Adhyaya 51

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । काले तत्क्रियते कस्मिञ्छ्राद्धं दानं तथेश्वर । यात्रा तत्र प्रकर्तव्या तिथौ यस्यां वदाशु तत्

ಉತ್ತಾನಪಾದನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಈಶ್ವರಾ! ಶ್ರಾದ್ಧವೂ ದಾನವೂ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು? ಅಲ್ಲಿನ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಯಾವ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು? ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಿಳಿಸು।

Verse 2

ईश्वर उवाच । पितृतीर्थं यथा पुण्यं सर्वकामिकमुत्तमम् । इदं तीर्थं तथा पुण्यं स्नानदानादितर्पणैः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು— ಪಿತೃತೀರ್ಥವು ಹೇಗೆ ಪರಮ ಪುಣ್ಯಕರವೂ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದವೂ ಆಗಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ತೀರ್ಥವೂ ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ತರ್ಪಣಾದಿಗಳಿಂದ ಪುಣ್ಯಕರವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 3

विशेषेण तु कुर्वीत श्राद्धं सर्वयुगादिषु । मन्वन्तरादयो वत्स श्रूयन्तां च चतुर्दश

ಯುಗಗಳ ಆರಂಭಾದಿ ಎಲ್ಲ ಪವಿತ್ರ ಸಂಧಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ವತ್ಸ, ಮನ್ವಂತರಾದಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪವಿತ್ರಕಾಲಗಳನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 4

अश्वयुक्छुक्लनवमी द्वादशी कार्त्तिकस्य च । तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च

ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲ ನವಮಿ, ಕಾರ್ತಿಕ ದ್ವಾದಶಿ, ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ತೃತೀಯಾ ಹಾಗೂ ಭಾದ್ರಪದದ ತೃತೀಯಾ— ಇವು ಶುಭ ತಿಥಿಗಳು।

Verse 5

आषाढस्यैव दशमी माघस्यैव तु सप्तमी । श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढस्य पूर्णिमा

ಆಷಾಢ ದಶಮಿ, ಮಾಘ ಸಪ್ತಮಿ, ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಮಿ ಹಾಗೂ ಆಷಾಢ ಪೂರ್ಣಿಮೆ— ಇವುಗಳೂ ಪುಣ್ಯ ತಿಥಿಗಳು।

Verse 6

फाल्गुनस्य त्वमावास्या पौषस्यैकादशी सिता । कार्त्तिकी फाल्गुनी चैत्री ज्यैष्ठी पञ्चदशी तथा

ಫಾಲ್ಗುಣ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಪೌಷ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೀ, ಫಾಲ್ಗುಣೀ, ಚೈತ್ರೀ, ಜ್ಯೈಷ್ಠೀ ಪೂರ್ಣಿಮೆಗಳು—ಇವುಗಳೂ ಪುಣ್ಯಕಾಲಗಳೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 7

मन्वन्तरादयश्चैते अनन्तफलदाः स्मृताः । अयने चोत्तरे राजन्दक्षिणे श्राद्धमाचरेत्

ಮನ್ವಂತರಾದಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಅನಂತ ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ. ರಾಜನೇ, ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿಯೂ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣದಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 8

कार्त्तिकी च तथा माघी वैशाखस्य तृतीयिका । पौर्णमासी च चैत्रस्य ज्येष्ठस्य च विशेषतः

ಕಾರ್ತ್ತಿಕೀ ಹಾಗೂ ಮಾಘೀ ಪೂರ್ಣಿಮೆ, ವೈಶಾಖ ತೃತೀಯಾ, ಚೈತ್ರ ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜ್ಯೈಷ್ಠ ಪೂರ್ಣಿಮೆ—ಇವುಗಳೂ ಪುಣ್ಯಕಾಲಗಳೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 9

अष्टकासु च संक्रान्तौ व्यतीपाते तथैव च । श्राद्धकाला इमे सर्वे दत्तमेष्वक्षयं स्मृतम्

ಅಷ್ಟಕಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯತೀಪಾತ ಯೋಗದಲ್ಲಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲಗಳು. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ದಾನ ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 10

मधुमासे सिते पक्ष एकादश्यामुपोषितः । निशि जागरणं कुर्याद्विष्णुपादसमीपतः

ಮಧುಮಾಸ (ಚೈತ್ರ) ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು, ವಿಷ್ಣುಪಾದದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 11

धूपदीपादिनैवेद्यैः स्रङ्मालागुरुचन्दनैः । अर्चां कुर्वन्ति ये विष्णोः पठेयुः प्राक्तनीं कथाम्

ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ, ಪುಷ್ಪಮಾಲೆ, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದನದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುವವರು, ಭಗವಂತನ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕಥೆಯನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.

