Adhyaya 23

Verse 1

अगस्त्य उवाच । त्रिलोचनं समासाद्य देवदेवः षडाननः । जगदंबिकयायुक्तः किं चकाराशु तद्वद

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ತ್ರಿಲೋಚನನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಜಗದಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇವದೇವ ಷಡಾನನನು ತಕ್ಷಣ ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಅದನ್ನು ಹೇಳು।

Verse 2

स्कन्द उवाच । मुने कलशजाख्यामि यत्पृष्टं तन्निशामय । विरजःसंज्ञकं पीठं यत्प्रोक्तं सर्वसिद्धिदम्

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಕಲಶಜ ಮುನಿಯೇ! ನೀನು ಕೇಳಿದುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು. ‘ವಿರಜಾ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಪೀಠವಿದೆ; ಅದು ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿದಾಯಕವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 3

तत्पीठदर्शनादेव विरजा जायते नरः । यत्रास्ति तन्महालिंगं वाराणस्यां त्रिलोचनम्

ಆ ಪೀಠದ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ‘ವಿರಜ’—ಮಲರಹಿತ—ನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಲೋಚನವೆಂಬ ಮಹಾಲಿಂಗವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 4

तीर्थं पिलिपिलाख्यं तद्द्युनद्यंभसि विश्रुतम् । सर्वतीर्थमयं तीर्थं तत्काश्यां परिगीयते

‘ಪಿಲಿಪಿಲಾ’ ಎಂಬ ಆ ತೀರ್ಥವು ದಿವ್ಯನದಿಯ ಜಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯ—ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಸಾರ—ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 5

विष्टपत्रितयांतर्ये देवर्षिमनुजोरगाः । ससरित्पर्वतारण्याः संति ते तत्र यन्मुने

ಆ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪದ ತ್ರಿವಿಧ ಸ್ವರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು, ಋಷಿಗಳು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ನಾಗರು—ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳೊಡನೆ—ಹೇ ಮುನೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ विद्यमಾನವಾಗಿದೆ।

Verse 6

तदारभ्य च तत्तीर्थं तच्च लिंगं त्रिलोचनम् । त्रिविष्टपमिति ख्यातमतोहेतोर्महत्तरम्

ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥವೂ ತ್ರಿಲೋಚನನ ಆ ಲಿಂಗವೂ ‘ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು; ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದುದೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 7

त्रिविष्टपस्य लिंगस्य महिमोक्ताः पिनाकिना । जगज्जनन्याः पुरतो यथा वच्मि तथा मुने

ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ ಲಿಂಗದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಶಿವನು ಜಗಜ್ಜನನಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು; ಹೇ ಮುನೇ, ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 8

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ शर्व सर्वद सर्वग । सर्वदृक्सर्वजनक किंचित्पृच्छामि तद्वद

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಜಗನ್ನಾಥ! ಹೇ ಶರ್ವ, ಸರ್ವದ, ಸರ್ವಗ; ಸರ್ವದೃಕ್, ಸರ್ವಜನಕ! ನಾನು ಒಂದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅದನ್ನು ಹೇಳು।

Verse 9

इदं तव प्रियं क्षेत्रं कर्मबीजमहौषधम् । नैःश्रेयस्याः श्रियो गेहं ममापि प्रीतिदं महत्

ಇದು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರ—ಕರ್ಮಬೀಜಕ್ಕೆ ಮಹೌಷಧ; ನೈಃಶ್ರೇಯಸ-ಶ್ರೀಯ ಗೃಹ. ಇದು ನನಗೂ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 10

यत्क्षेत्ररजसोप्यग्रे त्रिलोक्यपि तृणायते । तस्याखिलस्य महिमा विष्वक्केनावगम्यते

ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಧೂಳಿನ ಒಂದು ಕಣವೂ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೇ ತೃಣದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿನಿ ಕಾಶಿಯ ಅಪಾರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಯಾರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲರು?

Verse 11

यानीह संति लिंगानि तानि सर्वाण्यसंशयम् । निर्वाणकारणान्येव स्वयंभून्यपि तान्यपि

ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಲಿಂಗಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿರ್ವಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳೇ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭೂ (ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಟವಾದ) ಲಿಂಗಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 12

यद्यप्येवं तथापीश विशेषं वक्तुमर्हसि । काश्यामनादिसिद्धानि कानि लिंगानि शंकर

ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಹೇ ಈಶ್ವರ, ವಿಶೇಷ ಭೇದವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ನಿಮಗೆ ಯುಕ್ತ. ಹೇ ಶಂಕರ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಲಿಂಗಗಳು ಅನಾದಿ-ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ?

Verse 13

यत्र देवः सदा तिष्ठेत्संवर्तेऽपि स वल्लभः । यैरियं प्रथितिं प्राप्ता काशी मुक्तिपुरीति च

ಯಾವ (ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ) ದೇವನು ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೋ—ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅವೇ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೋ—ಅವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಕಾಶಿಗೆ ‘ಮುಕ್ತಿಪುರಿ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆತಿದೆ.

