Adhyaya 2

Verse 1

स्कंद उवाच । गभस्तिमालिनिगते काशीं त्रैलोक्यमोहिनीम् । पुनश्चिंतामवापोच्चैर्मंदरस्थो मुने हरः

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನಿಯೇ! ಗಭಸ್ತಿಮಾಲಿ (ಸೂರ್ಯ) ಅಸ್ತವಾದ ಬಳಿಕ, ಮಂದರಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹರನು ಮತ್ತೆ ತ್ರಿಲೋಕಮೋಹಿನಿಯಾದ ಕಾಶಿಯ ಕುರಿತು ತೀವ್ರ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಗಾದನು.

Verse 2

नाद्याप्यायांति योगिन्यो नाद्याप्यायाति तिग्मगुः । प्रवृत्तिरपि मे काश्याश्चित्रमत्यंत दुर्लभा

ಇನ್ನೂ ಯೋಗಿನಿಯರು ಬಂದಿಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ತಿಗ್ಮಗು (ತೀಕ್ಷ್ಣಕಿರಣ ಸೂರ್ಯ) ಬಂದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಕಾಶಿಯ ಕಡೆ ನನ್ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿ—ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ—ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ತಡೆಯಲಾಗದುದು.

Verse 3

किमत्र चित्रं यत्काशी मदीयमपिमानसम् । निश्चलं चंचलयति गणना केतरेसुरे

ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು? ಕಾಶಿಯು ನನ್ನ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಚಂಚಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಇನ್ನಾವ ದೈವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಣಿಸಬಹುದು?

Verse 4

अधाक्षिपमहं कामं त्रिजगज्जित्त्वरंदृशा । अहो काश्यभिलाषोत्र मामेव दुनुयात्तराम्

ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಕಾಮನನ್ನು ನಾನು ಕೇವಲ ದೃಷ್ಟಿಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ದಹಿಸಿದೆ; ಆದರೂ—ಅಹೋ! ಕಾಶಿಯ ಮೇಲಿನ ಈ ಅಭಿಲಾಷೆ ನನನ್ನೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 5

काशीप्रवृत्तिमन्वेष्टुं कं वा प्रहिणुयामितः । ज्ञातुं क एव निपुणो यतः स चतुराननः

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯಥಾರ್ಥ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ನಾನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಯಾರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಿ? ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ನಿಪುಣರು?—ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಚತುರಾನನ ಬ್ರಹ್ಮನೇ.

Verse 6

इत्याहूय विधातारं बहुमानपुरःसरम् । तत्रोपवेश्य श्रीकंठः प्रोवाच चतुराननम्

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕರೆಯಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಆಸನಗೊಳಿಸಿ ಶ್ರೀಕಂಠ (ಶಿವ) ಚತುರಾನನನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 7

योगिन्यः प्रेषिताः पूर्वं प्रेषितोथ सहस्रगुः । नाद्यापि ते निवर्तंते काश्याः कलशसंभव

ಮೊದಲು ಯೋಗಿನಿಯರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು; ನಂತರ ಸಹಸ್ರಗು (ಸಹಸ್ರನೇತ್ರ)ನನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೂ ಇಂದಿಗೂ ಅವರು ಕಾಶಿಯಿಂದ ಮರಳಿಲ್ಲ, ಹೇ ಕಲಶಸಂಭವ (ಅಗಸ್ತ್ಯ)!

Verse 8

सा समुत्सुकयेत्काशी लोकेश मम मानसम् । प्राकृतस्य जनस्येव चंचलाक्षीव काचन

ಹೇ ಲೋಕೇಶ! ಆ ಕಾಶೀ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಉತ್ಸುಕಗೊಳಿಸಿ ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ—ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುರುಷನ ಹೃದಯವನ್ನು ಚಂಚಲನೇತ್ರಿಯ ಸ್ತ್ರೀ ಕದಲಿಸುವಂತೆ.

Verse 9

मंदरेत्र रतिर्मे न भृशं सुंदरकंदरे । अनच्छतुच्छपानीये नक्रस्येवाल्पपल्वले

ಸುಂದರ ಗುಹೆಗಳಿರುವ ಮಂದರದಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಬಹಳ ರತಿ ಇಲ್ಲ; ಮಸುಕಾದ, ಅಲ್ಪ ನೀರಿರುವ ಸಣ್ಣ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಗೆ ಸುಖವಿಲ್ಲದಂತೆ.

Verse 10

ना बाधिष्ट तथा मां स तापो हालाहलोद्भवः । काशीविरहजन्मात्र यथा मामतिबाधते

ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ತಾಪವು ನನಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕಾಡಲಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಕಾಶೀ-ವಿಯೋಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಈ ದುಃಖವೇ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 11

शीतरश्मिः शिरःस्थोपि वर्षन्पीयूषसीकरैः । काशीविश्लेषजं तापं नाहो गमयितुं प्रभुः

ಶೀತರಶ್ಮಿ ಚಂದ್ರನು ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇದ್ದು ಅಮೃತಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದರೂ—ಅಯ್ಯೋ—ಕಾಶೀ-ವಿಯೋಗಜನಿತ ದಾಹವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.

Verse 12

विधे विधेहि मे कार्यमार्य धुर्य महामते । याहि काशीमितस्तूर्णं यतस्व च ममेहिते

ಹೇ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು—ಹೇ ಆರ್ಯ, ಅಗ್ರಣಿ, ಮಹಾಮತೇ. ಇಲ್ಲಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯತ್ನಿಸು.

Verse 13

ब्रह्मंस्त्वमेव तद्वेत्सि काशी त्यजनकारणम् । मंदोपि न त्यजेत्काशीं किमु यो वेत्ति किंचन

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ಕಾಶಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀನೇ ತಿಳಿದಿರುವೆ. ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವನೂ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ; ಇನ್ನೂ ಏನಾದರೂ ತಿಳಿದವನು ಹೇಗೆ ಬಿಡುವನು!

Verse 14

अद्यैव किं न गच्छेयं काशीं ब्रह्मन्स्वमायया । दिवोदासं स्वधर्मस्थं न तूल्लंघितुमुत्सहे

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನನ್ನ ಸ್ವಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇಂದುಲೇ ಕಾಶಿಗೆ ಏಕೆ ಹೋಗಬಾರದು? ಆದರೆ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ದಿವೋದಾಸನನ್ನು ಮೀರುವ ಧೈರ್ಯ ನನಗಿಲ್ಲ.

Verse 15

विधे सर्वविधेयानि त्वमेव विदधासि यत् । इति चेति च वक्तव्यं त्वय्यपार्थमतोखिलम्

ಹೇ ವಿಧೇ! ನೆರವೇರಿಸಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ನೀನೇ ನೆರವೇರಿಸುವುದರಿಂದ, ನಿನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ‘ಇಂತೆಯೇ’ ಅಥವಾ ‘ಯದಿ ಇಂತಾಗಲಿ’ ಎಂಬ ಮಾತು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅರ್ಥಹೀನ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶರತ್ಮಾತು ವ್ಯರ್ಥವೇ.

Verse 16

अरिष्टं गच्छ पंथास्ते शुभोदर्को भवत्वलम् । आदायाज्ञां विधि मूर्ध्नि ययौ वाराणसीं मुदा

“ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಹೋಗು; ನಿನ್ನ ಪಥವು ಶುಭಫಲದಾಯಕವಾಗಲಿ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶಿರಸಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ವಿಧಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 17

सितहंसरथस्तूर्णं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । कृतकृत्यमिवात्मानममन्यत तदात्मभूः

ಬಿಳಿ ಹಂಸರಥದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದು ಆತ್ಮಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ) ವಾರಾಣಸೀ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು; ಆಗ ತಾನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾದಂತೆ ಭಾವಿಸಿದನು.

Verse 18

हंसयानफलं मेद्य जातं काशीसमागमे । काशी प्राप्तौ यतः प्रोक्ता अंतरायाः पदेपदे

ಕಾಶೀ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ಹಂಸಯಾನಯಾತ್ರೆಯ ಫಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಶೀ ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಅಂತರಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 19

दृशि धातुरभूद्य मदृशो प्राप्य सान्वयः । स्पष्टं दृष्टिपथं प्राप्ता यदेषाऽनंदवाटिका

ಧಾತೃ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ)ನ ದೃಷ್ಟಿ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಈ ಆನಂದವಾಟಿಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಪಥಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.

Verse 20

स्वयं सिंचति या मद्भिः स्वाभिः स्वर्गतरंगिणी । यत्रानंदमया वृक्षा यत्रानंदमया जनाः

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗತರಂಗಿಣೀ ನದಿ ತನ್ನದೇ ಮಬ್ಬು-ಮೇಘಗಳಿಂದ ತಾನೇ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಿಂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷಗಳು ಆನಂದಮಯ, ಅಲ್ಲಿ ಜನರೂ ಆನಂದಮಯರು.

Verse 21

निर्विशंति सदा काश्यां फलान्यानंदवंत्यपि । सदैवानंदभूः काशी सदैवानंददः शिवः

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸದಾ ಸ್ವತಃ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಶಿ ನಿತ್ಯ ಆನಂದಭೂಮಿ; ಶಿವನು ನಿತ್ಯ ಆನಂದದಾತ.

Verse 22

आनंदरूपा जायंते तेन काश्यां हि जंतवः । चरणौ चरितुं वित्तस्तावेव कृतिनामिह

ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಆನಂದಸ್ವರೂಪರಾಗಿಯೇ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದ ಪಾದಗಳು ಅವೇ—ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಶಕ್ತವಾದವು.

Verse 23

चरणौ विचरेतांयौ विश्वभर्तृ पुरी भुवि । तावेव श्रवणौ श्रोतुं संविदा ते बहुश्रुतौ

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಭರ್ತನ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದವು ಆ ಪಾದಗಳೇ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿವೇಕದಿಂದ ಕೇಳುವ ಕಿವಿಗಳೇ ಶ್ರವಣಯೋಗ್ಯ—ಅವರೇ ನಿಜವಾದ ಬಹುಶ್ರುತರು.

Verse 24

इह श्रुतिमतां पुंसां याभ्यां काशी श्रुता सकृत् । तदेव मनुते सर्वं मनस्त्विह मनस्विनाम

ಇಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಿಗಳಾದ ಪುರುಷರು ಯಾವ ಕಿವಿಗಳಿಂದ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆವಾದರೂ ಕೇಳಿದರೋ, ಆ ಮನಸ್ವಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಅದನ್ನೇ ಸರ್ವವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 25

येनानुमन्यते चैषा काशी सर्वप्रमाणभूः । बुद्धिर्बुध्यति सा सर्वमिह बुद्धिमतां सताम् । ययैतद्धूर्जटेर्धाम धृतं स्व विषयीकृतम्

ಯಾವ ದಿವ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸರ್ವಪ್ರಮಾಣಭೂತೆಯಾದ ಕಾಶೀ ಅನುಮೋದಿತವಾಗುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಬುದ್ಧಿ ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿವಂತರಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಧೂರ್ಜಟಿ (ಶಿವ)ಯ ಈ ಧಾಮ ಧಾರಿತವಾಗಿ, ಅವರ ಸ್ವಾಧೀನ ವಿಷಯವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 26

वरं तृणानि धान्यानि तानि वात्याहतान्यपि । काश्यां यान्या पतंतीह न जनाः काश्यदर्शनाः

ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುವ ತೃಣಗಳು ಅಥವಾ ಚದುರಿದ ಧಾನ್ಯಕಣಗಳೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಆದರೆ ಕಾಶಿಗೆ ಬಂದು ಕೂಡ ಕಾಶಿಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡದ ಜನರು ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲ।

Verse 27

अद्य मे सफलं चायुः परार्धद्वय संमितम् । यस्मिन्सति मया प्रापि दुष्प्रापा काशिका पुरी

ಇಂದು ನನ್ನ ಆಯುಷ್ಯ—ಎರಡು ಪರಾರ್ಧಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾದರೂ—ಸಫಲವಾಯಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗಲೇ ನಾನು ದುಷ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕಾಶಿಕಾ ಪುರಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ।

Verse 28

अहो मे धर्मसंपत्तिरहोमे भाग्यगौरवम् । यदद्राक्षिषमद्याहं काशीं सुचिर चिंतिताम्

ಅಹೋ, ನನ್ನ ಧರ್ಮಸಂಪತ್ತು ಎಷ್ಟು ಮಹಾನ್; ಅಹೋ, ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯದ ಗೌರವ ಎಷ್ಟು—ಇಂದು ನಾನು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಚಿಂತಿಸಿದ್ದ ಕಾಶಿಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದೆನು।

Verse 29

अद्य मे स्वतपो वृक्षो मनोरथफलैरलम् । शिवभक्त्यंबुना सिक्तः फलितोति बृहत्तरैः

ಇಂದು ನನ್ನ ಸ್ವತಪಸ್ಸಿನ ವೃಕ್ಷವು ಮನೋರಥಫಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಶಿವಭಕ್ತಿಯ ಜಲಧಾರೆಯಿಂದ ಸಿಂಚಿತವಾಗಿ ಅದು ಅತಿಮಹತ್ತರ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ।

Verse 30

मया व्यधायि बहुधा सृष्टिः सृष्टिं वितन्वता । परमन्यादृशी काशी स्वयं विश्वेश निर्मितिः

ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ನಾನು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆನು; ಆದರೆ ಕಾಶೀ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ—ಅದು ಸ್ವಯಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ (ಶಿವ) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪವಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿತಿ।

Verse 31

इति हृष्टमना वेधा दृष्ट्वा वाराणसीं पुरीम् । वृद्धब्राह्मणरूपेण राजानं च ददर्श ह

ಹೀಗೆ ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನ ವೇಧಾ (ಬ್ರಹ್ಮ) ವಾರಾಣಸೀ ಪುರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ರಾಜನನ್ನೂ ಕಂಡನು।

Verse 32

जलार्द्राक्षतपाणिश्च स्वस्त्युक्त्वा पृथिवीभुजे । कृतप्रणामो राज्ञाथ भेजे तद्दत्तमासनम्

ನೀರಿನಿಂದ ತೋಯ್ದ ಅಕ್ಷತಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಭೂಪತಿಗೆ ಸ್ವಸ್ತಿ ವಚನ ಹೇಳಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹೇ ರಾಜನೇ, ರಾಜನು ನೀಡಿದ ಆಸನವನ್ನು ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 33

कृतमानो नृपतिना सोभ्युत्थानासनादिभिः । विप्रो व्यजिज्ञपद्भूपं पृष्टागमनकारणम्

ರಾಜನು ಎದ್ದು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಆಸನಾದಿ ಗೌರವಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದನು; ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ರಾಜನು ಕೇಳಿದ ತನ್ನ ಆಗಮನಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು।

Verse 34

ब्राह्मण उवाच । भूपाल बहुकालीनोस्म्यहमत्र चिरंतनः । त्वं तु मां नैव जानासि जाने त्वां हि रिपुंजयम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಭೂಪಾಲಾ! ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ, ಚಿರಂತನವಾಗಿ ಇರುವವನು. ಆದರೆ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನನ್ನು ‘ರಿಪುಂಜಯ’—ಶತ್ರುಜಯಿ—ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ।

Verse 35

परःशता मया दृष्टा राजानो भूरिदक्षिणाः । विजितानेकसंग्रामा यायजूका जितेंद्रियाः

ನಾನು ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜರನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ—ಅವರು ದಾನದಲ್ಲಿ ಮಹೋದಾರರು, ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಗಳು, ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರು, ಇಂದ್ರಿಯಜಯಿಗಳು.

Verse 36

विनिष्कृतारिषड्वर्गाः सुशीलाः सत्त्वशालिनः । श्रुतस्यपारदृश्वानो राजनीतिविचक्षणाः

ಅವರು ಅಂತರಂಗದ ಷಡ್ರಿಪುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಶುದ್ಧರಾದವರು; ಸುಶೀಲರು, ಸತ್ತ್ವಸಂಪನ್ನರು; ಶ್ರುತಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಚಕ್ಷಣರು.

Verse 37

दयादाक्षिण्यनिपुणाः सत्यव्रतपरायणाः । क्षमया क्षमयातुल्या गांभीर्यजितसागराः

ಅವರು ದಯೆ ಮತ್ತು ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ಸತ್ಯವ್ರತದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರು; ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲಿ ಅತುಲ್ಯರು, ತಮ್ಮ ಗಾಂಭೀರ್ಯದಿಂದ ಸಾಗರಕ್ಕೂ ಮೀರಿದವರು.

Verse 38

जितरोषरयाः शूराः सौम्यसौंदर्यभूमयः । इत्यादि गुणसंपन्नाः सुसंचितयशोधनाः

ಅವರು ಕೋಪದ ವೇಗವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಶೂರರು; ಸೌಮ್ಯರು, ಸೌಂದರ್ಯದ ನೆಲೆಯಂತಿದ್ದವರು. ಇಂತಹ ಗುಣಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಅವರು ಸುಯಶಸ್ಸೆಂಬ ಧನವನ್ನು ಸಂಚಯಿಸಿದ್ದರು.

Verse 39

परं द्वित्राः पवित्रा ये राजर्षे तव सद्गुणाः । तेष्वेषु राजसु मम प्रायशो न दृशं गताः

ಆದರೆ, ಹೇ ರಾಜರ್ಷೇ, ನಿನ್ನ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸದ್ಗುಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ—ಎಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆ ರಾಜರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅವು ಬಹುಶಃ ಕಾಣಲೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 40

प्रजानिजकुटुंबस्त्वं त्वं तु भूदेवदैवतः । महातपः सहायस्त्वं पथानान्ये तथा नृपाः

ನೀನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಕುಟುಂಬದಂತೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತೀಯ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ದೇವತಾಸಮಾನ. ನೀನು ಮಹಾತಪಸ್ವಿಗಳ ಸಹಾಯಕ; ಇತರ ರಾಜರು ಮಾತ್ರ ಲೋಕಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಹಾಯಕರಷ್ಟೇ.

Verse 41

धन्यो मान्योसि च सतां पूजनीयोसि सद्गुणैः । देवा अपि दिवोदास त्वत्त्रासान्न विमार्गगाः

ನೀನು ಧನ್ಯನು, ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯನು, ನಿನ್ನ ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಪೂಜ್ಯನು. ಓ ದಿವೋದಾಸ! ದೇವರೂ ಸಹ ನಿನ್ನ ಭಯದಿಂದ ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 42

किं नः स्तुत्या तव नृप द्विजानामस्पृहावताम् । किं कुर्मस्त्वद्गुणग्रामाः स्तावकान्नः प्रकुर्वते

ಹೇ ನೃಪ! ಆಸೆಯಿಲ್ಲದ ದ್ವಿಜರಾದ ನಮ್ಮ ಸ್ತುತಿ ನಿನಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಆದರೂ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಲಿ—ನಿನ್ನ ಗುಣಸಮೂಹವೇ ನಮ್ಮನ್ನು ನಿನ್ನ ಸ್ತೋತ್ರಕರ್ತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 43

गोष्ठी तिष्ठत्वियं तावत्प्रस्तुतं स्तौमि सांप्रतम् । यष्टुकामोस्म्यहं राजंस्त्वां सहायमतो वृणे

ಈ ಸಂಭಾಷಣೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲಲಿ; ಈಗ ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ರಾಜನ್! ನನಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಆರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 44

त्वया राजन्वती चैषाऽवनिः सर्वर्धिभाजनम् । अहं चास्तिधनो राजन्न्यायोपात्तमहाधनः

ಹೇ ರಾಜನ್! ನೀನು ರಾಜನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನೂ ಧನವಂತನು—ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪಡೆದ ಮಹಾಧನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನು.

Verse 46

संचितं यद्धनं पुंभिर्नयसन्मार्गगामिभिः । तत्काश्यां विनियुज्येत क्लेशायेतरथा भवेत्

ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಡೆದ ಪುರುಷರು ಸಂಚಿತ ಮಾಡಿದ ಧನವನ್ನು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದೇ ಧನ ಕ್ಲೇಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 47

महिमानं परं काश्याः कोपि वेद न भूपते । ऋते त्रिनयनाच्छंभोः सर्वज्ञानप्रदायिनः

ಓ ಭೂಪತೆ, ಕಾಶಿಯ ಪರಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯರು; ಸರ್ವಜ್ಞಾನಪ್ರದಾತ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಶಂಭುವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.

Verse 48

मन्ये धन्यतरोसि त्वं बहुजन्मशतार्जितैः । सुकृतैः पासि यत्काशीं विश्वभर्तुः परां तनुम्

ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ಧನ್ಯನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳ ಶತಸಂಖ್ಯ ಸುಕೃತಗಳಿಂದ ನೀನು ವಿಶ್ವಭರ್ತೃನ ಪರಮ ತನುವಾದ ಕಾಶಿಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತೀ.

Verse 49

इयं च राजधानी ते कर्मभूमावनुत्तमा । यस्यां कृतानां कार्याणां संवर्तेपि न संक्षयः

ನಿನ್ನ ಈ ರಾಜಧಾನಿ ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತಮ; ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 50

विश्वेशानुग्रहेणैव त्वयैषा पाल्यते पुरी । एकस्याप्यवनात्काश्यां त्रैलोक्यमवितं भवेत्

ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ನೀನು ಈ ಪುರಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೀ; ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನಾದರೂ ಕಾಪಾಡಿದರೆ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನೇ ಕಾಪಾಡಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 51

अन्यच्च ते हितं वच्मि यदि ते रोचतेऽनघ । प्रीणनीयः सदैवैको विश्वेशः सर्वकर्मभिः

ಹೇ ಅನಘಾ! ನಿನಗೆ ರುಚಿಸಿದರೆ ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸದಾ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನೇ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 52

अन्यदेवधिया राजन्विश्वेशं पश्य मा क्वचित् । ब्रह्मविष्ण्विंद्र चंद्रार्का क्रीडेयं तस्य धूर्जटेः

ಹೇ ರಾಜನ್! ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು ‘ಇನ್ನೊಬ್ಬ ದೇವ’ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಬೇಡ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಇಂದ್ರ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯರು—ಅವರು ಆ ಧೂರ್ಜಟಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಕ್ರೀಡಾವಸ್ತುಗಳಷ್ಟೇ।

Verse 53

विप्रैरुदर्कमिच्छद्भिः शिक्षणीया यतो नृपाः । अतस्तव हितं ख्यातं किं वा मे चिंतयानया

ಏಕೆಂದರೆ ಪರಮ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ವಿಪ್ರರು ರಾಜರನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇನ್ನು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಏನು ಚಿಂತೆ?

Verse 54

इति जोषं स्थितं विप्रं प्रत्युवाच नृपोत्तमः । सर्वं मया हृदि धृतं यत्त्वयोक्तं द्विजोत्तम

ಈ ರೀತಿ ವಿಪ್ರನು ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಾಗ ನೃಪೋತ್ತಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—‘ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನೀನು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ।’

Verse 55

राजोवाच । अहं यियक्षमाणस्य तव साहाय्यकर्मणि । दासोस्मि यज्ञसंभारान्नयमेको शतोऽखिलान्

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—‘ನೀನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಉದ್ಯತನಾಗಿರುವೆ; ಆ ಸಹಾಯಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ದಾಸನು. ಯಜ್ಞಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನೆಲ್ಲ—ನೂರಾರು ವಿಧವಾದವುಗಳನ್ನೂ—ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತರಿಸುತ್ತೇನೆ।’

Verse 56

यदस्ति मेखिलं तत्र सप्तांगेपि भवान्प्रभुः । यजस्वैकमनाब्रह्मन्सिद्धं मन्यस्व वांछितम्

ನನ್ನಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲವೂ—ರಾಜ್ಯದ ಸಪ್ತಾಂಗಗಳೊಡನೆ—ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ. ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ; ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ.

Verse 57

राज्यं करोमि यद्ब्रह्मन्स्वार्थं तन्न मनागपि । पुत्रैः कलत्रैर्देहेनपरोपकृतये यते

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಾನು ರಾಜ್ಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುವುದೇ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಪಮಾತ್ರವೂ ಅಲ್ಲ. ಪುತ್ರರು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ದೇಹದೊಡನೆ ನಾನು ಪರೋಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 58

राज्ञां क्रतुक्रियाभ्योपि तीर्थेभ्योपि समंततः । प्रजापालनमेवैको धर्मः प्रोक्तो मनीषिभिः

ರಾಜರಿಗೆ ಯಜ್ಞಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ, ಮನುಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ ಏಕೈಕ ಪರಮಧರ್ಮವೆಂದರೆ ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ.

Verse 59

प्रजासंतापजोवह्निर्वज्राग्नेरपि दारुणः । द्वित्रान्दहति वज्राग्निः पूर्वो राज्यं कुलं तनुम्

ಪ್ರಜೆಯ ಸಂತಾಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಅಗ್ನಿ ವಜ್ರಾಗ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಭಯಾನಕ. ವಜ್ರಾಗ್ನಿ ಎರಡು-ಮೂರು ಜನರನ್ನಷ್ಟೇ ದಹಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಆ ಅಗ್ನಿ ರಾಜ್ಯ, ಕುಲ ಮತ್ತು ರಾಜನ ದೇಹವನ್ನೂ ಭಸ್ಮಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 60

यदावभृथसिस्रासुर्भवेयं द्विजसत्तम । तदा विप्रपदांभोभिरभिषेकं करोम्यहम्

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನು ಅವಭೃಥಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನದ ಜಲದಿಂದಲೇ ನಾನು ನನ್ನ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 61

हवनं ब्राह्मणमुखे यत्करोमि द्विजोत्तम । मन्ये क्रतुक्रियाभ्योपि तद्विशिष्टं महामते

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಾಡುವ ಹವನಾಹುತಿಯನ್ನು, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ನಾನು ಮನ್ಯಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 62

अभिलाषेषु सर्वेषु जागर्त्येको हृदीह मे । अद्यापि मार्गणः कोपि द्रष्टव्यः स्वतनोरपि

ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿಲಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಜಾಗೃತವಾಗಿದೆ—ಇಂದಿಗೂ ನನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯನಾದ ಒಬ್ಬ ಪાત્રನನ್ನು ನಾನು ಹುಡುಕಬೇಕು।

Verse 63

अहो अहोभिर्बहुभिः फलितो मे मनोरथः । यत्त्वं मेद्य गृहे प्राप्तः किंचित्प्रार्थयितुं द्विज

‘ಅಹೋ! ಅಹೋ!’ ಎಂದು ಅನೇಕ ಉದ್ಗಾರಗಳ ನಂತರ ನನ್ನ ಮನೋರಥ ಫಲಿಸಿದೆ—ಹೇ ದ್ವಿಜ, ನೀನು ಇಂದು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಏನನ್ನೋ ಬೇಡಲು ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ।

Verse 64

एकाग्रमानसो विप्र यज्ञान्विपुलदक्षिणान् । बहून्यजकृतं विद्धि साहाय्यं सर्ववस्तुषु

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಏಕಾಗ್ರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಪುಲ ದಕ್ಷಿಣೆಯುಳ್ಳ ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು; ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ನಾನು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವೆನೆಂದು ತಿಳಿ।

Verse 65

इति राज्ञो महाबुद्धेर्धर्मशीलस्य भाषितम् । श्रुत्वा तुष्टमनाः स्रष्टा क्रतुसंभारमाहरत्

ಧರ್ಮಶೀಲನಾದ ಮಹಾಬುದ್ಧಿ ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಕ್ರತುಸಂಭಾರಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟನು।

Verse 66

साहाय्यं प्राप्य राजर्षेर्दिवोदासस्य पद्मभूः । इयाज दशभिः काश्यामश्वमेधैर्महामखैः

ರಾಜರ್ಷಿ ದಿವೋದಾಸನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಪದ್ಮಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಮಹಾಮಖ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 67

अद्यापि होमधूमोघैर्यद्व्याप्तं गगनांतरम् । तदा प्रभृति न व्योम नीलिमानं जहात्यदः

ಇಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಗಗನಾಂತರವು ಹೋಮಧೂಮದ ಘನಮೇಘಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಆ ವ್ಯೋಮ ತನ್ನ ಗಾಢ ನೀಲಿಮೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 68

तीर्थं दशाश्वमेधाख्यं प्रथितं जगतीतले । तदा प्रभृति तत्रासीद्वाराणस्यां शुभप्रदम्

ಆಗ ಆ ತೀರ್ಥವು ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ‘ದಶಾಶ್ವಮೇಧ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಆ ಕಾಲದಿಂದ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಶುಭಪ್ರದವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 69

पुरा रुद्रसरो नाम तत्तीर्थं कलशोद्भव । दशाश्वमेधिकं पश्चाज्जातं विधिपरिग्रहात्

ಹೇ ಕಲಶೋದ್ಭವ ಅಗಸ್ತ್ಯ! ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ರುದ್ರಸರಃ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಿತ್ತು; ನಂತರ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿಧಿವತ ಪರಿಗ್ರಹದಿಂದ ‘ದಶಾಶ್ವಮೇಧಿಕ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 70

स्वर्धुन्यथ ततः प्राप्ता भगीरथसमागमात् । अतीव पुण्यवज्जातमतस्तत्तीर्थमुत्तमम्

ನಂತರ ಭಗೀರಥನ ಸಮಾಗಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸ್ವರ್ಧುನೀ ಗಂಗೆಯು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥವು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವಂತವಾಗಿ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮವಾಯಿತು।

Verse 71

विधिर्दशाश्वमेधेशं लिंगं संस्थाप्य तत्र वै । स्थितवान्न गतोद्यापि क्वापि काशीं विहाय तु

ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅಲ್ಲಿ ‘ದಶಾಶ್ವಮೇಧೇಶ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದನು. ಇಂದಿಗೂ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗಿಲ್ಲ.

Verse 72

राज्ञो धर्मरतेस्तस्य च्छिद्रं नावाप किंचन । अतः पुरारेः पुरतो व्रजित्वा किं वदेद्विधिः

ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತವಾದ ಆ ರಾಜನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪುರಾರಿ (ಶಿವ)ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಧಿ ಏನು ಹೇಳಬಲ್ಲನು?

Verse 73

क्षेत्रप्रभावं विज्ञाय ध्यायन्विश्वेश्वरं शिवम् । ब्रह्मेश्वरं च संस्थाप्य विधिस्तत्रैव संस्थितः

ಕ್ಷೇತ್ರ (ಕಾಶೀ)ದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ, ವಿಧಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರ’ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದನು.

Verse 74

परातनुरियं काशी विश्वेशस्येति निश्चितम् । अस्याः संसेवनाच्छंभुर्न कुप्यति पुरो मयि

‘ಈ ಕಾಶೀ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಪರಮ ದೇಹವೇ’ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ. ಅವಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಶಂಭು ನನ್ನ ಮೇಲೆ, ತನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 75

कः प्राप्य काशीं दुर्मेधाः पुनस्त्यक्तुमिहेह ते । अनेकजन्मजनितकर्मनिर्मूलनक्षमाम्

ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಈ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಯಾವ ದುರ್ಮೇಧಿ ಮತ್ತೆ ಅವಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವನು?

Verse 76

विश्वसंतापसंहर्तुः स्थाने विश्वपतेस्तनुः । संताप्यतेतरां काश्या विश्लेषज महाग्निना

ವಿಶ್ವಸಂತಾಪವನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಭುವಿನ ಧಾಮವಾದ ಕಾಶಿಯಲ್ಲೇ ಜಗತ್ಪತಿಯ ದೇಹಧಾರಿತತ್ತ್ವವು ವಿರಹಜನ್ಯ ಮಹಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ತಪಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 77

प्राप्य काशीं त्यजेद्यस्तु समस्ताघौघनाशिनीम् । नृपशुः स परिज्ञेयो महासौख्यपराङमुखः

ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಯಾರು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ‘ನೃಪಶು’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಪರಮಸೌಖ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಮುಖನು.

Verse 78

निर्वाणलक्ष्मीं यः कांक्षेत्त्यक्त्वा संसारदुर्गतिम् । तेन काशी न संत्याज्या यद्याप्तैशादनुग्रहात्

ಸಂಸಾರದ ದುರ್ಗತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿರ್ವಾಣಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಪ್ರಭುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕಾಶಿ ದೊರೆತಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು.

Verse 79

यः काशीं संपरित्यज्य गच्छेदन्यत्र दुर्मतिः । तस्य हस्ततलाद्गच्छेच्चतुर्वर्गफलोदयः

ಕಾಶಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ದುರ್ಮತಿಯ ಕೈತಳದಿಂದಲೇ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ಚತುರ್ವರ್ಗಫಲೋದಯವು ಜಾರಿಹೋಗುತ್ತದೆ.

Verse 80

निबर्हणी मधौघस्य सुपुण्य परिबृंहिणीम् । कः प्राप्य काशीं दुर्मेधास्त्यजेन्मोक्षसुखप्रदाम्

ಮಧುರ ಭೋಗಪ್ರಲೋಭನಗಳ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ, ಮೋಕ್ಷಸೌಖ್ಯಪ್ರದವಾದ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಯಾವ ದುರ್ಮೇಧಾವಿ ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವನು?

Verse 81

सत्यलोके क्व तत्सौख्यं क्व सौख्यं वैष्णवे पदे । यत्सौख्यं लभ्यते काश्यां निमेषार्धनिषेवणात्

ಸತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆ ಆನಂದ ಎಲ್ಲಿ, ವೈಷ್ಣವ ಪದದಲ್ಲೂ ಆ ಸುಖ ಎಲ್ಲಿ—ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ನಿಮಿಷ ಸೇವೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಆನಂದದ ಮುಂದೆ?

Verse 82

वाराणसीगुणगणान्निर्णीय द्रुहिणस्त्विति । व्यावृत्य मंदरगिरिं न पुनः प्रत्यगान्मुने

ವಾರಾಣಸಿಯ ಗುಣಗಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ದ್ರುಹಿಣ (ಬ್ರಹ್ಮ) ‘ತಥೈವ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು; ಮಂದರಗಿರಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಓ ಮುನೇ, ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 83

स्कंद उवाच । मित्रावरुणयोः पुत्र महिमानं ब्रवीमि ते । काश्यां दशाश्वमेधस्य सर्वतीर्थशिरोमणेः

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರ ಪುತ್ರನೇ! ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಶಾಶ್ವಮೇಧ—ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಗಳ ಶಿರೋಮಣಿ—ಅದರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 84

दशाश्वमेधिकं प्राप्य सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । यत्किंचित्क्रियते कर्म तदक्षयमिहेरितम्

ದಶಾಶ್ವಮೇಧವನ್ನು—ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮೋತ್ತಮವಾದುದನ್ನು—ಪ್ರಾಪ್ತನಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಏನೇ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೂ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 85

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो दे वतार्चनम् । संध्योपास्तिस्तर्पणं च श्राद्धं पितृसमर्चनम्

ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ದೇವತಾರ್ಚನೆ; ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ, ತರ್ಪಣ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಶ್ರದ್ಧಾಪೂರ್ವಕ ಸಮರ್ಚನೆ—

Verse 86

दृष्ट्वा दशाश्वमेधेशं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ದಶಾಶ್ವಮೇಧೇಶನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 87

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे प्राप्य प्रतिपदं तिथिम् । दशाश्वमेधिके स्नात्वा मुच्यते जन्मपातकैः

ಜ್ಯೇಷ್ಠಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿಪದಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ದಶಾಶ್ವಮೇಧಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಜನ್ಮಪಾತಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 88

ज्येष्ठे शुक्ल द्वितीयायां स्नात्वा रुद्रसरोवरे । जन्मद्वयकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಿತೀಯೆಯಲ್ಲಿ ರುದ್ರಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಎರಡು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪವು ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 89

एवं सर्वासु तिथिषु क्रमस्नायी नरोत्तमः । आशुक्लपक्षदशमि प्रतिजन्माघमुत्सृजेत्

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ನರೋತ್ತಮನು ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ದಶಮಿವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಜನ್ಮದ ಪಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 90

तिथिं दशहरां प्राप्य दशजन्माघहारिणीम् । दशाश्वमेधिके स्नातो यामीं पश्येन्न यातनाम्

ಹತ್ತು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ದಶಹರಾ ತಿಥಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ದಶಾಶ್ವಮೇಧಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಯಮನ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 91

लिंगं दशाश्वमेधेशं दृष्ट्वा दशहरा तिथौ । दशजन्मार्जितैः पापैस्त्यज्यते नात्र संशयः

ದಶಹರಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ದಶಾಶ್ವಮೇಧೇಶ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಹತ್ತು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 92

स्नातो दशहरायां यः पूजयेल्लिंगमुत्तमम् । भक्त्या दशाश्वमेधेशं न तं गर्भदशा स्पृशेत्

ದಶಹರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮ ಲಿಂಗವಾದ ದಶಾಶ್ವಮೇಧೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭವಾಸದ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 93

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे पक्षं रुद्रसरे नरः । कुर्वन्वै वार्षिकीं यात्रां न विघ्नैरभिभूयते

ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ರುದ್ರಸರದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಕಾಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾತ್ರಾವ್ರತ ಮಾಡುವವನು ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 94

दशाश्वमेधावभृथैर्यत्फलं सम्यगाप्यते । दशाश्वमेधे तन्नूनं स्नात्वा दशहरा तिथौ

ದಶಹರಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ದಶಾಶ್ವಮೇಧದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ದೊರೆಯುವ ಫಲವು, ಹತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳ ಅವಭೃತ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ದೊರೆಯುವ ಫಲವೇ ಆಗಿದೆ।

Verse 95

स्वर्धुन्याः पश्चिमे तीरे नत्वा दशहरेश्वरम् । न दुर्दशामवाप्नोति पुमान्पुण्यतमः क्वचित्

ಸ್ವರ್ಧುನಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿ ದಶಹರೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ ಪರಮ ಪುಣ್ಯವಂತನು ಯಾವಾಗಲೂ ದುರ್ಧಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 96

यत्काश्यां दक्षिणद्वारमंतर्गेहस्य कीर्त्यते । तत्र ब्रह्मेश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मलोके महीयते

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗೃಹದ ದಕ್ಷಿಣದ್ವಾರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 97

इति ब्राह्मणवेषेण वाराणस्यां महाधिया । द्रुहिणेन स्थितं तावद्यावद्विश्वेश्वरागमः

ಹೀಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಹಾಧಿಯುಳ್ಳ ದ್ರುಹಿಣ (ಬ್ರಹ್ಮ) ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ (ಶಿವ) ಆಗಮನವಾಗುವವರೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು।

Verse 98

दिवोदासोपि राजेंद्रो वृद्धब्राह्मणरूपिणे । ब्रह्मणे कृतयज्ञाय ब्रह्मशालामकल्पयत्

ರಾಜೇಂದ್ರ ದಿವೋದಾಸನೂ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪಧಾರಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಮನೋಹರ ಬ್ರಹ್ಮಶಾಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 99

ब्रह्मेश्वरसमीपे तु ब्रह्मशाला मनोहरा । ब्रह्मा तत्रावसद्व्योम ब्रह्मघोषैर्निनादयन्

ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮನೋಹರ ಬ್ರಹ್ಮಶಾಲೆ ಇತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ವೇದಘೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ನಿನಾದಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ವಾಸಿಸಿದನು।

Verse 100

इति ते कथितो ब्रह्मन्महिमातिमहत्तरः । दशाश्वमेधतीर्थस्य सर्वाघौघविनाशनः

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಹೀಗೆ ನಾನು ದಶಾಶ್ವಮೇಧ ತೀರ್ಥದ ಅತಿಮಹತ್ತರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದೆನು; ಅದು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಸಮೂಹಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು।

Verse 101

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं श्रावयित्वा तथैव च । ब्रह्मलोकमवाप्नोति श्रद्धया मानवोत्तमः

ಈ ಪುಣ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಿಸಿಸಿದರೆ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।