Verse 12

ऋग्यजुःसाममन्त्रोक्तं सूक्तं जपति यो द्विजः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति

ಋಗ್, ಯಜುಃ, ಸಾಮ ವೇದಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪದಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಜಪಿಸುವ ದ್ವಿಜನು, ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

प्रातः श्राद्धं प्रकुर्वीत द्विजान् सम्पूज्य यत्नतः । दानं दद्याद्यथाशक्ति गोहिरण्याम्बरादिकम्

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ದ್ವಿಜರನ್ನು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು) ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಗೋ, ಹಿರಣ್ಯ, ವಸ್ತ್ರ ಮೊದಲಾದ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 14

पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसम्प्लवम् । श्राद्धदस्तु व्रजेत्तत्र यत्र देवो जनार्दनः

ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ತನು ದೇವ ಜನಾರ್ದನ (ವಿಷ್ಣು) ಇರುವ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

त्रयोदश्यां ततो गच्छेद्गुहावासिनि लिङ्गके । दृष्ट्वा मार्कण्डमीशानं मुच्यते सर्वपातकैः

ನಂತರ ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಮಾರ್ಕಂಡ (ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ್ವರ) ರೂಪದ ಈಶಾನನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸರ್ವ ಪಾತಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 16

उत्तानपाद उवाच । गुहामध्ये महादेव लिङ्गं परमशोभितम् । येन प्रतिष्ठितं देव तन्ममाख्यातुमर्हसि

ಉತ್ತಾನಪಾದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾದೇವ! ಈ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಪರಮಶೋಭಿತ ಲಿಂಗವು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇ ದೇವಾ! ಇದನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ.

Verse 17

ईश्वर उवाच । त्रिषु लोकेषु विख्यातो मार्कण्डेयो मुनीश्वरः । दिव्यं वर्षसहस्रं स तपस्तेपे सुदारुणम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಖ್ಯಾತನಾದ ಮುನೀಶ್ವರ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು. ಅವನು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 18

गुहामध्यं प्रविष्टोऽसौ योगाभ्यासमुपाश्रितः । लिङ्गं तु स्थापितं तेन मार्कण्डेश्वरसंज्ञितम्

ಅವನು ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು; ಅದು ‘ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 19

तत्र स्नात्वा च यो भक्त्या सोपवासो जितेन्द्रियः । तत्र जागरणं कुर्वन् दद्याद्दीपं प्रयत्नतः

ಯಾರು ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಉಪವಾಸದಿಂದ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹದಿಂದ ಇದ್ದು—ಅಲ್ಲಿಯೇ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ—ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೀಪದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 20

देवस्य स्नपनं कुर्यान्मृतैः पञ्चभिस्तथा । यथा शक्त्या समालभ्य पूजां कुर्याद्यथाविधि

ದೇವರಿಗೆ ಪಂಚ ‘ಮೃತ’ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಸ್ನಪನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಯಥಾಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಾಮಗ್ರಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 21

स्वशाखोत्पन्नमन्त्रैश्च जपं कुर्युर्द्विजातयः । सावित्र्यष्टसहस्रं तु शताष्टकमथापि वा

ದ್ವಿಜರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವೇದಶಾಖೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಜಪವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನು ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ, ಅಥವಾ ನೂರ ಎಂಟು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬಹುದು.

Verse 22

एतत्कृत्वा नृपश्रेष्ठ जन्मनः फलमाप्नुयात् । चतुर्दश्यां तु वै स्नात्वा पूजां कृत्वा यथाविधि

ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದವನು ಜನ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಚತುರ್ದಶೀ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 23

पात्रं परीक्ष्य दातव्यमात्मनः श्रेय इच्छता । पितरस्तस्य तृप्यन्ति द्वादशाब्दान्यसंशयम्

ತನ್ನ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಪಾತ್ರತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ಆ ದಾತನ ಪಿತೃಗಳು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 24

दाता स गच्छते तत्र यत्र भोगाः सनातनाः । गुहामध्ये प्रविष्टस्तु लोटयेच्चैव शक्तितः

ಆ ದಾತನು ಶಾಶ್ವತ ಭೋಗಗಳಿರುವ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟು ಅಲ್ಲಿ ಉರುಳಬೇಕು.

