Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

प्राविशद्भवने दिव्ये काञ्चने रुक्ममालिनि । अपश्यत्स सुतान् भार्याममात्यान् दासभृत्यकान्

Transliteration

prāviśadbhavane divye kāñcane rukmamālini | apaśyatsa sutān bhāryāmamātyān dāsabhṛtyakān

Translation

ಅವನು ರುಕ್ಮಮಾಲೆಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತವಾದ ದಿವ್ಯ ಸ್ವರ್ಣಭವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರರು, ಪತ್ನಿ, ಅಮಾತ್ಯರು ಹಾಗೂ ದಾಸ‑ಭೃತ್ಯರನ್ನು ಕಂಡನು.

Word by Word

• प्राविशत्: entered
• प्राविशत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √विश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• भवने: in the house/palace
• भवने: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• दिव्ये: divine
• दिव्ये: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (भवने)

• काञ्चने: golden
• काञ्चने: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (भवने)

• रुक्ममालिनि: adorned with golden garlands/ornaments
• रुक्ममालिनि: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: रुक्म + मालिन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—रुक्मस्य मालिनि (षष्ठी-तत्पुरुष); विशेषणम् (भवने)

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अप + √दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• सुतान्: sons
• सुतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• भार्याम्: wife
• भार्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अमात्यान्: ministers
• अमात्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमात्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• दासभृत्यकान्: servants and attendants
• दासभृत्यकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दास + भृत्यक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; समासः—दासाश्च भृत्यकाः च (इतरेतर-द्वन्द्व)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Interior of a golden mansion: pillars, gold garlands, a dignified figure entering; family members and ministers assembled; attendants in orderly rows.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Andhaka (contextual)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas often contrast household splendor with the higher aim of dharma—showing how power and family ties shape (and can bind) a ruler’s choices.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is domestic narrative within the Revā Khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.