
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಾಗ, ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಂತನಾಗಿ, ಮಹಾಪ್ಲವದಿಂದ ದಾಟಿಸುವ ದೇವನ ಧ್ಯಾನಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದನು. ಆಗ ಬಕ/ಕೊಕ್ಕಿನಂತೆ ಕಾಣುವ, ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಭಯಾನಕ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದಿವ್ಯ ಸತ್ತ್ವ ಹೇಗೆ ಪ್ರकटವಾಯಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಪಕ್ಷಿ ತಾನೇ ಮಹಾದೇವನೆಂದು—ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಆವರಿಸುವ ಪರತತ್ತ್ವವೆಂದು—ಹೇಳಿ, ಈಗ ವಿಶ್ವ ಸಂಹೃತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಮಹೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಯೊಳಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ, ಮುನಿಗೆ ಕಾಲಾತೀತವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಯಿತು. ನಂತರ ನೂಪುರಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಹತ್ತು ಅಲಂಕೃತ ಕನ್ಯೆಗಳು ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಗುಪ್ತವಾದ ಪರ್ವತಗರ್ಭದಂತಿರುವ ಅಂತರ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ನಗರ, ದಿವ್ಯ ನದಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಮಿನುಗುವ ವಿಚಿತ್ರ ಲಿಂಗ ದರ್ಶನವಾಯಿತು; ಸಂಹಾರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಗಣಗಳು ಅದರ ಸುತ್ತ ನೆಲೆಸಿದ್ದವು. ಆಮೇಲೆ ಒಂದು ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಕನ್ಯೆ ತಾನು ನರ್ಮದಾ (ರೇವಾ) ಎಂದು—ರುದ್ರದೇಹಸಂಭವಾ ಎಂದು—ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಆ ಹತ್ತು ಕನ್ಯೆಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳೇ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು. ಮಹಾಯೋಗಿ ಮಹಾದೇವನು ಸಂಕುಚಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪೂಜಾರ್ಥ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ‘ಲಿಂಗ’ ಎಂದರೆ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಲಯವಾಗುವ ಆಧಾರತತ್ತ್ವ ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸಿದಳು. ದೇವತೆಗಳು ಈಗ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುವರು. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾಜಲದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವಿಧಿಯಿಂದ ಮಹಾದೇವನ ಸ್ನಾನ-ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ನರ್ಮದಾ ಮಾನವಲೋಕದ ಮಹಾಪಾವನಿಯೆಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳು।
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । नष्टे लोके पुनश्चान्ये सलिलेन समावृते । महार्णवस्य मध्यस्थो बाहुभ्यामतरं जलम्
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಲೋಕವು ನಾಶವಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಜಲದಿಂದ ಆವೃತವಾದಾಗ, ನಾನು ಮಹಾಸಾಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ನನ್ನ ಬಾಹುಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಚೀರಿ ಈಜುತ್ತಿದ್ದೆನು.
Verse 2
दिव्ये वर्षशते पूर्णे श्रान्तोऽहं नृपसत्तम । ध्यातुं समारभं देवं महदर्णवतारणम्
ದಿವ್ಯವಾದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ನೃಪಸತ್ತಮನೇ, ನಾನು ಬಹಳ ಶ್ರಾಂತನಾದೆ; ಆಗ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ದೇವನ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆನು.
Verse 3
ध्यायमानस्ततः काले अपश्यं पक्षिणं परम् । हारकुन्देन्दुसंकाशं बकं गोक्षीरपाण्डुरम्
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿ ನಾನು ಒಂದು ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಹಾರ, ಕುಂದಪುಷ್ಪ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಂತಿಯುತ, ಗೋಕ್ಷೀರದಂತೆ ಧವಳವಾದ ಬಕ.
Verse 4
ततोऽहं विस्मयाविष्टस्तं बकं समुदीक्ष्य वै । अस्मिन्महार्णवे घोरे कुतोऽयं पक्षिसंभवः
ನಂತರ ಆ ಬಕವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಆಶ್ಚರ್ಯಾವಿಷ್ಟನಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದೆನು—‘ಈ ಘೋರ ಮಹಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು?’