Verse 25

नीले गिरौ हि यत्पुण्यं तत्समस्तं लभन्ति ते । शूलभेदे तु यः कुर्याच्छ्राद्धं पर्वणि पर्वणि

ನೀಲಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪುಣ್ಯವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಶೂಲಭೇದದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರ್ವದಿನದಲ್ಲಿಯೂ ಮರುಮರು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವರು.

Verse 26

विशेषाच्चैत्रमासान्ते तस्य पुण्यफलं शृणु । केदारे चैव यत्पुण्यं गङ्गासागरसङ्गमे

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೈತ್ರಮಾಸಾಂತದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಕೇಳು. ಕೇದಾರದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಗಾಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯ—

Verse 27

सितासिते तु यत्पुण्यमन्यतीर्थे विशेषतः । अर्बुदे विद्यते पुण्यं पुण्यं चामरपर्वते

ಶುಕ್ಲ-ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯ, ಅದೇ ಪುಣ್ಯ ಅರ್ಬುದದಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಅಮರಪರ್ವತದಲ್ಲಿಯೂ ಪುಣ್ಯವಿದೆ.

Verse 28

गयादिसर्वतीर्थानां फलमाप्नोति मानवः । विधिमन्त्रसमायुक्तस्तर्पयेत्पितृदेवताः

ಗಯಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳ ಫಲವನ್ನು ಮಾನವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ.

Verse 29

कुलानां तारयेद्विंशं दश पूर्वान् दशापरान् । दक्षिणस्यां ततो मूर्तौ शुचिर्भूत्वा समाहितः

ಅವನು ಕುಲದ ಇಪ್ಪತ್ತು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಹತ್ತು ಪೂರ್ವಜರು, ಹತ್ತು ಮುಂದಿನವರು. ನಂತರ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ (ಪಿತೃದಿಕ್ಕಿಗೆ) ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 30

न्यासं कृत्वा तु पूर्वोक्तं प्रदद्यादष्टपुष्पिकाम् । शास्त्रोक्तैरष्टभिः पुष्पैर्मानसैः शृणु तद्यथा

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ ‘ಅಷ್ಟಪುಷ್ಪಿಕಾ’ಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಎಂಟು ಮಾನಸಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಈ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ—ಅದು ಹೇಗೆಂದು ಕೇಳು.

Verse 31

वारिजं सौम्यमाग्नेयं वायव्यं पार्थिवं पुनः । वानस्पत्यं भवेत्षष्ठं प्राजापत्यं तु सप्तमम्

ಮಾನಸಪುಷ್ಪಗಳು ಇವು—ವಾರಿಜ (ಜಲಜ), ಸೌಮ್ಯ (ಚಂದ್ರತತ್ತ್ವ), ಆಗ್ನೇಯ, ವಾಯವ್ಯ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಪಾರ್ಥಿವ. ಆರನೆಯದು ವಾನಸ್ಪತ್ಯ, ಏಳನೆಯದು ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ (ಪ್ರಜಾಪತಿಸಂಬಂಧಿ).

Verse 32

अष्टमं शिवपुष्पं स्यादेषां शृणु विनिर्णयम् । वारिजं सलिलं ज्ञेयं सौम्यं मधुघृतं पयः

ಎಂಟನೆಯದು ‘ಶಿವಪುಷ್ಪ’. ಇವುಗಳ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕೇಳು: ವಾರಿಜಪುಷ್ಪವೆಂದರೆ ಸಲಿಲ (ಜಲ); ಸೌಮ್ಯಪುಷ್ಪವೆಂದರೆ ಮಧು, ಘೃತ ಮತ್ತು ಪಯಃ (ಹಾಲು).

Verse 33

आग्नेयं धूपदीपाद्यं वायव्यं चन्दनादिकम् । पार्थिवं कन्दमूलाद्यं वानस्पत्यं फलात्मकम्

ಅಗ್ನಿತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಧೂಪ, ದೀಪ ಮೊದಲಾದವು; ವಾಯುತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು ಚಂದನ ಮೊದಲಾದ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು. ಪಾರ್ಥಿವ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಕಂದ-ಮೂಲ ಮೊದಲಾದವು; ವಾನಸ್ಪತ್ಯ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಫಲಸ್ವರೂಪವೇ.

Verse 34

प्राजापत्यं तु पाठाद्यं शिवपुष्पं तु वासना । अहिंसा प्रथमं पुष्पं पुष्पमिन्द्रियनिग्रहः

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಅರ್ಪಣವೆಂದರೆ ಪಾಠ ಮೊದಲಾದವು; ‘ಶಿವಪುಷ್ಪ’ವೆಂದರೆ ವಾಸನೆ (ಶುದ್ಧ ಸುಗಂಧಸ್ವಭಾವ). ಅಹಿಂಸೆ ಮೊದಲ ಪುಷ್ಪ; ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹವೂ ಪುಷ್ಪವೇ.

Verse 35

तृतीयं तु दया पुष्पं क्षमा पुष्पं चतुर्थकम् । ध्यानपुष्पं तपः पुष्पं ज्ञानपुष्पं तु सप्तमम्

ಮೂರನೆಯ ಪುಷ್ಪ ದಯೆ; ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪುಷ್ಪ ಕ್ಷಮೆ. ಧ್ಯಾನವೂ ಪುಷ್ಪ, ತಪಸ್ಸೂ ಪುಷ್ಪ; ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಏಳನೆಯ ಪುಷ್ಪವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 36

सत्यं चैवाष्टमं पुष्पमेभिस्तुष्यन्ति देवताः । भक्त्या तपस्विनः पूज्या ज्ञानिनश्च नराधिप

ಸತ್ಯವೇ ಎಂಟನೆಯ ಪುಷ್ಪ—ಈ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 37

छत्रमावरणं दद्यादुपानद्युगलं तथा । तेन पूजितमात्रेण पूजिताः पुरुषास्त्रयः

ಛತ್ರ, ಆವರಣವಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಪಾದುಕೆಯ ಜೋಡಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇವುಗಳಿಂದ ಯೋಗ್ಯನನ್ನು ಕೇವಲ ಸತ್ಕರಿಸಿದರೂ ಮೂರು ಪುರುಷರೂ ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 38

स्वर्गलोके वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम् । शूलपाणेस्तु भक्त्या वै जाप्यं कुर्वन्ति ये नराः

ಭೂತಸಂಪ್ಲವ (ಮಹಾಪ್ರಳಯ) ಬರುವವರೆಗೆ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶೂಲಪಾಣಿ ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಜಪ ಮಾಡುವವರು ಇಂತಹ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 39

पञ्चामृतैः पञ्चगव्यैर्यक्षकर्दमकुङ्कुमैः । समालभेत देवेशं श्रीखण्डागुरुचन्दनैः

ಪಂಚಾಮೃತ, ಪಂಚಗವ್ಯ, ಸುಗಂಧ ಲೇಪ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀಖಂಡ, ಅಗುರು ಮತ್ತು ಚಂದನದಿಂದ ದೇವೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅನಲೇಪನ/ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 40

नानाविधैश्च ये पुष्पैरर्चां कुर्वन्ति शूलिनः । निशि जागरणं कुर्युर्दीपदानं प्रयत्नतः

ನಾನಾವಿಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಶೂಲಧಾರಿಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೀಪದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 41

धूपनैवेद्यकं दद्यात्पठेत्पौराणिकीं कथाम् । तत्र स्थाने स्थिता भक्त्या जपं कुर्वन्ति ये नराः

ಧೂಪ ಹಾಗೂ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ಆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆಲೆಸಿ ಜಪ ಮಾಡುವವರು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 42

श्रीसूक्तं पौरुषं सूक्तं पावमानं वृषाकपिम् । वेदोक्तैश्चैव मन्त्रैश्च रौद्रीं वा बहुरूपिणीम्

ಶ್ರೀಸೂಕ್ತ, ಪೌರುಷಸೂಕ್ತ, ಪಾವಮಾನ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ವೃಷಾಕಪಿ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ವೇದೋಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ರೌದ್ರೀ ಅಥವಾ ಬಹುರೂಪಿಣೀ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನೂ ಜಪಿಸಬೇಕು.