Verse 14

येषां स्मरणतोप्यत्र भवेत्पापस्य संक्षयः । दर्शनस्पर्शनाभ्यां च स्यातां स्वर्गापवर्गकौ

ಅವುಗಳ (ಲಿಂಗಗಳ) ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ಮರಣೆಯೂ ಪಾಪಕ್ಷಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಅಪವರ್ಗವೂ (ಮೋಕ್ಷವೂ) ಎರಡೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 15

येषां समर्चनादेव मध्ये जन्म सकृद्विभो । लिंगानि पूजितानि स्युः काश्यां सर्वाणि निश्चितम्

ಹೇ ವಿಭೋ! ಯಾವ ಲಿಂಗಗಳ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಮರ್ಚನೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದೇ ಜನ್ಮವೂ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಗಳೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪೂಜಿತವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 16

विधाय मय्यनुक्रोशं कारुण्यामृतसागर । एतदाचक्ष्व मे शंभो पादयोः प्रणतास्म्यहम्

ಹೇ ಶಂಭೋ, ಕರುಣಾಮೃತಸಾಗರಾ! ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳು; ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಪ್ರಣತನು.

Verse 17

इत्याकर्ण्य महेशानस्तस्या देव्याः सुभाषितम् । कथयामास र्विध्यारे महालिंगानि सत्तम

ಆ ದೇವಿಯ ಸುವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹೇಶಾನನು, ಹೇ ಸತ್ತಮ, ವಿಧಿಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಹಾಲಿಂಗಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 18

यन्नामाकर्णनादेव क्षीयंते पापराशयः । प्राप्यते पुण्यसंभारः काश्यां निवार्णकारणम्

ಅದರ ನಾಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿದರೂ ಪಾಪರಾಶಿಗಳು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಸಂಭಾರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಅದೇ ನಿರ್ವಾಣಕಾರಣ.

Verse 19

देवदेव उवाच । शृणु देवि परं गुह्यं क्षेत्रेऽस्मिन्मुक्तिकारणम् । इदं विदंति नैवापि ब्रह्मनारायणादयः

ದೇವದೇವನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಳು: ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯ ಇದು; ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾರಾಯಣಾದಿಗಳೂ ಇದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು.

Verse 20

असंख्यातानि लिंगानि पार्वत्यानंदकानने । स्थूलान्यपि च सूक्ष्माणि नानारत्नमयानि च

ಪಾರ್ವತಿಯ ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಶಿವಲಿಂಗಗಳಿವೆ—ಕೆಲವು ಸ್ಥೂಲ, ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಮತ್ತು ಅನೇಕವು ನಾನಾರತ್ನಮಯವಾಗಿವೆ।

Verse 21

नानाधातुमयानीशे दार्षदान्यप्यनेकशः । स्वयंभून्यप्यनेकानि देवर्षिस्थापितान्यहो

ಹೇ ದೇವಿ! ಅನೇಕ ಲಿಂಗಗಳು ನಾನಾಧಾತುಮಯವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತೂ ಅನೇಕವು ಕಲ್ಲಿನವು. ಅನೇಕವು ಸ್ವಯಂಭೂ, ಮತ್ತು ಅನೇಕವು—ಅಹೋ ಆಶ್ಚರ್ಯ—ದೇವರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 22

सिद्धचारणगंधर्व यक्षरक्षोर्चितान्यपि । असुरोरगमर्त्यैश्च दानवैरप्सरोगणैः

ಅವು ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಇವರಿಂದಲೂ ಪೂಜಿತವಾಗಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಸುರರು, ನಾಗರು, ಮನುಷ್ಯರು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳಿಂದಲೂ।

Verse 23

दिग्गजेर्गिरिभिस्तीर्थेरृक्ष वानर किन्नरैः । पतत्रिप्रमुखैर्देवि स्वस्वनामांकितानि वै

ಹೇ ದೇವಿ! ದಿಗ್ಗಜಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ತೀರ್ಥಗಳು, ಕರಡಿಗಳು, ವಾನರಗಳು, ಕಿನ್ನರರು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ನಾಯಕರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದವುಗಳು ಅವರವರ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಅಂಕಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 24

प्रतिष्ठितानि यानीह मुक्तिहेतूनि तान्यपि । अदृश्यान्यपि दृश्यानि दुरवस्थान्यपि प्रिये

ಪ್ರಿಯೆ! ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದ ಯಾವ ಯಾವ ಲಿಂಗಗಳಾದರೂ ಅವು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹേതುವೇ. ಅದೃಶ್ಯವಾದವುಗಳೂ ದರ್ಶನವಾಗಬಹುದು; ದುರವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವು ಪೂಜ್ಯವೇ।

Verse 25

भग्नान्यपि च कालेन तानि पूज्यानि सुंदरि । परार्धशतसंख्यानि गणितान्येकदा मया

ಹೇ ಸುಂದರಿ! ಕಾಲದಿಂದ ಅವು ಭಗ್ನವಾದರೂ ಸಹ ಅವು ಪೂಜ್ಯವೇ. ನಾನು ಒಮ್ಮೆ ಗಣನೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವು ಪರಾರ್ಧಗಳ ಶತಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟಿದ್ದವು.

Verse 26

गंगाभस्यपि तिष्ठंति षष्टिकोटिमितानिहि । सिद्धलिंगानि तानीशे तिष्येऽदृश्यत्वमाययुः

ಗಂಗಾತಟದಲ್ಲಿಯೂ ಷಷ್ಟಿಕೋಟಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಿಂಗಗಳು ನಿಂತಿವೆ. ಹೇ ದೇವಿ! ಆ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಗಳು ತಿಷ್ಯ (ಕಲಿ) ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದೃಶ್ಯವಾದವು.

Verse 27

गणनादिवसादवार्ङ्ममभक्तजनैःप्रिये । प्रतिष्ठितानि यानीह तेषां संख्या न विद्यते

ಪ್ರಿಯೆ! ಗಣನೆ ಆರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಭಕ್ತಜನರು ಇಲ್ಲಿ (ಲಿಂಗಗಳನ್ನು) ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತಿಳಿಯದು.