Verse 5
तरन्बाहुभिरश्रान्तस्तं बकं प्रत्यभाषिषि । पाक्षरूपं समास्थाय कस्त्वमेकार्णवीकृते
ನಾನು ಭುಜಗಳಿಂದ ಅಶ್ರಾಂತವಾಗಿ ಈಜುತ್ತಾ ಆ ಬಕವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದೆನು—‘ಪಕ್ಷಿರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಏಕಾರ್ಣವವಾಗಿರುವ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾರು?’
Verse 6
भ्रमसे दिव्ययोगात्मन्मोहयन्निव मां प्रभो । एतत्कथय मे सर्वं योऽसि सोऽसि नमोऽस्तु ते
ಹೇ ದಿವ್ಯಯೋಗಾತ್ಮನ್ ಪ್ರಭೋ! ನನ್ನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವಂತೆ ನೀನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಹೇಳು; ನೀನು ಯಾರು ಆಗಿರಲಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 7
सोऽब्रवीन्मां महादेवो ब्रह्माहं विष्णुरेव च । जगत्सर्वं मया वत्स संहृतं किं न बुध्यसे
ಆಮೇಲೆ ಮಹಾದೇವನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು—‘ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನು, ನಾನೇ ವಿಷ್ಣುವೂ ಹೌದು. ವತ್ಸಾ! ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಾನು ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲವೇ?’
Verse 8
। अध्याय
॥ ಅಧ್ಯಾಯ ॥
Verse 9
पक्षिरूपं समास्थाय अतोऽत्राहं समागतः । किमर्थमातुरो भूत्वा भ्रमसीत्थं महार्णवे
ಪಕ್ಷಿರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಮಹಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ, ನೀನು ಆತುರನಾಗಿ ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತೀ?
Verse 10
शीघ्रं प्रविश मत्पक्षौ येन विश्रमसे द्विज । एवमुक्तस्ततस्तेन देवेनाहं नरेश्वर
ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸು, ಹೇ ದ್ವಿಜ, ನೀನು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ. ಆ ದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಹೇ ನರೇಶ್ವರ, ನಾನು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದೆನು.
Verse 11
ततोऽहं तस्य पक्षान्ते प्रलीनस्तु भ्रमञ्जले । काले युगसाहस्रान्ते अश्रान्तोऽर्णवमध्यगः
ನಂತರ ನಾನು ಅವನ ರೆಕ್ಕೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ ಇದ್ದೆ; ಜಲವು ಸುತ್ತುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಸಹಸ್ರ ಯುಗಗಳ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಅಶ್ರಾಂತನಾಗಿ ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೆನು.
Verse 12
ततः शृणोमि सहसा दिक्षु सर्वासु सुव्रत । किंचिन्नूपुरसंमिश्रमद्भुतं शब्दमुत्तमम्
ಆಮೇಲೆ, ಹೇ ಸುವ್ರತ, ನಾನು ಸಹಸಾ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೂಪುರಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ಅದ್ಭುತವಾದ, ಉತ್ತಮನಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು.
Verse 13
तदार्णवजलं सर्वं संक्षिप्तं सहसाभवत् । किमेतदिति संचिन्त्य दिशः समवलोकयम्
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸಮಸ್ತ ಸಮುದ್ರಜಲವು ಸಹಸಾ ಸಂಕುಚಿತವಾಯಿತು. “ಇದೇನು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ನಾನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದೆನು.
Verse 14
दश कन्यास्ततो दिक्षु आगताश्च महार्णवे । वस्त्रालंकारसहिता दिग्भ्यो नूपुरभूषिताः
ನಂತರ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಹತ್ತು ಕನ್ಯೆಯರು ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು. ಅವರು ವಸ್ತ್ರ-ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಸುವಿಭೂಷಿತರಾಗಿ, ನೂಪುರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿ—ದಿಕ್ಕುಗಳೇ ಮೂರ್ತಿಯಾದಂತೆ ಕಂಡರು.
Verse 15
काचिच्चन्द्रसमाभासा काचिदादित्यसप्रभा । काचिदंजनपुञ्जाभा काचिद्रक्तोत्पलप्रभा
ಒಬ್ಬಳು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಂತಿಯುತಳಾಗಿದ್ದಳು; ಒಬ್ಬಳು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಭಾವಂತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಒಬ್ಬಳು ಅಂಜನದ ಗುಡ್ಡೆಯಂತೆ ಶ್ಯಾಮಳ; ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ರಕ್ತೋತ್ಪಲದಂತೆ ದೀಪ್ತಳಾಗಿದ್ದಳು.
Verse 16
नानारूपधरा सौम्या नानाभरणभूषिता । अर्घ्यपाद्यादिभिर्माल्यैर्बकमभ्यर्च्य सुव्रताः
ಅವರು ಸೌಮ್ಯರು, ನಾನಾರೂಪಧಾರಿಗಳು, ನಾನಾವಿಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರು. ಆ ಸುವ್ರತ ಕನ್ಯೆಯರು ಅರ್ಘ್ಯ, ಪಾದ್ಯಾದಿ ಅರ್ಪಣೆಗಳೂ ಮಾಲ್ಯಗಳೂ ಸಹಿತ ‘ಬಕ’ನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದರು.
Verse 17
ततस्तं पर्वताकारं गुह्यं पक्षिणमव्ययम् । प्रविवेश महाघोरं पर्वतो ह्यर्णवं स्वराट्
ನಂತರ ಆ ಪರ್ವತಾಕಾರದ, ಗುಹ್ಯವಾದ, ಅವ್ಯಯ ಪಕ್ಷಿ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ‘ಪರ್ವತ’ ಎಂಬ ಆ ಸ್ವರಾಟ್ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.
Verse 18
योजनानां सहस्राणि तावन्त्येव शतानि च । त्रिंशद्योजनसाहस्रं यावद्भूमण्डलं त्विति
ಸಹಸ್ರ ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಶತ ಶತಗಳೂ—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಭೂಮಂಡಲವು ಮೂವತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.
Verse 19
ततो भूमण्डलं दिव्यं पञ्चरत्नसमाकुलम् । दिव्यस्फटिकसोपानं रुक्मस्तंभमनोरमम्
ನಂತರ ನಾನು ದಿವ್ಯ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ಕಂಡೆನು; ಅದು ಪಂಚರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ದಿವ್ಯ ಸ್ಫಟಿಕದ ಸೋಪಾನಗಳೂ ಮನೋಹರ ಸ್ವರ್ಣಸ್ತಂಭಗಳೂ ಹೊಂದಿತ್ತು.
Verse 20
योजनानां सहस्रं तु विस्तराद्द्विगुणायतम् । वापीकूपसमाकीर्णं प्रासादाट्टालकावृतम्
ಅದರ ಅಗಲ ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳು, ಉದ್ದವು ಅದರ ದ್ವಿಗುಣ; ಅದು ವಾಪಿ-ಕೂಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಪ್ರಾಸಾದಗಳು ಹಾಗೂ ಎತ್ತರದ ಅಟ್ಟಾಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 21
कल्पवृक्षसमाकीर्णं ध्वजषष्टिविभूषितम् । तस्मिन्पुरवरे रम्ये नानारत्नोपशोभितम्
ಅದು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಧ್ವಜಗಳು ಹಾಗೂ ಧ್ವಜದಂಡಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು; ಆ ರಮ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರವು ನಾನಾರತ್ನಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 22
तथान्यच्च पुरं रम्यं पताकोज्ज्वलवेदिकम् । शतयोजनविस्तीर्णं तावद्द्विगुणमायतम्
ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ರಮ್ಯ ನಗರವಿತ್ತು; ಅದರ ವೇದಿಕೆಗಳು ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಉಜ್ವಲವಾಗಿದ್ದವು; ಅದು ನೂರು ಯೋಜನ ಅಗಲ, ಅದರ ದ್ವಿಗುಣ ಉದ್ದ ಹೊಂದಿತ್ತು.
