Adhyaya 14

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । कृपासिंधो महाभाग सर्वव्यापिन्सुरेश्वर । कदा ह्यत्र तपस्तप्तं विष्णुनामिततेजसा

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಉವಾಚ—ಹೇ ಕೃಪಾಸಿಂಧು, ಮಹಾಭಾಗ, ಸರ್ವವ്യാപಿ ಸುರೇಶ್ವರ! ಇಲ್ಲಿ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಯಾವಾಗ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು?

Verse 2

स्कंदाय कथितं चैव शर्वेण च महात्मना । आनुपूर्व्येण सर्वं हि कथयस्व त्वमेव हि

ಇದನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಶರ್ವನು (ಶಿವನು) ಸ್ಕಂದನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸು.

Verse 3

व्यास उवाच । शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि धर्म्मारण्ये नृपोत्तम । एकदात्र तपस्तप्तं विष्णुनाऽमिततेजसा

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸ, ಕೇಳು; ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಧರ್ಮ್ಮಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಷ್ಣುವು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

Verse 4

स्कंद उवाच । कथं देवसरोनाम पंपा चंपा गया तथा । वाराणस्यधिका चैव कथमश्वमुखो हरिः

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—‘ದೇವಸರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು? ಪಂಪಾ, ಚಂಪಾ, ಗಯಾ ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು? ಇದು ವಾರಾಣಸಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಏಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ಅಲ್ಲೇ ಹರಿ ‘ಅಶ್ವಮುಖ’ ಹೇಗೆ ಆದನು?

Verse 5

ईश्वर उवाच । अत्र नारायणो देवस्तपस्तेपे सुदुष्करम् । दिव्यवर्षशतं त्रीणि जातः सुष्ठ्वाननश्च सः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಲ್ಲಿ ದೇವ ನಾರಾಯಣನು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಕರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಮೂರು ನೂರು ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳು ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮುಖವಂತನಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 6

तपस्तेपे महाविष्णुः सुरूपार्थं च पुत्रक । वाजिमुखो हरिस्तत्र सिद्धस्थाने महाद्युते

ಹೇ ಪುತ್ರಕ, ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಆ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯ ಸಿದ್ಧಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹರಿ ‘ವಾಜಿಮುಖ’—ಅಶ್ವಮುಖ—ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 7

स्कंद उवाच । कारणं ब्रूहि नोद्य त्वमश्वाननः कथं हरिः । महारिपोश्च हंता च देवदेवो जगत्पतिः

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂದು ನಮಗೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು; ದೇವದೇವ, ಜಗತ್ಪತಿ, ಮಹಾಶತ್ರುಹಂತನಾದ ಹರಿಯು ಹೇಗೆ ಅಶ್ವಮುಖನಾದನು?

Verse 8

यस्य नाम्ना महाभाग पातकानि बहून्यपि । विलीयंते तु वेगेन तमः सूर्योदये यथा

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಯಾರ ನಾಮದಿಂದ ಅನೇಕ ಪಾಪಗಳೂ ವೇಗವಾಗಿ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ತಮಸ್ಸು ಕರಗುವಂತೆ.

Verse 9

श्रूयंते यस्य कर्माणि अद्भुतान्यद्भुतानि वै । सर्वेषामेव जीवानां कारणं परमेश्वरः

ಯಾರ ಕರ್ಮಗಳು ಅದ್ಭುತ—ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ—ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ; ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನೇ ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳ ಪರಮ ಕಾರಣನು.

Verse 10

प्राणरूपेण यो देवो हयरूपः कधं भवेत् । सर्वेषामपि तंत्राणामेकरूपः प्रकीर्तितः

ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ದೇವನು ಹೇಗೆ ಅಶ್ವರూపನಾಗಬಲ್ಲನು? ಸರ್ವ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಏಕ ತತ್ತ್ವರূপನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

Verse 11

भक्तिगम्यो धर्मभाजां सुखरूपः सदा शुचिः । गुणातीतोऽपि नित्योऽसौ सर्वगो निर्गुणस्तथा

ಅವನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಲಭ್ಯನು; ಸುಖಸ್ವರೂಪ, ಸದಾ ಶುದ್ಧನು. ಗುಣಾತೀತನಾದರೂ ನಿತ್ಯ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಗುಣನು.

