Adhyaya 31

Verse 1

अगस्त्य उवाच । सर्वज्ञ हृदयानंद स्कंदस्कंदित तारक । न तृप्तिमधिगच्छामि शृण्वन्वाराणसीकथाम्

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಸರ್ವಜ್ಞ, ಹೃದಯಾನಂದ! ಹೇ ಸ್ಕಂದನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಾರಕ! ವಾರಾಣಸಿಯ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರಲೂ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 2

अनुग्रहो यदि मयि योग्योस्मि श्रवणे यदि । तदा कथय मे नाथ काश्यां भैरव संकथाम्

ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹವಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾದರೆ, ಹೇ ನಾಥ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿನ ಭೈರವನ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 3

कोसौ भैरवनामात्र काशिपुर्यां व्यवस्थितः । किं रूपमस्य किं कर्म कानि नामानि चास्य वै

ಕಾಶೀಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಆ ಭೈರವನು ಯಾರು? ಅವನ ರೂಪವೇನು, ಅವನ ಕಾರ್ಯವೇನು, ಮತ್ತು ಅವನ ನಾಮಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವುವು?

Verse 4

कथमाराधितश्चैव सिद्धिदः साधकस्य वै । आराधितः कुत्र काले क्षिप्रं सिद्ध्यति भैरवः

ಸಾಧಕನಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಆ ಭೈರವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು? ಮತ್ತು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಭೈರವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ?

Verse 5

स्कंद उवाच । वाराणस्यां महाभाग यथा ते प्रेम वर्तते । तथा न कस्यचिन्मन्ये ततो वक्ष्याम्यशेषतः

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ವಾರಾಣಸಿಯ ಮೇಲಿನ ನಿನ್ನ ಪ್ರೇಮದಂತೆ ಇನ್ನಾರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಬಿಡದೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 6

प्रादुर्भावं भैरवस्य महापातकनाशनम् । यच्छ्रुत्वा काशिवासस्य फलं निर्विघ्रमाप्नुयात्

ಭೈರವನ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವು ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದವನು ಕಾಶೀವಾಸದ ಫಲವನ್ನು ವಿಘ್ನರಹಿತವಾಗಿ ಪಡೆಯುವನು.

Verse 7

पाणिभ्यां परितः प्रपीड्य सुदृढं निश्चोत्य निश्चोत्य च ब्रह्मांडं सकलं पचेलिमरसालोच्चैः फलाभं मुहुः । पायंपायमपायतस्त्रिजगतीमुन्मत्तवत्तै रसैर्नृत्यंस्तांडवडंबरेण विधिनापायान्महाभैरवः

ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಬಲವಾಗಿ ಒತ್ತಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪಿಳಿದು ಮಹಾಭೈರವನು যেন ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ-ಅಂಡದ ಸಾರವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಅದನ್ನು ಪಾಕಮಾಡುವಂತೆ; ಪಕ್ವ ಫಲದ ಗಾಢ ರಸವನ್ನು ಮರುಮರು ಪಿಳಿದು ತೆಗೆದಂತೆ. ಆ ಮದಕರ ಅಮೃತರಸಗಳನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತ ಕುಡಿಯುತ್ತ, ವಿಧಿಯಂತೆ ತಾಂಡವದ ಘನಘೋರ ಡಂಬರದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ತ್ರಿಜಗತ್ತು ತತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 8

कुंभयोने न वेत्त्येव महिमानं महेशितुः । चतुर्भजोपि वैकुंठश्चतुर्वक्त्रोपि विश्वकृत्

ಕುಂಭಯೋನಿ (ಅಗಸ್ತ್ಯ) ಕೂಡ ಮಹೇಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯನು. ವೈಕುಂಠದ ಚತುರ್ಭುಜ ವಿಷ್ಣುವೂ, ವಿಶ್ವಕರ್ತ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾರರು.

Verse 9

न चित्रमत्र भूदेव भवमाया दुरत्यया । तया संमोहिताः सर्वे नावयंत्यपि तं परम्

ಹೇ ಭೂದೇವ! ಇಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿಲ್ಲ; ಭವ (ಶಿವ)ನ ಮಾಯೆ ದುರತಿಕ್ರಮ್ಯ. ಆ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದ ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲಾರರು.

Verse 10

वेदयेद्यदिचात्मानं स एव परमेश्वरः । तदा विंदंति ब्रह्माद्याः स्वेच्छयैव न तं विदुः

ಯಾರು ನಿಜವಾಗಿ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವರೋ, ಅವರೇ ಪರಮೇಶ್ವರರು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ‘ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ’; ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅವನನ್ನು ಅರಿಯರು.

Verse 11

स सर्वगोपि नेक्ष्येत स्वात्मारामो महेश्वरः । देववद्बुध्यते मूढैरतीतो यो मनोगिराम्

ಆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಎಲ್ಲ ಆವರಣಗಳಿಂದ ಗುಪ್ತನಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನು ಸ್ವಾತ್ಮದಲ್ಲೇ ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂಢರು ಅವನನ್ನು ಕೇವಲ ‘ದೇವ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಆತನು ಮನಸ್ಸು-ವಾಣಿಗೆ ಅತೀತನು.

Verse 12

पुरा पितामहं विप्र मेरुशृंगे महर्षयः । प्रोचुः प्रणम्य लोकेशं किमेकं तत्त्वमव्ययम्

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇರುಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಲೋಕೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕೇಳಿದರು—‘ಒಂದು ಅವ್ಯಯ ತತ್ತ್ವವೇನು?’

Verse 13

समा यया महेशस्य मोहितो लोकसंभवः । अविज्ञाय परं भावमात्मानं प्राह वर्पिणम्

ಮೋಹಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಆ (ಮಾಯೆ)ಯಿಂದ ಲೋಕಸಂಭವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಹೇಶ್ವರನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೋಹಿತನಾದನು. ಪರಮಭಾವವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ತಾನೇ ದೇಹಧಾರಿ (ಪರಮ) ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 14

जगद्योनिरहं धाता स्वयंभूरेक ईश्वरः । अनादिमदहं ब्रह्म मामनर्च्य न मु च्यते

‘ನಾನೇ ಜಗದ್ಯೋನಿ; ನಾನೇ ಧಾತಾ, ಸ್ವಯಂಭೂ, ಏಕೈಕ ಈಶ್ವರನು. ನಾನೇ ಅನಾದಿ ಬ್ರಹ್ಮ; ನನ್ನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸದೆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯದು.’

Verse 15

प्रवर्तको हि जगतामहमेको निवर्तकः । नान्यो मदधिकः सत्यं कश्चित्कोपि सुरोत्तमाः

ನಾನೇ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಪ್ರವર્તಕನು, ನಾನೇ ಅವುಗಳ ನಿವರ್ತಕನು. ಹೇ ದೇವೋತ್ತಮರೇ, ಸತ್ಯವಾಗಿ—ನನ್ನಿಗಿಂತ ಮೇಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 16

तस्यैवं ब्रुवतो धातुः क्रतुर्नारायणांशजः । प्रोवाच प्रहसन्वाक्यं रोषताम्रविलोचनः

ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಧಾತೃಸ್ವರೂಪನಾದ, ನಾರಾಯಣಾಂಶಜನಾದ ಕ್ರತು ನಗುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ತಾಮ್ರವರ್ಣ ನೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 17

अविज्ञाय परं तत्त्वं किमेतत्प्रतिपाद्यते । अज्ञानं योगयुक्तस्य न चैतदुचितं तव

ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವೆ? ಯೋಗಯುಕ್ತನಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನವು ತಕ್ಕುದಲ್ಲ; ಇದು ನಿನಗೂ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.

Verse 18

अहं कर्ता हि लोकानां यज्ञो नारायणः परः । न मामनादृत्य विधे जीवनं जगतामज

ನಾನೇ ಲೋಕಗಳ ಕರ್ತನು; ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪನಾದ ಪರಮ ನಾರಾಯಣನೇ ಪರಮನು. ಹೇ ವಿಧೇ, ಹೇ ಅಜ—ನನ್ನನ್ನು ಅನಾದರಿಸಿದರೆ ಜಗತಗಳ ಜೀವನವೂ ನಿಲ್ಲದು.

Verse 19

अहमेव परं ज्योतिरहमेव परा गतिः । मत्प्रेरितेन भवता सृष्टिरेषा विधीयते

ನಾನೇ ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ನಾನೇ ಪರಮ ಗತಿ. ನನ್ನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನೀನೇ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಿರುವೆ.

Verse 20

एवं विप्र कृतौ मोहात्परस्परजयैषिणौ । पप्रच्छतुः प्रमाणज्ञानागमांश्चतुरोपि तौ

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಮೋಹವಶರಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರಮಾಣ, ಜ್ಞಾನ, ಆಗಮ—ಇವುಗಳ ಚತುರ್ವಿಧಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು।

Verse 21

विधिक्रतू ऊचतुः । वेदाः प्रमाणं सर्वत्र प्रतिष्ठां परमामिताः । यूयमेव न संदेहः किं तत्त्वं प्रतितिष्ठत

ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ರತು ಹೇಳಿದರು—ವೇದಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಮಾಣ; ಅವೇ ಪರಮ, ಅಪರಿಮಿತ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ. ಹೇ ಶ್ರುತಿಗಳೇ! ನೀವೇ ಅದು, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ನೀವು ಯಾವ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದೀರಿ?

Verse 22

श्रुतय ऊचुः । यदि मान्या वयं देवौ सृष्टिस्थितिकरौ विभू । तदा प्रमाणं वक्ष्यामो भवत्संदेहभेदकम्

ಶ್ರುತಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವರೇ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿಕರರಾದ ವಿಭುಗಳೇ! ನೀವು ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡಿದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಸಂಶಯವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಾವು ಹೇಳುವೆವು।

Verse 23

श्रुत्युक्तमिदमाकर्ण्य प्रोचतुस्तौ श्रुतीः प्रति । युष्मदुक्तं प्रमाणं नौ किं तत्त्वं सम्यगुच्यताम्

ಶ್ರುತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಶ್ರುತಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಹೇಳುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ; ಆ ತತ್ತ್ವವೇನು, ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 24

ऋगुवाच । यदंतःस्थानि भूतानि यतः सर्वं प्रवर्तते । यदाहुस्तत्परं तत्त्वं स रुद्रस्त्वेक एव हि

ಋಗ್ ಹೇಳಿದರು—ಯಾವನೊಳಗೆ ಸರ್ವ ಭೂತಗಳು ಅಂತರಸ್ಥವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ ಮತ್ತು ಯಾರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನೇ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅವನೇ ರುದ್ರ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವನೇ ಏಕನು।

Verse 25

यजुरुवाच । यो यज्ञैरखिलैरीशो योगेन च समिज्यते । येन प्रमाणं हि वयं स एकः सर्वदृक्छिवः

ಯಜುರು ಹೇಳಿದರು—ಯಾವ ಈಶ್ವರನು ಸಮಸ್ತ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಯೋಗದಿಂದಲೂ ಸಮ್ಯಕಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಂದಲೇ ನಮಗೆ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನೇ ಏಕೈಕ ಸರ್ವದರ್ಶಿ ಶಿವನು।

Verse 26

सामोवाच । येनेदं भ्रश्यते विश्वं योगिभिर्यो विचिंत्यते । यद्भासा भासते विश्वं स एकस्त्र्यंबकः परः

ಸಾಮರು ಹೇಳಿದರು—ಯಾರಿಂದ ಈ ವಿಶ್ವವು ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾರನ್ನು ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ; ಯಾರ ಕಿರಣದಿಂದ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ—ಅವನೇ ಏಕೈಕ ಪರಮ ತ್ರ್ಯಂಬಕನು।

Verse 27

अथर्वोवाच । यं प्रपश्यंति देवेशं भक्त्यानुग्रहिणो जनाः । तमाहुरेकं कैवल्यं शंकरं दुःखतस्करम्

ಅಥರ್ವರು ಹೇಳಿದರು—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿತರಾದ ಜನರು ದೇವೇಶನಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಆ ಏಕೈಕ ಶಂಕರನನ್ನೇ ಅವರು ಕೈವಲ್ಯಸ್ವರೂಪ, ದುಃಖವನ್ನು ಕದಿಯುವ ‘ದುಃಖತಸ್ಕರ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 28

श्रुतीरितं निशम्येत्थं तावतीव विमोहितौ । स्मित्वाहतुः क्रतु विधीमोहाध्येनांकितौ मुने

ಶ್ರುತಿಗಳು ಹೀಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೋಹಿತರಾದರು. ನಗುತ್ತಾ—ಓ ಮುನೇ—ಯಜ್ಞವಿಧಿಯ ಮೋಹದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದರು।

Verse 29

कथं प्रमथनाथोसौ रममाणो निरंतरम् । दिगंबरः पितृवने शिवया धूलिधूसरः

“ಆ ಪ್ರಮಥನಾಥನು ಹೇಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ—ದಿಗಂಬರನಾಗಿ, ಶ್ಮಶಾನವನದಲ್ಲಿ, ಶಿವೆಯೊಂದಿಗೆ ಧೂಳಿನಿಂದ ಧೂಸರನಾಗಿ?”

Verse 30

विटंकवेशो जटिलो वृषगोव्यालभूषणः । परं ब्रह्मत्वमापन्नः क्व च तत्संगवर्जितम्

ವಿಚಿತ್ರಾಭರಣಧಾರಿ, ಜಟಾಧಾರಿ, ವೃಷಭ-ಗೋ ಮತ್ತು ಸರ್ಪಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಹೇಗೆ ಪರಬ್ರಹ್ಮತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು? ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಗಾಸಕ್ತಿರಹಿತನಾಗಿ ಉಳಿದನು?

Verse 31

तदुदीरितमाकर्ण्य प्रणवात्मा सनातनः । अमूर्तो मूर्तिमान्भूत्वा हसमान उवाच तौ

ಅವರು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರಣವಸ್ವರೂಪನಾದ ಸನಾತನನು—ಅಮೂರ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ—ಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನಗುತ್ತಾ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 32

प्रणव उवाच । न ह्येष भगवाञ्छक्त्या स्वात्मनो व्यतिरिक्तया । कदाचिद्रमते रुद्रो लीलारूपधरो हरः

ಪ್ರಣವನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಸ್ವಾತ್ಮದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ರುದ್ರ—ಹರ—ಲೀಲಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 33

असौ हि भगवानीशः स्वयंज्योतिः सनातनः । आनंदरूपा तस्यैषा शक्तिर्नागंतुकी शिवा

ಅವನೇ ಭಗವಾನೀಶನು, ಸನಾತನ ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ. ಅವನ ಶಿವಾ-ಶಕ್ತಿ ಆನಂದಸ್ವರೂಪಿಣಿ; ಅದು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದಲ್ಲ, ಹೊಸದಾಗಿ ಪಡೆದದ್ದಲ್ಲ.

Verse 34

इत्येवमुक्तेपि तदा मखमूर्तेरजस्य हि । नाज्ञानमगमन्नाशं श्रीकंठस्यैव मायया

ಇಂತೆ ಹೇಳಿದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪನಾದ ಅಜ (ಅಜನ್ಮ)ನ ಅಜ್ಞಾನವು ನಾಶವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಕಂಠನ ಮಾಯೆಯಿಂದಲೇ ಆಗಿತ್ತು.

Verse 35

प्रादुरासीत्ततो ज्योतिरुभयोरंतरे महत् । पूरयन्निजया भासा द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

ಆಗ ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತಾದ ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು; ತನ್ನದೇ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದ್ಯಾವಾ-ಭೂಮಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಸಮಸ್ತ ಅಂತರಾಳವನ್ನು ತುಂಬಿತು।

Verse 36

ज्योतिर्मंडलमध्यस्थो ददृशे पुरुषाकृतिः । प्रजज्वालाथ कोपेन ब्रह्मणः पंचमं शिरः

ಆ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುರುಷಾಕೃತಿಯೊಂದು ಕಾಣಿಸಿತು; ನಂತರ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಐದನೇ ಶಿರಸ್ಸು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸಿತು।

Verse 37

आवयोरंतरं कोसौ बिभृयात्पुरुषाकृतिम् । विधिः संभावयेद्यावत्तावत्स हि विलोकितः

“ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯದ ಈ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪುರುಷಾಕೃತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಬಲ್ಲರು?”—ಎಂದು ವಿಧಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಾವಷ್ಟು ಕಾಲ ಚಿಂತಿಸಿದನೋ, ಅಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಆ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತನು।

Verse 38

स्रष्टा क्षणेन च महान्पुरुषो नीललोहितः । त्रिशूलपाणिर्भालाक्षो नागोडुपविभूषणः

ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಮಹಾಪುರುಷನು—ನೀಲಲೋಹಿತನು—ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಭಾಲದಲ್ಲಿ ನೇತ್ರ, ಸರ್ಪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನು।

Verse 39

हिरण्यगर्भस्तं प्राह जाने त्वां चंद्रशेखरम् । भालस्थलान्ममपुरा रुद्रः प्रादुरभूद्भवान्

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಚಂದ್ರಶೇಖರನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ಭಾಲಪ್ರದೇಶದಿಂದ ರುದ್ರರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ್ದೆ।”

Verse 40

रोदनाद्रुद्रनामापि योजितोसि मया पुरा । मामेव शरणं याहि पुत्र रक्षां करोमि ते

ರೋದನದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ‘ರುದ್ರ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದೆ. ಮಗನೇ, ನನ್ನನ್ನೇ ಶರಣಾಗು; ನಾನು ನಿನಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 41

अथेश्वरः पद्मयोनेः श्रुत्वा गर्ववतीं गिरम् । सकोपतः समुत्पाद्य पुरुषं भैरवाकृतिम्

ಅನಂತರ ಈಶ್ವರನು ಪದ್ಮಯೋನಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯ ಗರ್ವಭರಿತ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಭೈರವಾಕೃತಿಯ ಪುರುಷನನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡಿದನು.

Verse 42

प्राह पंकजजन्मासौ शास्यस्ते कालभैरव । कालवद्राजसे साक्षात्कालराजस्ततो भवान्

ಪಂಕಜಜನ್ಮ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಕಾಲಭೈರವ, ನೀನು ಶಿಕ್ಷಕನು. ನೀನು ಕಾಲದಂತೆ ಆಳುತ್ತೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಸాక్షಾತ್ ‘ಕಾಲರಾಜ’.

Verse 43

विश्वं भर्तुं समर्थोऽसि भरणाद्भैरवः स्मृतः । त्वत्तो भेष्यति कालोपि ततस्त्वं कालभैरवः

ನೀನು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪೋಷಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು; ಭರಣದ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ‘ಭೈರವ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀ. ಕಾಲವೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಭಯಪಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ‘ಕಾಲಭೈರವ’.

Verse 44

आमर्दयिष्यति भवांस्तुष्टो दुष्टात्मनो यतः । आमर्दक इति ख्याति ततः सर्वत्र यास्यति

ನೀನು ತೃಪ್ತನಾದಾಗ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಕರನ್ನು ಮರ್ಧಿಸಿ (ಕುಚ್ಚಿ) ಹಾಕುವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಆಮರ್ದಕ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.

Verse 45

यतः पापानि भक्तानां भक्षयिष्यति तत्क्षणात् । पापभक्षण इत्येव तव नाम भविष्यति

ನೀನು ಭಕ್ತರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಭಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ, ನಿನ್ನ ಹೆಸರು 'ಪಾಪಭಕ್ಷಣ' ಎಂದೇ ಆಗುವುದು.

Verse 46

या मे मुक्तिपुरी काशी सर्वाभ्योपि गरीयसी । आधिपत्यं च तस्यास्ते कालराज सदैव हि

ನನ್ನ ಮುಕ್ತಿಪುರಿಯಾದ ಕಾಶಿಯು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು. ಎಲೈ ಕಾಲರಾಜನೇ, ಅದರ ಮೇಲಿನ ಆಧಿಪತ್ಯವು ಸದಾ ನಿನ್ನದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 47

तत्र ये पापकर्तारस्तेषां शास्ता त्वमेव हि । शुभाशुभं न तत्कर्म चित्रगुप्तो लिखिष्यति

ಅಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವವನು ನೀನೇ. ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ಅವರ ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 48

एतान्वरान्प्रगृह्याऽथ तत्क्षणात्कालभैरवः । वामांगुलिनखाग्रेण चकर्त च शिरो विधेः

ಈ ವರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಕಾಲಭೈರವನು ತನ್ನ ಎಡಗೈ ಬೆರಳಿನ ಉಗುರಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 49

यदंगमपराध्नोति कार्यं तस्यैव शासनम् । अतो येन कृता निंदा तच्छिन्नं पचमं शिरः

ಯಾವ ಅಂಗವು ಅಪರಾಧ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ, ಅದಕ್ಕೇ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದರಿಂದ ನಿಂದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ, ಆ ಐದನೇ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 50

यज्ञमूर्तिधरो विष्णुस्ततस्तुष्टाव शंकरम् । भीतो हिरण्यगर्भोपि जजाप शतरुद्रियम्

ಆಗ ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಿಷ್ಣುವು ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು; ಭೀತನಾದ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನೂ ಶತರುದ್ರೀಯವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು।

Verse 51

आश्वास्य तौ महादेवः प्रीतः प्रणतवत्सलः । प्राह स्वां मूर्तिमपरां भैरवं तं कपर्दिनम्

ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಆಶ್ವಾಸನ ನೀಡಿ, ಪ್ರಣತರಿಗೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಸನ್ನ ಮಹಾದೇವನು ತನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರ್ತಿಯಾದ ಕಪರ್ಧಿ ಭೈರವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು।

Verse 52

मान्योऽध्वरोसौ भवता तथा शतधृतिस्त्वयम् । कपालं वैधसं चापि नीललोहित धारय

ನೀನು ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡು, ಹಾಗೆಯೇ ಶತಧೃತಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನನ್ನೂ; ಹೇ ನೀಲಲೋಹಿತ, ವೈಧಸ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ಕಪಾಲವನ್ನೂ ಧರಿಸು।

Verse 53

ब्रह्महत्यापनोदाय व्रतं लोकाय दर्शयन् । चर त्वं सततं भिक्षां कापालव्रतमास्थितः । इत्युक्त्वांऽतर्हितो देवस्तेजोरूपस्तदा शिवः

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಕ್ಕೆ ವ್ರತವನ್ನು ತೋರಿಸಲು, ನೀನು ಕಾಪಾಲವ್ರತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸದಾ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ತೇಜೋಮಯ ದೇವ ಶಿವನು ಅಂತರ್ದಾನನಾದನು।

Verse 54

उत्पाद्य कन्यामेकां तु ब्रह्महत्येति विश्रुताम् । रक्तांबरधरां रक्तां रक्तस्रग्गंधलेपनाम्

ನಂತರ ಅವರು ‘ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಒಂದೇ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು—ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ, ತಾನೇ ರಕ್ತವರ್ಣಳಾಗಿ, ಕೆಂಪು ಹಾರಗಳು, ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಲೇಪನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ।

Verse 55

दंष्टाकरालवदनां ललज्जिह्वातिभीषणाम् । अंतरिक्षैकपादाग्रां पिबंतीं रुधिरं बहु

ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡನು—ಹೊರಚಾಚಿದ ದಂಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಭೀಕರ ಮುಖವಳಾದಳು, ಲೋಲಜಿಹ್ವೆಯಿಂದ ಅತಿಭಯಂಕರಳು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪಾದಾಗ್ರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಬಹು ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಳು।

Verse 56

कर्त्रीं कर्परहस्ताग्रां स्फुरत्पिंगोग्रतारकाम् । गर्जयंतीं महावेगां भैरवस्यापिभीषणाम्

ಅವಳು ಕತ್ರಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು; ಕೈಯ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪಾಲವಿತ್ತು; ಅವಳ ಪಿಂಗಲ, ಸ್ಫುರಿಸುವ ಉಗ್ರ ನೇತ್ರಗಳು ಭಯಂಕರ. ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳು ಭೈರವನಿಗೂ ಭೀಷಣಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 57

यावद्वाराणसीं दिव्यां पुरीमेष गमिष्यति । तावत्त्वं भीषणे कालमनुगच्छोग्ररूपिणि

ಇವನು ದಿವ್ಯ ವಾರಾಣಸೀ ನಗರಿಯನ್ನು ಸೇರುವವರೆಗೆ—ಹೇ ಉಗ್ರರೂಪಿಣಿ, ಹೇ ಭೀಷಣ ಕಾಲ—ನೀನು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸು, ಅವನ ಕಾಲಗತಿಗೆ ತಾಳಮೇಳವಾಗಿ ನಡೆ।

Verse 58

सर्वत्र ते प्रवेशोस्ति त्यक्त्वा वाराणसीं पुरीम् । नियोज्यतामिति शिवोप्यंतर्धानं गतस्ततः

‘ವಾರಾಣಸೀ ನಗರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರವೇಶವಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯೋಜಿತಳಾಗು.’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಶಿವನು ಅಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಂಡನು।

Verse 59

तत्सान्निध्याद्भैरवोपि कालोभूत्कालकालतः । स देवदेववाक्येन बिभ्रत्कापालिकं व्रतम्

ಆ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಭೈರವನೂ ‘ಕಾಲ’ನಾದನು—ಕಾಲಕ್ಕೂ ಕಾಲ, ಮರಣಕ್ಕೂ ಮರಣ. ದೇವದೇವನ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿ ಅವನು ಕಾಪಾಲಿಕ ವ್ರತವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು।

Verse 60

कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम् । नात्याक्षीच्चापि तं देवं ब्रह्महत्या सुदारुणा

ಕಪಾಲವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ವಿಶ್ವಾತ್ಮ ದೇವನು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಆ ಅತಿಭೀಕರ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 61

सत्यलोकेपि वैकुंठे महेंद्रादि पुरीष्वपि । त्रिजगत्पतिरुग्रोपि व्रती त्रिजगतीश्वरः

ಸತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ, ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿಯೂ, ಮಹೇಂದ್ರಾದಿಗಳ ಪುರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ತ್ರಿಜಗತ್ಪತಿ ಆದ ಆ ಉಗ್ರೇಶ್ವರನು ವ್ರತಧಾರಿಯಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕಾಧೀಶನಾಗಿಯೇ ಇದ್ದನು.

Verse 62

प्रतितीर्थं भ्रमन्नापि विमुक्तो ब्रह्महत्यया

ತೀರ್ಥದಿಂದ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 63

अनेनैवानुमानेन महिमा त्ववगम्यताम् । ब्रह्महत्यापनोदिन्याः काश्याः कलशसंभव

ಹೇ ಕಲಶಸಂಭವನೇ! ಈ ಅನುಮಾನದಿಂದಲೇ ಕಾಶಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೋ—ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವಳು.

Verse 64

संति तीर्थान्यनेकानि बहून्यायतनानि च । अधि त्रिलोकिनो काश्याः कलामर्हंति षोडशीम्

ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳೂ, ಬಹು ಪವಿತ್ರ ಆಲಯಗಳೂ ಇವೆ; ಆದರೆ ತ್ರಿಲೋಕಪೂಜ್ಯ ಕಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವು ಕೇವಲ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗವಷ್ಟೇ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 65

तावद्गर्जंति पापानि ब्रहत्यादिकान्यलम् । यावन्नाम न शृण्वंति काश्याः पापाचलाशनेः

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಮಹಾಪಾಪಗಳು ಕಾಶಿಯ ನಾಮವನ್ನು ಕೇಳದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತವೆ; ಕಾಶಿಯ ನಾಮವು ಪಾಪಪರ್ವತವನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ವಜ್ರದಂತಿದೆ।

Verse 66

प्रमथैः सेव्यमानोऽयं त्रिलोकीं विचरन्हरः । कापालिको ययौ देवो नारायणनिकेतनम्

ಪ್ರಮಥರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹರನು, ಕಾಪಾಲಿಕ ವೇಷದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ದೇವ ನಾರಾಯಣನ ನಿಕೇತನಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 67

अथायांतं महाकालं त्रिनेत्रं सर्पकुंडलम् । महादेवांशसंभूतं भैरवं भीषणाकृतिम्

ಅನಂತರ ಮಹಾಕಾಲನು ಬಂದನು—ತ್ರಿನೇತ್ರ, ಸರ್ಪಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಮಹಾದೇವನ ಅಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಭೀಷಣಾಕೃತಿಯ ಭೈರವ।

Verse 68

पपात दंडवद्भूमौ दृष्ट्वा तं गरुडध्वजः । देवाश्च मुनयश्चैव देवनार्यः समंततः

ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಗರುಡಧ್ವಜನು ದಂಡವತ್ ಎಂದು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು; ಸುತ್ತಮುತ್ತ ದೇವರುಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವನಾರಿಯರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿದ್ದರು।

Verse 69

निपेतुः प्रणिपत्यैनं प्रणतः कमलापतिः । शिरस्यंजलिमारोप्य स्तुत्वा बहुविधैः स्तवैः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಣಿಪಾತ ಮಾಡಿ ಬಿದ್ದರು; ಮತ್ತು ಕಮಲಾಪತಿ (ವಿಷ್ಣು) ವಿನಯದಿಂದ, ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಂಜಲಿ ಇಟ್ಟು, ಅನೇಕ ವಿಧದ ಸ್ತವಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 70

क्षीरोदमथनो तां प्राह पद्मालयां हरिः । प्रिये पश्याऽब्जनयने धन्याऽसि सुभगेनघे

ಕ್ಷೀರಸಾಗರಮಥನಕರ್ತ ಹರಿ ಪದ್ಮಾಲಯಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ)ಯಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಪ್ರಿಯೆ, ಪದ್ಮನಯನೆ, ನೋಡು! ಸుభಗೆ, ಅನಘೆ, ನೀ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಧನ್ಯಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ.”

Verse 71

धन्योऽहं देवि सुश्रोणि यत्पश्यावो जगत्पतिम् । अयं धाता विधाता च लोकानां प्रभुरीश्वरः

“ದೇವಿ, ಸುಶ್ರೋಣಿ! ಜಗತ್ಪತಿಯನ್ನು ನಾವು ಕಂಡುದರಿಂದ ನಾನೂ ಧನ್ಯನು. ಇವನೇ ಧಾತಾ, ವಿಧಾತಾ—ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಭು, ಈಶ್ವರನು।”

Verse 72

अनादिः शरणः शांतः परः षड्विंशसंमितः । सर्वज्ञः सर्वयोगीशः सर्वभूतैकनायकः

ಅವನು ಅನಾದಿ, ಶರಣ, ಶಾಂತ, ಪರಮ—ಷಡ್ವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೂ ಅತೀತ. ಅವನು ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವಯೋಗೀಶ್ವರ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಏಕನಾಯಕನು.

Verse 73

सर्वभूतांतरात्माऽयं सर्वेषां सर्वदः सदा । यं विनिद्रा विनिःश्वासाः शांता ध्यानपरायणाः

ಅವನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮ; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸದಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡುವವನು. ಅವನನ್ನೇ ಶಾಂತರು—ಆಲಸ್ಯರಹಿತರು, ಅಶಾಂತ ಶ್ವಾಸರಹಿತರು—ಧ್ಯಾನಪರಾಯಣರಾಗಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 74

धिया पश्यंति हृदये सोयमद्य समीक्ष्यताम् । यं विदुर्वेदतत्त्वज्ञा योगिनो यतमानसाः

ಶುದ್ಧ ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೋಡುವವನೇ—ಅವನೇ ಇಂದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ನೇತ್ರಗಳಿಂದ ಕಾಣಲ್ಪಡಲಿ. ಅವನನ್ನು ವೇದತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಮತ್ತು ನಿಯತಮನಸ್ಸಿನ ಯೋಗಿಗಳು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 76

यस्याख्यां ब्रुवतां नित्यं न देहः सोपि देहधृक् । यं दृष्ट्वा न पुनर्जन्म लभ्यते मानवैर्भुवि

ಯಾರ ನಾಮವನ್ನು ನಿತ್ಯ ಉಚ್ಚರಿಸುವವರಿಗೆ ದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ದೇಹ ಬಂಧನವಾಗದು. ಅವರನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದ ಮಾನವರು ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 77

सोयमायाति भगवांस्त्र्यंबकः शशिभूषणः । पुंडरीकदलायामे धन्येमेऽद्य विलोचने

ನೋಡಿ—ಅವರು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಭಗವಾನ್ ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ಶಶಿಭೂಷಣಧಾರಿ. ಪದ್ಮದಳದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ನನ್ನ ಈ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇಂದು ಧನ್ಯವಾದವು.

Verse 78

धिग्धिक्पदं तु देवानां परं दृष्ट्वाऽत्र शंकरम् । लभ्यते यन्न निर्वाणं सर्वदुःखांतकृत्तु यत्

ಧಿಕ್ಕಾರ—ದೇವರ ಪರಮ ಪದಕ್ಕೂ, ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕರನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದ ಮೇಲೂ ಸರ್ವದುಃಖಾಂತಕರವಾದ ನಿರ್ವಾಣ ದೊರಕದಿದ್ದರೆ!

Verse 79

देवत्वादशुभं किंचिद्देवलोके न विद्यते । दृष्ट्वापि सर्वदेवेशं यन्मुक्तिं न लभामहे

ದೇವತ್ವದಿಂದ ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಅಶುಭವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸರ್ವದೇವೇಶನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದ ಮೇಲೂ ನಮಗೆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ—ಇದೇ ನಮ್ಮ ಶೋಕ.

Verse 80

एवमुक्त्वा हृषीकेशः संप्रहृष्टतनूरुहः । प्रणिपत्य महादेवमिदमाह वृषध्वजम्

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಹೃಷೀಕೇಶನು ಆನಂದದಿಂದ ರೋಮಾಂಚಿತನಾಗಿ ಮಹಾದೇವ ವೃಷಧ್ವಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 81

किमिदं देवदेवेन सर्वज्ञेन त्वया विभो । क्रियते जगतां धात्रा सर्वपापहराऽव्यय

ಹೇ ವಿಭೋ! ದೇವದೇವ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಜಗದ್ಧಾತಾ, ಸರ್ವಪಾಪಹರ, ಅವ್ಯಯ ಪ್ರಭು—ಇದು ಏನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ?

Verse 82

क्रीडेयं तव देवेश त्रिलोचन महामते । किं कारणं विरूपाक्ष चेष्टितं ते स्मरार्दन

ಹೇ ದೇವೇಶ ತ್ರಿಲೋಚನ, ಮಹಾಮತೇ! ಇದು ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಯೇ? ಹೇ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ಸ್ಮರಾರ್ದನ! ನಿನ್ನ ಈ ಚೇಷ್ಟೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು?

Verse 83

किमर्थं भगवत्र्छंभो भिक्षां चरसि शक्तिप । संशयो मे जगन्नाथ नतत्रैलोक्यराज्यद

ಹೇ ಭಗವನ್ ಶಂಭೋ, ಶಕ್ತಿಪ್ರಭು! ನೀನು ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಏಕೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೀಯ? ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯದಾತಾ! ನನಗೆ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ।

Verse 84

एवमुक्तस्ततः शंभुर्विष्णुमेतदुदाहरत् । ब्रह्मणस्तु शिरश्छिन्नमंगु्ल्यग्रनखेन ह

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಶಂಭು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು—‘ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಿರಸ್ಸು ನನ್ನ ಬೆರಳ ತುದಿಯ ನಖದಿಂದಲೇ ಛೇದಿತವಾಯಿತು।’

Verse 85

तदघप्रतिघं विष्णो चराम्येतद्व्रतं शुभम् । एवमुक्तो महेशेन पुंडरीकविलोचनः

‘ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ, ಆ ಪಾಪದ ಪ್ರತಿಘಾತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಈ ಶುಭ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.’ ಮಹೇಶನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಪದ್ಮನೇತ್ರ ವಿಷ್ಣು ಕೇಳಿದನು।

Verse 86

स्मित्वा किंचिन्नतशिराः पुनरेवं व्यजिज्ञपत् । यथेच्छसि तथा क्रीड सर्वविष्टपनायक

ಅವನು ನಗುತ್ತಾ ಸ್ವಲ್ಪ ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ವಿನಂತಿಸಿದನು— “ಸರ್ವಭೂತಾಧಿನಾಯಕ ಪ್ರಭು! ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಕ್ರೀಡಿಸು.”

Verse 87

मायया मां महादेव नच्छादयितुमर्हसि । नाभीकमलकोशात्तु कोटिशः कमलासनान्

“ಹೇ ಮಹಾದೇವ! ಮಾಯೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ನನ್ನ ನಾಭಿಕಮಲಕೋಶದಿಂದ ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಕಮಲಾಸನ ಬ್ರಹ್ಮರು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.”

Verse 88

कल्पे कल्पे सृजामीश त्वन्नियोगबलाद्विभो । त्यज मायामिमां देव दुस्तरामकृतात्मभिः

“ಹೇ ಈಶ, ಹೇ ವಿಭೋ! ನಿನ್ನ ನಿಯೋಗಬಲದಿಂದ ನಾನು ಕಲ್ಪಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ದೇವ! ಈ ಮಾಯೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಅದು ದುಸ್ತರ.”

Verse 89

मदाद्यो महादेव मायया तव मोहिताः । यथावदवगच्छामि चेष्टितं ते शिवापते

“ಹೇ ಮಹಾದೇವ! ನನ್ನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತೇವೆ; ಆದರೂ ಹೇ ಶಿವಾಪತಿ! ನಿನ್ನ ಚೇಷ್ಟಿತವನ್ನೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ನಾನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 90

संहारकाले संप्राप्ते सदेवानखिलान्मुनीन् । लोकान्वर्णाश्रमवतो हरिष्यसि यदा हर

“ಹೇ ಹರ! ಸಂಹಾರಕಾಲ ಬಂದಾಗ ನೀನು ದೇವರೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಮುನಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಣಾಶ್ರಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಳ್ಳ ಲೋಕಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಉಪಸಂಹರಿಸುತ್ತೀ.”

Verse 91

तदा क्व ते महादेव पाप ब्रह्मवधादिकम् । पारतंत्र्यं न ते शंभो स्वैरं क्रीडेत्ततो भवान्

ಅప్పుడు ಓ ಮಹಾದೇವಾ! ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ‘ಪಾಪ’ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಓ ಶಂಭೋ! ನೀನು ಪರಾಧೀನನಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತೀ।

Verse 92

अतीतब्रह्मणामस्थ्नां स्रक्कंठे तव भासते । तदातदा क्वानुगता ब्रह्महत्या तवानघ

ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಹ್ಮರ ಅಸ್ಥಿಗಳ ಮಾಲೆ ನಿನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆಗಾಗ, ಓ ನಿರಪರಾಧನೇ! ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ—ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ?

Verse 93

कृत्वापि सुमहत्पापं त्वां यः स्मरति भावतः । आधारं जगतामीशं तस्य पापं विलीयते

ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಾಪವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರೂ ಭಾವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವವನು—ಓ ಜಗದಾಧಾರ ಈಶ್ವರಾ! ಅವನ ಪಾಪ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 94

यथा तमो न तिष्ठेत संनिधावंशुमालिनः । तथा न भवभक्तस्य पापं तस्य व्रजेत्क्षयम्

ಸೂರ್ಯನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ನಿಲ್ಲದಂತೆ, ಭವಭಕ್ತನ ಪಾಪವೂ ನಿಲ್ಲದು; ಅದು ಶೀಘ್ರವೇ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 95

यश्चिंतयति पुण्यात्मा तव पादांबुजद्वयम् । ब्रह्महत्यादिकमपि पापं तस्य व्रजेत्क्षयम्

ಪುನ್ಯಾತ್ಮನು ನಿನ್ನ ಎರಡು ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ, ಅವನ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಪಾಪವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 96

तव नामानुरक्ता वाग्यस्य पुंसो जगत्पते । अप्यद्रिकूटतुलितं नैनस्तमनुबाधते

ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ಯಾರ ವಾಣಿ ನಿನ್ನ ನಾಮದಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವನನ್ನು ಪರ್ವತಶಿಖರದಷ್ಟು ಪಾಪವೂ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 97

रजसा तमसा विवर्धितं क्व नु पापं परितापदायकम् । क्व च ते शिव नाम मंगलं जनजीवातु जगद्रुजापहम्

ರಜಸ್-ತಮಸ್‌ಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾದ, ಕೇವಲ ತಾಪ ನೀಡುವ ಪಾಪ ಎಲ್ಲಿ? ಹೇ ಶಿವಾ! ಜನಜೀವಾತುವಾಗಿ ಜಗದ್ರುಜೆಯನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡುವ ನಿನ್ನ ಮಂಗಳ ನಾಮ ಎಲ್ಲಿ?

Verse 98

यदि जातुचिदंधकद्विषस्तवनामौष्ठपुटाद्विनिःसृतम् । शिवशंकर चंद्रशेखरेत्यसकृत्तस्य न संसृतिः पुनः

ಒಮ್ಮೆ라도 ಅಂಧಕದ್ವೇಷಿಯಾದ ನಿನ್ನ ನಾಮವು ಯಾರದೋ ತುಟಿಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಅವನು ಮರುಮರು ‘ಶಿವ, ಶಂಕರ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಪುನಃ ಸಂಸೃತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 99

परमात्मन्परंधाम स्वेच्छा विधृत विग्रह । कुतूहलं तवेशेदं क्व पराधीनतेश्वरे

ಹೇ ಪರಮಾತ್ಮನ್, ಹೇ ಪರಂಧಾಮ! ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವಿಗ್ರಹ ಧರಿಸುವ ಹే ಈಶ, ನಿನ್ನ ಈ ‘ಕುತೂಹಲ’ ಏನು? ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಪರಾಧೀನತೆ ಎಲ್ಲಿ?

Verse 100

अद्य धन्योस्मि देवेश यं न पश्यति योगिनः । पश्यामि तं जगन्मूलं परमेश्वरमक्षयम्

ಇಂದು ನಾನು ಧನ್ಯನು, ಹೇ ದೇವೇಶ! ಯೋಗಿಗಳೂ ಕಾಣದ ಜಗನ್ಮೂಲವಾದ ಅಕ್ಷಯ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ನಾನು ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 110

अवियोगोऽस्तु मे देव त्वदंघ्रियुगलेन वै । एष एव वरः शंभो नान्यं कंचिद्वरं वृणे

ಹೇ ದೇವಾ! ನಿನ್ನ ಪಾದಯುಗಲದಿಂದ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ವಿಯೋಗವಾಗದಿರಲಿ. ಹೇ ಶಂಭೋ! ಇದೇ ನನ್ನ ವರ; ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ನಾನು ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 120

ब्रह्महत्यादि पापानि यस्या नाम्नोपि कीर्तनात् । त्यजंति पापिनं काशी सा केनेहोपमीयते

ಯಾವಳ ನಾಮಕೀರ್ತನೆಯಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಮಹಾಪಾಪಗಳು ಪಾಪಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತವೆ—ಅಂತಹ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು?

Verse 130

महाश्मशानमासाद्य यदि देवाद्विपद्यते । पुनः श्मशानशयनं न क्वापि लभते पुमान्

ಮಹಾಶ್ಮಶಾನವನ್ನು ಸೇರಿ ಯಾರಾದರೂ ದೇವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ಮಶಾನಶಯನ—ಅಂತಹ ಮರಣ—ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 150

तीर्थे कालोदके स्नात्वा कृत्वा तर्पणमत्वरः । विलोक्य कालराजं च निरयादुद्धरेत्पितॄन्

ಕಾಲೋದಕ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ತ್ವರೆಯಿಂದ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಕಾಲರಾಜ (ಯಮ)ನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ನರಕದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸಬಹುದು.