Adhyaya 18

Verse 1

अगस्तिरुवाच । इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माऽथ माथुरः । मुक्तिपुर्यां सुसंस्नातो मायापुर्यां गतासुकः

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ರಮ್ಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತ ಮಥುರೆಯ ಶಿವಶರ್ಮನು ಮುಕ್ತಿಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಹರ್ಷಚಿತ್ತನಾಗಿ ಮಾಯಾಪುರಿಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 2

नेत्रयोः प्राघुणी चक्रे ततः सप्तर्षिमंडलम् । व्रजन्स वैष्णवं लोकमंते विष्णुपुरीक्षणात्

ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಸಪ್ತರ್ಷಿಮಂಡಲವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು; ಬಳಿಕ ವಿಷ್ಣುಪುರಿಯ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿದನು।

Verse 3

उवाच च प्रसन्नात्मा स्तुतश्चारणमागधैः । प्रार्थितो देवकन्याभिस्तिष्ठ तिष्ठेति चक्षणम्

ಅವನು ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು; ಚಾರಣರು ಮತ್ತು ಮಾಘಧರು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ದೇವಕನ್ಯೆಯರು ಮರುಮರು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು—“ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು” ಎಂದು।

Verse 4

स्थिता सुतासु निःश्वसस्य मंदभाग्या वयं त्विति । गतः पुण्यतमांल्लोकानसौ यत्पुण्यवत्तमः

ಸಖಿಯರ ನಡುವೆ ನಿಂತು ಅವರು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು— “ನಾವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಂದಭಾಗ್ಯರು”; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಪರಮ ಪುಣ್ಯವಂತನು ಪುಣ್ಯತಮ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾನೆ।

Verse 5

इति शृणवन्मुखात्तासां वचनानि विमानगः । देवौ कस्यायमतुलो लोकस्तेजोमयः शुभः

ಅವರ ಬಾಯಿಂದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಮಾನಸ್ಥನು ಕೇಳಿದನು— “ಹೇ ದೇವರೇ! ಈ ಅತುಲ, ಶುಭ, ತೇಜೋಮಯ ಲೋಕ ಯಾರದು?”

Verse 6

इति द्विजवचः श्रुत्वा प्रोचतुर्गणसत्तमौ । शिवशर्मञ्छिवमते सदा सप्तर्षयोमलाः

ದ್ವಿಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಣರು ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ಶಿವಶರ್ಮಾ! ಶಿವಮತದ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರ್ಮಲ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।”

Verse 7

वसंतीह प्रजाः स्रष्टुं विनियुक्ताः प्रजासृजा । मरीचिरत्रिः पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरङ्गिराः

ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಜಾಪತಿದ್ವಾರಾ ನಿಯುಕ್ತರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು— ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಪುಲಹ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಕ್ರತು ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸ।

Verse 8

वसिष्ठश्च महाभागो ब्रह्मणो मानसाः सुताः । सप्त ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः

ಮಹಾಭಾಗ ವಸಿಷ್ಠನೂ ಸೇರಿ— ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸಪುತ್ರರು. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ‘ಸಪ್ತ ಬ್ರಹ್ಮರು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು।

Verse 9

संभूतिरनसूया च क्षमा प्रीतिश्च सन्नतिः । स्मृतिरूर्जा क्रमादेषां पत्न्यो लोकस्य मातरः

ಸಂಭೂತಿ, ಅನಸೂಯಾ, ಕ್ಷಮಾ, ಪ್ರೀತಿ, ಸನ್ನತಿ, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಊರ್ಜಾ—ಇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರ ಪತ್ನಿಯರು; ಲೋಕಮಾತೃಗಳೆಂದು ಪೂಜ್ಯರು।

Verse 10

एतेषां तपसा चैतद्धार्यते भुवनत्रयम् । उत्पाद्य ब्रह्मणा पूर्वमेते प्रोक्ता महर्षयः

ಈ ಮಹಾತ್ಮರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ತ್ರಿಭುವನ ಧಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ‘ಮಹರ್ಷಿಗಳು’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು।

Verse 11

प्रजाः सृजत रे पुत्रा नानारूपाः प्रयत्नतः । ततः प्रणम्य ब्रह्माणं तपसे कृतनिश्चयाः

“ಓ ಪುತ್ರರೇ, ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನಾನಾರೂಪದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರಿ.” ನಂತರ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯರಾದರು।

Verse 12

अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रंक्षेत्रज्ञधिष्ठितम् । मुक्तये सर्वजंतूनामविमुक्तं शिवेन यत्

ಅವರು ಅವಿಮುಕ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು—ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನ ಅಧಿಷ್ಠಾನವಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ; ಶಿವನು ಸರ್ವಜಂತುಗಳ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ವೆಂದು ನಿಯಮಿಸಿದದು।

Verse 13

प्रतिष्ठाप्य च लिंगानि ते स्वनाम्नांकितानि च । शिवेति परया भक्त्या तेपुरुग्रं तपो भृशम

ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಂಕಿತವಾದ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು; ‘ಶಿವ’ ಎಂದು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು।

Verse 15

प्राजापत्येऽत्र ते लोके वसंत्युज्ज्वलतेजसः । गोकर्णेशस्य सरसः प्रत्यक्तीरे प्रतिष्ठितम्

ಇಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉಜ್ಜ್ವಲ ತೇಜಸ್ಸಿನವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೋಕರ್ಣೇಶ ಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿ ಈ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 16

लिंगमत्रीश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मतेजोभिवर्धते । कर्कोट वाप्या ईशाने मरीचेः कुंडमुत्तमम्

ಅತ್ರೀಶ್ವರ ಎಂಬ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈಶಾನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ಕೋಟ ವಾಪಿ ಮತ್ತು ಮರೀಚಿಯ ಉತ್ತಮ ಕುಂಡವಿದೆ.

Verse 17

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्त्या भ्राजते भास्करो यथा । मरीचीश्वर संज्ञं तु तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम्

ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ‘ಮರೀಚೀಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 18

तल्लिंगदर्शनाद्विप्र मारीचं लोकमाप्नुयात् । कांत्या मरीचिमालीव शोभते पुरुषर्षभः

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಆ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನದಿಂದ ಮರೀಚ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪುರುಷರ್ಷಭನು ಕాంతಿಯಿಂದ, ಕಿರಣಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದವನಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

पुलहेश पुलस्त्येशौ स्वर्गद्वारस्य पश्चिमे । तौ दृष्ट्वा मनुजो लोके प्राजापत्ये महीयते

ಪುಲಹೇಶ ಮತ್ತು ಪುಲಸ್ತ್ಯೇಶರು ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಆ ಇಬ್ಬರ ದರ್ಶನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

हरिकेशवने रम्ये दृष्ट्वैवांगिरसेश्वरम् । इह लोके वसेद्विप्र तेजसापरिबृंहितः

ರಮ್ಯವಾದ ಹರಿಕೇಶವ ವನದಲ್ಲಿ ಅಙ್ಗಿರಸೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 21

वरणायास्तटे रम्ये दृष्ट्वा वासिष्ठमीश्वम् । क्रत्वीश्वरं च तत्रैव लभते वसतिं त्विह

ವರಣಾ ನದಿಯ ರಮ್ಯ ತಟದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಷ್ಠೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ರತ್ವೀಶ್ವರನನ್ನೂ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ, ಮನುಷ್ಯನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಿರ ವಾಸ ಮತ್ತು ಸುಖಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

काश्यामेतानि लिंगानि सेवितानि शुभैषिभिः । मनोभिवांछितं दद्युरिह लोके परत्र च

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಂಗಗಳು ಶುಭವನ್ನು ಬಯಸುವ ಭಕ್ತರಿಂದ ಸೇವಿತ-ಪೂಜಿತವಾಗಿವೆ; ಇವು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಮನೋಭಿಲಾಷಿತ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 23

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभाग तिष्ठते सात्र सुंदरी । अरुंधती महापुण्या पतिव्रतपरायणा

ಗಣರು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ ಶಿವಶರ್ಮನ್! ಇಲ್ಲಿ ಆ ಸುಂದರಿ ಅರುಂಧತಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳು ಮಹಾಪುಣ್ಯವತಿ, ಪತಿವ್ರತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಾಯಣಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 24

यस्याः स्मरणमात्रेण गंगास्नान फलं लभेत् । अंतःपुरचरैर्द्वित्रैः पवित्रैः सहितो विभुः

ಯಾವಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಗಂಗಾಸ್ನಾನದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ವಿಭು ಅಂತಃಪುರದ ಎರಡು-ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ಪರಿಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ (ಇಲ್ಲಿ) ಇರುವನು.

Verse 25

सदा नारायणो देवो यस्याश्चक्रे कथां मुदा । कमलायाः पुरोभागे पातिव्रत्य सुतोषितः

ಆಕೆಯ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯದಿಂದ ಸದಾ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ನಾರಾಯಣದೇವನು ಕಮಲಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ)ಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಆಕೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 26

पतिव्रतास्वरुंधत्याः कमले विमलाशयः । यथास्ति न तथाऽन्यस्याः कस्याश्चित्कापि भामिनि

ಹೇ ಕಮಲೇ, ಹೇ ಸುಂದರಿಯೇ! ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಅರುಂಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಿರ್ಮಲ ಹೃದಯಶುದ್ಧಿಯಂತದ್ದು ಬೇರೆ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 27

न तद्रूपं न तच्छीलं न तत्कौलीन्यमेव च । न तत्कलासुकौशल्यं पत्युः शुश्रूषणं न तत्

ಅಂತಹ ರೂಪವಿಲ್ಲ, ಅಂತಹ ಶೀಲವಿಲ್ಲ, ಅಂತಹ ಕುಲೀನತೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೈಪುಣ್ಯವಿಲ್ಲ, ಪತಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಶ್ರುಶ್ರೂಷೆಯೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 28

न माधुर्यं न गांभीर्यं न चार्यपरितोषणम् । अरुंधत्या यथा देवि तथाऽन्यासां क्वचित्प्रिये

ಅಂತಹ ಮಾಧುರ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅಂತಹ ಗಾಂಭೀರ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆರ್ಯರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವ ಅಂತಹ ಶಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ—ಹೇ ದೇವಿ, ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ—ಅರುಂಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಬೇರೆ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 29

धन्यास्ता योषितो लोके सभाग्याः शुद्धबुद्धयः । अरुंधत्याः प्रसंगे या नामापि परिगृह्णते

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರೇ ಧನ್ಯರು—ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತರು, ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯವರು—ಅರುಂಧತಿಯ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ನಾಮವನ್ನಾದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು।

Verse 30

यदा पतिव्रतानां तु कथास्मद्भवने भवेत् । तदा प्राथमिकीं रेखामेषाऽलंकुरुते सती

ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪತಿವ್ರತೆಯರ ಪುಣ್ಯಕಥೆ ಪಠಣವಾಗುವಾಗ, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಈ ಸತೀ ಸ್ತ್ರೀ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಮೊದಲ ಮಂಗಳರೇಖೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 31

ब्रुवतोरिति संकथां तथा गणयोर्वैष्णवयोर्मुदावहाम् । ध्रुवलोकौपागतस्ततो नयनातिथ्यमतथ्यवर्जितः

ಆ ಇಬ್ಬರು ವೈಷ್ಣವ ಗಣರು ಆನಂದಕರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರಲು, ಅವನು ಧ್ರುವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದ ಒಬ್ಬನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದನು—ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ಮನೋಹರ, ಅಸತ್ಯದೋಷವಿಲ್ಲದವನು।