Verse 43

ब्राह्मणान् पूजयेद्भक्त्या पूजयित्वा प्रणम्य च । नानाविधैर्महाभोगैः शिवलोके महीयते

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಪೂಜಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಆಗ ಅವನು ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧ ಮಹಾಭೋಗಗಳಿಂದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 44

अग्निमित्यादि जाप्यानि ऋग्वेदी जपते तु यः । रुद्रान् पुरुषसूक्तं च श्लोकाध्यायं च शुक्रियम्

ಋಗ್ವೇದಿಯಾದವನು ‘ಅಗ್ನಿಮ್…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಜಪ್ಯ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ರುದ್ರಸೂಕ್ತ, ಪುರುಷಸೂಕ್ತ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಶುಕ್ರಿಯ ಶ್ಲೋಕಾಧ್ಯಾಯವನ್ನೂ ಪಠಿಸಿದರೆ—

Verse 45

इषेत्वा दिकमन्त्रौघं ज्योतिर्ब्राह्मणमेव च । गायत्र्यं वै मधु चैव मण्डलब्राह्मणानि च

—ಹಾಗೆಯೇ ‘ಇಷೇ ತ್ವಾ’ ಮೊದಲಾದ ದಿಕ್-ಮಂತ್ರಸಮೂಹ, ಜ್ಯೋತಿರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗಾಯತ್ರೀ, ಮಧು ಸೂಕ್ತಗಳು ಹಾಗೂ ಮಂಡಲಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳನ್ನೂ (ಪಠಿಸಿ ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ)।

Verse 46

एताञ्जप्यांस्तु यो भक्त्या यजुर्वेदी जपेद्यदि । देवव्रतं वामदेव्यं पुरुषर्षभमेव च

ಯಜುರ್ವೇದಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಜಪಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿದರೆ—ದೇವವ್ರತ, ವಾಮದೇವ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ್ಷಭವನ್ನೂ।

Verse 47

बृहद्रथान्तरं चैव यो जपेद्भक्तितत्परः । स प्रयाति नरः स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ ಬೃಹದ್ರಥಾಂತರವನ್ನು ಜಪಿಸುವವನು, ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಇರುವ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 48

पादशौचं तथाभ्यङ्गं कुरुते योऽत्र भक्तितः । गोदाने चैव यत्पुण्यं लभते नात्र संशयः

ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಾದಶೌಚ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಂಗ (ಎಣ್ಣೆಸ್ನಾನ/ಮರ್ಧನ) ಮಾಡುವವನು, ಗೋಧಾನದ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 49

ब्राह्मणान् भोजयेत्तत्र मधुना पायसेन च । एकस्मिन् भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता

ಅಲ್ಲಿ ಮಧು ಮತ್ತು ಪಾಯಸದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಒಬ್ಬ ವಿಪ್ರನು ಭೋಜಿಸಿದರೆ, ಕೋಟಿ ವಿಪ್ರರು ಭೋಜಿಸಿದಂತೆ ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 50

सुवर्णं रजतं वस्त्रं दद्याद्भक्त्या द्विजोत्तमे । तर्पितास्तेन देवाः स्युर्मनुष्याः पितरस्तथा

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನಿಗೆ ಸುವರ್ಣ, ರಜತ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ದೇವರುಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳೂ।

Verse 51

। अध्याय

॥ ಅಧ್ಯಾಯ-ಸಮಾಪ್ತಿಯ ಸೂಚಕ (ಅಧ್ಯಾಯ) ॥

Verse 52

अश्वं रथं गजं यानं तुलापुरुषमेव च । शकटं यः प्रदद्याद्वा सप्तधान्यप्रपूरितम्

ಯಾರು ಕುದುರೆ, ರಥ, ಆನೆ, ವಾಹನ ಮತ್ತು ತುಲಾಪುರುಷ ದಾನವನ್ನೂ ನೀಡುವನೋ, ಅಥವಾ ಏಳು ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗಾಡಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವನೋ—

Verse 53

सयोक्त्रं लाङ्गलं दद्याद्युवानौ तु धुरंधरौ । गोभूतिलहिरण्यादि पात्रे दातव्यमर्चितम्

ಜೂಗದೊಡನೆ ಹಾಲನ್ನು (ಲಾಂಗಲ) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ಯುವ, ಬಲಿಷ್ಠ ಧುರಂಧರ ಜೋತಪಶುಗಳನ್ನೂ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋವು, ಧಾನ್ಯ-ಉತ್ಪನ್ನ, ಚಿನ್ನಾದಿಗಳನ್ನು—ಪಾತ್ರನನ್ನು ವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ—ದಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 54

अपात्रे विदुषा किंचिन्न देयं भूतिमिच्छता । यतोऽसौ सर्वभूतानि दधाति धरणी किल

ನಿಜವಾದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ವಿದ್ಯಾವಂತನು ಅಪಾತ್ರನಿಗೆ ಏನನ್ನೂ ದಾನ ಮಾಡಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಧರಣಿ (ಭೂಮಿ)ಯೇ ನಿಜವಾಗಿ ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 55

ततो विप्राय सा देया सर्वसस्यौघमालिनी । अथान्यच्छृणु राजेन्द्र गोदानस्य तु यत्फलम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಗೋವನ್ನು ವಿಪ್ರನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು—ಅದು ಸರ್ವ ಧಾನ್ಯಸಮೃದ್ಧಿಯ ಹಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೇಳು, ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಗೋಧಾನದ ಫಲವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು.

Verse 56

यावद्वत्सस्य पादौ द्वौ मुखं योन्यां प्रदृश्यते । तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति

ಕರುವಿನ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಕಾಣುವವರೆಗೆ, ಆ ಗೋವನ್ನು ಭೂಮಿಸ್ವರూపಿಣಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅವಳು ಗರ್ಭವನ್ನು ಬಿಡುವವರೆಗೆ.

Verse 57

येन केनाप्युपायेन ब्राह्मणे तां समर्पयेत् । पृथ्वी दत्ता भवेत्तेन सशैलवनकानना

ಯಾವುದೇ ಉಪಾಯದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದರೂ ಆಕೆಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪರ್ವತ, ವನ, ಉಪವನಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿಯೇ ದಾನವಾದಂತೆ ಎಣೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 58

तारयेन्नियतं दत्ता कुलानामेकविंशतिम् । रौप्यखुरीं कांस्यदोहां सवस्त्रां च पयस्विनीम्

ಇಂತಹ ಗೋವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕುಲಗಳನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತದೆ. (ದಾನವಾಗಿ) ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಗೋವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು—ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಖುರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಂಚಿನ ದೋಹನಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ವಸ್ತ್ರಸಹಿತವಾಗಿ.

Verse 59

ये प्रयच्छन्ति कृतिनो ग्रस्ते सूर्ये निशाकरे । तेषां संख्यां न जानामि पुण्यस्याब्दशातैरपि

ಸೂರ್ಯನೋ ಚಂದ್ರನೋ ಗ್ರಹಣಗ್ರಸ್ತನಾಗಿರುವಾಗ ದಾನ ಮಾಡುವ ಕೃತಾರ್ಥ ಪುಣ್ಯವಂತರ ಪುಣ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಾನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ತಿಳಿಯಲಾರೆ.

Verse 60

सर्वस्यापि हि दानस्य संख्यास्तीह नराधिप । चन्द्रसूर्योपरागे च दानसंख्या न विद्यते

ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳಿಗೂ ಫಲದ ಪ್ರಮಾಣವಿದೆ; ಆದರೆ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಾನದ ಫಲಸಂಖ್ಯೆ ತಿಳಿಯದು.

Verse 61

यत्र गौर्दृश्यते राजन् सर्वतीर्थानि तत्र हि । तत्र पर्व विजानीयान्नात्र कार्या विचारणा

ಹೇ ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲಿ ಗೋವು ಕಾಣಿಸಿತೋ ಅಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಗಳ ಸನ್ನಿಧಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪರ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿ; ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಚಾರ ಬೇಡ॥

Verse 62

पुनः स्मृत्वा तु तत्तीर्थं यः कुर्याद्गमनं नरः । अथवा म्रियते योऽत्र रुद्रस्यानुचरो भवेत्

ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಮರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಹೊರಡುವವನು—ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸುವವನು—ರುದ್ರನ ಅನುಚರನಾಗುತ್ತಾನೆ॥