, ಕರಡಿಗಳು, ವಾನರಗಳು, ಕಿನ್ನರರು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ನಾಯಕರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದವುಗಳು ಅವರವರ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಅಂಕಿತವಾಗಿವೆ।

diggajaiḥby the elephants of the quarters
diggajaiḥ:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Agentive-instr.)
TypeNoun
Rootdik-gaja (प्रातिपदिकानि: dik + gaja)
Formपुंलिङ्गे तृतीया विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘direction-elephants’
giribhiḥby mountains
giribhiḥ:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Agentive-instr.)
TypeNoun
Rootgiri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया विभक्तिः, बहुवचनम्
tīrthaiḥby sacred fords/holy places
tīrthaiḥ:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Agentive-instr.)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया विभक्तिः, बहुवचनम्
ṛkṣabears
ṛkṣa:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनार्थे (समूह/जातिवाचक; पाठानुसार पदच्छेदे ‘ṛkṣaiḥ’ अपेक्षितः, किन्तु IAST ‘rṛkṣa’ इति संधि-भ्रंशः)
vānaramonkeys
vānara:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनार्थे (पाठानुसार ‘vānaraḥ/ vānaraīḥ’ भेदः सम्भवः; संदर्भे तृतीया बहुवचनम् अपेक्षितम्)
kinnaraiḥby Kinnaras
kinnaraiḥ:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Agentive-instr.)
TypeNoun
Rootkinnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया विभक्तिः, बहुवचनम्
patatripramukhaiḥby those headed by birds
patatripramukhaiḥ:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Agentive-instr.)
TypeNoun
Rootpatatri-pramukha (प्रातिपदिकानि: patatri + pramukha)
Formपुंलिङ्गे तृतीया विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘with birds as the foremost’
deviO Goddess
devi:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे संबोधन विभक्तिः, एकवचनम्
svasvanāmāṃkitāniinscribed with their own names
svasvanāmāṃkitāni:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva-sva-nāma-aṅkita (कृदन्त/प्रातिपदिक; sva + sva + nāma + aṅkita; √aṅk (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मणि भूतकृदन्त ‘marked/inscribed’
vaiindeed
vai:
Avadhāraṇa (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)

Skanda

Tirtha: Ānandakānana (Avimukta/Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī

Scene: A ‘map-like’ procession of liṅgas each inscribed with a name: directional elephants at the four quarters, mountains personified, tīrthas as river-deities, and animal-beings (bear, monkey) and kinnaras and great birds paying homage; each liṅga has a small name-plaque.

P
Pārvatī
D
Diggaja
G
Giri (mountains)
T
Tīrtha
Ṛkṣa
V
Vānara
K
Kinnara
P
Patatri (birds)
Ś
Śiva-liṅga
K
Kāśī

FAQs

In Kāśī, devotion leaves a sacred imprint: liṅgas become living memorials of the beings and powers that consecrated them.

Kāśī’s liṅga-field, where even tīrthas and cosmic beings are envisioned as consecrators.

No explicit prescription; it highlights nāmāṅkita (name-marked) consecrations as part of the kṣetra’s tradition.