Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

विधिवन्नियमं कृत्वा शास्त्रयुक्त्या नरोत्तम । आराधयन्महादेवमेकचित्तः सनातनम्

Transliteration

vidhivanniyamaṃ kṛtvā śāstrayuktyā narottama | ārādhayanmahādevamekacittaḥ sanātanam

Translation

ಓ ನರೋತ್ತಮ, ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ನಿಯಮವ್ರತಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಏಕಚಿತ್ತದಿಂದ ಸನಾತನ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Word by Word

• विधिवत्: according to proper rule
• विधिवत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb) — ‘according to rule’

• नियमम्: observance, discipline
• नियमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः; धातुः—कृ (करणे)

• शास्त्रयुक्त्या: by scriptural reasoning/method
• शास्त्रयुक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र + युक्ति (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, तृतीया (3rd case), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—शास्त्रस्य युक्तिः

• नरोत्तम: O best of men
• नरोत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + उत्तम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन (8th case), एकवचनम्; तत्पुरुषः—नराणाम् उत्तमः

• आराधयन्: worshipping
• आराधयन्: Kriya (Participial predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + राध् (धातु) → आराधयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (शतृ), पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; धातुः—राध् (आराधने/सिद्धौ) उपसर्गः—आ

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महā + देव (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; कर्मधारयः—महान् देवः

• एकचित्तः: single-minded
• एकचित्तः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक + चित्त (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; ‘आराधयन्’/‘कुबेरः’ इत्यस्य विशेषणम्; कर्मधारयः—एकं चित्तं यस्य

• सनातनम्: eternal
• सनातनम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; ‘महादेवम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; likely Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāverī–Narmadā-saṅgama (Śiva-sannidhi)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naroत्तama/Nṛpa (king addressed)

Visual Art Cues

Scene: Kubera, purified, performs Śiva-pūjā before a liṅga: offering bilva leaves, water, and lamps; his posture is steady and focused, indicating ekacitta worship.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Kubera (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion bears fruit when joined to śāstra-guided discipline (niyama) and one-pointed concentration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains the tīrtha at the Kāverī–Narmadā saṅgama, where worship is performed after purification.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertaking niyama ‘vidhivat’ (properly) and worshipping Mahādeva with ekāgratā (single-minded focus).