Verse 28

त्वया तु यानि पृष्टानि यैरिदं क्षेत्रमुत्तमम् । तानि लिंगानि वक्ष्यामि मुक्तिहेतूनि सुंदरि

ಆದರೆ ಹೇ ಸುಂದರಿ! ನೀನು ಯಾವ ಲಿಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೀಯೋ, ಅವುಗಳಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ—ಆ ಮುಕ್ತಿಹೇತು ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ನಾನು ಈಗ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 29

कलावतीव गोप्यानि भविष्यंति गिरींद्रजे । परं तेषां प्रभावो यः स्वस्वस्थानं न हास्यति

ಹೇ ಗಿರೀಂದ್ರಜೆ! ಅವು ಕಲಾವತಿಯ ಆವರಣದಂತೆ ಗುಪ್ತವಾಗುವವು; ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಅಂಥದು—ಅವು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 30

कलिकल्मषपुष्टा ये ये दुष्टा नास्तिकाः शठाः । एतेषां सिद्धलिंगानां ज्ञास्यंत्याख्यामपीह न

ಕಲಿಯುಗದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದುಷ್ಟರು, ನಾಸ್ತಿಕರು ಮತ್ತು ವಂಚಕರು, ಈ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಗಳ ಹೆಸರನ್ನೂ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಲಾರರು.

Verse 31

नामश्रवणतोपीह यल्लिंगानां शुभानने । वृजिनानि क्षयं यांति वर्धंते पुण्यराशयः

ಎಲೈ ಸುಮುಖಿಯೇ! ಈ ಲಿಂಗಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯರಾಶಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ.

Verse 32

ओंकारः प्रथमं लिंगं द्वितीयं च त्रिलोचनम् । तृतीयश्च महादेवः कृत्तिवासाश्चतुर्थकम्

ಓಂಕಾರವು ಮೊದಲ ಲಿಂಗ, ಎರಡನೆಯದು ತ್ರಿಲೋಚನ. ಮೂರನೆಯದು ಮಹಾದೇವ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಕೃತ್ತಿವಾಸ.

Verse 33

रत्नेशः पंचमं लिंगं षष्ठं चंद्रेश्वराभिधम् । केदारः सप्तमं लिंगं धर्मेशश्चाष्टमं प्रिये

ರತ್ಲೇಶವು ಐದನೆಯ ಲಿಂಗ, ಆರನೆಯದು ಚಂದ್ರೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೇದಾರವು ಏಳನೆಯ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಎಲೈ ಪ್ರಿಯೆ, ಧರ್ಮೇಶವು ಎಂಟನೆಯದು.

Verse 34

वीरेश्वरं च नवमं कामेशं दशमं विदुः । विश्वकर्मेश्वरं लिंगं शुभमेकादशं परम्

ವೀರೇಶ್ವರನು ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಮತ್ತು ಕಾಮೇಶನು ಹತ್ತನೆಯದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಶುಭಕರವಾದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೇಶ್ವರನು ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಪರಮ ಲಿಂಗವಾಗಿದೆ.

Verse 35

द्वादशं मणिकर्णीशमविमुक्तं त्रयोदशम् । चतुर्दशं महालिंगं मम विश्वेश्वराभिधम्

ಹನ್ನೆರಡನೆಯದು ಮಣಿಕರ್ಣೀಶ, ಹದಿಮೂರನೆಯದು ಅವಿಮುಕ್ತ. ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮಹಾಲಿಂಗ—ನನ್ನದೇ—‘ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮವುಳ್ಳದು.

Verse 36

प्रिये चतुर्दशैतानि श्रियोहेतूनि सुंदरि । एतेषां समवायोयं मुक्तिक्षेत्रमिहेरितम्

ಪ್ರಿಯೆ, ಸುಂದರಿ—ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕೂ ಶ್ರೀ-ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು. ಇವುಗಳ ಸಮವಾಯವೇ ಇಲ್ಲಿ ‘ಮುಕ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರ’ವೆಂದು ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 37

देवताः समधिष्ठात्र्यः क्षेत्रस्यास्य परा इमाः । आराधिताः प्रयच्छंति नृभ्यो नैःश्रेयसीं श्रियम्

ಈ ಪರಮ ದೇವತೆಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ಶಕ್ತಿಗಳು. ಇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ, ಮಾನವರಿಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಮಂಗಳಶ್ರೀಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 38

आनंदकानने मुक्त्यै प्रोक्तान्येतानि सुंदरि । प्रिये चतुर्दशेज्यानि महालिंगानि देहिनाम्

ಸುಂದರಿ, ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿಯೆ, ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮಹಾಲಿಂಗಗಳೇ ಪೂಜ್ಯಗಳು.

Verse 39

प्रतिमासं समारभ्य तिथिं प्रतिपदं शुभाम् । एतेषां लिंगमुख्यानां कार्या यात्रा प्रयत्नतः

ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಶುಭ ಪ್ರತಿಪದಾ ತಿಥಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಮುಖ ಲಿಂಗಗಳ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 40

अनाराध्य महादेवमेषु लिंगेषु कुंभज । कः काश्यां मोक्षमाप्नोति सत्यं सत्यं पुनःपुनः

ಹೇ ಕುಂಭಜ! ಈ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡದೆ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲರು? ಇದು ಸತ್ಯ—ಸತ್ಯವೇ—ಮರುಮರು.

Verse 41

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काशीफलमभीप्सुभिः । पूज्यान्येतानि लिंगानि भक्त्या परमया मुने

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ಮುನೇ! ಕಾಶಿಯ ನಿಜ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಈ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 42

अगस्त्य उवाच । एतान्येव किमन्यानि महालिंगानि षण्मुख । निर्वाणकारणानीह यदि संति तदा वद

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಷಣ್ಮುಖ! ಇವೆಯೇ ಮಹಾಲಿಂಗಗಳೇ, ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇತರ—ನಿರ್ವಾಣಕಾರಣವಾದ—ಮಹಾಲಿಂಗಗಳೂ ಇದೆಯೇ? ಇದ್ದರೆ ಹೇಳು.

Verse 43

स्कंद उवाच । अन्यान्यपि च संतीह महालिंगानि सुव्रत । कलिप्रभावाद्गुप्तानि भविष्यंत्येव तानि वै

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಸುವ್ರತ! ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇತರ ಮಹಾಲಿಂಗಗಳೂ ಇವೆ; ಆದರೆ ಕಲಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.

Verse 44

यस्येश्वरे सदाभक्तिर्यः काशीतत्त्ववित्तमः । स एवैतानि लिंगानि वेत्स्यत्यन्यो न कश्चन

ಯಾರಿಗೆ ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಭಕ್ತಿ ಇದೆಯೋ ಮತ್ತು ಯಾರು ಕಾಶೀತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವರೋ, ಅವನೇ ಈ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವನು; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 45

येषां नामग्रहेणापि कलिकल्मष संक्षयः । अमृतेशस्तारकेशो ज्ञानेशः करुणेश्वरः

ಯಾರ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಿಸಿದರೂ ಕಲಿಯುಗದ ಪಾಪಕಲ್ಮಷಗಳು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ—ಅಮೃತೇಶ, ತಾರಕೇಶ, ಜ್ಞಾನೇಶ ಮತ್ತು ಕರುಣೇಶ್ವರ।

Verse 46

मोक्षद्वारेश्वरश्चैव स्वर्गद्वारेश्वरस्तथा । ब्रह्मेशो लांगलश्चैव वृद्धकालेश्वरस्तथा

ಹಾಗೆಯೇ ಮೋಕ್ಷದ್ವಾರೇಶ್ವರ, ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರೇಶ್ವರ, ಬ್ರಹ್ಮೇಶ, ಲಾಂಗಲ ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿ ವೃದ್ಧಕಾಲೇಶ್ವರ (ಎಂಬ ನಾಮಗಳು)।

Verse 47

वृषेशश्चैव चंडीशो नंदिकेशो महेश्वरः । ज्योतीरूपेश्वरं लिंगं ख्यातमत्र चतुर्दशम्

ಮತ್ತೂ ವೃಷೇಶ, ಚಂಡೀಶ, ನಂದಿಕೇಶ, ಮಹೇಶ್ವರ; ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿರೂಪೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವು ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ।

Verse 48

काश्यां चतुर्दशैतानि महालिंगानि सुंदरि । इमानि मुक्तिहेतूनि लिंगान्यानंदकानने

ಸುಂದರಿಯೇ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮಹಾಲಿಂಗಗಳು; ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಇವು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಲಿಂಗಗಳು।

Verse 49

कलिकल्मषबुद्धीनां नाख्येयानि कदाचन । एतान्याराधयेद्यस्तु लिंगानीह चतुर्दश

ಕಲಿಯ ಕಲ್ಮಷದಿಂದ ಮಲಿನವಾದ ಬುದ್ಧಿಯವರಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಕಟಿಸಬಾರದು; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವನು…

Verse 50

न तस्य पुनरावृत्तिः संसाराध्वनि कर्हिचित् । काशीकोशोयमतुलो न प्रकाश्यो यतस्ततः

ಅವನಿಗೆ ಸಂಸಾರಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ಪುನರಾಗಮನವಿಲ್ಲ. ಈ ಅತುಲ ‘ಕಾಶೀ-ಕೋಶ’ವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಕಟಿಸಬಾರದು.

Verse 51

एतल्लिंगाभिधा देवि महापद्यपि दुःखहृत् । रहस्यं परमं चैतत्क्षेत्रस्यास्य वरानने

ಹೇ ದೇವಿ, ಮಹಾವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಲಿಂಗದ ನಾಮೋಚ್ಚಾರಣೆ/ಜ್ಞಾನ ದುಃಖವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೇ ಸುಮುಖಿ, ಇದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪರಮ ರಹಸ್ಯ.

Verse 52

चतुर्दशापि लिंगानि मत्सान्निध्यकराणि हि । अविमुक्तस्य हृदयमेतदेव गिरींद्रजे

ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲಿಂಗಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೇ ಗಿರೀಂದ್ರಜೆ, ಇದೇ ಅವಿಮುಕ್ತದ ಹೃದಯ.

Verse 53

इमानि यानि लिंगानि सर्वेषां मुक्तिदानि हि । एकैकभुवनस्येह सारमादाय सर्वतः । मयैतानि कृतान्येव महाभक्तिकृपावशात्

ಈ ಲಿಂಗಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೋಕದ ಸಾರವನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಮಹಾಭಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಾನೇ ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 54

अस्मिन्क्षेत्रे ध्रुवं मुक्तिरिति या प्रथिति प्रिये । कारणं तत्र लिंगानि ममैतानि चतुर्दश

ಪ್ರಿಯೆ, ‘ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿ ಧ್ರುವ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾತಿನ ಕಾರಣ ನನ್ನ ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲಿಂಗಗಳೇ.

Verse 55

त एव व्रतिनः कांते त एव च तपस्विनः । ध्यातान्येतानि यैर्भक्तैर्लिंगान्यानंदकानने

ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ! ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸುವವರೇ ನಿಜವಾದ ವ್ರತಿಗಳು, ನಿಜವಾದ ತಪಸ್ವಿಗಳು.

Verse 56

त एवाभ्यस्तसद्योगा दत्तदानास्त एव हि । काश्यामिमानि लिंगानि यैर्दृष्टान्यपि दूरतः

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ದೂರದಿಂದಲಾದರೂ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವರೇ ನಿಜವಾಗಿ ಸದ್ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸಿದವರು, ನಿಜವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಿದವರು.

Verse 57

इष्टापूर्ताश्च ये धर्माः प्रणीता मुनिसत्तमैः । ते सर्वे तेन विहिता यावज्जीवं निरेनसा

ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಇಷ್ಟ-ಪೂರ್ತ ಧರ್ಮಗಳು ಯಾವುವೋ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ನೆರವೇರುತ್ತವೆ; ಅವನು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಪಾಪರಹಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 58

येनाविमुक्तमासाद्य महालिंगानि पार्वति । सकृदभ्यर्चितानीह स मुक्तो नात्र संशयः

ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ! ಅವಿಮುಕ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಆದರೂ ಅರ್ಚಿಸಿದವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 59

स्कंद उवाच । अन्यान्यपि च विंध्यारे देव्यै प्रोक्तानि शंभुना । स्वभक्तानां हिताथार्य तान्यथाकर्णयाग्रज

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅಗ್ರಜ! ವಿಂಧ್ಯ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಂಭುವು ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ದೇವಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದನು; ಅವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳು.

Verse 60

शैलेशः संगमेशश्च स्वर्लीनो मध्यमेश्वरः । हिरण्यगर्भ ईशानो गोप्रेक्षो वृषभध्वजः

(ಕಾಶಿಯ ಪೂಜ್ಯ ಲಿಂಗಗಳು:) ಶೈಲೇಶ, ಸಂಗಮೇಶ, ಸ್ವರ್ಲೀನ, ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರ, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಈಶಾನ, ಗೋಪ್ರೇಕ್ಷ ಮತ್ತು ವೃಷಭಧ್ವಜ।

Verse 61

उपशांत शिवो ज्येष्ठो निवासेश्वर एव च । शुक्रेशो व्याघ्रलिंगं च जंबुकेशं चतुर्दशम्

ಉಪಶಾಂತ-ಶಿವ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ನಿವಾಸೇಶ್ವರ; ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ರೇಶ, ವ್ಯಾಘ್ರಲಿಂಗ ಹಾಗೂ ಜಂಬುಕೇಶ—ಇವುಗಳಿಂದ ಹದಿನಾಲ್ಕು (ಮಹಾ) ಲಿಂಗಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 62

मुने चतुर्दशैतानि महांत्यायतनानि वै । एतेषामपि सेवातो नरो मोक्षमवाप्नुयात्

ಓ ಮುನಿಯೇ! ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾನ್ ಆಯತನಗಳು (ಪವಿತ್ರ ಧಾಮಗಳು); ಇವುಗಳ ಸೇವಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನರನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 63

चैत्रकृष्णप्रतिपदं समारभ्य प्रयत्नतः । आ चतुर्दशिपूज्यानि लिंगान्येतानि सत्तमैः

ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಪ್ರತಿಪದೆಯಿಂದ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿ, ಚತುರ್ದಶಿವರೆಗೆ ಈ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಸತ್ತಮ ಭಕ್ತರು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 64

एतेषां वार्षिकी यात्रा सुमहोत्सवपूर्वकम् । कार्या मुमुक्षुभिः सम्यक्क्षेत्रसंसिद्धिदायिनी

ಇವುಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಹೋತ್ಸವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಮುಮುಕ್ಷುಗಳು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಅದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ (ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ) ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 65

मुने चतुर्दशैतानि महालिंगानि यत्नतः । दृष्ट्वा न जायते जंतुः संसारे दुःखसागरे

ಹೇ ಮುನೇ! ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮಹಾಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ ಜೀವವು ದುಃಖಸಾಗರವಾದ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 66

क्षेत्रस्य परमं तत्त्वमेतदेव प्रिये ध्रुवम् । संसाररोगग्रस्तानामिदमेव महौषधम्

ಪ್ರಿಯೇ! ಇದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿಶ್ಚಿತ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ; ಸಂಸಾರರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದವರಿಗೆ ಇದೇ ಮಹೌಷಧಿ।

Verse 67

क्षेत्रस्योपनिषच्चैषा मुक्तिबीजमिदं परम् । कर्मकाननदावाग्निरेषा लिंगावलिः प्रिये

ಪ್ರಿಯೇ! ಇದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉಪನಿಷತ್-ಸದೃಶ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯ, ಮುಕ್ತಿಯ ಪರಮ ಬೀಜ; ಈ ಲಿಂಗಾವಳಿ ಕರ್ಮಕಾನನವನ್ನು ದಹಿಸುವ ದಾವಾಗ್ನಿ.

Verse 68

एकैकस्यास्य लिंगस्य महिमाद्यंत वर्जितः । मयैव ज्ञायते देवि सम्यङ्नान्येन केनचित्

ದೇವಿ! ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲಿಂಗದ ಮಹಿಮೆ ಆದಿ-ಅಂತವಿಲ್ಲದ್ದು; ಅದನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವುದು ನಾನೊಬ್ಬನೇ, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 69

इति श्रुत्वा मुने प्राह देवी हृष्टतनूरुहा । प्रणम्य देवमीशानं सर्वज्ञं सर्वदं शिवम्

ಹೇ ಮುನೇ! ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ರೋಮಾಂಚಿತಳಾದಳು; ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವದಾತ ಈಶಾನಸ್ವರೂಪ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು।

Verse 70

देव्युवाच । रहस्यं परमं काश्यां यदेतत्समुदीरितम् । तच्छ्रुत्वोत्सुकतां प्राप्तं मनो मेतीव वल्लभ

ದೇವಿಯು ನುಡಿದಳು—ಹೇ ವಲ್ಲಭ! ಕಾಶಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ।

Verse 71

यदुक्तं लिगमेकैकं महासारतरं परम् । काश्यां परमनिर्वाणकारणं कारणेश्वर

ಹೇ ಕಾರಣೇಶ್ವರ! ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ—ಪ್ರತಿ ಲಿಂಗವೂ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಪರಮ ಸಾರಭೂತ; ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪರಮ ನಿರ್ವಾಣದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ।

Verse 72

प्रत्येकं महिमानं मे ब्रूह्येषां भुवनेश्वर । चतुर्दशानां लिंगानां श्रवणादघहारिणाम्

ಹೇ ಭುವನೇಶ್ವರ! ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದ ಪಾಪಹಾರಿಗಳಾದ ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲಿಂಗಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 73

ओंकारेशस्य लिंगस्य कथमत्र समागमः । अतिपुण्यतमात्तस्मात्क्षेत्रादमरकंटकात्

ಓಂಕಾರೇಶನ ಲಿಂಗವು ಇಲ್ಲಿ (ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ) ಹೇಗೆ ಸಮಾಗಮವಾಯಿತು? ಅತಿಪುಣ್ಯತಮವಾದ ಆ ಅಮರಕಂಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು?

Verse 74

किमात्मकोऽयमोंकारो महिमास्य च को हर । केनाराधि पुरा चैष ददावाराधितश्च किम्

ಹೇ ಹರ! ಈ ಓಂಕಾರವು ಯಾವ ಸ್ವರೂಪದದು, ಇದರ ಮಹಿಮೆ ಏನು? ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಯಾರು ಆರಾಧಿಸಿದರು, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಇದು ಏನು ವರ ನೀಡಿತು?

Verse 75

मृडानीवाक्सुधामेतां विधाय श्रुतिगोचराम् । कथामकथयद्देव ओंकारस्यमहाद्भुताम्

ಇಂತೆ ಮೃಡಾನಿ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯ ಅಮೃತಸಮಾನ, ಶ್ರುತಿಗೋಚರವಾದ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ದೇವನು ನಂತರ ಓಂಕಾರದ ಮಹಾದ್ಭುತ ಕಥೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದನು।

Verse 76

देवदेव उवाच । कथामाकर्णयापर्णे वर्णयामि तवाग्रतः । यथोंकारस्य लिंगस्य प्रादुर्भाव इहाभवत्

ದೇವದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅಪರ್ಣೆ, ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಇಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರಲಿಂಗವು ಹೇಗೆ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 77

पुरानंदवने चात्र ब्रह्मणा विश्वयोनिना । तपस्तप्तं महादेवि समाधिं दधतापरम्

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಆನಂದವನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಯೋನಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಪರಮ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು।

Verse 78

पूर्णे युगसहस्रेऽथ भित्त्वा पातालसप्तकम् । उदतिष्ठत्पुरोज्योतिर्विद्योतित हरिन्मुखम्

ನಂತರ ಸಹಸ್ರ ಯುಗಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಸಪ್ತ ಪಾತಾಳಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಮುಂದೆ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿ ಉದಯಿಸಿ, ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಹಸಿರುಮುಖವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾಡಿತು।

Verse 79

यदंतराविरभवन्निर्व्याजेन समाधिना । तदेव परमं धाम बहिराविरभूद्विधेः

ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿರ್ವ್ಯಾಜ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಒಳಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅದೇ ಪರಮ ಧಾಮವು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ಹೊರಗೂ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।

Verse 80

योभूच्चटचटाशब्दः स्फुटतो भूमिभागतः । तच्छब्दाद्व्यसृजद्वेधाः समाधिं क्रमतो वशी

ಆಗ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ “ಚಟ-ಚಟ” ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸ್ವಯಂವಶನಾದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದನು.

Verse 81

स्रष्टाविसृष्ट तद्ध्यानो यावदुन्मील्यलोचने । पुरः पश्येद्ददर्शाग्रे तावदक्षरमादिमम्

ಸೃಷ್ಟಿವಿಸ್ತಾರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಧ್ಯಾನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದನು. ಮುಂದೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವನು ಆದ್ಯ ಅಕ್ಷರವಾದ ಅವಿನಾಶಿಯನ್ನು ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡನು.

Verse 82

अकारं सत्त्वसंपन्नमृक्क्षेत्रं सृष्टिपालकम् । नारायणात्मकं साक्षात्तमः पारे प्रतिष्ठितम्

ಅವನು ‘ಅ’ಕಾರವನ್ನು ಕಂಡನು—ಸತ್ತ್ವಸಂಪನ್ನ, ಋಗ್ವೇದಕ್ಷೇತ್ರ, ಸೃಷ್ಟಿಪಾಲಕ; ಸాక్షಾತ್ ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪ, ತಮಸ್ಸಿನ ಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ.

Verse 83

उकारमथ तस्याग्रे रजोरूपं यजुर्जनिम् । विधातारं समस्तस्य स्वाकारमिव बिंबितम्

ನಂತರ ಅವನ ಮುಂದೆ ‘ಉ’ಕಾರವು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು—ರಜೋರೂಪ, ಯಜುರ್ವೇದಜನಕ; ಸಮಸ್ತದ ವಿಧಾತ, ತನ್ನದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದಂತೆ.

Verse 84

नीरवध्वांतसंकेत सदनाभं तदग्रतः । मकारं स ददर्शाथ तमोरूपं विशेषतः

ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಮುಂದೆ ‘ಮ’ಕಾರವು ಕಾಣಿಸಿತು—ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಅಂಧಕಾರದ ಸಂಕೇತ, ಸದನದಂತೆ ತೋರುವದು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದು ತಮೋರೂಪವೇ ಆಗಿತ್ತು.

Verse 85

साम्नो योनिं लये हेतुं साक्षाद्रुद्रस्वरूपिणम् । अथ तत्पुरतो ध्याता व्यधात्स्वनयनातिथिम्

ಅವನು ಅದನ್ನು ಸಾಮವೇದದ ಸಾಮನಿನ ಯೋನಿ, ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಸాక్షಾತ್ ರುದ್ರಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಕಂಡನು. ನಂತರ ಧ್ಯಾತನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ನೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ಮುಂದೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 86

विश्वरूपमयाकारं सगुणं वापि निर्गुणम् । अनाख्यनादसदनं परमानंदविग्रहम्

ಅದು ವಿಶ್ವರೂಪಮಯ ಆಕಾರ—ಸಗುಣವಾಗಿಯೂ ನಿರ್ಗುಣವಾಗಿಯೂ; ಅನಿರ್ವಚನೀಯ ನಾದದ ಸದನ, ಪರಮಾನಂದಸ್ವರೂಪ ವಿಗ್ರಹ.

Verse 87

शव्दब्रह्मेति यत्ख्यातं सर्ववाङ्मयकारणम् । अथोपरिष्टान्नादस्य बिंदुरूपं परात्परम्

‘ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತವಾದುದು—ಸರ್ವ ವಾಗ್ಮಯದ ಕಾರಣ—ಆ ನಾದದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರಾತ್ಪರ ಬಿಂದುರೂಪವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 88

कारणं कारणानां च जगद्योनिं च तं परम् । विधिर्विलोकयांचक्रे तपसागोचरीकृतम्

ಆ ಪರಮವನ್ನು—ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣ, ಜಗತ್ತಿನ ಯೋನಿ—ವಿಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗೋಚರವಾಗಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 89

अवनादोमिति ख्यातं सर्वस्यास्य प्रभावतः । भक्तमुन्नयते यस्मात्तदोमिति य ईरितः

ಇದು ‘ಅವನಾದ-ಓಂ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಇದರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಪಂಚ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತನನ್ನು ಉನ್ನತಿಗೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಓಂ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 90

अरूपोपि सरूपाढ्यः स धात्रा नेत्रगीकृतः । तारयेद्यद्भवांभोधेः स्वजपासक्तमानसम् । ततस्तार इति ख्यातो यस्तं ब्रह्मा व्यलोकयत्

ಅವನು ಅರೂಪನಾಗಿದ್ದರೂ ಸರ್ವರೂಪಸಮೃದ್ಧನು. ಧಾತ್ರನು ಅವನನ್ನು ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗೋಚರನಾಗಿಸಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ವಜಪದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವನು ಭವಸಾಗರದಿಂದ ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ತಾರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ—ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಂಡವನು.

Verse 91

प्रणूयते यतः सर्वैः परनिर्वाणकामुकैः । सर्वेभ्योभ्यधिकस्तस्मात्प्रणवो यैः प्रकीर्तितः

ಪರಮ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲ ಸಾಧಕರು ಯಾವ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ‘ಪ್ರಣವ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ; ಅದು ಎಲ್ಲ ಉಚ್ಚಾರಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 92

स्वसेवितारं पुरुषं प्रणयेद्यः परंपदम् । अतस्तप्रणवं शांतं प्रत्यक्षीकृतवान्विधिः

ತನ್ನನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಜೀವವನ್ನು ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವವನು ಆ ಪುರುಷನೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಶಾಂತ ಪ್ರಣವವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದನು.

Verse 93

त्रयीमयस्तुरीयोयस्तुर्यातीतोखिलात्मकः । नादबिंदुस्वरूपो यः स प्रैक्षि द्विजगामिना

ವೇದತ್ರಯಸಾರನಾದವನು, ತುರೀಯನೂ ತುರೀಯಾತೀತನೂ, ಸರ್ವಾತ್ಮಕನು; ನಾದ-ಬಿಂದುಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅವನನ್ನು ದ್ವಿಜಗಾಮಿ (ಬ್ರಹ್ಮನು) ಕಂಡನು.

Verse 94

प्रावर्तंत यतो वेदाः सांगाः सर्वस्य योनयः । सवेदादिः पद्मभुवा पुरस्तादवलोकितः

ಯಾರಿಂದ ವೇದಗಳು ಅಂಗಗಳೊಡನೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾದವೋ, ಯಾರು ಎಲ್ಲದರ ಕಾರಣಯೋನಿಯೋ—ಆ ವೇದಾದಿಯನ್ನು ಪದ್ಮಭವ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ಕಂಡನು.

Verse 95

वृषभो यस्त्रिधाबद्धो रोरवीति महोमयः । सनेत्रविषयी चक्रे परमः परमेष्ठिना

ತ್ರಿವಿಧಬಂಧನದಿಂದ ಬದ್ಧನಾಗಿ, ಮಹಾ-ಓಂನಾದದಿಂದ ನಿನದಿಸುವ ಆ ಪರಮ ‘ವೃಷಭ’ನನ್ನು ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೃಷ್ಟಿವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 96

शृंगश्चत्वारि यस्यासन्हस्तासः सप्त एव च । द्वे शीर्षे च त्रयः पादाः स देवो विधिनैक्षत

ನಾಲ್ಕು ಶೃಂಗಗಳು, ಏಳು ಹಸ್ತಗಳು, ಎರಡು ಶಿರಸ್ಸುಗಳು, ಮೂರು ಪಾದಗಳುಳ್ಳ ಆ ದೇವನನ್ನು ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 97

यदंतर्लीनमखिलं भूतं भावि भवत्पुनः । तद्बीजं बीजरहितं द्रुहिणेन विलोकितम्

ಭೂತ-ಭವಿಷ್ಯ-ವರ್ತಮಾನ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳು ಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಲೀನವಾಗಿವೆಯೋ, ಆ ಬೀಜರಹಿತ ಬೀಜವನ್ನು ದ್ರುಹಿಣ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನು ಕಂಡನು।

Verse 98

लीनं मृग्येत यत्रैतदाब्रह्मस्तंबभाजनम् । अतः स भाज्यते सद्भिर्यल्लिंगं तद्विलोकितम्

ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ತೃಣಸ್ತಂಭದವರೆಗೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಲೀನವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷ್ಯವಾಗುವುದೋ—ಆ ಕಾರಣ ಸಜ್ಜನರು ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆ ಲಿಂಗವನ್ನೇ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಂಡನು।

Verse 99

पंचार्था यत्र भासंते पंचब्रह्ममयं हि यत् । आदिपंचस्वरूपंयन्निरैक्षि ब्रह्मणा हि तत्

ಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಾರ್ಥಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಅದು ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮಮಯವಾಗಿದೆಯೋ—ಆ ಆದಿ ಪಂಚಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 100

तमालोक्य ततो वेधा लिंगरूपिणमीश्वरम् । पंचाक्षरं प्रपंचाच्च भिन्नं तुष्टाव शंकरम्

ಲಿಂಗರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡು, ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಭಿನ್ನನಾದ ಶ್ರೀಶಂಕರನನ್ನೂ ಪಂಚಾಕ್ಷರೀ ಮಂತ್ರರಾಜವನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 110

नानावर्णस्वरूपाय वर्णानां पतये नमः । नमस्ते स्वररूपाय नमो व्यंजनरूपिणे

ನಾನಾವರ್ಣಸ್ವರೂಪನೆ, ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳ ಅಧಿಪತியே—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸ್ವರರೂಪನೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವ್ಯಂಜನರೂಪನೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 120

शब्दब्रह्म नमस्तुभ्यं परब्रह्म नमोस्तुते । नमो वेदांतवेद्याय वेदानां पतये नमः

ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮರೂಪನೆ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪರಬ್ರಹ್ಮರೂಪನೆ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವೇದಾಂತದಿಂದ ವೇದ್ಯನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವೇದಗಳ ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 130

सर्वभुक्सर्वकर्ता त्वं सर्वसंहारकारक । योगिनां हृदयाकाश कृतालय नमोस्तु ते

ನೀನೇ ಸರ್ವಭೋಕ್ತ, ಸರ್ವಕರ್ತ, ಸರ್ವಸಂಹಾರಕಾರಕ. ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದವನೆ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 140

त्वमेव हि शरण्यं मे त्वमेव हि गतिः परा । त्वामेव प्रणमामीश नमस्तुभ्यं नमो नमः

ನೀನೇ ನನ್ನ ಶರಣು, ನೀನೇ ನನ್ನ ಪರಮಗತಿ. ಹೇ ಈಶ, ನಾನೇ ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 150

ईश्वर उवाच । सुरश्रेष्ठ तपःश्रेष्ठ सर्वाम्नाय निधिर्भव । सृष्टेःकरणसामर्थ्यं तवास्तु मदनुग्रहात्

ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ—ಹೇ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹೇ ತಪಃಶ್ರೇಷ್ಠ! ನೀನು ಸರ್ವಾಮ್ನಾಯಗಳ ನಿಧಿಯಾಗು. ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿನಗಾಗಲಿ.

Verse 160

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तीर्थानि सह सागरैः । षष्टि कोटि सहस्राणि मत्स्योदर्यां विशंति हि

ಅಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು ಸಾಗರಗಳೊಡನೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮತ್ಸ್ಯೋದರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ—ಷಷ್ಟಿ ಕೋಟಿ ಸಹಸ್ರಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ.

Verse 170

केवलं भूमिभाराय जन्मिनो जन्म तस्य वै । येनानंदवने दृष्टो नोंकारः सर्वकामदः

ಜನ್ಮಿಸಿದವನ ಜನ್ಮ ನಿಜಕ್ಕೂ ಭೂಮಿಗೆ ಕೇವಲ ಭಾರವೇ—ಆನಂದವನದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದ ಓಂಕಾರದ ದರ್ಶನವಾಗದಿದ್ದರೆ.

Verse 180

स्कंद उवाच । ब्रह्मापि भजतेद्यापि तल्लिंगं कलशोद्भव । स्तुवन्ब्रह्म स्तवेनैव स्वात्मना विहितेन हि

ಸ್ಕಂದನು ಉವಾಚ—ಹೇ ಕಲಶೋದ್ಭವ ಅಗಸ್ತ್ಯ! ಇಂದಿಗೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನೇ ಭಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನಿಂದಲೇ ರಚಿತವಾದ ಈ ಸ್ತವದಿಂದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 182

ब्रह्मस्तवमिमं जप्त्वा त्रिकालं परिवत्सरम् । अंतकाले भवेज्ज्ञानं येन बंधात्प्रमुच्यते

ಈ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ತವವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷ ತ್ರಿಕಾಲ ಜಪಿಸಿದರೆ, ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಜ್ಞಾನ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.