Adhyaya 44

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तीर्थानां परमं तीर्थं तच्छृणुष्व नराधिप । रेवाया दक्षिणे कूले निर्मितं शूलपाणिना

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ತೀರ್ಥವಾದುದನ್ನು ಕೇಳು; ರೇವೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ಶೂಲಪಾಣಿ ಭಗವಂತನು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 2

मोक्षार्थं मानवेन्द्राणां निर्मितं नृपसत्तम युधिष्ठिर उवाच । श्रुता मे विविधा धर्मास्तीर्थानि विविधानि च । दानधर्माः समस्ताश्च त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम

ಹೇ ನೃಪಸತ್ತಮ! ಇದು ಮಾನವೇಂದ್ರರ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳು, ವಿವಿಧ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ದಾನದರ್ಮಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ।

Verse 3

अन्यच्च श्रोतुमिच्छामि संसारश्छिद्यते यथा । पुनरागमनं नास्ति मोक्षप्राप्तिर्भवेद्यथा

ನಾನು ಇನ್ನೂ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ—ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರಬಂಧನ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು, ಪುನರಾಗಮನವೇ ಇರದಂತೆ ಹೇಗೆ, ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು।

Verse 4

एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसादाद्द्विजसत्तम

ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ! ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ವಿವರಿಸು।

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा तीर्थात्तीर्थान्तरं महत् । श्रुते यस्य प्रभावे तु मुच्यते चाब्दिकादघात्

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ ಕೇಳು; ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮಹತ್ತಾದ ಆ ತೀರ್ಥಾಂತರವನ್ನು. ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ವಾಕ್ಜನ್ಯ ಪಾಪದಿಂದಲೂ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 6

वाचिकैर्मानसैर्वापि शारीरैश्च विशेषतः । कीर्तनात्तस्य तीर्थस्य मुच्यते सर्वपातकैः

ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳು—ಆ ತೀರ್ಥದ ಕೀರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಮಾಪ್ರಚಾರದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪಾತಕಗಳಿಂದಲೂ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 7

पञ्चक्रोशप्रमाणं तु तच्च तीर्थं महीपते । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं प्राणिनां पापकर्मिणाम्

ಹೇ ಮಹೀಪತೇ! ಆ ತೀರ್ಥವು ಪಂಚಕ್ರೋಶ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ಆ ದಿವ್ಯ ತೀರ್ಥವು ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ—ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 8

रेवाया दक्षिणे कूले पर्वतो भृगुसंज्ञितः । तस्य मूर्ध्नि च तत्तीर्थं स्थापितं चैव शम्भुना

ರೇವಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ಭೃಗು ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ. ಅದರ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಶಂಭು (ಶಿವ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 9

शूलभेदेति विख्यातं त्रिषु लोकेषु भूपते । तत्र स्थिताश्च ये वृक्षास्तीर्थाच्चैव चतुर्दिशम्

ಹೇ ಭೂಪತೇ! ಅದು ‘ಶೂಲಭೇದ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆ ತೀರ್ಥದ ಸುತ್ತ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಅದರ ಪವಿತ್ರ ವಲಯದಲ್ಲೇ ಸೇರಿವೆ.

Verse 10

पतिता निलयं यान्ति रुद्रस्य नात्र संशयः । मृतास्तत्रैव ये केचिज्जन्तवो भुवि पक्षिणः

ಪಾಪದಲ್ಲಿ ಪತಿತರಾದವರೂ ರುದ್ರನ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ಯಾವ ಜೀವಿಗಳಾದರೂ—ಪಕ್ಷಿಗಳಾಗಲಿ ಭೂಮಿಯ ಜೀವಿಗಳಾಗಲಿ—

Verse 11

ते यान्ति परमं लोकं तत्र तीर्थे न संशयः । पातालान्निःसृता गङ्गा भोगवतीतिसंज्ञिता

ಅವರು ಆ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪರಮ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಪಾತಾಳದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಗಂಗಾಧಾರೆ ‘ಭೋಗವತೀ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 12

निष्क्रान्ता शूलभेदाच्च सर्वपापक्षयंकरी । या सा गीर्वाणनाम्न्यन्या वहेत्पुण्या महानदी

ಶೂಲಭೇದದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಆಕೆ ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯಕಾರಿಣಿ. ಆ ಪುಣ್ಯಮಯ ಮಹಾನದಿಯು ‘ಗೀರ್ವಾಣಾ’ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ನಾಮದಿಂದಲೂ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 13

पतिता कुण्डमध्ये तु यत्र भिन्नं त्रिशूलिना । शम्भुना च पुरा तात उत्पाद्य च सरस्वती

ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯು ಅವಳನ್ನು ಚಿದ್ರಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕುಂಡದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಳು. ಓ ತಾತ, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಂಭುವು ಅಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 14

सा तत्र पतिता राजन् प्राचीनाघविमोचिनी । भास्वत्या त्रितयं यत्र शिला गीर्वाणसंज्ञिता

ಓ ರಾಜನೇ, ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ವಿಮೋಚಿಸುವವಳಾದಳು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ತ್ರಯವಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಗೀರ್ವಾಣಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಶಿಲೆಯೂ ಇದೆ.

Verse 15

तत्र तीर्थे च तत्तीर्थं न भूतं न भविष्यति । केदारं च प्रयागं च कुरुक्षेत्रं गया तथा

ಆ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ತೀರ್ಥವು ಹಿಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಮುಂದೆಯೂ ಇರದು. ಕೇದಾರ, ಪ್ರಯಾಗ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಗಯಾ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥಗಳೂ—

Verse 16

अन्यानि च सुतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम् । पञ्च स्थानानि तीर्थानि पृथग्भूतानि यानि च

ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಅದರ ಪುಣ್ಯದ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗದ ಒಂದೇ ಕಲೆಯಿಗೂ ಸಮವಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಪರಸ್ಪರ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಐದು ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನಗಳು—

Verse 17

वक्ष्यामि च समासेन एकैकं च पृथक्पृथक् । गया नाभ्यां यथा पुण्या चक्रतीर्थं च तत्समम्

ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ, ಒಂದೊಂದಾಗಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಗಯಾ ಮತ್ತು ನಾಭಿ ಎಷ್ಟು ಪರಮ ಪುಣ್ಯದಾಯಕವೋ, ಚಕ್ರತೀರ್ಥವೂ ಅಷ್ಟೇ ಪಾವನವಾಗಿ ಅವಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

Verse 18

धर्मारण्ये यथा कूपं शूलभेदं च तत्समम् । ब्रह्मयूपं यथा पुण्यं देवनद्यास्तथैव च

ಧರ್ಮಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಕೂಪವು ಹೇಗೋ, ಶೂಲಭೇದವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಾನ. ಬ್ರಹ್ಮಯೂಪವು ಹೇಗೆ ಪುಣ್ಯಕರವೋ, ದೇವನದಿಯೂ ತದ್ವತ್ ಪಾವನವಾಗಿದೆ.

Verse 19

यथा गयाशिरः पुण्यं सुराणां च यथा शिला । यथा च पुष्करं स्थानं मार्कण्डह्रद एव च

ಗಯಾಶಿರವು ಹೇಗೆ ಪುಣ್ಯವೋ, ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ಶಿಲೆಯೂ ಹೇಗೆ ಪವಿತ್ರವೋ; ಹಾಗೆಯೇ ಪುಷ್ಕರಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಂಡಹ್ರದವೂ ಪಾವನವಾಗಿವೆ.

Verse 20

दत्त्वा पिण्डोदकं तत्र पिण्डाणां च तथाक्षयम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं तोयं पिबति नित्यशः । मुच्यते सर्वपापैस्तु उरगः कञ्चुकैरिव । अनिन्द्यान्पूजयेद्विप्रान् दम्भक्रोधविवर्जितान्

ಅಲ್ಲಿ ಪಿಂಡ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಪಿತೃಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷಯ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿ ನಿತ್ಯ ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವವನು, ಹಾವು ಚರ್ಮ ತ್ಯಜಿಸುವಂತೆ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ದಂಭ-ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದ ನಿರ್ದೋಷ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 21

त्रयोदशदिनं दानं त्रयोदशगुणं भवेत् । अभ्यर्चितं सुरं दृष्ट्वा गणनाथं गजाननम्

ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೀಡುವ ದಾನ ಹದಿಮೂರು ಪಟ್ಟು ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪೂಜಿತ ದೇವರನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ಗಜಾನನ ಗಣನಾಥನ ದರ್ಶನ-ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದರೆ…

Verse 22

सर्वे विघ्ना विनश्यन्ति दृष्ट्वा कम्बलक्षेत्रपम्

ಕಂಬಲಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 23

पूजयेत्परया भक्त्या शूलपाणिं महेश्वरम्

ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶೂಲಪಾಣಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 24

देवस्य पूर्वभागे तु उमा पूज्या प्रयत्नतः । मार्कण्डेशं ततो भक्त्या पूजयेद्गुहवासिनम्

ದೇವನ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಮಾದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗುಹಾವಾಸಿಯಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 25

मुच्यन्ते पातकैः सर्वैरज्ञानज्ञानसंचितैः । गुहामध्ये प्रविष्टस्तु जपेत्सूक्तं तु त्र्यक्षरम्

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೋ ಭ್ರಾಂತಜ್ಞಾನದಿಂದಲೋ ಸಂಚಿತವಾದ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪವಿತ್ರ ತ್ರ್ಯಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.

Verse 26

नीलपर्वतजं पुण्यं षष्ठांशेन लभेत सः । त्रिनरास्तत्र तिष्ठन्ति सादित्यमरुतैः सह

ಅವನು ನೀಲಪರ್ವತದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪುಣ್ಯದ ಆರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯರು ಮತ್ತು ಮರುತರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ದಿವ್ಯಪುರುಷರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 27

सर्वदेवमयं स्थानं कोटिलिङ्गमनुत्तमम् । यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संक्षयम्

ಈ ಸ್ಥಳವು ಸರ್ವದೇವಮಯ—ಅನುತ್ತಮ ‘ಕೋಟಿಲಿಂಗ’ವಾಗಿದೆ. ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಳೆಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತವೋ,

Verse 28

तथा पापानि नश्यन्ति शूलभेदस्य दर्शनात् । प्रत्यक्षो दृश्यतेऽद्यापि प्रत्ययो ह्यवनीपते

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶೂಲಭೇದದ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೇ ಅವನೀಪತೇ, ಇಂದಿಗೂ ಅದರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಮಾಣ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 29

विस्फुलिङ्गा लिङ्गमध्ये स्पन्दन्ते स्नानयोगतः । द्वितीयः प्रत्ययस्तत्र तैलबिन्दुर्न सर्पति

ಸ್ನಾನಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಲಿಂಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಫುಲಿಂಗಗಳು ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸೂಚನೆ: ಎಣ್ಣೆಯ ಹನಿ ಸರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 30

एवं हि प्रत्ययस्तत्र शूलभेदप्रभावजः । यः स्मरेच्छूलभेदं तु त्रिकालं नित्यमेव च

ಅಲ್ಲಿ ಶೂಲಭೇದದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಆ ನಿಶ್ಚಯಲಕ್ಷಣವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಶೂಲಭೇದವನ್ನು ನಿತ್ಯ ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೋ—

Verse 31

स पूतश्च भवेत्साक्षात्सबाह्याभ्यन्तरो नृप । न कस्यचिन्मया ख्यातं पृष्टोऽहं त्रिदशैरपि

ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಬಾಹ್ಯವಾಗಿಯೂ ಅಂತರಂಗವಾಗಿಯೂ, ಓ ರಾಜನೇ. ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳಿದರೂ ನಾನು ಇದನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ.

Verse 32

गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं सदा गोप्यं कृतं मया । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदोषघ्नमुत्तमम्

ಇದು ಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುಹ್ಯವಾದ ತೀರ್ಥ; ನಾನು ಇದನ್ನು ಸದಾ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿದ್ದೇನೆ—ಇದು ಪರಮ ಪುಣ್ಯ, ಸರ್ವಪಾಪಹರ, ಸರ್ವದೋಷಘ್ನವಾದ ಉತ್ತಮ.

Verse 33

सर्वतीर्थमयं तीर्थं शूलभेदं जनेश्वर । श्रुते यस्य प्रभावे तु मुच्यते सर्वपातकैः

ಓ ಜನೇಶ್ವರನೇ, ಶೂಲಭೇದವು ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯವಾದ ತೀರ್ಥ. ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕೇವಲ ಕೇಳಿದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಸರ್ವ ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 34

शूलभेदं मया तात संक्षेपात्कथितं तव । यः शृणोति नरो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

ತಾತಾ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಶೂಲಭೇದವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸರ್ವ ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.