Verse 12

स्रष्टासौ पालको हंता अव्यक्तः सर्वदेहिनाम् । अनुकूलो महातेजाः कस्मादश्वमुखोऽभवत्

ಅವನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪಾಲಕ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರಕ; ಸಮಸ್ತ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಕುರಿತು ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅನುಕೂಲ ಹಾಗೂ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನು ಏಕೆ ಅಶ್ವಮುಖನಾದನು?

Verse 13

यस्य रोमोद्भवा देवा वृक्षाद्याः पन्नगा नगाः । कल्पेकल्पे जगत्सर्वं जायते यस्य देहतः

ಯಾರ ದೇಹರೋಮಕೂಪಗಳಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವೃಕ್ಷಾದಿಗಳು, ಪನ್ನಗಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳೂ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಅವರ ದೇಹದಿಂದಲೇ ಜನಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 14

स एव विश्वप्रभवः स एवात्यंतकारणम् । येनानीताः पुनर्विद्या यज्ञाश्च प्रलयं गताः

ಅವನೇ ವಿಶ್ವದ ಉದ್ಭವ, ಅವನೇ ಪರಮ ಕಾರಣ; ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನೂ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನೂ ಅವನೇ ಮತ್ತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟನು.

Verse 15

घातितो दुष्टदैत्योऽसौ वेदार्थं कृत उद्यमः । एवमासीन्महाविष्णुः कथमश्वमुखोऽभवत्

ಅವನು ದುಷ್ಟ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ವೇದಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಯಮ ಮಾಡಿದನು. ಅಂಥ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಹೇಗೆ ಅಶ್ವಮುಖನಾದನು?

Verse 16

रत्नगर्भा धृता येन पृष्ठदेशे च लीलया । कृत्या व्यवस्थितं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्

ಯಾರು ರತ್ನಗರ್ಭೆಯಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಲೀಲೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದನೋ; ಅವನ ನಿಯತಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 17

स देवो विश्वरूपो वै कथं वाजिमुखोऽभवत् । हिरण्याक्षस्य हंता यो रूपं कृत्वा वराहजम्

ಆ ವಿಶ್ವರೂಪ ದೇವನು ಹೇಗೆ ಹಯಮುಖ (ಹಯಗ್ರೀವ) ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು? ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ ಅವನು.

Verse 18

सुपवित्रं महातेजाः प्रविश्य जलसा गरे । उद्धृता च मही सर्वा ससागरमहीधरा

ಅತಿಪವಿತ್ರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಭಗವಂತನು ಜಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ; ಸಾಗರಗಳೂ ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದನು.

Verse 19

उद्धृता च मही नूनं दंष्ट्राग्रे येन लीलया । कृत्वा रूपं वराहं च कपिलं शोकनाशनम्

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ದಂಷ್ಟ್ರಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದನು; ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶೋಕನಾಶಕನಾದ ಕಪಿಲನಾಗಿಯೂ ಅವತರಿಸಿದನು.

Verse 20

स देवः कथमीशानो हयग्रीवत्वमागतः । प्रह्लादार्थे स चेशानो रूपं कृत्वा भयावहम्

ಆ ಈಶಾನನು, ಪರಮಾಧಿಪತಿ, ಹೇಗೆ ಹಯಗ್ರೀವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು? ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಅದೇ ಪ್ರಭು ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 21

नारसिंहं महादेवं सर्वदुष्टनिवारणम् । पर्वताग्निसमुद्रस्थं ररक्ष भक्तसत्तमम्

ನಾರಸಿಂಹನಾದ ಮಹಾದೇವನು, ಸರ್ವದುಷ್ಟನಿವಾರಕನು, ಪರ್ವತ–ಅಗ್ನಿ–ಸಮುದ್ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಕ್ತಸತ್ತಮನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

Verse 22

हिरण्यकशिपुं दुष्टं जघान रजनीमुखे । इंद्रासने च संस्थाप्य प्रह्लादस्य सुखप्रदम्

ಅವನು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಇಂದ್ರಾಸನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು।