Verse 23
पुरमध्ये ततस्तस्मिन्नदी परमशोभना । महती पुण्यसलिला नानारत्नशिला तथा
ನಂತರ ಆ ನಗರದೊಳಗೆ ಪರಮಶೋಭನೆಯಾದ ಒಂದು ನದಿ ಇತ್ತು—ಅದು ಮಹತ್ತಾದದು, ಪುಣ್ಯಜಲದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣ, ನಾನಾವಿಧ ರತ್ನಶಿಲೆಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 24
तस्यास्तीरे मया दृष्टं तडित्सूर्यसमप्रभम् । इन्द्रनीलमहानीलैश्चितं रत्नैः समन्ततः
ಆ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇಂದ್ರನೀಲ, ಮಹಾನೀಲ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 25
क्वचिद्वह्निसमाकारं क्वचिदिन्द्रायुधप्रभम् । क्वचिद्धूम्रं क्वचित्पीतं क्वचिद्रक्तं क्वचित्सितम्
ಎಲ್ಲೋ ಅದು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಆಕಾರವಾಗಿತ್ತು, ಎಲ್ಲೋ ಇಂದ್ರಧನುಷ್ಯದ ಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಎಲ್ಲೋ ಧೂಮ್ರವರ್ಣ, ಎಲ್ಲೋ ಪೀತವರ್ಣ, ಎಲ್ಲೋ ರಕ್ತವರ್ಣ, ಎಲ್ಲೋ ಶ್ವೇತವರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 26
नानावर्णैः समायुक्तं लिङ्गमद्भुतदर्शनम् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसाध्यैश्च समन्तात्परिवारितम्
ಅದು ನಾನಾವರ್ಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ, ಅದ್ಭುತ ದರ್ಶನದ ಲಿಂಗವಾಗಿತ್ತು—ಅದನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯರು ಪರಿವಾರವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದ್ದರು।
Verse 27
नन्दीश्वरगणाध्यक्षैश्चेन्द्रादित्यैश्च तद्वृतम् । पश्यामि लिङ्गमीशानं महालिङ्गं तमेव च
ಅದು ನಂದೀಶ್ವರನಿಂದಲೂ ಶಿವಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು। ನಾನು ಆ ಈಶಾನಸ್ವರೂಪ ಲಿಂಗವನ್ನೇ—ಆ ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನೇ—ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 28
परिवार्य ततस्तं तु प्रसुप्तान्देवदानवान् । निमीलिताक्षान्पश्यामि दिव्याभरणभूषितान्
ಆಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ನಾನು ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ದಾನವರನ್ನೂ ನಿದ್ರಿಸಿದವರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ—ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತರಾಗಿ।
Verse 29
ततस्ताः पद्मपत्राक्ष्यो नार्यः परमसंमताः । नद्यास्तस्या जले स्नात्वा दिव्यपुष्पैर्मनोरमैः
ನಂತರ ಪದ್ಮಪತ್ರಾಕ್ಷಿಯರಾದ, ಪರಮಸಮ್ಮತೆಯಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಆ ನದಿಯ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮನೋಹರ ದಿವ್ಯಪುಷ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ (ಹೊರಗೆ) ಬಂದರು।
Verse 30
दत्त्वार्घपाद्यं विधिवल्लिंगस्य सह पक्षिणा । अर्चयन्तीर्वरारोहा दश ताः प्रमदोत्तमाः
ಆಮೇಲೆ ಆ ಹತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು—ವರಾರೋಹೆಯರು, ಸುಂದರಿಯರು—ಪಕ್ಷಿಯೊಡನೆ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯ-ಪಾದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ ಆರಾಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು।
Verse 31
ततस्त्वभ्यर्च्य तल्लिङ्गं तस्मिन्नेव पुरोत्तमे । सर्वा अदर्शनं जग्मुर्विद्युतोऽभ्रगणेष्विव
ನಂತರ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮೋಡಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಅದೃಶ್ಯರಾದರು।
Verse 32
न चासौ पक्षिराट्तस्मिन्न स्त्रियो न च देवताः । तदेवैकं स्थितं लिङ्गमर्चयन्विस्मयान्वितः
ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪಕ್ಷಿರಾಜನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಒಂದೇ ಆ ಲಿಂಗವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು—ನಾನು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿ ಅದನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದೆ।
Verse 33
ततोऽहं दुःखमूढात्मा रुद्रमायेति चिन्तयन् । ततः कन्याः समुत्तीर्य दिव्यांबरविभूषणाः
ಆಗ ನಾನು ದುಃಖದಿಂದ ಮೋಹಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ‘ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ರುದ್ರನ ಮಾಯೆ’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದೆ. ತಕ್ಷಣ ದಿವ್ಯ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಕನ್ಯೆಯರು ಪ್ರकटರಾದರು.
