Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 33

Devanagari script

अपत्यं द्रविणं दारा हारा हर्म्य हया गजाः । सुखानि स्वर्गमोक्षौ च न दूरे शिवभक्तितः

Transliteration

apatyaṃ draviṇaṃ dārā hārā harmya hayā gajāḥ | sukhāni svargamokṣau ca na dūre śivabhaktitaḥ

Translation

ಸಂತಾನ, ಧನ, ಪತ್ನಿ, ಹಾರ-ಆಭರಣ, ಅರಮನೆ, ಕುದುರೆ, ಆನೆ—ಸೌಖ್ಯಸಂಪತ್ತು; ಸ್ವರ್ಗಮೋಕ್ಷಗಳೂ ಸಹ—ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೂರವಿಲ್ಲ।

Word by Word

• अपत्यम्: offspring
• अपत्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• द्रविणम्: wealth
• द्रविणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्रविण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• दाराः: wife/wives
• दाराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन (सामान्यतः बहुवचनान्त)

• हाराः: garlands/necklaces
• हाराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• हर्म्य: mansion
• हर्म्य: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• हयाः: horses
• हयाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• गजाः: elephants
• गजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• सुखानि: pleasures, comforts
• सुखानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• स्वर्गमोक्षौ: heaven and liberation
• स्वर्गमोक्षौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग + मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; द्विवचन; समासः: इतरेतर-द्वन्द्व (स्वर्गश्च मोक्षश्च)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation particle)

• दूरे: far (away)
• दूरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative); एकवचन; अव्ययीभावार्थे (idiom: ‘दूरे’ = far away)

• शिवभक्तितः: from devotion to Śiva; due to Śiva-devotion
• शिवभक्तितः: Apadana (Source/Reason/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शिव + भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (Ablative); एकवचन; समासः: षष्ठी-तत्पुरुष (शिवस्य भक्तिः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Śiva-bhakti in Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Kāśī-māhātmya audience

Visual Art Cues

Scene: A Śiva devotee in Kāśī offers bilva leaves and water; around him appear symbolic blessings—family, wealth, home, and finally a luminous path upward signifying svarga and mokṣa—showing that all are ‘not far’ from devotion.

Characters & Entities

• Śiva
• Svarga
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-bhakti is portrayed as a complete path that can grant both worldly well-being and the highest liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching occurs within the Kāśīkhaṇḍa framework, reinforcing Kāśī as the supreme sphere of Śiva’s grace.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is listed; the stated means is devotion (bhakti) to Śiva.