Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पराशर उवाच । ततो ध्यानेन विश्वेशमालोक्य स मुनीश्वरः । सूत प्रोवाच तां पुण्यां लोपामुद्रामिदं वचः

Transliteration

parāśara uvāca | tato dhyānena viśveśamālokya sa munīśvaraḥ | sūta provāca tāṃ puṇyāṃ lopāmudrāmidaṃ vacaḥ

Translation

ಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಆ ಮುನೀಶ್ವರನು ಧ್ಯಾನಯೋಗದಿಂದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ಹೇ ಸೂತ, ಪುಣ್ಯವತಿಯಾದ ಲೋಪಾಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Word by Word

• पराशरः: Parāśara
• पराशरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पराशर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• ध्यानेन: by meditation
• ध्यानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• विश्वेशम्: Viśveśa (Lord of the universe)
• विश्वेशम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्वेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• आलोक्य: having beheld
• आलोक्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: आ√लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• मुनीश्वरः: lord of sages
• मुनीश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (munīnām īśvaraḥ)

• सूत: O Sūta
• सूत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• प्रोवाच: said/spoke
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ताम्: her
• ताम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• पुण्याम्: holy/virtuous
• पुण्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ताम्/लोपामुद्राम्)

• लोपामुद्राम्: Lopāmudrā
• लोपामुद्राम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोपामुद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• वचः: speech/words
• वचः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Parāśara

Characters & Entities

• Parāśara
• Viśveśa
• Śiva
• Sūta
• Lopāmudrā
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True counsel and dharma arise from inner vision—here symbolized by meditating on Viśveśa, the Lord of Kāśī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, centered on Viśveśa (Viśvanātha), the presiding Śiva of Avimukta.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite is prescribed here; the emphasis is on dhyāna (meditation) upon Viśveśa.