Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

Devanagari script

सांबः स्वरूपसौंदर्य गर्वसर्वस्वमोहितः । न ननाम मुनिं तत्र हसंस्तद्रूपसंपदम्

Transliteration

sāṃbaḥ svarūpasauṃdarya garvasarvasvamohitaḥ | na nanāma muniṃ tatra hasaṃstadrūpasaṃpadam

Translation

ಆದರೆ ಸಾಂಬನು ತನ್ನ ರೂಪ ಸೌಂದರ್ಯದ ಗರ್ವದಿಂದ ಮೈಮರೆತು, ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಮುನಿಯ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಪರಿಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ನಕ್ಕನು.

Word by Word

• साम्बः: Sāmba
• साम्बः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्वरूपसौन्दर्य: beauty of his form
• स्वरूपसौन्दर्य: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्वरूप (प्रातिपदिक) + सौन्दर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (स्वरूपस्य सौन्दर्यम्)

• गर्वसर्वस्वमोहितः: deluded by pride as his all-in-all
• गर्वसर्वस्वमोहितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गर्व (प्रातिपदिक) + सर्वस्व (प्रातिपदिक) + मोहित (मुह् धातु-कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (गर्वरूपेण सर्वस्वेन मोहितः/गर्व-सर्वस्वेन मोहितः)

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• ननाम: bowed
• ननाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मुनिम्: the sage
• मुनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)

• हसन्: laughing
• हसन्: Karta (Agent as participle/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तम् (present participle), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘laughing’

• तद्रूपसंपदम्: the wealth/splendor of that form
• तद्रूपसंपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + संपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (तस्य रूपस्य संपदम्)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sāmba stands apart from the bowing princes, smiling/laughing with contempt; Nārada remains composed. The contrast between humility and pride is visually stark in the court.

Characters & Entities

• Sāmba
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pride in beauty leads to adharma; disrespect toward saints is a grave fault that invites downfall.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly glorified; the verse advances a moral narrative set in Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied norm is bowing (praṇāma) to a visiting sage; Sāmba violates this dharmic etiquette.