Verse 34
भासयन्त्यो जगत्सर्वं विद्युतोऽभ्रगणानिव । पद्मैर्हिरण्मयैर्दिव्यैरर्चयित्वा शुभाननाः
ಶುಭಮುಖಿಯಾದ ಆ ಕನ್ಯೆಯರು ಮೋಡಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ದಿವ್ಯ ಸ್ವರ್ಣಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದರು.
Verse 35
विविशुस्तज्जलं क्षिप्रं समंताद्वरभूषणाः । तस्मिन्पुरवरे चान्ये तामेवाहं पुनःपुनः
ಶ್ರೇಷ್ಠಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಅವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಅವಳನ್ನೇ ಕಂಡೆ.
Verse 36
पश्यामि ह्यमरां कन्यामर्चयन्तीं महेश्वरम् । ततोऽहं तां वरारोहामपृच्छं कमलेक्षणाम्
ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮರ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡೆ. ಆಗ ನಾನು ಆ ಕಮಲನಯನೆ, ಸುಂದರಾಂಗಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.
Verse 37
का त्वमस्मिन्पुरे देवि वससे शिवमर्चती । ताश्चागताः स्त्रियः सर्वाः क्व गतास्ते गणेश्वराः
“ದೇವಿ! ಈ ಪುಣ್ಯಪುರದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾ ನೀನು ಯಾರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಬಂದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರು? ಮತ್ತು ಆ ಗಣೇಶ್ವರರು (ಶಿವಗಣಗಳು) ಎಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ?”
Verse 38
नमोऽस्तु ते महाभागे ब्रूहि पुण्ये महेश्वरि । तव प्रसादाद्विज्ञातुमेतदिच्छामि सुव्रते । दयां कृत्वा महादेवि कथयस्व ममानघे
ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಪುಣ್ಯಮಯಿ ಮಹೇಶ್ವರಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಸುವ್ರತೇ, ಕರುಣೆ ಮಾಡಿ, ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಹೇ ಅನಘೇ, ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿರಿ.
Verse 39
श्र्युवाच । विस्मृताहं कथं विप्र दृष्ट्वा कल्पे पुरातने । मा तेऽभूत्स्मृतिविभ्रंशः सा चाहं कल्पवाहिनी
ಶ್ರೀ ಉವಾಚ—ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಪುರಾತನ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡ ಮೇಲೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ಮರೆತೆಯಾಗಲಿ? ನಿನ್ನ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಾಂತಿ ಆಗದಿರಲಿ; ನಾನು ಕಲ್ಪದಿಂದ ಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇರುವವಳೇ.
Verse 40
नर्मदा नाम विख्याता रुद्रदेहाद्विनिःसृता । यास्ताः कन्यास्त्वया दृष्टा ह्यर्चयन्त्यो महेश्वरम्
ನಾನು ‘ನರ್ಮದಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧೆ; ರುದ್ರದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಕಂಡ ಆ ಕನ್ಯೆಯರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
Verse 41
याभिस्त्विह समानीतः पक्षिराजसमन्विताः । दिशस्ता विद्धि सर्वेशाः सर्वास्त्वं मुनिसत्तम
ಪಕ್ಷಿರಾಜನೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದವರು—ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅವರು ಸಮಸ್ತ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು, ದಿಕ್ಪಾಲಕರೇ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೋ.
Verse 42
तिर्यक्पक्षिस्वरूपेण महायोगी महेश्वरः । एभिः शिवपुराद्विप्र आनीतः स महेश्वरः
ಮಹಾಯೋಗಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ತಿರ್ಯಕ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಇವರಿಂದಲೇ ಆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಶಿವಪುರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ತರಲ್ಪಟ್ಟನು.
Verse 43
सैष देवो महादेवो लिङ्गमूर्तिर्व्यवस्थितः । अर्च्यते ब्रह्मविष्ण्विन्द्रैः सुरासुरजगद्गुरुः
ಈ ದೇವನೇ ಮಹಾದೇವನು; ಇಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಇಂದ್ರರು ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ದೇವ-ಅಸುರ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಗುರು.
Verse 44
लयमायाति यस्माद्धि जगत्सर्वं चराचरम् । तेन लिङ्गमिति प्रोक्तं पुराणज्ञैर्महर्षिभिः
ಯಾವನಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು—ಚರಾಚರ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೋ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪುರಾಣಜ್ಞ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ‘ಲಿಂಗ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
Verse 45
तेन देवगणाः सर्वे संक्षिप्ता मायया पुरा । प्रलीनाश्चैव लोकेश न दृश्यन्ते हि सांप्रतम्
ಅವನಿಂದಲೇ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಂಡವು; ಲಯಗೊಂಡು, ಹೇ ಲೋಕೇಶ, ಅವರು ಈಗ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 46
पुनर्दृश्या भविष्यन्ति सृजमानाः स्वयंभुवा । साहं लिङ्गार्चनपरा नर्मदा नाम नामतः
ಸ್ವಯಂಭುವು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಪುನಃ ದೃಶ್ಯರಾಗುವರು. ಮತ್ತು ನಾನು—ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಗೆ ಪರಾಯಣಳಾಗಿ—‘ನರ್ಮದಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 47
कालं युगसहस्रस्य रुद्रस्य परिचारिका । अस्य प्रसादादमरस्तथा त्वं द्विजपुंगव
ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ನಾನು ರುದ್ರನ ಪರಿಚಾರಿಕೆಯಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜಪುಂಗವ, ನೀನೂ ಅಮರನಾಗುವೆ.
Verse 48
सत्यार्जवदयायुक्तः सिद्धोऽसि त्वं शिवार्चनात् । एवमुक्त्वा तु सा देवी तत्रैवान्तरधीयत
ಸತ್ಯ, ಋಜುತೆ ಮತ್ತು ದಯೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ನೀನು ಶಿವಾರ್ಚನೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ದೇವಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಕ್ಷಣ ಅಂತರ್ಧಾನವಾದಳು.
Verse 49
ताः स्त्रियः स च देवेशो बकरूपो महेश्वरः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा अवतीर्य महानदीम्
ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ದೇವೇಶ್ವರನು—ಬಕ ರೂಪಧಾರಿಯಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು—ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾನದಿಗೆ ಇಳಿದರು.
Verse 50
स्नात्वा समर्चय त्वं हि विधिना मन्त्रपूर्वकम् । ततोऽहं सहसा तस्मात्समुत्तीर्य जलाशयात्
‘ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ (ಪ್ರಭುವನ್ನು) ಸಮ್ಯಕ್ವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸು.’ ನಂತರ ನಾನು ಆ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ತೀರವನ್ನು ಸೇರಿದೆ.
Verse 51
न च पश्यामि तल्लिङ्गं न च तां निम्नगां नृप । तदैव लोकाः संजाताः क्षितिश्चैव सकानना
‘ಓ ನೃಪ! ನಾನು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಆ ನದಿಯನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳು ಪುನಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು; ಅರಣ್ಯಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿಯೂ ಸಹ.’
Verse 52
ऋक्षचन्द्रार्कविततं तदेव च नभस्तलम् । यथापूर्वमदृष्टं तु तथैव च पुनः कृतम् । नतोऽहं मनसा देवमपूजयं महेश्वरम्
‘ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯದಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಅದೇ ಆಕಾಶಮಂಡಲವು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು—ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಪುನಃ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ನಂತರ ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದೆ.’
Verse 53
एवं बके पुरा कल्पे मया दृष्टेयमव्यया । नर्मदा मर्त्यलोकस्य महापातकनाशिनी
ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಕಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಈ ಅವ್ಯಯ ನರ್ಮದೆಯನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದೆನು—ಅವಳು ಮর্ত್ಯಲೋಕದ ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವಳು.
Verse 54
तस्माद्धर्मपरैर्विप्रैः क्षत्रशूद्रविशादिभिः । सदा सेव्या महाभागा धर्मवृद्ध्यर्थकारिभिः
ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮಪರಾಯಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ಶೂದ್ರ, ವೈಶ್ಯ ಮೊದಲಾದವರು—ಧರ್ಮವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವರು—ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯನ್ನು (ನರ್ಮದೆಯನ್ನು) ಸದಾ ಸೇವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 55
येऽपि भक्तया सकृत्तोये नर्मदाया महेश्वरम् । स्नात्वा ते सर्वं पापं नाशयन्त्यसंशयम्
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನರ್ಮದೆಯ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ라도 ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರೂ, ಅವರು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ.