Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3

Devanagari script

त्रैलोक्यविजया तारा क्षमा त्रैलोक्यसुंदरी । त्रिपुरा त्रिजगन्माता भीमा त्रिपुरभैरवी

Transliteration

trailokyavijayā tārā kṣamā trailokyasuṃdarī | tripurā trijaganmātā bhīmā tripurabhairavī

Translation

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಿಜಯಾ, ತಾರಾ, ಕ್ಷಮಾ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸುಂದರೀ; ತ್ರಿಪುರಾ, ತ್ರಿಜಗನ್ಮಾತೆ, ಭೀಮಾ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಭೈರವೀ।

Word by Word

• त्रैलोक्यविजया: Trailokyavijayā (conqueror of the three worlds)
• त्रैलोक्यविजया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + विजया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य विजया)

• तारा: Tārā
• तारा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• क्षमा: Kṣamā (forbearance)
• क्षमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• त्रैलोक्यसुन्दरी: Trailokyasundarī (beauty of the three worlds)
• त्रैलोक्यसुन्दरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य सुन्दरी)

• त्रिपुरा: Tripurā
• त्रिपुरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि पुराणि यस्याः/त्रिपुर-सम्बन्धिनी)

• त्रिजगन्माता: mother of the three worlds
• त्रिजगन्माता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + जगत् (प्रातिपदिक) + माता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिजगतः माता)

• भीमा: Bhīmā (the formidable one)
• भीमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• त्रिपुरभैरवी: Tripurabhairavī
• त्रिपुरभैरवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर (प्रातिपदिक) + भैरवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिपुरस्य भैरवी)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: A litany tableau: eight Devī-forms appear as a mandala around a central luminous Umā—Trailokyavijayā (triumphant), Tārā (guiding star), Kṣamā (gentle), Trailokyasundarī (radiant beauty), Tripurā (mystic queen), Trijaganmātā (maternal), Bhīmā (awe-inspiring), Tripurabhairavī (fierce guardian).

Characters & Entities

• Umā (implied as source of the Śaktis)
• Trailokyavijayā
• Tārā
• Kṣamā
• Trailokyasundarī
• Tripurā
• Trijaganmātā
• Bhīmā
• Tripurabhairavī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Divine Mother is praised through many names, each highlighting a distinct spiritual function—protection, guidance, forgiveness, beauty, and fierce guardianship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly Kāśī via the Kāśī-khaṇḍa context; this verse is primarily a litany of Devī-names rather than a site-glorification passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the listing supports devotional remembrance (nāma-smaraṇa) and recitation.