Verse 23

प्रह्लादार्थे च वै नूनं नृसिंहत्वमुपागतः । विरोचनसुतस्याग्रे याचकोऽसौ भवेत्तदा

ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗಾಗಿ ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೃಸಿಂಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು; ನಂತರ ವಿರೋಚನಪುತ್ರ ಬಲಿಯ ಮುಂದೆ ವಾಮನರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾಚಕನಾದನು।

Verse 24

यज्ञे चैवाश्वमेधे वै बलिना यः समर्चितः । हृता वसुमती तस्य त्रिपदीकृतरोदसी

ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಬಲಿಯು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದವನೇ—ಅವನು ಬಲಿಯ ಭೂಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹರಣಮಾಡಿ, ಸ್ವರ್ಗ-ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಿದನು।

Verse 25

विश्वरूपेण वै येन पाताले क्षपितो बलिः । त्रिःसप्तवारं येनैव क्षत्रियानवनीतले

ಯಾರ ವಿಶ್ವರೂಪದಿಂದ ಬಲಿ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟನು; ಮತ್ತು ಅದೇ ಅವನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಬಾರಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 26

हत्वाऽददाच्च विप्रेभ्यो महीमतिमहौजसा । घातितो हैहयो राजा येनैव जननी हता

ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಆ ಮಹೌಜಸ್ವಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದನು; ಅದೇ ಅವನು ಹೈಹಯ ರಾಜನನ್ನು ವಧಿಸಿದನು—ಅವನೇ (ವೀರನ) ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಂದವನು।

Verse 27

येन वै शिशुनोर्व्यां हि घातिता दुष्टचारिणी । राक्षसी ताडका नाम्नी कौशिकस्य प्रसादतः

ಕೌಶಿಕ (ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ)ರ ಅನುಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ದುಷ್ಟಾಚಾರಿಣಿ ರಾಕ್ಷಸಿ ತಾಟಕಾ ಎಂಬವಳು ಯಾರಿಂದ ವಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು।

Verse 28

विश्वामित्रस्य यज्ञे तु येन लीलानृदेहिना । चतुर्दशसहस्राणि घातिता राक्षसा वलात्

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಲೀಲಾಮಾತ್ರ ಮಾನವದೇಹ ಧರಿಸಿದ ಅವನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 29

हता शूर्पणखा येन त्रिशिराश्च निपातितः । सुग्रीवं वालिनं हत्वा सुग्रीवेण सहायवान्

ಯಾರಿಂದ ಶೂರ್ಪಣಖೆ ದಂಡಿತಳಾದಳು, ತ್ರಿಶಿರಸೂ ಪತನಗೊಂಡನು; ವಾಲಿಯನ್ನು ವಧಿಸಿ ಅವನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಹಾಯಕನಾದನು।

Verse 30

कृत्वा सेतुं समुद्रस्य रणे हत्वा दशाननम् । धर्म्मारण्यं समासाद्य ब्राह्मणानन्वपूजयत्

ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಶಾನನ (ರಾವಣ)ನನ್ನು ವಧಿಸಿ, ಧರ್ಮ್ಮಾರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 31

शासनं द्विजवर्येभ्यो दत्त्वा ग्रामान्बहूंस्तथा । स्नात्वा चैव धर्म्मवाप्यां सुदानान्यददाद्गवाम्

ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಶಾಸನಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಧರ್ಮ್ಮವಾಪಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಗೋವುಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 32

साधूनां पालनं कृत्वा निग्रहाय दुरात्मनाम् । एवमन्यानि कर्म्माणि श्रुतानि च धरातले

ಸಾಧುಜನರನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ದುರುಾತ್ಮರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಇಂತಹ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕರ್ಮಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಕುರಿತು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ।

Verse 33

स देवो लीलया कृत्वा कथं चाश्वमुखोऽभवत् । यो जातो यादवे वंशे पूतनाशकटादिकम्

ಆ ದೇವನು ಲೀಲಾಮಾತ್ರದಿಂದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನು ಹೇಗೆ ಅಶ್ವಮುಖ (ಹಯಾನನ)ನಾದನು? ಯಾದವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಪೂತನಾ, ಶಕಟಾದಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನೇ ಅಲ್ಲವೇ?

Verse 34

अरिष्टदैत्यः केशी च वृकासुरबकासुरौ । शकटासुरो महासुर स्तृणावर्तश्च धेनुकः

ಅರಿಷ್ಟ ದೈತ್ಯ, ಕೇಶೀ, ವೃಕಾಸುರ ಮತ್ತು ಬಕಾಸುರ; ಶಕಟಾಸುರ ಎಂಬ ಮಹಾಸುರ, ಹಾಗೆಯೇ ತೃಣಾವರ್ತ ಮತ್ತು ಧೇನುಕ—ಇವರೆಲ್ಲ।

Verse 35

मल्लश्चैव तथा कंसो जरासंधस्तथैव च । कालयवनस्य हंता च कथं वै स हयाननः । तारकासुरं रणे जित्वा अयुतषट्पुरं तथा

ಮಲ್ಲರು, ಕಂಸ, ಜರಾಸಂಧ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲಯವನನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು—ಅವನು ಹೇಗೆ ಹಯಾನನ? ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಾರಕಾಸುರನನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಅಯುತಷಟ್ಪುರವನ್ನೂ ಪಡೆದವನೇ ಅಲ್ಲವೇ?

Verse 36

कन्याश्चोद्वाहिता येन सहस्राणि च षड् दश । अमानुषाणि कृत्वेत्थं कथं सोऽश्वमुखोऽभवत्

ಯಾರಿಂದ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಕನ್ಯೆಯರ ವಿವಾಹವು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿತೋ; ಇಂತಹ ಅತಿಮಾನವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಅವನು ಹೇಗೆ ಅಶ್ವಮುಖನಾದನು?

Verse 37

त्राता यः सर्वभक्तानां हंता सर्वदुरात्मनाम् । धर्मस्थापनकृत्सोऽपि कल्किर्विष्णुपदे स्थितः

ಯನು ಸರ್ವಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಕನೂ, ಸರ್ವದುರಾತ್ಮರ ಸಂಹಾರಕನೂ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೋ—ಅದೇ ಕಲ್ಕಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮಪದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 38

एतद्वै महदाश्चर्य्यं भवता यत्प्रकाशितम् । एतदाचक्ष्व मे सर्वं कारणं त्रिपुरांतक

ನೀನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯ. ಹೇ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ, ಇದರ ಸಮಸ್ತ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು।

Verse 39

श्रीरुद्र उवाच । साधुपृष्टं महाबाहो कारणं तस्य वच्म्यहम् । हयग्रीवस्य कृष्णस्य शृणुष्वे काग्रमानसः

ಶ್ರೀರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ, ನೀನು ಸದುತ್ತರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದ್ದೀಯ; ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು. ಹಯಗ್ರೀವರೂಪಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನ ವಿಷಯವನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 40

व्यास उवाच । पुरा देवैः समारब्धो यज्ञो नूनं धरातले । वेदमंत्रैराह्वयितुं सर्वे रुद्रपुरोगमाः

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ವೇದಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಆವಾಹಿಸಲು ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ರುದ್ರನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೊರಟರು।

Verse 41

वैकुण्ठे च गताः सर्वे क्षीराब्धौ च निजालये । पातालेऽपि पुनर्गत्वा न विदुः कृष्णदर्शनम्

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೂ, ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅವನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೂ ಹೋದರು. ಮತ್ತೆ ಪಾತಾಳಕ್ಕೂ ಹೋಗಿದರೂ ಕೃಷ್ಣದರ್ಶನವು ಅವರಿಗೆ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ।

Verse 42

मोहाविष्टास्ततः सर्वे इतश्चेतश्च धाविताः । नैव दृष्टस्तदा तैस्तु ब्रह्मरूपो जनार्दनः

ಮೋಹಾವಿಷ್ಟರಾಗಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಇತ್ತಿಚ್ಚೆತ್ತ ಓಡಾಡಿದರು; ಆದರೆ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪನಾದ ಜನಾರ್ದನನು ಅವರಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 43

विचारयंति ते सर्वे देवा इन्द्रपुरोगमाः । क्व गतोऽसौ महाविष्णुः केनोपायेन दृश्यते

ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಚಿಂತಿಸಿದರು—‘ಆ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು? ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅವನು ದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ?’

Verse 44

प्रणम्य शिरसा देवं वागीशं प्रोचुरादरात् । देवदेव महाविष्णुं कथयस्व प्रसादतः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವ ವಾಗೀಶನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದರು—‘ದೇವದೇವಾ! ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಷಯವನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು।’

Verse 45

बृहस्पतिरुवाच । न जाने केन कार्येण योगारूढो महात्मवान् । योगरूपोऽभवद्विष्णुर्योगीशो हरिरच्युतः

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು—ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಯೋಗಾರೂಢನಾದನು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು. ವಿಷ್ಣು ಯೋಗಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಯೋಗೀಶ್ವರ, ಅಚ್ಯುತ ಹರಿ।

Verse 46

क्षणं ध्यात्वा स्वमात्मानं धिषणेन ख्यापितो हरिः । तत्र सर्वे गता देवा यत्र देवो जगत्पतिः

ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಸ್ವಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗ ಧಿಷಣಾ (ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ) ಮೂಲಕ ಹರಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು. ನಂತರ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಜಗತ್ಪತಿಯಾದ ದೇವರು ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು।

Verse 47

तदा दृष्टो महाविष्णुर्ध्यानस्थोऽसौ जनार्दनः । ध्यात्वा कृत्यसमाकारं सशरं दैत्यसूदनम्

ಆಗ ಅವರು ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಗಾಢ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಕಂಡರು. ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ರೂಪವಾದ ಬಾಣಧಾರಿ ದೈತ್ಯಸೂದನನ ರೂಪವನ್ನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಇದ್ದನು।

Verse 48

समास्थानं ततो दृष्ट्वा बोधोपायं प्रचक्रमे । आह तांश्च तदा वम्र्यो धनुर्गुणं प्रयत्नतः । छेत्स्यंति चेत्तच्छब्देन प्रबुध्येत हरिः स्वयम्

ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಕಂಡು ವಮ್ರ್ಯರು ಅವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಇತರರಿಗೆ—“ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಧನುಸ್ಸಿನ ಗುಣವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ; ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಹರಿ ಸ್ವತಃ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಬಹುದು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।

Verse 49

देवा ऊचुः । गुणभक्षं कुरुध्वं वै येनासौ बुध्यते हरिः । क्रत्वर्थिनो वयं वम्र्यः प्रभुं विज्ञापयामहे

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—“ಹರಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಧನುಸ್ಸಿನ ಗುಣವನ್ನು ತಿನ್ನಿ ಕತ್ತರಿಸಿ. ನಾವು ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ; ಹೇ ವಮ್ರ್ಯರೇ, ನಾವು ಪ್ರಭುವಿಗೆ ವಿನಂತಿಸೋಣ।”

Verse 50

वम्र्यः ऊचुः । निद्राभंगं कथाच्छेदं दम्पत्योर्मैत्रभेदनम् । शिशुमातृविभेदं वा कुर्वाणो नरकं व्रजेत्

ವಮ್ರ್ಯರು ಹೇಳಿದರು—“ಇತರರ ನಿದ್ರಾಭಂಗ ಮಾಡುವುದು, ಪವಿತ್ರ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ದಂಪತಿಗಳ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಶಿಶುವನ್ನು ತಾಯಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು—ಇವು ಮಾಡುವವನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ।”

Verse 51

योगारूढो जगन्नाथः समाधिस्थो महाबलः । तस्य श्रीजगदीशस्य विघ्नं नैव तु कुर्महे

ಜಗನ್ನಾಥನು ಮಹಾಬಲವಂತನು; ಯೋಗಾರೂಢನಾಗಿ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಶ್ರೀಜಗದೀಶನಿಗೆ ನಾವು ಯಾವ ವಿಘ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 52

ब्रह्मोवाच । भवतां सर्वभक्षत्वं देवकार्यं क्रियेत चेत् । कर्त्तव्यं च ततो वम्र्यो यज्ञसिद्धिर्यथा भवेत् । वम्रीशा सा तदा वत्स पुनरेवमुवाच ह

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಿಮ್ಮ ಸರ್ವಭಕ್ಷಣಶಕ್ತಿ ದೇವಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿತವಾದರೆ, ಹೇ ವಮ್ರ್ಯರೇ, ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಆಗ, ವತ್ಸ, ವಮ್ರಿಗಳ ರಾಣಿ ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆಂದಳು.

Verse 53

वम्र्युवाच । दुःखसाध्यो जगन्नाथो मलयानिलसंनिभः । कथं वा बोध्यतां बह्मन्नस्माभिः सुरपूजितः

ವಮ್ರ್ಯಳು ಹೇಳಿದರು—ಜಗನ್ನಾಥನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವುದು ದುಸ್ತರ; ಅವನು ಮಲಯ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಮೃದು. ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ದೇವರಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದ ಅವನನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಬೋಧಿಸಲಿ?

Verse 54

नैव यज्ञेन मे कार्यं सुरैश्चैव तथैव च । सर्वेषु यज्ञकार्येषु भागं ददतु मे सुराः

ನನಗೆ ಯಜ್ಞದಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ; ದೇವರಿಂದಲೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಆದರೆ ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ನನಗೆ ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

Verse 55

देवा ऊचुः । प्रदास्यामो वयं वम्र्यै भागं यज्ञेषु सर्वदा । यज्ञाय दत्तमस्माभिः कुरुष्वैवं वचो हि नः

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ವಮ್ರ್ಯಳಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಸದಾ ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾವು ನೀಡಿದುದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ನಮ್ಮ ವಚನದಂತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು.

Verse 56

तथेति विधिनाप्युक्तं वम्री चोद्यममाश्रिता । गुणभक्षादिकं कर्म तया सर्वं कृतं नृप

‘ಹಾಗೆಯೇ’ ಎಂದು, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಮ್ರೀ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಳು. ಹೇ ರಾಜಾ, ಬಿಲ್ಲಿನ ನಾರನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಕತ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅವಳೇ ನೆರವೇರಿಸಿದಳು.

Verse 57

युधिष्ठिर उवाच । अस्य वा बोधने देवा गुणभंगे समाधिषु । एतदाश्चर्यं विप्रर्षे सत्यं सत्यवतीसुत

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರರ್ಷಿ, ಸತ್ಯವತೀಸುತನೇ! ಇದು ನಿಜವೇ? ಅವನನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲಿಯೂ, ಸಮಾಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಧನುಷ್ಯದ ಜ್ಯಾಭಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ದೇವತೆಗಳ ಪಾಲು ಇದ್ದುದೆಂಬ ಈ ಅಚ್ಚರಿ ಸತ್ಯವೇ?

Verse 58

व्यास उवाच । व्यग्रचित्ताः सुराः सर्वे आकृष्टं हरिकार्मु कम् । न जाने केन कार्येण विष्णुमायाविमोहिताः

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ವ್ಯಗ್ರಚಿತ್ತರಾಗಿ ಹರಿಯ ಧನುಷ್ಯವನ್ನು ಎಳೆದು ಹಿಡಿದರು; ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಮೋಹಿತರಾದ ಅವರು ಯಾವ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು।

Verse 59

मुदितास्ताः प्रमुञ्चंति वल्मीकं चाग्रतो हरेः । कोटिपार्श्वे ततो नीतं वल्मीकं पर्वतोपमम्

ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಅವರು ಹರಿಯ ಮುಂದೇ ವಲ್ಮೀಕವನ್ನು ಬಿಡಿದರು; ನಂತರ ಧನುಷ್ಯದ ತುದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಆ ಪರ್ವತೋಪಮ ವಲ್ಮೀಕವನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು।

Verse 60

गुणे च भक्षिते तस्मिंस्तक्षणादेव दूषिते । ज्याघातकोटिभिः सार्द्धं शीर्षं छित्त्वा दिवं गतम्

ಆ ಜ್ಯೆಯನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅದು ಹಾಳಾದಾಗ, ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಜ್ಯಾಘಾತಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿರಸ್ಸು ಛೇದಿತವಾಗಿ ದಿವ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿತು।

Verse 61

गते शीर्षे च ते देवा भृशमु द्विग्नमानसाः । धावंति सर्वतः सर्वे शिरआलोकनाय ते

ಶಿರಸ್ಸು ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ಆ ದೇವತೆಗಳು ಬಹಳ ದ್ವಿಗ್ನಮನಸ್ಕರಾಗಿ, ಶಿರವನ್ನು ನೋಡಲು-ಹುಡುಕಲು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಓಡಾಡಿದರು।