Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

Devanagari script

ता इमा दिव्यभोगिन्यो रूपलावण्यसंपदः । निवसंत्यप्सरोलोके सर्वकामसमन्विताः

Transliteration

tā imā divyabhoginyo rūpalāvaṇyasaṃpadaḥ | nivasaṃtyapsaroloke sarvakāmasamanvitāḥ

Translation

ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ದಿವ್ಯಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು, ರೂಪಲಾವಣ್ಯಸಂಪನ್ನರು; ಅಪ್ಸರಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಸರ್ವಕಾಮಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Word by Word

• ताः: those (women)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; सर्वनाम

• इमाः: these
• इमाः: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (these)

• दिव्यभोगिन्यः: enjoying divine pleasures
• दिव्यभोगिन्यः: Karta (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + भोगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (दिव्याः भोगाः यस्याः/यासां = enjoying divine pleasures); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• रूप: beauty/form
• रूप: Samasa-purvapada (Compound member/समासपूर्वपद)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक used in compound

• लावण्य: grace/charm
• लावण्य: Samasa-purvapada (Compound member/समासपूर्वपद)
• Type: Noun
• Root: लावण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक used in compound

• संपदः: endowments
• संपदः: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (riches/attainments)

• रूपलावण्यसंपदः: endowments of beauty and charm
• रूपलावण्यसंपदः: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + लावण्य (प्रातिपदिक) + संपद् (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (इतरेतर: रूपं च लावण्यं च—तयोः संपदः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• निवसन्ति: they dwell
• निवसन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; धातु: वस् (to dwell) with उपसर्ग नि

• अप्सरोलोके: in the world of the Apsarases
• अप्सरोलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अप्सरस् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अप्सरसां लोकः = world of Apsarases); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• सर्वकामसमन्विताः: endowed with all desires
• सर्वकामसमन्विताः: Karta (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त, सम्+अन्वि/इ धातु)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्वैः कामैः समन्विताः = endowed with all desires); पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग?—प्रयोगे स्त्रीवाचकाः (ताः) इति स्त्रीलिङ्गे विशेषणरूपेण; प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Visual Art Cues

Scene: A luminous apsaras-realm: graceful women with divine ornaments, floating pavilions, fragrant gardens, and music—depicting ‘sarvakāma-samanvita’ abundance.

Characters & Entities

• Apsaroloka
• Apsarases

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Meritorious conduct bears fruit; purity and vrata can lead to exalted, heaven-like states described in Puranic imagery.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Kāśī-khaṇḍa framework (Kashi’s sacred narrative), though the immediate focus is on the reward (phala) rather than a named tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; it states the resultant state—dwelling in apsaroloka with divine enjoyments.